Παρασκευή, 23 Απριλίου 2010

Συμβολή κλασικών σπουδών στην πνευματική καλλιέργεια. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ

Η συμβολή της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στην ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια και στη διαφύλαξη της εθνικής μας ταυτότητας
ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ: Ως φιλόλογος συντάσσετε ένα κείμενο που θα δημοσιευτεί στη σχολική εφημερίδα. Σ’ αυτό εξηγείτε στους μαθητές τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και των κλασσικών κειμένων στη γλωσσική και ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια καθώς και στη διαφύλαξη της εθνικής μας ταυτότητας ιδιαίτερα στην εποχή μας (άρθρο για τη σχολική εφημερίδα)
ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (γενικές σκέψεις για την αξία της γλώσσας και τη στενή της σχέση με την ανάπτυξη του πολιτισμού και την πνευματική καλλιέργεια του ανθρώπου):

    Η γλώσσα, όπως το βεβαιώνουν όλοι οι ειδικοί μελετητές, είναι μία καθοριστική παράμετρος στην ιστορική πορεία ενός έθνους και ο ασφαλέστερος δείκτης για την εξέλιξη του πολιτισμού. Γενική είναι μάλιστα η πεποίθηση των γλωσσολόγων για την αμφίδρομη σχέση πολιτισμού και γλώσσας: όσο αναπτύσσονται οι λαοί κι ο πολιτισμός τους, μας βεβαιώνουν, τόσο καλλιεργούνται και βελτιώνονται oι γλώσσες τους και αντίστροφα. Δεν είναι δυνατό επομένως οι πολιτισμοί και οι σκέψεις να προάγονται και οι γλώσσες να φθίνουν. Αυτό όπως είναι φυσικό ισχύει για όλες τις γλώσσες περισσότερο όμως γι’ αυτές που έχουν διαγράψει μια αξιομνημόνευτη πορεία και έχουν συνδεθεί με σπουδαία πολιτιστικά επιτεύγματα του παρελθόντος.


ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ( η μακραίωνη ιστορία της ελληνικής γλώσσας και η σύνδεση της με την ανάπτυξη ενός από τους πιο αξιόλογους πολιτισμούς):
    Μπορεί σήμερα η ελληνική γλώσσα να είναι περιορισμένη και να μιλιέται και να γράφεται από ένα πολύ μικρό αριθμό ανθρώπων στο πέτρινο αυτό ακρωτήρι της Μεσογείου, αλλά όπως είπε και ο Σεφέρης στην περίφημη ομιλία του στη Στοκχόλμη, είναι «περιλάλητη επί αιώνες». Και αυτό δεν είναι καθόλου υπερβολή, διότι το παραδέχονται όλοι οι ξένοι μελετητές της. Είναι μικρή η Ελλάδα αλλά η ιστορία της γλώσσας της και ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός με τον οποίο είναι συνυφασμένη, είναι αξιομνημόνευτα. Κατ’ αρχήν δεν έπαψε ποτέ να μιλιέται. Δέχθηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Το πιο σπουδαίο όμως είναι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός που έλαμψε σ’ αυτή τη γλώσσα. Γλωσσολόγοι, αρχαιολόγοι, ιστορικοί ομιλούν για την ομορφιά της ελληνικής γλώσσας αλλά θαυμάζουν περισσότερο τις αξίες του ανθρωπισμού, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της δικαιοσύνης που έλαβαν σάρκα και οστά στην αρχαία ελληνική γλώσσα.


ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ 1ο ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ: ( ο ρόλος της γλώσσας στη διαφύλαξη της εθνικής μας ταυτότητας):
    Όπως είπαμε, η εξέλιξη και η ανάπτυξη της γλώσσας είναι παράλληλη με την ιστορική πορεία του έθνους και, σε όλες τις φάσεις αυτής της πορείας, συντελούσε στη δημιουργία της εθνικής ταυτότητας των Ελλήνων . Για παράδειγμα, στην αρχή της αρχαϊκής εποχής, το 800 π.Χ. περίπου, ο ελληνικός κόσμος, μικρός ανοργάνωτος και φτωχός, ήταν διασπασμένος σε εκατοντάδες πόλεις-κράτη με ξεχωριστή οικονομική, πολιτική και κοινωνική οργάνωση. Η ανάπτυξη των γραμμάτων και των τεχνών όμως σε μια κοινή ελληνική γλώσσα ήταν το αντιστάθμισμα στον πολιτικό κατακερματισμό. Η επική και η λυρική ποίηση, με όλο τον άλλο θησαυρό των λαϊκών παραδόσεων, ήταν το κοινό για όλες τις πόλεις-κράτη υπόβαθρο παιδείας που, χρόνο με το χρόνο, έβαλε τις ρίζες όπου βλάστησε η γνωστή σε όλους πανελλήνια ιδέα. Κάτι αντίστοιχο συντελείται μέχρι σήμερα και είναι ιδιαίτερα φανερό στους απανταχού της γης έλληνες της διασποράς. Γι’ αυτούς η γλώσσα και ο πολιτισμός, τα ήθη και οι παραδόσεις, είναι ο συνδετικός κρίκος με την μακρινή πατρίδα. Αλλά και όλα τα μεγάλα πνευματικά μεγέθη, εθνικοί ποιητές, φιλόσοφοι και στοχαστές, είναι συνυφασμένοι με τη γλώσσα, που όσο καλλιεργείται και διατηρείται κατά το δυνατό αδιάφθορη, τόσο και η εθνική ταυτότητα παραμένει ανόθευτη.


ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ 2ο ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ: ( συμβολή της γλώσσας στην ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια):
     Η ελληνική γλώσσα, πράγματι, είναι ανά τους αιώνες το πιο θεμελιώδες στοιχείο της εθνικής μας ταυτότητας. Μία περιουσία κυριολεκτικά αναπαλλοτρίωτη. Παρά τις εθνικές περιπέτειες και τις αναπόφευκτες ξένες επιδράσεις κράτησε αναλλοίωτα μες στους αιώνες τα βασικά χαρακτηριστικά της: πλούσια, πλαστική, μουσική, ακριβόλογη. Ο λεξικολογικός της θησαυρός είναι ένα ορυχείο ανεξάντλητο. Λίγο να «ξύσει» κανένας την παγκόσμια ορολογία της επιστήμης, της φιλοσοφίας, της τέχνης, της τεχνικής, θ’ ανακαλύψει κάτω από την επιφάνεια ένα απίθανα μεγάλο αριθμό ελληνικών λέξεων. Χώρια τα αθάνατα αριστουργήματα που έχουν γραφεί σ’ αυτήν κατά τις διάφορες περιόδους της μακραίωνης εθνικής ζωής και εκφράζουν με πληρότητα την ψυχή του λαού μας. Ελληνική γλώσσα λοιπόν και γραμματεία είναι η ψυχή του ελληνικού πολιτισμού από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας. «Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου πάρεξ ελευθερία και γλώσσα;», είχε γράψει ο εθνικός μας ποιητής, ο Διονύσιος Σολωμός, θέλοντας να διδάξει ότι η εθνική ελευθερία συνάπτεται με την ελληνική γλώσσα. Ύστερα από 150 χρόνια ένας άλλος διακεκριμένος ποιητής μας, ο Οδυσσέας Ελύτης, επανέλαβε με τον δικό του τρόπο την ίδια θέση υπογραμμίζοντας ότι η ιστορική συνέχεια του Έθνους και η γλώσσα του συμπορεύονται: «Μονάχη έγνοια η γλώσσα του στις αμμουδιές του Ομήρου». Συνεπώς δυο κορυφαίοι δημιουργοί έδωσαν το στίγμα τους για τη συμβολή της ελληνικής γλώσσας στην πνευματική καλλιέργεια. Οι λέξεις της, ρίζα και φως, είναι η διαχρονική ελληνική παράδοση και παιδεία.
ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ: ( συνοψίζοντας συμπεραίνουμε)

Κι άλλο πληροφοριακό υλικό για τη συμβολή της Ελληνικής Γλώσσας στην ανάπτυξη του Παγκόσμιου Πολιτισμού (κάποια παραδείγματα με ΚΛΙΚ εδώ)


Διάβασε και το σχετικό με την αξία της γλώσσας κείμενο του Χρ. Τσολάκη «Το χάσμα γέμισε άνθη» στους ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ του Λυκείου σελ. 12 (με ΚΛΙΚ εδώ)

Επίσης χρήσιμο και το πληροφοριακό υλικό για τη συμβολή της κλασικής Ελλάδας στο σύγχρονο πολιτισμό (με ΚΛΙΚ εδώ)