Παρασκευή, 7 Μαΐου 2010

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ: πληροφοριακό υλικό και θέματα για συζήτηση

Αξιολόγηση μαθητών: διαδικασίες που προβλέπει το εκπαιδευτικό σύστημα. Αρνητικά και θετικά του συστήματος αξιολόγησης


ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ: Με τον όρο αξιολόγηση των μαθητών εννοούμε τη διαδικασία ελέγχου του βαθμού με τον οποίο οι μαθητές κατακτούν τους σκοπούς και τους στόχους, τους οποίους επιδιώκει το σχολείο. Ο διπλός ρόλος της αξιολόγησης μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία, την έχει αναγάγει σε κυρίαρχο ζήτημα της σχολικής ζωής και σε κεντρικό άξονα κάθε απόπειρας μεταρρύθμισης του εκπαιδευτικού συστήματος.
    Η αξιολόγηση του μαθητή είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής εκπαιδευτικής πράξης. Χωρίς ένα ακριβές και σαφές ως προς τον μηχανισμό και τις διαδικασίες σύστημα αξιολόγησης, ο εκπαιδευτικός δεν έχει τρόπο να πιστοποιήσει το βαθμό επίτευξης των διδακτικών του στόχων, ενώ ο μαθητής δεν έχει τη δυνατότητα να επιβεβαιώσει την ατομική του εξέλιξη. Παράλληλα μέσα από την αξιολόγηση υλοποιούνται και οι διαδικασίες επιλογής που προβλέπει το εκπαιδευτικό σύστημα (προαγωγή στην επόμενη τάξη, εισαγωγή στα πανεπιστήμια κλπ.)
    Αυτή η δεύτερη λειτουργία έχει ως τελικό αποτέλεσμα την αυτονόμηση των διαδικασιών αξιολόγησης από τη διδακτική πράξη. Δε θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι σήμερα η αξιολόγηση έχει αναχθεί σε αυτοσκοπό της εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα να είναι πλέον διάχυτη η αίσθηση ότι σκοπός της συμμετοχής ενός μαθητή στη σχολική ζωή δεν είναι η καλλιέργεια του, η διαπαιδαγώγηση του και η πνευματική του ανάπτυξη, αλλά η επιτυχία του στις εξετάσεις.


    Για την κατάσταση αυτή ευθύνη έχουν και οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί. Πολλές φορές προσαρμόζουν τη διδασκαλία τους στα «μαύρα γράμματα» που πρέπει να μάθουν οι μαθητές για να πετύχουν στις εξετάσεις, παρουσιάζουν τη γνώση κατακερματισμένη έτσι ώστε να είναι εύκολη η αποστήθισή της, ενώ συχνά χρησιμοποιούν τις διαδικασίες αξιολόγησης ως εργαλείο πειθαρχικού ελέγχου. Όλα αυτά, τελικά, συνιστούν ουσιαστικά μία τροχοπέδη στο εκπαιδευτικό έργο.


Η βαθμολογία ως τρόπος αξιολόγησης αποτελεί μία στέρεα εδραιωμένη διαδικασία στα περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα.
     Σκοπός της αξιολόγησης είναι η αποτίμηση του μαθησιακού αποτελέσματος και η ενημέρωση διδασκόντων και διδασκομένων για την έκβαση των προσπαθειών τους. Πιο ειδικά με την αξιολόγηση γίνεται έλεγχος του βαθμού κατάκτησης των γνωστικών αντικειμένων και, παράλληλα, καταγράφεται η επίδοση των μαθητών. Επίσης μπορεί με την αξιολόγηση να αποτιμούνται και στοιχεία από τη συνολική παρουσία των μαθητών στο σχολείο, όπως η προσπάθεια, η συμμετοχή, η ανάπτυξη πρωτοβουλιών, η δημιουργικότητα, η συνεργασία με τους μαθητές κ.α.
     Δηλαδή, με την αξιολόγηση, πρέπει να εκτιμώνται ορισμένα στοιχεία, όπως: Η συμμετοχή στο διάλογο μέσα στην τάξη. Η φαντασία και η δημιουργικότητα. Η γλωσσική έκφραση, η ακρίβεια στο λόγο και η χρήση επιχειρημάτων. Η διάθεση για αναζήτηση και μεθοδικότητα. Ο βαθμός ανάπτυξης της κριτικής σκέψης. Η συνεργασία με τους συμμαθητές. Οι προσδοκίες από τους στόχους και από τα στοιχεία αυτά είναι ανάλογες με την ηλικία, την τάξη και την ιδιαιτερότητα κάθε μαθητή.
     Οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να κάνουν την αξιολόγηση με σεβασμό της προσωπικότητας κάθε μαθητή, με ευαισθησία, διακριτικότητα και λεπτότητα, ώστε να μην καταντά καταδικαστική επίκριση και στιγματισμός. Στη συνέχεια, στηριζόμενοι στα δεδομένα της αξιολόγησης των μαθητών όπως περιγράφονται πιο πάνω, μπορούν ν’ αναπροσαρμόζουν τους στόχους του μαθήματός τους, να προσανατολίζουν τη βοήθεια τους στους μαθητές, ενημερώνοντάς τους ταυτόχρονα, αλλά και ενισχύοντας τις προσπάθειές τους. Σε συνεδρίαση των καθηγητών κάθε τμήματος πρέπει να συζητούνται οι όποιες διορθωτικές κινήσεις κρίνονται απαραίτητες για την πρόοδο των παιδιών.


Εναλλακτικοί τρόποι αξιολόγησης
     Αν και στην Ελλάδα μέχρι τώρα η αξιολόγηση των μαθητών πραγματοποιείται κυρίως με τη βοήθεια της προφορικής και της γραπτής του βαθμολογίας, ήδη έχει αρχίσει η προσπάθεια, τουλάχιστον σε επίπεδο βούλησης του Υπουργείου Παιδείας, να εισαχθούν αυθεντικές μορφές αξιολόγησης. Αυτή η διαδικασία έχει προχωρήσει αρκετά στην Πρωτοβάθμια εκπαίδευση με τη γενικευμένη χρήση της περιγραφικής αξιολόγησης, ενώ υπάρχουν σχετικές διατάξεις και στη νομοθεσία που αφορά στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Σε αυτή την περιοχή του e-σχολείο, θα βρείτε άρθρα και προτάσεις εφαρμογής για δύο από τις σημαντικότερες διαδικασίες αυθεντικής αξιολόγησης: την περιγραφική αξιολόγηση και την αξιολόγηση με χρήση φακέλου μαθητή (portfolio).


Τα βασικά χαρακτηριστικά της ποιοτικής-περιγραφικής αξιολόγησης
     Η περιγραφική αξιολόγηση είναι η κυριότερη μορφή αυθεντικής ή ολιστικής αξιολόγησης. Η χρήση της βαθμολογίας για την αξιολόγηση των μαθητών αποτελεί μία στέρεα εδραιωμένη παράδοση στα περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα στον κόσμο. Έχει σημαντικά πλεονεκτήματα όπως είναι η απλότητα, η ακρίβεια καθώς και η δυνατότητα τεκμηρίωσης της μέσα από αντικειμενικά tests. Ακριβώς στα πλεονεκτήματά της στα οποία οφείλει την καθιέρωσή της, βρίσκονται και οι αδυναμίες της. Για παράδειγμα δεν παρέχει πληροφορίες για τα δυνατά σημεία και τις αδυναμίες του μαθητή, είναι αποσπασματική, αφού στηρίζεται σε στιγμιαίες εξετάσεις, συγκρίνει το μαθητή με τους συμμαθητές του και όχι με τον εαυτό του κλπ. Αυτό το κενό μπορεί να καλύψει η περιγραφική αξιολόγηση με χρήση φύλλων ποιότητας. Βέβαια η γενικευμένη χρήση της περιγραφικής αξιολόγησης παράλληλα και σε συνδυασμό με τη βαθμολογία, παρουσιάζει δυσκολίες τόσο λόγω αδυναμιών των εκπαιδευτικών όσο και λόγω της διοικητικής υποδομής που απαιτείται.
[πηγή http://www.e-paideia.net/Reviews/review.asp?lngReviewID=32652 ]