Πέμπτη, 8 Απριλίου 2010

ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ – Ρούλα Κακλαμανάκη

Κοινωνικοί μηχανισμοί καταπίεσης της γυναίκας σήμερα.
Σε τι βαθμό ισχύουν οι διαπιστώσεις της συγγραφέως;


Σπάνια βλέπουν οι γονείς ή και η ίδια η γυναίκα την εργασία της, ως μέσο πραγματικής απελευθέρωσης κι ανεξαρτησίας. Ακόμα κι όταν δεν είναι περιστασιακή και πρόσκαιρη, τη βλέπουν το πολύ-πολύ, σαν ένα οικονομικό όφελος, που μπορεί να τους απαλλάξει μερικά ή και ολικά από το βάρος της αποκατάστασης. Για τη συντριπτική πλειοψηφία, πάντως, ο γάμος είναι ο σκοπός της γυναίκας. Κι όχι για την απόκτηση παιδιών ή την αντιμετώπιση της μοναξιάς, προβλήματα κοινά τόσο στη γυναίκα όσο και στον άνδρα, αλλά για την «αποκατάστασή» της. Παραμένει έτσι δέσμια στις κοινωνικές αντιλήψεις, σύμφωνα με τις οποίες η γυναίκα μόνο με το γάμο ολοκληρώνεται, αποκαθίσταται, παίρνει μια θέση στην κοινωνία. Μια γυναίκα μόνη της θεωρείται λειψή και πρέπει να έχει εξαιρετική δύναμη και ξεχωριστά προσόντα για να ξεφύγει από τους μηχανισμούς της καταπίεσης. Αυτή η νοοτροπία και το ψυχολογικό κλίμα είναι το πρώτο φράγμα- εμπόδιο στην ανάπτυξη της προσωπικότητας της γυναίκας. Ακολουθούν τα πρακτικά εμπόδια- συνέπειες της θέσης για την οποία θεωρείται προορισμένη. Η καθημερινότητα και η σπατάλη του χρόνου στις ασχολίες του σπιτιού τη φθείρουν χωρίς να της προσφέρουν κοινωνικές εμπειρίες και ευκαιρίες δημιουργικής δράσης. Η γυναίκα καρφώνεται σ’ έναν τόπο. Ο άνδρας ταξιδεύει, απλώνεται. Αντίθετα, η γυναίκα κι όταν κινείται σε μακρινούς τόπους, κουβαλάει ένα σπιτικό μέσα της, κι ό,τι βλέπει, ό,τι ακούει, ό,τι μαθαίνει βρίσκεται σε συνάρτηση με αυτό. Έτσι γινόταν τριάντα τόσους αιώνες απ’ ό,τι ξέρουμε, και συνεχίζεται, σε γενικές γραμμές και σήμερα. Κι εκεί που οι σημερινές συνθήκες έριξαν τη γυναίκα στον αγώνα της ζωής και την ωρίμασαν κοινωνικά, δημιούργησαν μέσα της μια κρούστα εμπειριών, που σκεπάζουν τις πληγές των αιώνων, χωρίς να τις κλείνουν. Ανοίγουν νέες πληγές, μέσα σε μια δραματικότητα, που οδηγεί σε διλήμματα και αδιέξοδα. Κι εδώ, η γυναίκα αρχίζει τον πραγματικό της αγώνα. Έναν αγώνα σκληρό κι ανελέητο, με νίκες και ήττες, που διαδέχονται ή μια την άλλη, για ν’ ανοίξουν, ωστόσο, ένα δρόμο. Δύσκολο δρόμο, ανηφορικό, και με χιλιάδες εμπόδια. Σ’ αυτό το δρόμο, η γυναίκα παλεύει με πολλούς εχθρούς, κι έχει ν’ αντιμετωπίσει πολλούς αντιπάλους. Το παραδοσιακό πρότυπο της γυναίκας στέκεται μπροστά της, σε θέση αντιπαράθεσης και, πριν καλά-καλά το ξεπεράσει, είναι υποχρεωμένη να το χτυπήσει στα μάτια των άλλων.


Υπάρχουν, όμως, μεγάλες διαφορές από γυναίκα σε γυναίκα, τόσο στο βαθμό συνειδητοποίησης του βασικού προβλήματος, όσο και στη θέληση της αλλαγής. Αυτό κυρίως οφείλεται στο διαφορετικό μορφωτικό επίπεδο και στη διαφορετική ταξική προέλευση. Η μεγαλοαστή, για παράδειγμα, τα βόλευε πάντα και τα βολεύει θαυμάσια. Είτε ως ανεύθυνη κούκλα, είτε ως υπεύθυνη προσωπικότητα, κατόρθωνε πάντα να κερδίζει την ελευθερία της… Μόνο όταν την εγκαταλείπουν νιώθει πάνω στη σάρκα της τα βάσανα της γυναίκας και προσγειώνεται. Η μικροαστή από την άλλη, είτε εργαζόμενη είτε νοικοκυρά μέσα στη σκλαβιά του σπιτιού και την ανασφάλεια, κουβαλάει από τη γέννησή της το δυσμενές προνόμιο του φύλου της. Αν θέλει να το ξεπεράσει, θα πρέπει ν’ αγωνιστεί σκληρά σ’ ένα στίβο με δυνατούς αντιπάλους. Αν όμως είναι διστακτική, ή δεν της επιτρέπουν οι συνθήκες του περιβάλλοντός της ούτε κι αυτό τον αγώνα και μείνει στα παραδοσιακά της καλούπια, θ’ αναλωθεί, εγκαταλειμμένη στην τύχη της και στις καλές προθέσεις εκείνων, στους οποίους παραμένει εξαρτημένη.
Ερωτήσεις κατανόησης (και κρίσεως)

1. «Αν η γυναίκα παραμένει διστακτική ή δεν της επιτρέπουν οι συνθήκες του περιβάλλοντός της θ’ αναλωθεί, εγκαταλειμμένη στην τύχη της και στις καλές προθέσεις εκείνων, στους οποίους παραμένει εξαρτημένη» (σε ποιο βαθμό ισχύει ένα τέτοιο συμπέρασμα σήμερα; Σχόλια)
2. «Μια γυναίκα μόνη θεωρείται (από την κοινωνία) λειψή και πρέπει να έχει εξαιρετική δύναμη και ξεχωριστά προσόντα για να ξεφύγει από τους μηχανισμούς της καταπίεσης», αποφαίνεται η Ρούλα Κακλαμανάκη προσπαθώντας με αυτό τον τρόπο να εξηγήσει, γιατί, ακόμα και σήμερα που η απελευθέρωση και η ανεξαρτησία της γυναίκας θεωρείται σχεδόν δεδομένη, ο γάμος γι’ αυτήν είναι σκοπός για την αποκατάστασή της (και δευτερευόντως) για την απόκτηση παιδιών. Συμφωνείτε με αυτή την αιτιολόγηση;