Τετάρτη, 7 Ιουλίου 2010

Οι 18άρηδες βαθμολογούν το μέλλον τους

«Θέλω να κυνηγήσω το όνειρό μου»
Είκοσι χρόνων... παρά κάτι. Όχι ακόμα ενήλικες, αλλά ούτε και παιδιά πια. Γεννήθηκαν πολύ μετά την «αλλαγή» της δεκαετίας του '80, άκουσαν μουσικές από mp4 και ipod, μεγάλωσαν με το ποντίκι του υπολογιστή σχεδόν κολλημένο στο δεξί χέρι και είδαν με αγωνία τα συστήματα των εισαγωγικών εξετάσεων για το πανεπιστήμιο ν' αλλάζουν και μία, και δύο, και τρεις φορές.
.. Μέχρι που ήρθε η ώρα να περάσουν και τα ίδια απ' αυτή την τελευταία δοκιμασία. Λίγες ώρες πριν από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, λίγο πριν το καρδιοχτύπι για την «επιτυχία» ή την «αποτυχία» πάρει τη μορφή χαμόγελου ή σκοτεινιάς πάνω στο πρόσωπό τους, τα παιδιά των 18 ετών μοιράζονται με την «Ε» τις σκέψεις τους. Αισιοδοξούν και αμφιβάλλουν, αμφισβητούν και σαρκάζουν, κατακρίνουν ό,τι λογίζεται ως «δεδομένο» για να το ξανασκεφτούν λίγο αργότερα και να το απορρίψουν και πάλι... Ετοιμάζουν τις βαλίτσες για το ταξίδι τους στον κόσμο των ενηλίκων, κουβαλώντας βαρίδια παλαιότερων γενεών. Φοβούνται για το μέλλον, το βλέπουν σκοτεινό -αφού μάλλον θα δουλεύουν μέχρι να βραδιάσει για να τα βγάλουν πέρα. Ωστόσο, έχουν το κουράγιο να κάνουν όνειρα. Και να υποστηρίζουν πως, ό,τι και να γίνει, αυτά τουλάχιστον θα είναι εδώ για να τα πραγματοποιήσουν.


(Αποσπάσματα από συνεντεύξεις με νέους μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων)


-Πώς ήταν η φετινή χρονιά;
«Αν εξαιρέσεις το όψιμο άγχος για τις πανελλήνιες εξετάσεις, όλη η προηγούμενη χρονιά δεν ήταν και ιδιαίτερα τραγική... Περισσότερο ήταν ψυχολογικό το ζήτημα. Πίεση υπήρχε, φυσικά, αλλά επειδή διατηρούσα πολύ καλή σχέση με τους καθηγητές μου και στο σχολείο και στο φροντιστήριο, ήμουν καλά».


-Πώς θα σου φανεί εάν αναγκαστείς να εγκαταλείψεις την οικογενειακή εστία ελέω σπουδών;
«Μ' αρέσει η προοπτική, για να πω την αλήθεια! Απ' τη μια με φοβίζει αυτό, αλλά απ' την άλλη πρέπει να ζοριστώ και λίγο. Αργότερα, που λέω ότι θα θέλω να κάνω κι ένα μεταπτυχιακό, θα γίνει έτσι κι αλλιώς -αφού μάλλον θα το κάνω στο εξωτερικό. Όλοι λένε ότι "έξω", οι μεταπτυχιακές σπουδές είναι καλύτερες».


-Πώς βλέπεις τα πράγματα με όλα αυτά που συμβαίνουν στην καθημερινότητα; Με την ανεργία, την οικονομική κρίση, την αβεβαιότητα;
«Προσπαθώ να βλέπω τα πράγματα θετικά. Δεν έχω μπει στη διαδικασία να σκεφτώ πώς θα είναι τα πράγματα για μένα, όταν έρθει η ώρα να μπω στην αγορά εργασίας. Ξέρω σίγουρα, πάντως, πως εγώ θα προσπαθήσω να τα καταφέρω!»


-Πώς βλέπεις τον εαυτό σου σε δέκα χρόνια;
«Με βλέπω να εργάζομαι σε μια επιχείρηση, πάνω στον τομέα που θα με ενδιαφέρει. Δεν σκέφτομαι καθόλου το Δημόσιο. Μου φαίνεται κάπως στάσιμο και συμβατικό. Θέλω κάτι να με ιντριγκάρει στη δουλειά μου!»

-Σε αγχώνει το ότι πρέπει να βρεις τι θα κάνεις;
«Σίγουρα! Περισσότερο με αγχώνει το να καταφέρω να κυνηγήσω το όνειρό μου. Να ανακαλύψω τι μ' αρέσει και να το ακολουθήσω».


«Ευκαιρία να εξοπλιστούμε με γνώσεις...»
Εν όψει των πολυπόθητων αποτελεσμάτων των πανελληνίων είχα μια συζήτηση με φίλους για το πώς φανταζόμαστε την πορεία μας μετά το Λύκειο.
Κάποιοι υποστήριζαν πως, ανεξάρτητα των υπαρχουσών κοινωνικοοικονομικών συνθηκών, όποιος θέσει ένα στόχο και μοχθήσει γι' αυτόν, θα τον πετύχει. Άλλοι διατείνονταν -ή μάλλον μεμψιμοιρούσαν- πως λύση καμιά δεν υπάρχει και πως όσα εφόδια και να 'χει κανείς, το μίτο της Αριάδνης δεν μπορεί να τον βρει στο λαβύρινθο της ανεργίας. Υπήρχε και μια τρίτη ομάδα. Όσοι συγκαταλέγονταν σ' αυτή, στην ερώτηση «Πώς βλέπετε τα πράγματα μετά το Λύκειο;» ξεκινούσαν την απάντησή τους με το «Κάτσε να δούμε...» και τελείωναν «...και μετά τα βρίσκουμε».
Αυτός είναι, λοιπόν, ο στόχος των νέων σήμερα; Να εισέλθουν σε μια σχολή, να περάσουν καλά 4-5 χρόνια με τα λεφτά των γονιών τους κι έπειτα να μυηθούν στη συνομοταξία των άεργων; Ή, μήπως, η σημερινή νεολαία αποτελεί τη «λυδία λίθο» που θα βγάλει τη χώρα μας -τη μικρή, τη μεγάλη, όπως είπε ο ποιητής- από το οικονομικό της αδιέξοδο;
Η αλήθεια είναι πως η κατάσταση είναι κρίσιμη. Νέοι με πτυχία, μεταπτυχιακά και πληθώρα προσόντων δυσκολεύονται και δεν καταφέρνουν να αποκατασταθούν επαγγελματικά. Στο κυνήγι της εργασίας, τα φοιτητικά χρόνια είναι σίγουρα ένα διάλειμμα. Αλλά και μια ευκαιρία! Ευκαιρία να εξοπλιστούμε με γνώσεις. Η φοιτητική ζωή αποτελεί για τους 18χρονους που αδημονούν να τη βιώσουν και μια πηγή εμπειριών, οι οποίες θα τους φανούν χρήσιμες για τη -μετά τις σπουδές- ζωή. Κι ας μη λησμονούμε ότι τα χρόνια αυτά είναι τα πιο ξέγνοιαστα κατά τη διάρκεια της βιοτής ενός ανθρώπου. Και, ας υποθέσουμε, πως περνάμε στη σχολή της πρώτης μας επιλογής ή σε κάποια που μας άρεσε λιγότερο. Και μετά; Θα δώσει η χώρα μας την ευκαιρία στον κάθε φιλόδοξο νέο να εργαστεί πάνω στο αντικείμενο που σπούδασε; Πολλοί λένε πως ο τρόπος χειρισμού της χώρας από τη μεριά των πολιτικών, η οξυμένη εγκληματικότητα, η οικτρή οικονομική κατάσταση «σπρώχνουν» τους νέους να φύγουν στο εξωτερικό. Ανοησίες! Μόνος του ο καθένας κλείνει το εισιτήριο για μια άλλη χώρα. Το εξωτερικό δεν είναι λύση! Υπεκφυγή είναι! Αν δεν μπορέσουν οι νέοι ν' ανατρέψουν την ισχύουσα κατάσταση, ποιοι θα το κάνουν; Ισχυρίζονται ότι το μέλλον διαγράφεται δυσοίωνο. Γιατί, όμως, να καθόμαστε παθητικά κι όταν όλα αρχίσουν να καταρρέουν γύρω μας να εγκαταλείψουμε το πλοίο; Εμείς καθορίζουμε το μέλλον μας και χαράσσουμε την πορεία μας και καμιά οικονομική κρίση ή ομάδα πολιτικών δεν μπορεί να σταθεί τροχοπέδη στα όνειρα και τις φιλοδοξίες μας. (Βασιλική Παναγοπούλου)


«Περιορίζονται οι επιλογές μου»
Με το πέρας των σχολικών ετών και μπροστά στην πόρτα του πανεπιστημίου, ήρθε η ώρα που πρέπει να διαλέξω το δρόμο της ζωής μου.
Η επιλογή δύσκολη, αφού διχάζομαι μεταξύ αυτού που πραγματικά αγαπάω και αυτού που θα με αποκαταστήσει επαγγελματικά. Είναι πολλά μέσα στις σκέψεις μου... Οι θέσεις εργασίας έχουν πλέον λιγοστέψει και τα στερεότυπα που υπάρχουν αναβαθμίζουν συγκεκριμένα μόνο επαγγέλματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να περιορίζονται σημαντικά οι επιλογές μου, αφού υπάρχει περίπτωση να εξειδικευτώ σ' έναν τομέα που στη χώρα μας να μην είναι αναπτυγμένος και να μην μπορώ να βρω δουλειά! Επίσης, μέσω του επαγγέλματος που θα επιλέξω θα πρέπει να εξασφαλίσω στον εαυτό μου τα βασικά αγαθά για να μπορέσω να επιβιώσω σε μια κοινωνία όπως η σημερινή, η οποία έχει μεγάλες απαιτήσεις. Είναι πιθανόν να χρειαστεί να εργαστώ σε τουλάχιστον δύο διαφορετικές δουλειές. Οι τεχνολογικές επιστήμες, άλλωστε, αναπτύσσονται καθημερινά και επιβάλλουν στον εργαζόμενο συνεχή εκπαίδευση... Αν δεν καταφέρω να έχω τις απαραίτητες γνώσεις, θα χάσω την εργασία μου και μπορεί να αναγκαστώ να ενταχθώ σ' ένα διαφορετικό τομέα από εκείνον στον οποίο θα έχω εξειδικευτεί... Ακόμη, με τις λιγοστές αποδοχές που προοιωνίζονται ελέω οικονομικής κρίσης, φοβάμαι ότι δεν θα μπορέσω να εξασφαλίσω μια αξιοπρεπή διαβίωση στον εαυτό μου και για την (μελλοντική) οικογένειά μου. Απ' την άλλη, πέρα από τις όποιες γνώσεις λάβω από το ελληνικό πανεπιστήμιο, θα πρέπει να πραγματοποιήσω ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα, ώστε με τη βοήθειά του να εμπλουτίσω περισσότερο τις γνώσεις μου και, έτσι, ίσως έχω περισσότερες δυνατότητες στην αγορά εργασίας. Βέβαια, η πατρίδα μας βρίσκεται σε βαθιά κρίση. Έχουν στενέψει τα περιθώρια των ονείρων μου για σύγχρονες σπουδές, σωστή εξέλιξη και δυνατότητες ανεύρεσης της ιδανικής εργασίας. Όμως, πρέπει να ελπίζουμε σε ένα καλύτερο αύριο -το οποίο, αν και είναι δύσκολο, οφείλει να γίνει εφικτό. [Θέμις Καπλάνη]


«Είναι σκληρό σ' αυτή την ηλικία να σταματήσεις να ονειρεύεσαι»


-Πώς βλέπεις τα πράγματα σήμερα; Σε προβληματίζουν όλα αυτά που γίνονται γύρω μας; Τι λένε οι φίλοι σου;
«Τα πράγματα είναι μουντά και δύσκολα. Η χώρα βιώνει ένα αδιέξοδο, μια κρίση που δύσκολα θα βγει απ' αυτήν, γιατί όλα τα μέτρα που έχουν παρθεί είναι εναντίον του πολίτη και του εργαζόμενου. Και βέβαια με προβληματίζουν όλα αυτά, όπως θα έπρεπε να προβληματίζουν κάθε νέο. Το ζήτημα, όμως, είναι να υπάρξει και μια συλλογική δράση, ώστε η κρίση να ξεπεραστεί γρηγορότερα. Οι φίλοι μου είναι απογοητευμένοι και εξοργισμένοι με όλη την κατάσταση. Είναι σκληρό να είσαι 18 και να πρέπει να σταματήσεις να ονειρεύεσαι. Είναι σκληρό να σου κόβουν τα φτερά. Όσο απογοητευμένοι και αν είναι, όμως, δεν χάνουν την ελπίδα τους και δεν σταματούν να προσπαθούν ώστε να αλλάξουν τον κόσμο προς το καλύτερο».


-Πώς βλέπεις τον εαυτό σου ύστερα από 10 χρόνια; Πιστεύεις πως θα έχεις καταφέρει όλα αυτά που ονειρεύεσαι σήμερα;
«Μέσα στο θέατρο και στον κόσμο! Θεωρώ ότι η επικοινωνία με τους συνανθρώπους μας είναι κάτι που λείπει στις ημέρες μας, γι' αυτό και εγώ προσπαθώ να έχω γύρω μου όσο πιο πολύ κόσμο γίνεται! Δεν ξέρω αν θα καταφέρω να πραγματοποιήσω όλα αυτά που ονειρεύομαι, ξέρω όμως ότι θα προσπαθήσω. Ακόμα κι αν δεν τα καταφέρω, πάλι νικήτρια θα είμαι, γιατί θα έχω προσπαθήσει και δεν θα τα έχω θάψει».


Ποιο είναι το μεγαλύτερό σου άγχος για το αύριο;
«Ως νέα έχω πολλά άγχη. Ένα από αυτά είναι η πολιτική κατάσταση της χώρας μας. Το αισθανόμαστε όλοι, η κατάσταση έχει φτάσει στα όρια, το αύριο είναι αβέβαιο. Ταυτόχρονα η Ακροδεξιά ανεβαίνει με γοργούς ρυθμούς και η κοινωνία περνάει κρίση. Γιατί πέρα από την οικονομική κρίση υπάρχει και ηθική, πολιτισμική και κυρίως πολιτική κρίση. Δεν πρέπει να ενδιαφερθούμε μόνο για τα λεφτά, αλλά ν' ανοίξουμε τα μάτια μας και να κοιτάξουμε καλά την κοινωνία και την πολιτική κατάσταση, που παρακμάζουν μέρα με τη μέρα».


Είσαι ευχαριστημένη με το σχολείο σου και το εκπαιδευτικό σύστημα γενικότερα; Τι πιστεύεις πως θα μπορούσε να είναι διαφορετικό/καλύτερο;
«Μα ποιος νέος μπορεί να είναι ευχαριστημένος; Το σχολείο σήμερα το μόνο που μαθαίνει στους μαθητές είναι παπαγαλία και πάλι παπαγαλία. Δεν προωθεί την έκφραση -αντίθετα δημιουργεί ανέκφραστα και "άοσμα" άτομα. Από την πρώτη Δημοτικού ετοιμαζόμαστε για τις πανελλήνιες, έναν θεσμό που έχει μεγαλοποιηθεί. Τελειώσαμε το σχολείο και αισθανόμαστε λες και βγήκαμε από το Γκουαντάναμο! Τα πάντα θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά, από τα μαθήματα έως τα κτίρια. Πιστεύω ότι δεν πρέπει να αλλάξει μόνο ένα πράγμα στην εκπαίδευση, αλλά όλο το εκπαιδευτικό σύστημα από τα θεμέλιά του».

[Της ΚΑΤΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ, Ελευθεροτυπία 6-7-2010]