Δευτέρα, 10 Μαΐου 2010

Κριτική και Δημιουργία (αποσπάσματα από δοκίμιο του Μ. Ανδρόνικου]

«Μέσα σ’ αυτή την πολύπλοκη κοινωνία ανάμεσα στο δημιουργό και το έργο τέχνης στέκεται ο κριτικός που ασκεί ένα λειτούργημα σημαντικό και υπεύθυνο» (για την αναγκαιότητα και τα όρια της κριτικής διάβασε και το απόσπασμα με τον ίδιο τίτλο στους ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ Λυκείου σελ. 266)

Αμεροληψία και αντικειμενικότητα, βασικές προϋποθέσεις γόνιμης κριτικής
    Όταν λέμε αμεροληψία και αντικειμενικότητα απαιτούμε από τον κριτικό να μην κρίνει επηρεασμένος από φιλίες και έχθρες, από προσωπικές προτιμήσεις ή αντιπάθειες, να αποβάλει κάθε εσκεμμένη διάθεση για έπαινο ή ψόγο, να ξεχάσει για μια στιγμή το δημιουργό και να δει το έργο αυτό καθεαυτό, να ξεχάσει ακόμα τις δικές του ιδέες ή τις δικές του προσδοκίες και να μεταφερθεί στο χώρο που του προσφέρει το έργο. Έτσι θα βρίσκεται όσο μπορεί πιο κοντά σ’ αυτό που ονομάζουμε αμεροληψία και αντικειμενικότητα. Δεν μπορεί όμως να είναι βέβαιος πως έτσι θα φτάσει στην ορθή κρίση. Γι’ αυτή δεν είναι αρκετές αυτές μόνο οι ιδιότητες. Αυτές αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για να μπει στο σωστό δρόμο, η πορεία του από δω και πέρα είναι και δύσκολη και απαιτεί πολλά ακόμα εφόδια.
    Δίπλα στην εντιμότητα είπα ότι χρειάζεται και ικανότητα. Αυτή η έννοια είναι ακόμα πιο σύνθετη και πολύπλοκη. Περιέχει όλο το πνευματικό και ψυχικό φορτίο του κριτικού, και τις γνώσεις του και την πορεία του και την ευαισθησία του και την οξυδέρκεια του. Για όσους δεν παρακολουθούν συστηματικά και μεθοδικά τα καλλιτεχνικά προβλήματα είναι δύσκολο να γνωρίζουν ή και να φανταστούν τα ανυπέρβλητα κάποτε εμπόδια που αντιμετωπίζει ο κριτικός για να φτάσει στην ορθή κρίση…
    Η γνώμη μας και η σοφία η πιο πλατιά διαλύονται μέσα στο θόρυβο των ίδιων μας ων λόγων, αν δεν θερμαίνονται και δεν ποτίζονται από την αγάπη. Αυτή η διάθεση να πλησιάσεις τους άλλους ανθρώπους και τα δημιουργήματά τους με αγάπη και με συμπάθεια, με τη θέληση να καταλάβεις την προσφορά τους και τη συμβολή του καθενός στην αγωνιζόμενη ανθρώπινη ομάδα, αυτή είναι ο μόνος δρόμος που σου επιτρέπει μιαν αληθινή και ακριβοδίκαιη προσπέλαση στην ουσία της ζωής. Περισσότερο από κάθε άλλον έχει ανάγκη μιας τέτοιας στάσης όποιος θέλει να κατανοήσει τα ανθρώπινα έργα, μάλιστα τα έργα της τέχνης που είναι δημιουργήματα της αγάπης και του πάθους, του πόνου και της ελπίδας των δημιουργών τους. Αν αληθινά πιστεύουμε πως το έργο της τέχνης αποτελεί την έκφραση των βαθύτερων και των πιο γνήσιων σκιρτημάτων της ανθρώπινης ψυχής, καθώς συμπυκνώνονται σε μια αισθητή μορφή από το δημιουργό, που συλλαμβάνει με ενοραματικό και προφητικό τρόπο τα μηνύματα του καιρού του, με άλλα λόγια των συνανθρώπων του, πώς μπορούμε να το πλησιάσουμε με άλλο τρόπο παρά με άκρα αγάπη και ταπεινοφροσύνη;


και άλλο πληροφοριακό υλικό για την κριτική με ΚΛΙΚ εδώ