Σάββατο, 1 Μαΐου 2010

Χάσαμε την αίσθηση του μέτρου. Επίκαιρο άρθρο για την οικονομική κρίση:

Τα μέτρα και το μέτρο, άρθρο στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία 1/5/2010


ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΕΣ: Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς τις «αγορές»; Κακοδιαχείριση. Σπατάλη και διαφθορά από τους λίγους, αλλά το λογαριασμό τον πληρώνουν οι συνετοί και ευσυνείδητοι πολίτες. Θα βρίσκουμε τα μέτρα συνέχεια μπροστά μας και κάθε φορά θα γίνονται και πιο επώδυνα
   Όλοι χαρακτηρίζουμε τα δημοσιονομικά μέτρα της σημερινής κυβέρνησης σκληρά, αναγκαία, καταστροφικά, βάρβαρα ή άδικα, και είναιΜας προτρέπουν, ωστόσο, να τα ανεχτούμε, αν και δεν τα αποδεχόμαστε, για να ξεπεραστεί λένε η κρίση. Θεωρώ ότι τα μέτρα αυτά (και άλλα που σίγουρα έρχονται), όσο αποτελεσματικά κι αν αποδειχτούν, δεν θα λύσουν από μόνα τους το πρόβλημά μας μακροπρόθεσμα, ακόμη κι αν υπάρξει οικονομική ανάπτυξη.
   Ο κύριος λόγος που φτάσαμε στο σημερινό κατάντημα είναι ότι ως άτομα και κράτος χάσαμε την αίσθηση του μέτρου. Κραυγαλέο παράδειγμα, η χρήση του κινητού τηλεφώνου στις μέρες μας. Από τα αρχαία χρόνια είχαμε την τάση να φτάνουμε στα άκρα με τις επιλογές μας. Το αποδεικνύουν άλλωστε και οι γνωστές παραινέσεις, όπως «μηδέν άγαν» του Σόλωνα και «μέτρω χρω», που συνιστούσε ο Πιττακός, και κυρίως το «μέτρον άριστον», του Κλεόβουλου, που γνωρίζουμε, θεωρητικά τουλάχιστον, από τα μαθητικά μας χρόνια, αλλά σπάνια τηρούμε στη ζωή μας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα άμετρου βίου από την κλασική Ελλάδα αποτελεί ο Αθηναίος Αλκιβιάδης, γνωστός και από τον ομώνυμο διάλογο του Πλάτωνα. Η υπέρμετρη φιλοδοξία του επέφερε αμέτρητα δεινά στην πατρίδα του και οδήγησε τον ίδιο σε επονείδιστο θάνατο στην αυλή του σατράπη Φαρνάβαζου. Χτυπητό παράδειγμα από τη μυθολογία αποτελεί ο Φαέθων.
    Με τον υπέρμετρο δανεισμό λόγω της κακοδιαχείρισης των δημόσιων πόρων, των κάθε είδους καταχρήσεων, της αλόγιστης σπατάλης και της διαφθοράς, φτάσαμε στο σημείο να σφαδάζουμε κάτω από τα γαμψά νύχια των αρπακτικών, ενώ όσοι κυριευτήκαμε κάποτε από τον ξέφρενο καταναλωτισμό κλαίμε σήμερα τη μοίρα μας και πουλάμε ή χάνουμε όσα οι περισσότεροι αποκτήσαμε με δελεαστικά δάνεια. Δυστυχώς, όμως, το λογαριασμό τον πληρώνουν σήμερα οι συνετοί και ευσυνείδητοι πολίτες, που ήταν πάντα συνεπείς και υπεύθυνοι προς τις υποχρεώσεις τους απέναντι στο κράτος.
    Η βουλιμία για περισσότερα αγαθά μάς έσπρωξε στην υπερκατανάλωση και στη συνακόλουθη υπερχρέωση. Είναι αμφίβολο αν θα μας συνετίσουν οι οδυνηρές συνέπειες και αν θα βάλουν φρένο στην πλεονεξία μας. Υπάρχει σοβαρό έλλειμμα παιδείας. Αν καταφέρουμε, ωστόσο, κάτω από μια αδήριτη ανάγκη, να περάσουμε από τις «πλασματικές ανάγκες» στις «πραγματικές ανάγκες», όπως λέει ο Erich Fromm, υπάρχει ελπίδα να συνειδητοποιήσουμε και να εμπεδώσουμε την έννοια του μέτρου, ό,τι θα σημάνει ασφαλώς και αλλαγή πλεύσης. Έτσι, θα αλλάξουμε καταναλωτική συμπεριφορά και θα υιοθετήσουμε έναν τρόπο ζωής που δεν θα έχει ανεπανόρθωτες επιπτώσεις στην υγεία μας, στην οικονομία και στο περιβάλλον.
    Σε διαφορετική περίπτωση θα βρίσκουμε τα μέτρα συνέχεια μπροστά μας και κάθε φορά αυτά θα γίνονται και πιο επώδυνα. Αν δεν αλλάξουμε νοοτροπία κι αν δεν λύσουμε το πρόβλημά μας σε ατομικό (και εθνικό) επίπεδο, οι όποιες σημερινές θυσίες θα πάνε στο βρόντο και θα συνεχίσουμε να σπρώχνουμε το λίθο του Σίσυφου («Οδύσσεια», λ. 593 κ.ε.), να τον ανεβάζουμε στην κορυφή του βουνού, ενώ ο λίθος θα γλιστρά μέσα από τα χέρια μας και θα τον βλέπουμε αγανακτισμένοι να κυλάει κάτω στην πεδιάδα. Κουρασμένοι και απογοητευμένοι θα αρχίσουμε πάλι να σπρώχνουμε. Όσο θα παράγουμε 100 ευρώ και θα ξοδεύουμε 120, το μαρτύριο θα συνεχίζεται.

* [άρθρο του ΟΔΥΣΣΕΑ ΤΣΑΓΚΑΡΑΚΗ, ομότιμου καθηγητή Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και συγγραφέα – ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 1/5/2010]

ΑΣΚΗΣΕΙΣ:
1] ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Να γράψεις την περίληψη του κειμένου σε 100 περίπου λέξεις
2] ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ: «Τα δημοσιονομικά μέτρα της κυβέρνησης είναι κατά γενική ομολογία σκληρά, καταστροφικά, βάρβαρα ή άδικα, ενώ σύμφωνα με την κυβέρνηση είναι αναπόφευκτα και αναγκαία». Να γράψεις τη γνώμη σου σε μια παράγραφο των 100 περίπου λέξεων.


ΔΙΑΒΑΣΕ επιπλέον και το σχετικό άρθρο «Υπάρχουν ακόμα περιθώρια αισιοδοξίας;» (με ΚΛΙΚ εδώ)