Παρασκευή, 3 Σεπτεμβρίου 2010

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Γλώσσα, παιδεία και εκπαίδευση

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ
     Μιλώντας για Παιδεία, φτάνουμε πάντα στην εκπαίδευση, στο οργανωμένο από την Πολιτεία σύστημα παροχής παιδείας στους πολίτες, και στη γλώσσα, στην εθνική γλώσσα, απ’ όπου περνάει κάθε μορφή παιδείας και κάθε σύστημα εκπαίδευσης. Και μπορεί μεν η πνευματική, η νοητική, η συναισθηματική και η αισθητική καλλιέργεια του ανθρώπου, δηλαδή η παιδεία, να είναι γενικότερο προϊόν των ιδανικών, των αντιλήψεων και των αξιών που διέπουν τη ζωή ενός έθνους, ωστόσο η παιδεία εδραιώνεται και οικοδομείται μέσα στο σχολείο, με το εκπαιδευτικό σύστημα –θεσμικό και ανθρώπινο (δάσκαλοι και υλικά, μέσα, πόροι κλπ.). Έτσι παιδεία και εκπαίδευση, ήτοι Παιδεία (με κεφαλαίο Π), φτάνουν συχνά να συμπίπτουν, μολονότι η έννοια της παιδείας καθεαυτήν είναι πολύ ευρύτερη, ένα διηνεκώς «ζητούμενον», που ουδέποτε –και με το τελειότερο εκπαιδευτικό σύστημα- ταυτίζεται με την πεπερασμένη έννοια της εκπαίδευσης, σχολικής και εξωσχολικής, γενικής και ανώτερης ή ανώτατης. Η παιδεία του ανθρώπου είναι κατεξοχήν έργο ζωής, συνεχίζεται «δια βίου», νοείται δηλαδή πραγματικά ως αειπαιδεία.
      Και από την άλλη μεριά, παιδεία και εκπαίδευση που δεν συλλαμβάνεται και δεν αναπτύσσεται γλωσσικά και μεταγλωσσικά είναι αδιανόητη. Γιατί η παιδεία είναι, με τη σειρά της, προπάντων ζήτημα λόγου και δια-λόγου, ζήτημα λογικής ή νοητικής ανάπτυξης και μαζί ζήτημα έκφρασης του κόσμου των εννοιών και των πραγμάτων –δηλαδή ζήτημα της γλώσσας. Το του Wittgenstein «Ο κόσμος μου είναι η γλώσσα μου» δηλώνει λιτά αυτή τη μεγάλη αλήθεια, αφού όλος ο κόσμος της εξωτερικής και της εσωτερικής μας πραγματικότητας υπάρχει αντικειμενικά, για τον άλλο, μέσα από τη γλωσσική μας έκφραση, όσο και όπως μπορούμε να μιλήσουμε γι’ αυτόν. Να γιατί η γλώσσα θεωρείται, όσο και η ίδια η πρόσβαση στην παιδεία, μέγιστο δημοκρατικό δικαίωμα και ουσιαστική αξία σε μια οργανωμένη κοινωνία. Η δυνατότητα καλλιεργημένης, απαιτητικής και ποιοτικής επικοινωνίας είναι δικαίωμα του πολίτη, που πρέπει να του εξασφαλίζεται δημοκρατικά, δηλαδή με ίσες ευκαιρίες, μέσα από το εκπαιδευτικό σύστημα μιας χώρας για όλους τους πολίτες. Γι’ αυτό και κάθε διάκριση στη γλωσσική εκπαίδευση, η ελιτίστικη αντίληψη λ.χ. ότι μια βαθύτερη θεώρηση της γλώσσας, που επιτυγχάνεται με τη γνώση της γλωσσικής παράδοσης ή της γλωσσικής διαχρονίας ενός λαού, είναι υπόθεση λίγων ανθρώπων, οι οποίο έχουν δήθεν ανάλογα ενδιαφέροντα και ικανότητες, ενώ οι πολλοί δεν μπορούν να αποκτήσουν τα ίδια γλωσσικά εφόδια… Κάθε τέτοια διάκριση δεν είναι απλώς εσφαλμένη, είναι ανελεύθερη και βαθιά αντιδημοκρατική. Το εκπαιδευτικό σύστημα μιας χώρας, ιδιαίτερα μιας χώρας με την πνευματική και την πολιτισμική παράδοση της Ελλάδος, οφείλει να εξασφαλίζει μια ευρύτερη και βαθύτερη γλωσσική παιδεία σε όλα τα ελληνόπουλα, με το ίδιο σκεπτικό που τους εξασφαλίζει την πρόσβαση στη γνώση, επί παραδείγματι, των μαθηματικών. Λειψή, κολοβωμένη και μονοδιάστατη διδασκαλία της γλώσσας σημαίνει και λειψή παιδεία.


Θέματα εξέτασης
1. Να ενημερώσεις την τάξη σου για το περιεχόμενο του κειμένου με γραπτή περίληψη (90-110 λέξεις)
2. Πώς ορίζει και πώς συνδέει μεταξύ τους τις έννοιες παιδεία, εκπαίδευση και γλώσσα ο συγγραφέας;
3. Πώς συνδέονται οι δυο παράγραφοι του κειμένου;
4. Να βρεθούν και να αξιολογηθούν δύο τρόποι πειθούς.
5. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Έχοντας υπόψη τις ραγδαίες αλλαγές που συντελούνται σήμερα, στην κοινωνική και πολιτική ζωή γενικότερα, να προβάλεις και να υποστηρίξεις ως εκπρόσωπος των μαθητών στο Σχολικό Συμβούλιο το αίτημα για «δια βίου» παιδεία και να προτείνεις τρόπους με τους οποίους το αίτημα αυτό μπορεί να ικανοποιηθεί. Η έκταση της εισήγησής σου να είναι 450-500 λέξεις