Δευτέρα, 12 Απριλίου 2010

Οι μαύρες τρύπες στη ζωή μας

Για ν’ ανακαλύψει πάλι ο άνθρωπος τον εαυτό του και τους άλλους πρέπει να «κλείσει» τη μαύρη τρύπα της τηλεόρασης


Μια επιφυλλίδα στην οποία ο πανεπιστημιακός Γ. Γραμματικάκης, με ορολογία φυσικών φαινομένων σχολιάζει κοινωνικά φαινόμενα της εποχής μας


Η διαδικασία της περίληψης κατά στάδια:


1ο στάδιο: προσεκτική ανάγνωση κειμένου και προσδιορισμός θεματικού κέντρου κάθε ενότητας (με κόκκινες κεφαλαίες επικεφαλίδες στην αρχή κάθε παραγράφου)


1η ενότητα (πρόλογος): ΜΕ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ
   Οι μαύρες τρύπες, ένας όρος της φυσικής με βαθύ και δύσκολο περιεχόμενο, έχει για καλά εισχωρήσει στην καθημερινή μας ζωή. Απειλούμαστε από τις μαύρες τρύπες των ελλειμμάτων, ο προϋπολογισμός ο ίδιος είναι μια μαύρη τρύπα, πληθαίνουν οι μαύρες τρύπες στα κρατικά νοσοκομεία και η παιδεία μια τεράστια μαύρη τρύπα.


2η ενότητα (μεταβατική ενότητα): ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ «ΜΑΥΡΗ ΤΡΥΠΑ»
   Επιστημονικά οι μαύρες τρύπες αποτελούν μια εκπληκτική, αναπότρεπτη πρόβλεψη της θεωρίας της σχετικότητας. Σύμφωνα με αυτήν, η βαρυτική έλξη που ασκείται ανάμεσα στους πυρήνες σε μια υπερμεγέθη αστρική μάζα οδηγεί την ύλη σε συντριβή και αυτοαναίρεση. Το βαρυτικό πεδίο που απομένει στη θέση της είναι εξαιρετικά ισχυρό. Έτσι καταπίνει ό,τι βρεθεί στη γύρω περιοχή. Ακόμα και το φως δεν μπορεί να δραπετεύσει από τη μαύρη τρύπα που είναι καταδικασμένη να μείνει στο εξής και για πάντα αόρατη.


3η ενότητα (κύριο μέρος): Η ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΑΛΛΟΤΕ ΑΣΤΕΡΙ, ΘΑ ΜΕΤΑΤΡΑΠΕΙ ΣΕ ΜΑΥΡΗ ΤΡΥΠΑ. Η ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΤΕΧΝΟ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΑΥΡΗ ΤΡΥΠΑ.
   Πράγματι, μια αστρική μαύρη τρύπα προέρχεται από την παρακμή, τον θάνατο, κατ’ ουσίαν, ενός άλλοτε λαμπρού αστεριού. Η Ελλάδα, το θνήσκον αστέρι, μετατρέπεται σε λευκό νάνο ή σε αστέρα νετρονίων. Και τα δύο είναι αστρικά σώματα χωρίς λάμψη και δράση, που περιφέρονται με άγνωστο προσανατολισμό. Σύμφωνα εν τούτοις με νεότερες απόψεις, υπάρχουν και μικρές μαύρες τρύπες που, ενώ απορροφούν και εξαφανίζουν οτιδήποτε περάσει δίπλα τους, εκπέμπουν και εκείνες κάποια ύλη, κάποια ακτινοβολία. Ενώ οι μίνι μαύρες τρύπες δεν έχουν γίνει ακόμα αποδεκτές ο υποφαινόμενος υποπτεύεται ότι πράγματι υπάρχουν. Το μέγεθός τους είναι 14, 21, 27 και 42 ίντσες και απορροφούν οτιδήποτε πλησιάσει στον ορίζοντά τους ακόμη και μια φωτεινή σκέψη. Χρόνος, αξίες, ανθρώπινη επικοινωνία εξαφανίζονται προς ένα άγνωστο εσωτερικό που υπακούει σε νόμους όχι οικείους στην επιστήμη αλλά γνωστούς στην αγορά. Αυτό που εκπέμπεται, επειδή κυβερνάται από φαινόμενα χαοτικά, έχει μη προβλέψιμη μορφή.


4η ενότητα (κατακλείδα): Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΜΑΥΡΗ ΤΡΥΠΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΗΣ
  Όμως υπάρχει μια νεότερη θεωρία που διατυπώνεται σε μυημένους επιστημονικούς κύκλους, ότι ένα από τα κουμπιά μιας πειραματικής συσκευής, συνήθως το επάνω δεξιά, εξαφανίζει ολότελα τη μαύρη τρύπα από τον ορίζοντά μας. Τότε ο άνθρωπος ανακαλύπτει πάλι τον εαυτό του και τους άλλους.


Σχόλιο:
Το κείμενο παρουσιάζει γλωσσικό ενδιαφέρον, γιατί η κεντρική έννοια «μαύρες τρύπες» χρησιμοποιείται άλλοτε κυριολεκτικά για να περιγράψει ένα επιστημονικό φυσικό φαινόμενο κι άλλοτε μεταφορικά για να περιγράψει και να σχολιάσει κοινωνικά φαινόμενα και συμπεριφορές που παρουσιάζουν αναλογίες με την αστροφυσική συμπεριφορά. Προφανώς, πρόθεση του συγγραφέα είναι να κάνει, ως επιστήμονας, οξεία κριτική στα κοινωνικά δρώμενα.


Σύνθεση περίληψης:
ΤΕΛΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ: σταδιακή συμπύκνωση του κειμένου κατά ενότητες (βλέπε παραπάνω πλαγιότιτλους επιμέρους ενοτήτων): συν-οργανώνουμε τους κατά ενότητες πλαγιότιτλους σε συνεκτικό κείμενο, αφού πρώτα βρούμε τις σημασιολογικές σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ τους:


ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ:
Με τον αστροφυσικό όρο μαύρες τρύπες ο συγγραφέας προσπαθεί να περιγράψει κοινωνικά φαινόμενα της εποχής μας. Αρχικά, αναφέρεται στις μαύρες τρύπες ως φυσικό φαινόμενο που στηρίζονται στη θεωρία της σχετικότητας κατά την οποία κοσμικές δυνάμεις δημιουργούν ένα απορροφητικό των πάντων πεδίο έτσι, ώστε να σχηματίζεται μια αιώνια μαύρη τρύπα. Η Ελλάδα, πιστεύει ο συγγραφέας, ακολουθώντας το ίδιο αστρικό φαινόμενο συμπεριφέρεται, όπως τα χωρίς ζωή και σκοπό ουράνια σώματα. Υπάρχουν μάλιστα και μικρότερες τρύπες με τα ίδια χαρακτηριστικά αλλά με τη δυνατότητα κάποιου φωτός. Αυτά, δηλαδή, η τηλεόραση, συνθλίβουν πρωτοτυπίες και ιδεώδη βάσει των νόμων της αγοράς. Τελικά όμως, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι είναι εφικτή η απαλλαγή μας από αυτή τη μαύρη τρύπα.

[Το κείμενο καθώς και αρκετά στοιχεία από τη διαδικασία για τη σύνθεση της ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ είναι παρμένα από το βιβλίο της Βιολέττας Δαραδήμου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΙΣΟΔΥΝΑΜΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ, Εκδόσεις Κιμωλια]