Πέμπτη, 30 Σεπτεμβρίου 2010

Οι περιπέτειες της λ. Ερμής > ερμηνεία, διερμηνέας, έρμαιο, ερμητικός, ανερμάτιστος, ερμαφρόδιτος…

Περιδιαβάζοντας στα λεξικά Νεοελληνικής Γλώσσας Ιστορίες λέξεων με αρχή μέση και ΓΑΜΑ Λυκείου


Ο Ερμής ήταν ιδιαίτερα αγαπητός από τους αρχαίους Έλληνες και τους Λατίνους (αγγελιαφόρος θεών, ψυχοπομπός, θεός των Γραμμάτων -Λόγιος Ερμής-, θεός του εμπορίου -Κερδώος Ερμής- κ.ά.).
Η ετυμολογία της λέξης προήλθε, πιθανότατα, από το έρμα (που σημαίνει «σωρός λίθων»), επειδή ο σωρός των λίθων που συγκεντρωνόταν πάνω από τους τάφους ήταν συνδεδεμένος με τον Ψυχοπομπό Ερμή.

Η λέξη έρμα (και ο ερματισμός) χρησιμοποιήθηκε και στα καράβια για να δηλώσει το βάρος, που ρυθμίζει την ισορροπία των πλοίων (ιταλ.: zavora > σαβούρα). Απ εδώ και ο ανερμάτιστος άνθρωπος (: ο δίχως ηθικό αντίβαρο)
Ο Ερμής, εκτός των άλλων, επεξηγούσε στους ανθρώπους τη βούληση των θεών, ήταν, δηλαδή ο «εξηγητής» και γι αυτό οι λέξεις: ερμηνεία, ερμηνευτής, διερμηνέας, ερμηνευτικός, ερμηνεύω κ.ά. φέρουν το όνομα του.
Αντίθετα, κατά το Μεσαίωνα συνδυάστηκε με τους Αλχημιστές (Hermetici > Ερμητικοί) και ιδιαίτερα με την τεχνική να σφραγίζουν τα δοχεία τους με αποτέλεσμα η λ. ερμητικός να δηλώνει το «εντελώς κλειστό», το «σφραγισμένο»
Στο θεό Ερμή αποδιδόταν και το έρμαιο: «το δώρο του Ερμή», το «θεόσταλτο», «το απροσδόκητο εύρημα»
Ο Ερμαφρόδιτος ήταν ο μυθικός γιος του Ερμή και της Αφροδίτης (εξ ου και το όνομα του), ο οποίος παρουσίαζε χαρακτηριστικά και των δύο φύλων
Η εμπορικοί δρόμοι των αστικών κέντρων είναι, συνήθως, αφιερωμένοι στο θεό Ερμή, τον Κερδώο Ερμή (οδός Ερμού), ο οποίος ήταν και προστάτης του εμπορίου. Στα Λατινικά o Ερμής «πέρασε» ως Mercurius > ιταλ. mercato, γαλλ: mercenaire, αγγλ.: market

[ΠΗΓΗ: 24grammata.com / από τη ζωή των λέξεων]