Κυριακή, 19 Σεπτεμβρίου 2010

Η ποίηση είναι απαραίτητη μόνο ας ήξερα γιατί

«ΠΑΡΟΔΟΣ» γλωσσικών μαθημάτων στο Λύκειο


ΠΡΩΤΟ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ (προφορικό) ΤΕΣΤ για το μάθημα της γλώσσας και της λογοτεχνίας (αντί για ΚΑΛΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ)


1. Ν’ αναπτύξετε σε μια παράγραφο τις σκέψεις σας πάνω σε καθορισμένο θέμα. Τι πρέπει να έχετε υπόψη σας σχετικά με τη δομή του λόγου για την καλύτερη παρουσίαση των απόψεών σας;
2. Ο Παπαδιαμάντης και ο Βιζυηνός είναι δύο από τους πιο σημαντικούς εκπροσώπους του ηθογραφικού διηγήματος. Πώς καταλαβαίνετε τον όρο «ηθογραφία»;
3. Στη σύνθεση/ παραγωγή ενός κειμένου για την ανάπτυξη και απόδειξη ενός θέματος, είτε με τη μορφή της έκθεσης είτε της επιστολής, είτε της ομιλίας κλπ, η οργάνωση του λόγου μας πρέπει να χαρακτηρίζεται από ενότητα και αλληλουχία. Τι σημαίνουν στην πράξη αυτοί οι όροι;
4. Η ποίηση του Καβάφη θεωρείται αντι-λυρική, αντίθετα ο λυρισμός είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά στην ποίηση του Ελύτη. Τι σημαίνουν αυτοί οι όροι;
5. Ο Σεφέρης, ο Ρίτσος, ο Ελύτης και άλλοι έχουν επηρεαστεί από τον υπερρεαλισμό. Στη λογοτεχνία και στην τέχνη γενικότερα συχνά ακούμε τους όρους: ρεαλισμός, υπερρεαλισμός, συμβολισμός και άλλους. Σε τι ακριβώς αναφέρονται και τι σημαίνουν;
6. Όταν μας ζητούν να συνθέσουμε ένα κείμενο συνήθως μας ορίζουν και το επικοινωνιακό πλαίσιο, το οποίο πρέπει να λάβουμε υπόψη και να προσαρμόσουμε το ύφος του λόγου μας σύμφωνα με αυτό.
7. Κάποια από τα έργα τέχνης (επομένως και τα λογοτεχνικά κείμενα: ποίηση, διήγημα κλπ) θεωρούνται ή χαρακτηρίζονται ως κλασικά. Με ποια έννοια δίνεται στα έργα τέχνης αυτός ο χαρακτηρισμός; Ποιος από τους έλληνες ποιητές που διδαχθήκατε σε προηγούμενες τάξεις μπορεί να θεωρηθεί κλασικός και γιατί;
8. Στην παραγωγή ενός κειμένου το περιεχόμενο θεωρείται επαρκές όταν το αποδεικτικό υλικό και οι λεπτομέρειες ανάπτυξης καλύπτουν ικανοποιητικά τις απαιτήσεις του θέματος. Δηλαδή;
9. Ακούμε πολύ συχνά να λένε ότι η ΠΑΙΔΕΙΑ στις μέρες μας, υπακούοντας στα κελεύσματα του τεχνοκρατικού πολιτισμού, έχει χάσει τον ανθρωπιστικό της χαρακτήρα με αποτέλεσμα τη μονομέρεια και το λειτουργικό αναλφαβητισμό. Τελειώνοντας το Λύκειο και αποκωδικοποιώντας την καθημερινή σχολική σας πράξη, πώς θα περιγράφατε εσείς τα παραπάνω φαινόμενα;
(και μια ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΡΙΣΕΩΣ): «Ποίηση είναι ο μαγικός εκείνος χώρος, στον οποίο αποτυπώνεται η λανθάνουσα έστω, κοινή όμως ανθρώπινη ανάγκη για ουρανό». Τι θέλει να πει ο ποιητής; (ελεύθερες απαντήσεις μετά την ανάγνωση των ΠΕΡΙ ΤΕΧΝΗΣ ΡΗΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ - αμέσως παρακάτω)

«Η ΠΟΙΗΣΗ είναι απαραίτητη – μόνο ας ήξερα γιατί» (με αυτό το χαριτωμένο παραδοξολόγο επίγραμμα συνόψισε ο Ζαν Κοκτώ την αναγκαιότητα της τέχνης καθώς και το συζητήσιμο ρόλο της στον όψιμο αστικό κόσμο)



ΡΗΤΟΡΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ και αυτονόητες απαντήσεις:
Αμέτρητα εκατομμύρια διαβάζουμε βιβλία, ακούνε μουσική, βλέπουν θέατρο, πάνε στον κινηματογράφο. Γιατί; Όταν λέμε πως γυρεύουν ψυχαγωγία, ξεκούραση, διασκέδαση, μεταθέτουμε το ερώτημα.
1. Γιατί είναι ψυχαγωγικό, ξεκουραστικό, διασκεδαστικό να βυθίζεσαι στη ζωή και στα προβλήματα κάποιου άλλου, να ταυτίζεις τον εαυτό σου με έναν πίνακα ζωγραφικής, μ’ ένα μουσικό κομμάτι, ή με τα πρόσωπα ενός μυθιστορήματος, ενός δράματος ή ενός κινηματογραφικού έργου;
2. Γιατί απομακρυνόμαστε στη «μη πραγματικότητα» σαν να ήταν πραγματικότητα εντονότερη; Τι παράξενη, μυστηριώδης ψυχαγώγηση είναι αυτή; Κι αν μας απαντήσει κανείς πως θέλουμε να ξεφύγουμε από μια ανεπαρκή ζωή προς μια πλουσιότερη, ν’ αποκτήσουμε πείρα χωρίς να ριψοκινδυνέψουμε, τότε γεννάται το άλλο ερώτημα:
3. γιατί δεν αρκεί η δική μας ζωή; Γιατί αυτός ο πόθος να συμπληρώσουμε την ανεκπλήρωτη ζωή μας μέσω άλλων προσώπων, άλλων μορφών, να κοιτάμε από το σκοτεινό ακροατήριο μια φωτισμένη σκηνή, όπου κάθε τι που είναι μονάχα παράσταση, καταφέρνει να μας απορροφά τόσο ολοκληρωτικά;
4. Είναι πρόδηλο πως ο άνθρωπος επιθυμεί να είναι κάτι παραπάνω από τον ίδιο τον εαυτό του μονάχα. Θέλει να είναι ολόκληρος άνθρωπος. Δεν ικανοποιείται όντας ξεχωριστό άτομο. Πασκίζει να βγει από την μερικότητα της ατομικής του ζωής και τείνει προς μια «πληρότητα» που τη νιώθει και την αποζητά…. Εξεγείρεται γιατί είναι υποχρεωμένος να καταναλίσκεται μέσα στα περιορισμένα όρια της δικής του ζωής, μέσα στα εφήμερα, τυχαία όρια της δικής του προσωπικότητας… Ποθεί ν’ απορροφήσει τον γύρω του κόσμο και να τον κάνει δικό του. Να ενώσει, στην τέχνη, το περιορισμένο του «εγώ» με μια κοινοτική ύπαρξη, να κάνει κοινωνική την ατομικότητά του.
5. Ο πόθος του ανθρώπου ν’ αυξαίνει και να συμπληρώνεται υποδηλώνει πως είναι κάτι παραπάνω από άτομο. Νιώθει πως μπορεί να φτάσει την ολοκλήρωση μόνο αν κατακτήσει την πείρα άλλων, η οποία μπορεί δυνάμει να είναι δική του. Εκείνο μάλιστα που ο άνθρωπος νιώθει ως δυναμικό του περιλαβαίνει το κάθε τι που η ανθρωπότητα ως σύνολο είναι ικανή να κάμει. Η τέχνη είναι το απαραίτητο μέσο γι’ αυτό το βύθισμα του ατόμου στο σύνολο. Αντανακλά την άπειρη ικανότητά του για συνένωση, την ικανότητά του να συμμερίζεται εμπειρίες και ιδέες…


ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Η Ποίηση και γενικότερα η Τέχνη δεν ενδιαφέρει μόνο τους δημιουργούς ή τους μυημένους στα μυστικά της ποιητικής τέχνης, δεδομένου ότι η Ποίηση, στην πρωτογενή της έκφραση, είναι ο μαγικός εκείνος χώρος, στον οποίο αποτυπώνεται η λανθάνουσα έστω, κοινή όμως ανθρώπινη ανάγκη για ουρανό.
ΚΑΛΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ