Κυριακή, 3 Οκτωβρίου 2010

Η συμβολή της εκπαίδευσης στην ολόπλευρη ανάπτυξη διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών

Παραγωγή κειμένου σχετικά με τους σκοπούς της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης


ΘΕΜΑ: Σκοπός της εκπαίδευσης, όπως επίσημα αναφέρεται, είναι «να συμβάλει στην ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των μαθητών, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένες προσωπικότητες και να ζήσουν δημιουργικά». Με βάση το δεδομένο αυτό και την εμπειρία σας από τη σχολική πραγματικότητα, να εκθέσετε τις απόψεις σας για το αν και σε ποιο βαθμό επιτυγχάνονται σήμερα οι παραπάνω στόχοι της σχολικής αγωγής ( ελεύθερη ανάπτυξη χωρίς περιορισμό λέξεων – στις ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ το παρακάτω κείμενο θα πρέπει να συμπυκνωθεί σε 500 περίπου λέξεις)


Α] ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: συνήθως μεγάλη απόσταση χωρίζει τους οραματισμούς και τα αναλυτικά προγράμματα από την εφαρμογή της θεωρίας στην καθημερινή σχολική πράξη.
    Είναι φυσικό να συλλαμβάνουν οι υπεύθυνοι των εκπαιδευτικών πραγμάτων τέλειες μορφές και ιδεατά πρότυπα και να καταβάλλεται στη συνέχεια προσπάθεια για προσέγγισή τους. Αλλά, ξέρουμε όλοι, ότι συνήθως μεγάλη απόσταση χωρίζει τα οράματα από την πραγματοποίησή τους. Η απόσταση αυτή μεγαλώνει περισσότερο, όταν κατά το σχεδιασμό δεν λαμβάνονται σοβαρά υπόψη οι συγκεκριμένες συνθήκες και τα διαθέσιμα μέσα για την προσαρμογή των στόχων στη σημερινή ελληνική πραγματικότητα. Μπορεί, λοιπόν, όλοι να παραδέχονται ότι κεντρικός στόχος της εκπαίδευσης πρέπει να είναι η πολύπλευρη ανάπτυξη της προσωπικότητας και η ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων του μαθητή, το ερώτημα όμως είναι κατά πόσο το σημερινό σχολείο πετυχαίνει ν’ ανταποκριθεί στις προσδοκίες και να προσεγγίσει στην πράξη αυτούς τους στόχους.
Β] ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ (ανάπτυξη ζητουμένων/ απόδειξη θέσεων): α] ποια είναι η σημερινή κατάσταση στο ελληνικό σχολείο και ποιες οι αιτίες της κακοδαιμονίας του



Η σημερινή κατάσταση ασφαλώς δεν ικανοποιεί κανέναν. Οι προσπάθειες βέβαια της πολιτείας και το κοινωνικό ενδιαφέρον για τη βελτίωση της σχολικής εκπαίδευσης δεν λείπουν. Ωστόσο τα μέτρα που κατά καιρούς λαμβάνονται, κρίνονται αποσπασματικά ή ανεπαρκή, γι’ αυτό ο τρόπος λειτουργίας του σχολείου και η γενικότερη οργάνωσή του με τα μέσα που διαθέτει για να επιτελέσει την αποστολή του, δεν είναι τόσο αποτελεσματικός.


Οι αιτίες στις οποίες οφείλεται η κακοδαιμονία του εκπαιδευτικού συστήματος, δυστυχώς και στις τρεις βαθμίδες του, είναι λίγο πολύ γνωστές. Αρχικά, λείπει ο μακροπρόθεσμος προγραμματισμός. Οργανώθηκε η εκπαίδευση από την αρχή σύμφωνα με ξένα πρότυπα και εξακολουθεί ακόμα και σήμερα να μιμείται αποσπασματικά και σπασμωδικά ό,τι συνέβαινε πριν από χρόνια σε άλλες χώρες. Και το χειρότερο, τις περισσότερες φορές οι αλλαγές προσαρμόζονται στις προσωπικές βλέψεις του εκάστοτε υπουργού και της κυβέρνησης του. Παρουσιάζεται, δηλαδή, το φαινόμενο να γίνονται μεταρρυθμίσεις και να αλλάζουν τα εκπαιδευτικά προγράμματα και κυρίως το σύστημα των εξετάσεων, όχι γιατί αυτό επιβάλλουν οι εξελίξεις στις επιστήμες και οι νέες παιδαγωγικές αντιλήψεις, αλλά για να υπηρετηθούν πολιτικές σκοπιμότητες. Με άλλα λόγια λείπει μια εθνική πολιτική για την παιδεία, στην οποία να συμφωνούν όλες οι πολιτικές δυνάμεις. Τέλος, είναι διαπιστωμένο πως οι δαπάνες για την παιδεία είναι χαμηλότερες από τις αντίστοιχες δαπάνες άλλων χωρών που βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο ανάπτυξης με τη χώρα μας. Αυτό σημαίνει ανεπαρκή υλικοτεχνική υποδομή, ελλείψεις σε εκπαιδευτικό προσωπικό, αδυναμία επιστημονικής έρευνας για την αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών προβλημάτων.


Β] ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ (ανάπτυξη ζητουμένων/ απόδειξη θέσεων): β] ποια είναι η συγκεκριμένη κατάσταση που επικρατεί σήμερα σχετικά με την υλοποίηση των στόχων μιας ανθρωπιστικής παιδείας


Μέσα στους σκοπούς της σχολικής εκπαίδευσης, όπως είπαμε, είναι και η διαμόρφωση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών, που θα έχουν αναπτυγμένη προσωπικότητα, ελεύθερη βούληση και υψηλό αίσθημα ευθύνης, και επομένως θα είναι ικανοί να ζουν αρμονικά με τους άλλους. Οι σκοποί αυτοί επιδιώκονται με τη λεγόμενη ανθρωπιστική παιδεία που στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα υπηρετείται με τη διδασκαλία συγκεκριμένων μαθημάτων, όπως είναι, για παράδειγμα η Ιστορία, η Λογοτεχνία, η Φιλοσοφία. Για τους περισσότερους μαθητές όμως η ενασχόληση με αυτά τα μαθήματα είναι το λιγότερο σπατάλη χρόνου, αν αναλογιστούμε ότι, ειδικά στο Λύκειο η «χρησιμότητα» τους και, προπαντός, η απόδοσή τους εξαρτάται από τη συνάφεια που έχουν με το εξειδικευμένο πρόγραμμα προετοιμασίας για την επαγγελματική τους αποκατάσταση.


Η παραπάνω κατάσταση επιβαρύνεται και από τον τρόπο διδασκαλίας. Κυριαρχεί ο δογματικός μονόλογος, η επιβολή μιας άποψης, η στείρα τυπολατρία, η παθητική απομνημόνευση, ένας άγονος φορμαλισμός, που νεκρώνει κάθε δυνατότητα για αυτενέργεια. Έτσι, οι μαθητές αδυνατούν να κατανοήσουν την ιστορική πορεία της κοινότητάς τους και προπαντός να ενστερνιστούν εκείνες τις αξίες του πολιτισμού μας που συντελούν στη διαμόρφωση μιας υγιούς προσωπικότητας.


Μια άλλη απόδειξη της ανεπάρκειας του σημερινού σχολείου είναι το αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο της «παραπαιδείας». Τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα μαθήματα είναι ο κανόνας και χωρίς αυτά δεν μπορεί κανείς να υπολογίζει στην επιτυχία, ειδικά στις λεγόμενες πανελλαδικές εξετάσεις. Και αυτό τη στιγμή που βασική υποχρέωση της πολιτείας, σύμφωνα με τις επιταγές του Συντάγματος, είναι να προσφέρει μόρφωση και μάλιστα υψηλού επιπέδου σε όλους τους νέους χωρίς καμιά διάκριση.


Γ] ΕΠΙΛΟΓΟΣ/ κατακλείδα: τελικά συμπεράσματα. Τι θα μπορούσε ν’ αλλάξει από τη σημερινή άσχημη κατάσταση ώστε να επιτυγχάνονται οι υψηλοί στόχοι της εκπαίδευσης


Λένε πολλοί πως η ποιότητα της παρεχόμενης παιδείας, αντανακλά το επίπεδο ανάπτυξης μιας κοινωνίας. Προηγουμένως, όμως, πρέπει η παιδεία να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και να αποτελέσει δύναμη πολιτιστικής ανόδου. Για να γίνει αυτό πραγματικότητα πρέπει τα προγράμματα για την αναμόρφωση της παιδείας να είναι στην πρώτη θέση στην ιεράρχηση των στόχων και των αναγκών της χώρας. Η επιτυχία όμως των μεταρρυθμίσεων που είναι απαραίτητες, δεν θα είναι εξασφαλισμένη, αν δεν σχεδιαστούν μετά από συστηματική μελέτη των σημερινών δυσλειτουργιών και αν δεν θεραπεύουν αποτελεσματικά τις συγκεκριμένες παθογένειες τις οποίες όλοι λίγο πολύ βλέπουμε και καταδικάζουμε.