Παρασκευή, 18 Ιουνίου 2010

Ταξίδι στην ενηλικίωση

ΤΟ ΝΟΗΜΑ, μια νουβέλα της Έλενας Μαρούτσου


Συμβαίνει συχνά: οι προσδοκίες που τρέφουμε στην εφηβεία δεν επαληθεύονται, είτε κυνηγάμε στόχους μεγαλόπνοους είτε αρκούμαστε σε όνειρα πολύ πιο ταπεινά.
     Υπάρχουν, για παράδειγμα, κορίτσια που, έχοντας απομυθοποιήσει εγκαίρως μέσα τους τον... πρίγκιπα, συμφιλιώθηκαν με την προοπτική μιας ζωής βαρετής και προβλέψιμης που θα διακόπτεται από μικρές χαρές, και τα οποία, κάποια στιγμή, μάλλον απότομα, συνειδητοποιούν πως τα ώριμα χρόνια τους δεν θα είναι εύκρατα όπως τα περίμεναν, αλλά γεμάτα κυκλώνες, χιονοστιβάδες και καταιγίδες. Ένα τέτοιο «κορίτσι» ζωντανεύει στη νουβέλα της Έλενας Μαρούτσου «Το νόημα» (εκδ. Κέδρος), ως τριανταεννιάχρονη γυναίκα πια, αντιμέτωπη με μιαν αναπάντεχη εγκυμοσύνη που επισπεύδει μέσα της την ανάγκη μιας ουσιαστικής ενηλικίωσης, μ' ό,τι κόστος κι αν τη συνοδεύει.



Εμμονές και επιθυμίες
Το ίδιο πάνω κάτω μοτίβο διαπερνούσε και το προηγούμενο βιβλίο της Μαρούτσου, το μεταμοντέρνας υφής μυθιστόρημα «Μεταξύ συρμού και αποβάθρας», που τιμήθηκε με το Athens prize for Literature του περιοδικού «δέκατα» πέρσι, και του οποίου η πλοκή καθρεφτιζόταν μέσα στους στίχους του Τάσου Λειβαδίτη και τους σουρεαλιστικούς πίνακες του Μαγκρίτ. Το «Νόημα» καλύπτει λίγους μήνες από τη ζωή μιας ευαίσθητης γυναίκας που δεν έχει αποκτήσει ακόμα δική της οικογένεια και βιοπορίζεται ως ωρομίσθια εκπαιδευτικός, από την ημέρα που η τύχη της διασταυρώνεται με τους ενοίκους μιας κηφισιώτικης βίλας, με τους οποίους θα μοιραστεί την πρωτόγνωρη εμπειρία της, όσο αυτή μέλλει να διαρκέσει. Ενώ με διαρκή πισωγυρίσματα στο χρόνο, η συγγραφέας φωτίζει το οικογενειακό κι ερωτικό παρελθόν της ηρωίδας της, αποκαλυπτικό των εμμονών και των ματαιωμένων επιθυμιών της.
     Γραμμένο με προορισμό την ένταξή του στη σειρά «Εμείς και οι άλλοι» του «Κέδρου», το «Νόημα» έχει τη μορφή ενός ακόμα ψηφιδωτού από θραύσματα ονείρων, αναμνήσεων και εκπλήξεων, που αυτή τη φορά, όμως, συνδιαλέγεται με το κλασικό παραμύθι «Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» του Λούις Κάρολ. Το παραμύθι χάρη στο οποίο σφυρηλατείται η σχέση της ηρωίδας μ' ένα αλμπινάκι κοριτσάκι που μ' έναν τρόπο την μυεί στη διαδικασία της μητρότητας, το παραμύθι στο οποίο θα καθρεφτίζεται και ο δικός της ταραγμένος εαυτός όσο το σώμα της φιλοξενεί ή δέχεται την επίθεση -όπως το δει κανείς- από έναν «άλλον».


Διάλογος με εικόνες
Γεννημένη το 1967, απόφοιτη της Φιλοσοφικής Αθηνών, με μεταπτυχιακές σπουδές στη λογοτεχνία και τις εικαστικές τέχνες στο βρετανικό πανεπιστήμιο του Reading, και με δύο παλιότερες συλλογές ιστοριών στο ενεργητικό της, η Μαρούτσου συνεχίζει και εδώ τον διάλογό της όχι μόνο με λογοτεχνικά κείμενα αλλά και με εικόνες, όπως οι φωτογραφίες ψυχωσικών ασθενών που αιχμαλωτίζουν το βλέμμα του νέου της alter ego. Τραβηγμένες από έναν μυστηριώδη ψυχίατρο σε κατασκήνωση ατόμων με ειδικές ανάγκες, οι τελευταίες αποτελούν έναν ακόμη καθρέφτη στον οποίο η κοπέλα θ' ανιχνεύει τις νευρώσεις της, στην ιδιότυπη αυτο-ανάλυσή της. Κι όσο αλλόκοτα κι αν φαίνονται εκ πρώτης όψεως τα υλικά αυτής της νουβέλας -το αλμπινάκι, η «Αλίκη» του Λ. Σ. Κάρολ, οι φωτογραφίες των σαλεμένων, η «απειλή» του εμβρύου- τόσο αρμονικά μπλέκονται στις σελίδες του «Νοήματος», επιφυλάσσοντας μια ιστορία που υποκλίνεται στο αγαθό της συντροφικότητας, και μ' ένα τέλος ανακουφιστικό για όλους.*

[πηγή ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ, ΕΠΤΑ Ελευθεροτυπίας 13-06-2010]