Κυριακή, 29 Αυγούστου 2010

Αξίζει τον κόπο να πας πανεπιστήμιο;

Δυο διαφορετικές απόψεις για την αξία των πανεπιστημιακών σπουδών σήμερα
     Κατά τη δεκαετία του 1920 ο πατέρας μου ήταν στο δημοτικό, η υποχρεωτική εκπαίδευση ήταν τέσσερα χρόνια και τα περισσότερα παιδιά, κυρίως τα κορίτσια, δεν την ολοκλήρωναν. Στο δικό μου δημοτικό, δεκαετία του 1950, η υποχρεωτική εκπαίδευση ήταν έξι χρόνια- και έφερνε με τη βία ο χωροφύλακας παιδιά από τα χωράφια που τα είχαν κρατήσει οι γονείς για τις αγροτικές εργασίες. Στη δεκαετία του 1980 ήσαν μαθήτριες οι κόρες μου, είχαν γίνει εννέα τα χρόνια- και συζητάμε να τα κάνουμε δώδεκα: οι στοιχειώδεις γνώσεις για την κοινωνικοποίηση των ανθρώπων απαιτούν τριπλάσιο χρόνο σε σχέση με δύο γενιές πριν. Ούτε ο χρόνος εργασίας άλλαξε τόσο δραστικά, ούτε το προσδόκιμο ζωής, ούτε ο χρόνος συνταξιοδότησης- μόνο η στρατιωτική θητεία μειώθηκε τόσο πολύ γιατί έπαψε να θεωρείται υποχρεωτικό στάδιο της κοινωνικοποίησης, «το μεγαλύτερο σχολείο».
     Από την τάξη μου στο δημοτικό στα Λεχαινά, ήμασταν 50-60 παιδιά, φθάσαμε 2-3 στο πανεπιστήμιο, 5%. Στα τέλη του 1960 οι πτυχιούχοι στην Ελλάδα δεν ξεπερνούσαν το 2% του πληθυσμού. Σήμερα είναι κοντά στο 20%, λιγότεροι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο- και ας γράφουν κάποιοι ξανά και ξανά ότι έχουμε τους περισσότερους πτυχιούχους στην Ευρώπη.


Κάθε χρόνο οι υποψήφιοι φοιτητές βιώνουν την ίδια αγωνία: να πάψουν να είναι υποψήφιοι και να γίνουν φοιτητές
     Κάποτε η στοιχειώδης εγγραμματοσύνη απαιτούσε τον χειρισμό συμβολικών συστημάτων που ήσαν σχετικά εύκολο να αφομοιωθούν- εύκολο από τη σημερινή σκοπιά, γιατί τότε έλεγαν «ανάθεμα τα γράμματα και εκείνον που τα βρήκε», αν και η ρήση, περισσότερο και από την αγανάκτηση του μαθητή, εκφράζει τον αποτροπιασμό αυτών που διαχειρίζονταν τα παραδοσιακά συμβολικά συστήματα της προφορικότητας για τους δαίμονες αμφισβήτησης που δημιουργούσε η εγγραμματοσύνη. Σήμερα τα συμβολικά συστήματα που οργανώνουν τις κοινωνίες μας (από τα σήματα της Τροχαίας ως τις ξένες γλώσσες, τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή ή βίντεο) και είναι αναγκαία για την επικοινωνία, την προσωπική έκφραση μέσα από το τραγούδι και τον χορό ή τη δημιουργία blog, για την κατανόηση της πολιτιστικής ιδιαιτερότητας του τουρίστα και τη δουλειά στο γραφείο, στο εργοστάσιο ή στο χωράφι- τα συμβολικά συστήματα είναι τόσο πολλά και τόσο πολύπλοκα που δημιουργούν την ανάγκη τής «διά βίου εκπαίδευσης». Το ότι ζούμε σε «κοινωνίες και οικονομίες της γνώσης», σημαίνει πως για να ζουν εν κοινωνία και να μπορούν να παράγουν πλούτο, διανοητικό και υλικό, οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν να κολυμπούν σε βαθιά, και ενίοτε σκοτεινά, σημειωτικά συστήματα- αλλιώς πνίγονται.


Γιατί χρειάζονται οι εξετάσεις;
     Αρκεί μόνο να σκεφθούμε ότι κάποτε για την εκμάθηση της γραφής αρκούσαν το κοντύλι και η πλάκα, ενώ σήμερα απαιτείται ηλεκτρονικός υπολογιστής: παχύτατο στρώμα τεχνολογίας διαμεσολαβεί πια τη γραπτή επικοινωνία. Τα ίδια ισχύουν και για τις αγροτικές εργασίες: ως πριν από 50 χρόνια ο χωρικός διέθετε τη γνώση για να κατασκευάσει το ξύλινο άροτρο (με τη βοήθεια του γύφτου για το υνί), ενώ σήμερα τον ενώνει με τη γη η τεχνολογία των γερμανικών τρακτέρ και των ολλανδικών σπόρων. Και σου λένε μετά, μεταξύ παστεριωμένου τυρού και υβριδικού αχλαδίου, «τι χρειάζεται ΤΕΙ υδροπονικών καλλιεργειών;».
    Το ερώτημα είναι γιατί να χρειάζονται εξετάσεις για να μάθεις τις υδροπονικές καλλιέργειες από τη στιγμή που έχεις πιστοποιήσει τη γνωστική σου επάρκεια ως απόφοιτος λυκείου. Σε ποια άλλη χώρα της Ευρώπης συμβαίνει αυτό; Ευτυχώς, η Αννα Διαμαντοπούλου με τις πρόσφατες δηλώσεις της άνοιξε τον δρόμο για το αυτονόητο: την κατάργησή τους.
Ενοχλούν τα πτυχία
     Η τριτοβάθμια εκπαίδευση (γενικότερα, η μεταλυκειακή εκπαίδευση) είναι αναπόδραστη ανάγκη, προϋπόθεση για την κοινωνικοποίηση των νέων, την ένταξή τους στην πολιτισμική πραγματικότητα της εποχής μας, την ολοκλήρωση της προσωπικότητάς τους. Αλλά ας όψεται η «Γενιά του ΄30» που, εν ονόματι της «αυθεντικότητας», θεοποίησε την αγραμματοσύνη στο πρόσωπο του Μακρυγιάννη και του Θεόφιλου- για τούτο διαβάζουμε κάθε τόσο ότι «έχουμε μεγάλο ποσοστό πτυχιούχων»: ενοχλούν τα πτυχία. Και οι ιερεμιάδες κατά της «αποξενωτικής τεχνολογίας» και της «εργαλειακής γνώσης» δεν είναι παρά η σύγχρονη εκδοχή του «ανάθεμα τα γράμματα και εκείνον που τα βρήκε»: τις εκφωνούν οι κάτοχοι της αυθεντικής γνώσης που αντιδιαστέλλουν «μόρφωση και «εκπαίδευση» (οι ανεκπαίδευτοι Μακρυγιάννης και Θεόφιλος ήσαν βαθύτατα μορφωμένοι).
    Όσοι υποστηρίζουν «τι τους θέλουμε τόσους πτυχιούχους; Ας πηγαίνουν σε επαγγελματικές σχολές μετά το γυμνάσιο», αυτοί θέλουν να στερήσουν από τα παιδιά το κολύμπι σε πλούσια και πολύπλοκα σημειωτικά συστήματα, να τους απαγορεύσουν το λύκειο και τη μεταλυκειακή εκπαίδευση, την πρόσβαση στην ανοιχτή θάλασσα της γνώσης: τα θέλουν εργαλειομηχανές εμβαπτισμένες στην αυθεντικότητα του «λαϊκού ανθρώπου» που ενσωματώνει αυτοφυώς τη σοφία του Μακρυγιάννη και του Θεόφιλου• και του Καραγκιόζη, το ξέχασα αυτό το πρότυπο των πρεσβευτών της αγραμματοσύνης.
[ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ Κ.ΨΥΧΟΓΙΟΥ ΝΕΕΣ ΕΠΟΧΕΣ ΤΟ ΒΗΜΑ
Κυριακή 29 Αυγούστου 2010]

Και η άλλη πλευρά: «ένα χαρτί χωρίς αντίκρισμα» το πτυχίο…
Οι ακόρεστοι γονείς και το κεκορεσμένο πανεπιστήμιο, μαζί με τη μίζερη εκπαιδευτική πολιτική μας, βλάπτουν ομοίως.
    Σε περίπτωση που ένας υποψήφιος των ΑΕΙ μου έθετε το ερώτημα αν τελικά αξίζει τον κόπο να εμπλακεί σε μια τέτοια ανώφελη ταλαιπωρία, να μπει στο πανεπιστήμιο δηλαδή (η αλήθεια είναι το ερώτημα μού έχει τεθεί επανειλημμένως), ευθέως τουλάχιστον δεν θα τον απέτρεπα. Κανείς δεν έχει δικαίωμα να αποτρέπει έναν νέο άνθρωπο από τα όνειρά του. Ομως θα του επεσήμαινα ορισμένα δεδομένα τα οποία ενδεχομένως θα τον έκαναν να ξανασκεφθεί το εγχείρημά του. Με τους γονείς του δεν θα άνοιγα συζήτηση, επειδή, αν και μεγάλοι και με κάποια πείρα, οι περισσότεροι, περιέργως και μάλλον παράλογα, εξακολουθούν να θεωρούν ότι το πανεπιστήμιο αποτελεί μια πρώτης τάξεως επιλογή για τα παιδιά τους.
    Αυτή η γονεϊκή εμμονή ίσως να είναι μια άλλη αιτία για την οποία μια προσωρινή «επιτυχία», δηλαδή η εισαγωγή στα ΑΕΙ, οδηγεί τελικά σε μια παρατεταμένη αποτυχία.
1 Στα δικά μας χρόνια η εισαγωγή στο πανεπιστήμιο, και οπωσδήποτε η επιτυχής αποφοίτηση, αποτελούσε σχεδόν βέβαιη εγγύηση για μια θέση εργασίας, μικρή ή μεγάλη, αδιάφορο. Και η θεωρητική και η πρακτική κατεύθυνση, και η φιλολογία και η νομική και η ιατρική και η αρχιτεκτονική εκεί οδηγούσαν: σε κάποια εκπλήρωση της αγαθής φιλοδοξίας μας. Παρά ταύτα, το πανεπιστήμιο τότε δεν είχε την «ποικιλία» του σημερινού, οι δυνατότητές του ήταν, θα έλεγε κάποιος, σαφώς περιορισμένες, οι πολιτικοοικονομικές συνθήκες δυσκολότερες από ό,τι σήμερα, κάποτε μάλιστα απαγορευτικές για πάρα πολλούς αξιόλογους νέους. Ομως οι απαιτήσεις του ήταν υψηλότερες συγκριτικά με τις παροχές του. Αυτό μας ωφέλησε. Φαίνεται οξύμωρο αλλά η ελληνική κοινωνία από το τέλος του Εμφυλίου ώς τα μέσα της δεκαετίας του Εξήντα πορεύτηκε μέσα σε αυτό το οξύμωρο.
2 Σήμερα το μόνο που προσφέρουν τα ΑΕΙ είναι ένα «χαρτί» που ουσιαστικά δεν αντιπροσωπεύει τίποτε. Τα διπλώματα αποτελούν ένα τυπικό εφόδιο που ελάχιστες φορές ωφελεί αυτό καθεαυτό. Οταν βέβαια δεν βλάπτει κιόλας, επειδή κάποτε συμβαίνει και αυτό. Η κατάσταση του πανεπιστημίου μας, που όλο και χειροτερεύει, κάνει τη συντριπτική πλειονότητα των φοιτητών να βρίσκονται σε θέση χειρότερη από ό,τι ο μυθικός Σίσυφος. Εκείνος είχε καταδικαστεί να σπρώχνει ένα βράχο ψηλά στην κορυφή, όμως την κρίσιμη στιγμή ο βράχος τού ξέφευγε και ξανακυλούσε κάτω. Ο σημερινός φοιτητής νιώθει ματαιωμένος καθώς η Πολιτεία τον οδηγεί στην ευκολία μιας άχαρης κατηφόρας. Σε ένα πάτο, εντέλει, σε μια γελοία και τραγική συνάμα αποκλιμάκωση αξιών και ονείρων. Η σοβούσα οικονομική κρίση μπορεί κάποτε να περάσει, η εκπαιδευτική κρίση πώς και πότε; Με τα κόλπα του χθεσινού και του σημερινού Υπουργείου; Ηδη τα πολλά και ποικίλα ελλείμματα της Παιδείας και της Εκπαίδευσης βοούν.
3 Το μεγαλύτερο, το πιο ειδεχθές έγκλημα όλων των κυβερνήσεων από τη Μεταπολίτευση κι εδώ έχει να κάνει με την Παιδεία. Δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά. Φαίνεται όμως με την πρώτη διαδήλωση και την πρώτη πέτρα πάνω στη βιτρίνα... 35 χρόνια από τη Μεταπολίτευση δεν έχουμε τη στοιχειώδη εθνική εκπαιδευτική πολιτική μιας Πολιτείας που σέβεται τον εαυτό της. Περιμένουμε σωτηρία από τους εκάστοτε κομματικούς «σοφούς». Τι νόημα λοιπόν έχει να εισαχθεί ένα νέο παιδί στο ελληνικό πανεπιστήμιο σήμερα; Για να βολεφτεί με ένα σύγγραμμα; Να καθίσει σε ένα θλιβερό Αμφιθέατρο και να ακούει ανόητες διαλέξεις; Να συμμετάσχει σε ένα κακόπαθο φοιτητικό κίνημα που ως απώτατο όραμα έχει το «άσυλο», τις καταλήψεις και τα κομματικά «ζήτω»;
Επιλογικά ερωτήματα.
Άξιζε άραγε τότε περισσότερο τον κόπο να πάει κάποιος στο πανεπιστήμιο, από ό,τι σήμερα; Ήταν τα πράγματα τότε πιο δίκαια, πιο ορθολογικά; Η απάντηση δεν μπορεί να κριθεί ούτε από τις φθορές και τις δυσκολίες των χρόνων εκείνων, ούτε από τα σημερινά προβλήματα. Η απάντηση μπορεί να κριθεί ίσως αν μετρήσουμε τις όποιες δυνατότητες είχαμε τότε και τις πολλές δυνατότητες που μας δόθηκαν γενναιόδωρα τα τελευταία 35 χρόνια. Δυνατότητες και ευκαιρίες όχι μόνο για την Παιδεία, αλλά και για την οικονομία, τον πολιτισμό, την υγεία, την κοινωνική αλληλεγγύη. Για όλα. Αυτές τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες τις σπαταλήσαμε με αφροσύνη. Τα αποτελέσματα της Μεγάλης Σπατάλης φαίνονται στην τρέχουσα οικονομική κρίση. Τη σπατάλη τόσων νεανικών ονείρων, μπορεί ένας Γραμματέας κι ένας Υπουργός Παιδείας (μιλώ γενικά) να την εννοήσει; Τελικό ερώτημα. Μπορεί η Πολιτεία να μάς δώσει ένα και μόνο λόγο γιατί πρέπει αυτό το παιδί να σπουδάσει; Ένας και μόνο θα αρκούσε.

[Γιώργης Γιατρομανωλάκης ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας και συγγραφέας, ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 29 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2010]

Σάββατο, 28 Αυγούστου 2010

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ: Η χαρά της επιτυχίας και... ο θρίαμβος της λευκής κόλλας

Από το 0,9 έως το 19,9 κινήθηκε η βαθμολογία στις φετινές πανελλήνιες εξετάσεις
Την αναγκαιότητα αλλαγής του εξεταστικού συστήματος έκανε προφανή η ανακοίνωση των βάσεων. Από τη μια πλευρά εμφανίστηκε και πάλι το φαινόμενο της εισαγωγής υποψηφίων σε ΤΕΙ ακόμα και με βαθμό... 0,9 με άριστα το 20 λόγω της κατάργησης της βάσης του δέκα, και από την άλλη επικράτησε ξανά συνωστισμός υψηλόβαθμων στις σχολές μεγάλης ζήτησης και στα κεντρικά ιδρύματα. Το χάσμα ανάμεσα στους υποψηφίους ήταν φέτος βαθύτερο από κάθε άλλη χρονιά, καθώς ο πρώτος των πρώτων εισήχθη στη Νομική Αθήνας με βαθμό κοντά στο απόλυτο 20 (19.968 μόρια) κερδίζοντας στο νήμα την Ιατρική Θεσσαλονίκης, όπου ο πρώτος έπιασε 19.896 μόρια ενώ ο τελευταίος των τελευταίων στο ΤΕΙ Κοζάνης, ουσιαστικά μπήκε με λευκή κόλλα.


ΚΑΙ ΜΙΑ ΓΝΩΜΗ: 45 χρόνια παπαγαλίας!
Η νέα ηγεσία του υπουργείο Παιδείας μετά τον ασυμμάζευτο αυτοδιασυρμό του συστήματος εισαγωγής των αποφοίτων των Λυκείων σε ΤΕΙ και ΑΕΙ προσανατολίζεται, εκ των πραγμάτων, να θέσει τέρμα στην υποκατάσταση του ρόλου των αξιολογητών των υποψήφιων φοιτητών από τους καθηγητές της Μέσης Εκπαίδευσης και ν' αναθέσει τον υπεύθυνο αυτό ρόλο στους φυσικούς εξεταστές, δηλαδή στο ΔΕΠ της ανώτατης εκπαίδευσης.

Και όπως διαφαίνεται από τις δηλώσεις της Αννας Διαμαντοπούλου, οι μελετώμενες σχετικές αλλαγές θα ολοκληρωθούν σε μια τριετία.
     Εάν οι σχεδιασμοί αυτοί τελεσφορήσουν, χωρίς τους μπακάλικους συνυπολογισμούς του μικροπολιτικού κόστους, τότε ανοίγει ο δρόμος τόσο για την επαναφορά των Λυκείων στο καθήκον της απόδοσης στην κοινωνία αποφοίτων με οικουμενική-ανθρωπιστική παιδεία και κοινωνική ευθύνη όσο και για την προετοιμασία πολλών κατόχων του «εθνικού απολυτηρίου» για την επιτυχή και χωρίς τους ακριβοπληρωμένους τυφλοσούρτες της φροντιστηριακής παραπαιδείας είσοδο και ευδόκιμη θητεία τους στα πανεπιστήμια και τα πολυτεχνεία. Μια τέτοια αλλαγή θα σταματούσε και το... μεταναστευτικό ρεύμα περίπου 50.000 αποφοίτων της ελληνικής Μέσης Εκπαίδευσης, όχι μόνον σε έγκριτα ΤΕΙ και ΑΕΙ της αλλοδαπής, αλλά και σε αμφίβολης εγκυρότητας σχολές-μαϊμούδες του εξωτερικού.
     Το μεγαλύτερο όμως ευεργέτημα για τα ταλαίπωρα Ελληνόπουλα των Λυκείων θα προκύψει από τον τερματισμό ενός εξεταστικού συστήματος, που από την περίοδο του 1965 («Δέσμες» των γενικών εξετάσεων) ίσαμε σήμερα έχει μετατρέψει εκατοντάδες χιλιάδες υποψήφιων φοιτητών σε άβουλους παπαγάλους και ακούσια ενεργούμενα μιας εξόχως αντιπαιδαγωγικής αλλά και οικονομικά ληστρικής φροντιστηριακής παραπαιδείας. Αν μάλιστα αναλογιστούμε ότι στη μαζική ψύχωση της βαθμοθηρίας εμπλέκεται και ένα ποσοστό καθηγητών και καθηγητριών, που χωρίς δελτία παροχής υπηρεσιών παραδίδουν παρανόμως «ιδιαίτερα» στους ίδιους τους μαθητές τους, τότε πια μιλάμε για μια από τις πιο προωθημένες μορφές διδακτικού-παιδαγωγικού αμοραλισμού...
   Τέλος, με μια ισόρροπη ανάπτυξη του εκπαιδευτικού συστήματος σε όλους τους τομείς των θεωρητικών και εφαρμοσμένων επιστημών θα περιοριστεί σημαντικά η διάκριση σε σχολές με κερδοφόρα και μη, πτυχία και η συνακόλουθη μετατροπή των αποφοίτων των ΑΕΙ και ΤΕΙ σε golden boys...

[ΠΗΓΗ ΠΕΤΡΟΣ ΜΑΚΡΗΣ στη Σαββατιάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 28/07/2010]

Πέμπτη, 26 Αυγούστου 2010

Η εξίσωση μιας σχέσης: αριθμοί αντί για λέξεις

Ένας μαθηματικός χωρίς πρόσφατη μνήμη και μια οικιακή βοηθός με πρόβλημα επιβίωσης έρχονται κοντά μέσα από το βιβλίο της Γιόκο Ογκάουα «Ο αγαπημένος μαθηματικός τύπος του καθηγητή»


ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ για ανάγνωση λογοτεχνικών ΒΙΒΛΙΩΝ (επειδή η αγάπη για το βιβλία ισοδυναμεί με την αγάπη για τη γνώση)


Μια νεαρή ανύπαντρη μητέρα, άριστη επαγγελματίας ως οικιακή βοηθός, έρχεται αντιμέτωπη με μια «ιδιαιτέρως ζόρικη περίπτωση», αναλαμβάνοντας τη φροντίδα ενός ηλικιωμένου μαθηματικού, λαμπρού κάποτε καθηγητή πανεπιστημίου.
Από το σπιτικό του τελευταίου έχουν περάσει ήδη εννιά συνάδελφοί της χωρίς να έχει στεριώσει καμία. Όμως η ίδια έχει μάθει να μην παραπονιέται: μεγαλώνει μόνη τον γιο της, χρειάζεται τη δουλειά οπωσδήποτε. Επιστρατεύοντας λοιπόν την έμφυτη ευγένεια κι όλα τ' αποθέματα της υπομονής που διαθέτει, αφοσιώνεται στη φροντίδα ενός άντρα που, εδώ και 17 χρόνια, έπειτα από ένα τροχαίο ατύχημα, έχει χάσει τη σωρευτική ικανότητα της μνήμης του. Κάποιου που θυμάται όσα θεωρήματα είχε προλάβει ν' αποδείξει έως τότε και ο οποίος εξακολουθεί να κερδίζει βραβεία σε μαθηματικούς διαγωνισμούς, όντας ανήμπορος όμως να συγκρατήσει οτιδήποτε του έχει συμβεί πριν από ογδόντα μόλις λεπτά της ώρας...



Αριθμοί αντί για λέξεις
Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο ξετυλίγεται το μυθιστόρημα «Ο αγαπημένος μαθηματικός τύπος του καθηγητή», το πέμπτο έργο της γιαπωνέζας πεζογράφου Γιόκο Ογκάουα, που μας συστήνουν οι εκδόσεις «Αγρα» (βλ. «Ξενοδοχείο Ιρις», «Αρωμα πάγου»), μεταφρασμένο όπως και τα υπόλοιπα από τον Παναγιώτη Ευαγγελίδη απ' ευθείας από τα ιαπωνικά. Ενα βιβλίο που θα μπορούσε κάλλιστα να χαρακτηριστεί διαμαντάκι της μαθηματικής λογοτεχνίας, στο μέτρο που η μαγεία των αριθμών και η αρμονία των εξισώσεων αντανακλάται και στους χαρακτήρες του, προσβάσιμο ακόμα και σ' όσους δεν τα πάνε καθόλου καλά με τους αριθμούς, γραμμένο με απαράμιλλη κομψότητα και με κυρίαρχο θέμα του την ομορφιά στις σχέσεις των ανθρώπων.


«Τι νούμερο παπούτσια φοράτε;» «Ποιος είναι ο αριθμός του τηλεφώνου σας;» «Πότε είναι τα γενέθλιά σας;» Από την πρώτη στιγμή, η ηρωίδα της Ογκάουα και αφηγήτρια της ιστορίας αντιλαμβάνεται πως ο καινούριος εργοδότης της, όποτε βρίσκεται σε σύγχυση και δεν ξέρει τι να πει, στους αριθμούς καταφεύγει, όχι στις λέξεις. Κι όταν απ' τη μεριά του αναφέρεται σε «καθαρούς», «φίλους» ή «παραγοντικούς» αριθμούς, εκείνη το ξέρει: δεν κάνει επίδειξη γνώσεων, επικοινωνία αναζητάει. «Οι αριθμοί ήταν το δεξί του χέρι που έτεινε στον συνομιλητή του αντί χειραψίας και συγχρόνως ο προστατευτικός του μανδύας»...


Με δεκάδες σημειώματα καρφιτσωμένα πάνω στο φθαρμένο κοστούμι του σαν δεκανίκια για τις θρυμματισμένες του αναμνήσεις, ο καθηγητής περνά τις ώρες του σκυμμένος πάνω από τα σημειωματάριά του, όντας υπό την κηδεμονία της γηραιάς, μυστηριώδους κουνιάδας του, που αποφεύγει την επαφή τόσο με τον ίδιο όσο και με την υπηρέτριά του. Τι κι αν η φυσιογνωμία της οικιακής βοηθού είναι αδύνατον να του γίνει οικεία; Μέρα με τη μέρα, η αίσθηση της συντροφικότητας που αποκτά μαζί της διαποτίζει ολόκληρη την ύπαρξή του. Με το που πληροφορείται δε ότι η νεαρή γυναίκα έχει έναν μοναχογιό που στερείται την παρουσία της όσο εκείνη δουλεύει για τον ίδιο, ανοίγει το σπίτι του και στο παιδί, ξεφεύγοντας πια οικειοθελώς όλο και συχνότερα από την απομόνωσή του.


Ρουτ. Μ' αυτό το παρατσούκλι βαφτίζει ο καθηγητής τον μικρό, καθώς το κεφαλάκι του με την επίπεδη κορυφή, του θυμίζει το μαθηματικό σύμβολο της τετραγωνικής ρίζας. Και παρ' όλο που και με τον Ρουτ θα πιάνει καθημερινά γνωριμία από την αρχή, όσο διάστημα είναι γραφτό να ζήσουν μαζί, θα χαρούν και το κοινό τους πάθος για το μπέιζμπολ («κανένα άλλο σπορ δεν μπορεί να εκφραστεί με τόσο πολλούς αριθμούς»), ενώ ο ίδιος θα παραστέκεται στο παιδί σαν άλλος πατέρας. Ναι, είναι εφικτό, λέει με τον τρόπο της η Ογκάουα, μέσα από τη γοητευτική ιστορία αυτού του ιδιότυπου, σχεδόν οικογενειακού, τρίο: η δίψα για τρυφερότητα, η άδολη δοτικότητα και ο αμοιβαίος σεβασμός, μπορούν να ενώσουν εντελώς διαφορετικούς ανθρώπους μεταξύ τους, προσφέροντάς τους ψυχική πληρότητα που θα τους συνοδεύει διά βίου.


Γόνος ευσεβών σιντοϊστών, γεννημένη το 1962 στην επαρχία της Οκαγιάμα και με λογοτεχνικές και καλλιτεχνικές σπουδές στο πανεπιστήμιο Ουασέντα του Τόκιο, η Γιόκο Ογκάουα, χρόνια τώρα, έχει καταξιωθεί ως μια από τις σημαντικότερες πένες της Ιαπωνίας. Επηρεασμένη από συμπατριώτες της όπως ο Τανιζάκι και ο Χαρούκι Μουρακάμι καθώς και από αμερικανούς συγγραφείς σαν τον Φιτζέραλντ, τον Καπότε και τον Κάρβερ, ανακάλυψε τη δύναμη αλλά και τη σκληρότητα των απλών, συνηθισμένων λέξεων, διαβάζοντας το «Ημερολόγιο της Αννας Φρανκ» στην πρώιμη εφηβεία της. Κι από το 1988, που πρωτοδημοσίευσε γραπτό της, δεν έχει πάψει να συλλέγει βραβεία. *

[ΠΗΓΗ Της ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ στη ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 22-08-2010]

Τετάρτη, 25 Αυγούστου 2010

Αυτόφωτη και ετερόφωτη μάθηση, ΔΟΚΙΜΙΟ του Ε.Π. Παπανούτσου

ΜΕ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ, Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΑΛΛΑΖΕΙ: όπως μετατρέπουμε την έρημο σε περιβόλι, έτσι με τη μάθηση γινόμαστε ικανοί να αλλάξουμε το ρεύμα της ιστορίας.


     Με τη μάθηση που είναι φαινόμενο καθολικό μέσα στο σύμπαν της ζωής, κάθε ζωντανό ον επιδιώκει και πραγματοποιεί δυο σκοπούς: α] δραστηριοποιεί και κατευθύνει τις δυνάμεις του για να προσαρμοστεί όσο γίνεται καλύτερα, στο φυσικό και (αν είναι άνθρωπος) στο ιστορικό περιβάλλον β] αποκτά την ικανότητα και τα μέσα ν’ αλλάζει τούτο το περιβάλλον, να το τροποποιεί, να το αναμορφώνει, για να επιτύχει την ικανοποίηση των αναγκών και (αν είναι άνθρωπος) των φιλοδοξιών του.


ΜΕ ΤΗΝ ΜΑΘΗΣΗ ΑΛΛΑΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
     Κατά βάθος, οι δυο αυτές διαδικασίες είναι αλληλένδετες και αλληλέγγυες, η μία συμπληρώνει και εξασφαλίζει την άλλη. Για τούτο μπορούμε να τις συμπλέξουμε μέσα σ’ ένα και τον ίδιο ορισμό. Με τη μάθηση λοιπόν, κατά την πλατύτερη έννοια της, όπως μπορούμε να μετατρέψουμε την έρημο σε περιβόλι, έτσι γινόμαστε ικανοί να αλλάξουμε και το ρεύμα της Ιστορίας, να εγκαινιάσουμε μιαν άλλη αντίληψη των πραγμάτων, μιαν άλλη ευαισθησία, άλλα ηθικά μέτρα, άλλες κοσμολογικές ιδέες. Τότε η μάθηση φτάνει στο πλήρωμά της. Όταν είναι μεταβολή όχι μόνο του εαυτού μας στη σχέση του με το φυσικό και ιστορικό κόσμο, αλλά και του φυσικού και του ιστορικού κόσμου σε σχέση με μας.


Η ΜΑΘΗΣΗ ΠΟΥ ΒΑΣΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΙΜΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΤΕΡΟΦΩΤΗ
     Το πώς όμως αρχίζει η μάθηση, το πώς μπαίνει ο νεοφερμένος στον κόσμο άνθρωπος, το έχει πει απλά και σωστά ο Αριστοτέλης: μπαίνει με τη μίμηση. Αυτή είναι η πρώτη μορφή της μάθησης. Όσα πρωτομαθαίνουμε τα μαθαίνουμε με τη μίμηση. Ας σημειωθεί όμως ότι η «μίμηση» έχει μεγάλο πλάτος. Δεν είναι μόνο η μηχανική επανάληψη ενός μορφασμού ή μιας χειρονομίας, αλλά γενικά η χωρίς αντίσταση παραδοχή αυτού που ακούμε, η απομνημόνευση και εκτέλεση των σωματικών και των διανοητικών χειρισμών που μας έχουν εντυπωσιάσει για την ευκολία και την αποτελεσματικότητά τους. Τούτο, το πρώτο και κατώτερο στάδιο της μάθησης, θα το ονομάσουμε ετερόφωτη, ετερόνομη, ανεύθυνη μάθηση. Είναι η μάθηση που παίρνει το φως από αλλού και δεν σηκώνει η ίδια το βάρος ευθύνης. Όσα, στο στάδιο τούτο, αισθανόμαστε, σκεπτόμαστε, εγκρίνουμε, αποδοκιμάζουμε, λέγουμε και πράττουμε, άλλοι τα έχουν αντιληφθεί, κρίνει και καθιερώσει. Εμείς τα βρήκαμε έτοιμα και, χωρίς ούτε να τα συζητήσουμε ούτε να τα βασανίσουμε, τα ντυνόμαστε όπως ένα φόρεμα. Στην ετερόφωτη μάθηση έχουν τη ρίζα τους οι προλήψεις, οι δεισιδαιμονίες, οι τετριμμένες αλήθειες, και επειδή οι έξεις αυτές έχουν περάσει πια μέσα στη νόηση και στο θυμικό μας, όταν καμιά φορά συλλάβουμε τον εαυτό μας να δυσπιστεί ή να λοξοδρομεί, του καταλογίζουμε βαρύ λάθος και έχουμε αίσθημα ενοχής. Δεν δεχόμαστε ότι είναι δικαίωμά μας η ελευθερία να βγούμε έξω από το μεγάλο ποτάμι.


ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΓΩΝΙΣΤΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΚΤΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΥΤΟΦΩΤΗ ΜΑΘΗΣΗ
Η ριζική ανακαίνιση της παιδείας, η χάραξη νέων δρόμων μακριά από τους χιλιοπατημένους, η επαναστατική πρωτοτυπία είναι γεγονότα μεγάλης κλίμακας στην ιστορία του πνεύματος. Και γίνονται δυνατά με την απόσειση του ζυγού της ετερόφωτης μάθησης, με τον τραχύ αγώνα να ξαναδούμε για πρώτη πάλι φορά τον κόσμο γύρω μας και μέσα μας τον εαυτό μας. Δηλαδή με την τροπή προς τη μάθηση που θα ονομάσουμε αυτόφωτη, αυτόνομη, υπεύθυνη. Ας δηλώσω όμως αμέσως ότι η μάθηση αυτή είναι τέρμα ιδεατό, όριο προς το οποίο μπορούμε να τείνομε, όχι όμως και να το φτάσουμε. Κάθε προσέγγιση μας πείθει ότι βρισκόμαστε πολύ περισσότερο μακριά απ’ όσο νομίζαμε πριν. Και αυτό ίσως είναι η καλύτερη απόδειξη ότι είμαστε στο σωστό δρόμο. Οπωσδήποτε, πρέπει να μεθοδεύσομε τη λειτουργία των συνειδησιακών μας δυνάμεων, για να κατορθώσουμε να αποσπάσουμε από το πεδίο έλξης της ετερόφωτης και να μπούμε στο πεδίο έλξης της αυτόφωτης μάθησης.

Τρίτη, 24 Αυγούστου 2010

Το ανθρωπιστικό Ιδανικό (δοκίμιο του Αλέξανδρου Δελμούζου)

Ανθρωπισμός θα ειπεί να πλάθουμε ανθρώπους με γερό και ωραίο σώμα, με καθαρό στοχαστικό νου, με δυνατή θέληση και σεβασμό και αγάπη στους συνανθρώπους τους. Ανθρώπους δηλαδή που έχουν υψωθεί από το ζωικό στο ανθρώπινο επίπεδο. Που έχουν δουλέψει μέσα τους όσο γίνεται το ανθρώπινο βάθος και που πραγματικά ελεύθεροι στέκουν μοίρα στην μοίρα τους.


     Όπως το κάθε άτομο χρειάζεται ένα σκοπό στη ζωή του για να πάρει νόημα η ζωή αυτή, για να συντονίζει όλες του τις προσπάθειες προς μια ενιαία κατεύθυνση και να το βοηθά εντείνοντας τις δυνάμεις του να γίνεται ολοένα καλύτερο, το ίδια και ένας ολόκληρος λαός. Αλλιώς, άτομο και λαός αφήνονται στην τύχη και ζουν ζωή της στιγμής, χωρίς προοπτική και ελπίδα για πρόοδο πραγματική. Όπως όμως το άτομο ο σκοπός της ζωής του είναι δυναμογόνος όταν πηγάζει από μέσα του, από δικές του ανάγκες και δυνατότητες, έτσι και για το λαό. Κι αυτόν μπορεί να τον συγκινήσει και να τον εμπνεύσει μονάχα ένα ιδανικό που ριζώνει στο δικό του χώμα και στη δική του φυσική ζωή. Ιδανικό δηλαδή που πηγάζει από την ιστορία του και τη ζωντανή του παράδοση, που ταιριάζει με την ψυχολογία του, με τον τόπο του και τις ανάγκες που δημιουργεί.
    Τέτοιο ιδανικό βγαλμένο από το ελληνικό χώμα και την ιστορία του λαού του είναι ο ανθρωπισμός. Ανθρωπισμός θα ειπεί να πλάθουμε ανθρώπους με γερό και ωραίο σώμα, με καθαρό στοχαστικό νου, με δυνατή θέληση και σεβασμό και αγάπη στους συνανθρώπους τους. Ανοιχτομάτες που είναι σε θέση να κρίνουν οι ίδιοι υπεύθυνα όσα προβλήματα τους παρουσιάζει η ατομική και ομαδική ζωή τους, χωρίς να παρασύρονται σαν άβουλη αγέλη από τον πρώτο δυνατό ή δημαγωγό της ημέρας. Ανθρώπους ικανούς να εξασφαλίζουν οι ίδιοι με την προσωπική τους εργασία τους υλικούς όρους της ζωής τους, όσοι χρειάζονται για να κρατιέται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, να καταφάσκουν ελεύθερα τις δεσμεύσεις που επιβάλλει η ομαλή συμβίωση με τους συνανθρώπους και η προκοπή τους. Ανθρώπους ικανούς να οργανώσουν τη ζωή της λαϊκής ολότητας όπου ανήκουν έτσι, που και τα άτομα και η ολότητα να προκόβουν και να καλυτερεύουν όλο και περισσότερο το επίπεδο της υλικής και πνευματικής τους ζωής. Για την προκοπή της να μην ρίχνουν την ευθύνη σε άλλους ή και στην τύχη, παρά να νιώθουν τον εαυτό τους όχι μόνο συνυπεύθυνο με τους φυσικούς ηγέτες αλλά και ως τον κυρίως υπεύθυνο. Να βάζουν γι’ αυτή κάθε δυνατή προσπάθεια, δίνοντας οι ίδιοι την κατεύθυνση και υπερνικώντας εσωτερικές και εξωτερικές αντίθετες δυνάμεις, και να είναι πρόθυμοι να θυσιάσουν γι’ αυτή όχι μόνο την ησυχία και τη βολή τους παρά στην ανάγκη και τη ζωή τους την ίδια. Ανθρώπους δηλαδή που έχουν υψωθεί από το ζωικό στο ανθρώπινο επίπεδο. Που έχουν δουλέψει μέσα τους όσο γίνεται το ανθρώπινο βάθος και που πραγματικά ελεύθεροι στέκουν μοίρα στην μοίρα τους.
     Ανθρωπισμός δε θα ειπεί ισοπέδωση των ατόμων σε μια πολιτεία. Ο κάθε πολίτης είχε βέβαια δικαίωμα να ζήσει και ν’ αναπτύξει ελεύθερα τον εαυτό του μέσα στα όρια που επιβάλλουν σε όλους οι δημεύσεις για την ομαλή ομαδική συμβίωση ενός λαού και την προκοπή του. Να τον αναπτύξει μάλιστα σύμφωνα με το φυσικό του , γιατί μόνο έτσι μπορεί και τον ψυχικό του κόσμο να δουλέψει βαθύτερα και στην πιο μεγάλη απόδοση να φτάσει. Από την άποψη δηλαδή του δικαιώματος για τη συντήρηση και την ελεύθερη ανάπτυξη της υλικής και πνευματικής των ζωής όλοι είναι ίσοι. Η ισότητα όμως αυτή δεν εξαφανίζει τις φυσικές διαφορές ανάμεσα στα άτομα , διαφορές και ως προς την ψυχοσύσταση και ως προς τις ικανότητες και τη δυναμικότητα του καθενός. Αναγκαία συνέπεια των διάφορων αυτών σε μια πολιτεία καλά οργανωμένη είναι ο καθένας να παίρνει μέσα σ’ αυτή τη θέση που του έχει ορίσει το φυσικό του και όχι η κοινωνική και οικονομική θέση του σπιτιού του, και στις ηγετικές θέσεις σε όλους τους κλάδους της δημόσιας ζωής ν’ ανεβαίνουν εκείνοι που πραγματικά αξίζουν γι’ αυτές . Συνέπεια δηλαδή είναι η σωστή ιεραρχία των προσωπικών αξιών, ιεραρχία που όχι μόνο θ’ αναγνωρίζει ο κάθε πολίτης , παρά θα βοηθά και στο στήσιμό της.
     Όπως τα άτομα διαφέρουν μεταξύ τους, έτσι και οι λαοί. Τις διαφορές αυτές δεν τις αρνείται το ανθρωπιστικό ιδανικό, αρνείται όμως το χωρισμό τω λαών σε λαούς κυρίων και λαούς σκλάβων ή λαούς που πρέπει να εξοντωθούν. Γι’ αυτό όλοι οι λαοί έχουν την ανθρώπινη τους αξία , την αξία του ανθρώπου , και όλοι έχουν το δικαίωμα να ζήσουν ανθρώπινα και ν’ αναπτύξουν τον εαυτό τους ελεύθερα. Αλλά κι εδώ εννοούμε την ελευθερία μέσα στα όρια που ορίζουν όσες δεσμεύσεις επιβάλλει σε όλα ανεξαιρέτως τα κράτη αυτό το ίδιο ανθρωπιστικό ιδανικό . Η ελεύθερη μάλιστα ανάπτυξη τους πλουτίζει ποικιλότροπα και υψώνει τη ζωή γενικά της ανθρωπότητας και τον πολιτισμό της.

Δευτέρα, 23 Αυγούστου 2010

Η ευλογημένη ώρα που οι μαθητές θα εκτιμήσουν και θα αγαπήσουν το σχολείο – Επιφυλλίδα Γ. Μπαμπινιώτη

Για να δημιουργήσεις σκεπτόμενους πολίτες απαιτείται ένα ριζικά ανανεωμένο εκπαιδευτικό σύστημα που θα μετακινηθεί αμετάκλητα από την παθητική γνώση στην κριτική σκέψη


     Σε ώρες περισυλλογής αναρωτιέμαι πώς μπορεί η ελληνική Εκπαίδευση να μορφώσει σκεπτόμενους πολίτες με ανεπτυγμένη ικανότητα κρίσης που να μπορούν να αντιμετωπίσουν κρίσεις οικονομικές, όπως αυτή που μάς βρήκε, κρίσεις ηθικές σε σχέση με την ουσία και τις προτεραιότητες στη ζωή τού ανθρώπου, κρίσεις αξιών, κρίσεις…
    Η απάντηση που μού βγαίνει σχεδόν αυθόρμητα είναι ότι για να δημιουργήσεις σκεπτόμενους πολίτες, απαιτείται ένα ριζικά ανανεωμένο εκπαιδευτικό σύστημα που θα μετακινηθεί αμετάκλητα από την παθητική γνώση στην κριτική σκέψη. Σκέπτομαι πως αυτό μπορεί να επιτευχθεί, αν αλλάξει εκ βάθρων ο τρόπος διδασκαλίας στο σχολείο με αυτόν τον παιδευτικό στόχο. Αν ασκήσουμε τους μαθητές μας να αυτενεργούν: να αναζητούν οι ίδιοι (συνεργαζόμενοι κατά ομάδες) τις πληροφορίες για τα διδασκόμενα αντικείμενα, να ανατρέχουν σε βιβλία, να δουλεύουν σε σχολικές βιβλιοθήκες, να αξιοποιούν την εκπαιδευτική τεχνολογία (το διαδίκτυο), να ψάχνουν, να συζητούν, να ρωτούν, να βρίσκουν. Αυτές τις πληροφορίες αν οι ίδιοι οι μαθητές δουλέψουν από κοινού να τις οργανώσουν, αν τις παρουσιάσουν και τις συζητήσουν μεταξύ τους και μέσα στην τάξη με διακριτικό ενορχηστρωτή πάντα τον δάσκαλο, τότε θα γίνει το θαύμα: θα μάθουν να κρίνουν, να συζητούν, να επιχειρηματολογούν, που σημαίνει να σκέπτονται. Τότε θα αλλάξει όλο το κλίμα στο σχολείο. Τότε μπορεί να έλθει η ευλογημένη ώρα που οι μαθητές θα εκτιμήσουν και θα αγαπήσουν το σχολείο. Τότε και ο δάσκαλος θα αλλάξει ρόλο, περνώντας από τη διδακτική ρουτίνα στην αληθινά δημιουργική διδασκαλία, μια διαδικασία που και τον ίδιο θα γεμίζει ψυχικά και που θα εμπνέει τους μαθητές του.
     Όλα αυτά, σκέπτομαι πάλι, προϋποθέτουν αλλαγή τού σχολικού («αναλυτικού») προγράμματος, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και συγκρότηση σχολικών βιβλιοθηκών. Όλα αυτά –παρηγοριέμαι– περιλαμβάνονται ήδη ρητά και αναλυτικά στο Πόρισμα τού Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία. Όλα αυτά, λέω στον εαυτό μου, μπορούν να γίνουν. Μπορούμε πράγματι να μορφώσουμε πολίτες σκεπτόμενους, υπεύθυνους, δημοκρατικούς, κοινωνικά ευαίσθητους, πολίτες που να μπορούν να οργανώσουν δημιουργικά τη ζωή και να προλάβουν ή να αντιμετωπίσουν τις όποιες κρίσεις. Γιατί μια κρίση δεν είναι ποτέ μόνο καθαρά οικονομική. Έχει σχέση με πολιτικές επιλογές και πράξεις, δηλ. με τον τρόπο σκέψεως κυβερνώντων και πολιτών και, τελικά, έχει άμεση σχέση με την παιδεία τους.
     Πάλι αναρωτιέμαι: Όλα αυτά δεν προϋποθέτουν ότι μάς ενδιαφέρει ο πολιτισμός, ότι μάς ενδιαφέρει μια παιδεία ουσίας, πραγματικής καλλιέργειας, και ιδιαίτερα μια ελληνική παιδεία; Μάς ενδιαφέρει πράγματι να γνωρίσουν τα παιδιά μας τον ελληνικό πολιτισμό, τις ρίζες τους, την κληρονομιά τους, την παράδοσή τους; Μπορούμε να πετύχουμε μια τέτοια παιδεία, μια δημιουργική επαφή με τον πολιτισμό μας;
     Η απάντηση μού βγαίνει σκληρή : Ο ελληνικός πολιτισμός και η ελληνική παιδεία στη χώρα μας είναι υποτιμημένες αξίες! Κάποια στιγμή – από ακατανόητη και αδικαιολόγητη παρεξήγηση – το να μιλάς για ελληνικότητα, ελληνισμό, ελληνική παράδοση κ.λπ. θεωρήθηκε εθνικισμός, πατριδολατρία, προγονοπληξία κ.τ.ό. Έφτασε να θεωρείται κανείς υπερσυντηρητικός, δεξιός, αντιπροοδευτικός κ.λπ., αν υποστήριζε την ανάγκη συστηματικής διδασκαλίας τής διαχρονίας τής γλώσσας μας στο σχολείο, τη διδασκαλία τού αρχαίου λόγου και την άμεση επαφή των μαθητών με το κείμενο, με ό,τι ο Σεφέρης αποκαλούσε τα «παλαιότερα Ελληνικά μας». Αυτή η στάση, μπορεί να ξεκίνησε καλοπροαίρετα ως αντίδραση σε ακραίες θέσεις που είχαν υπάρξει πράγματι στο παρελθόν, ως αντίθεση σε ξεπερασμένες μεθόδους διδασκαλίας και σε προσπάθειες υπερπροβολής τής ελληνικής αρχαιότητας εις βάρος τού Νέου Ελληνισμού, οδήγησε όμως στο άλλο άκρο : σε παραμέληση τής επαφής με τη διαχρονία τού ελληνισμού και σε υπονόμευση τής συνέχειας που διακρίνει ιστορικά και πολιτισμικά τον ελληνισμό, με αδιάψευστη μαρτυρία τη γλώσσα μας. Έτσι καλλιεργήθηκε μια, σε μεγάλη έκταση, τεχνητή ιδεολογική σύγκρουση ανάμεσα στον Νέο Ελληνισμό και στις παλαιότερες μορφές τού ελληνικού πολιτισμού (Αρχαιότητα και Βυζάντιο), τεχνητή γιατί στην πραγματικότητα ούτε οι μεν ούτε οι δε απέρριπταν ό,τι προηγήθηκε ή ό,τι ακολούθησε, απλώς το υπέτασσαν, δεν το προέβαλλαν ή, στη χειρότερη περίπτωση, το υποβάθμιζαν.
     Οι εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα είναι σαφή δείγματα αυτού τού «πολιτισμικού ψευδοδιλήμματος», που παραβλέπει ότι ελληνισμός και ελληνικότητα, εγγενώς και κατά ιστορική αναγκαιότητα, έχουν και τις δύο διαστάσεις, την παλαιότερη και τη νεότερη, με συνεκτικό στοιχείο ό,τι ονομάζουμε συνέχεια, η οποία είναι μια δυναμική έννοια που δεν σημαίνει στατικότητα ή έλλειψη μεταβολών και εξέλιξης. Ούτε η ελληνική γλώσσα λ.χ. μπορεί δημιουργικά να διδαχθεί ερήμην τής γλωσσικής μας διαχρονίας (μολονότι η έμφαση πρέπει να δίδεται στα σύγχρονα, βεβαίως, με συστηματική αναφορά στα παλαιότερα Ελληνικά μας) ούτε και η ιστορία μας μπορεί να διδαχθεί αποκομμένη από προηγηθείσες χρονικές φάσεις και πολιτισμικές καταβολές που φωτίζουν τα νεότερα. Ιδιαίτερα ο ιστορικός πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικός, ώστε στην προσπάθεια τής ιστορικής περιγραφής ή αποτίμησης των γεγονότων να μη τραυματίζει την ευαισθησία των ανθρώπων χωρίς και να θυσιάζει την αλήθεια. Πρόκειται για πολύ λεπτές προσεγγίσεις που απαιτούν και γνώση και μαστοριά. Η ιστορική αλήθεια, όταν είναι πράγματι αλήθεια κι όταν δίδεται σωστά, δεν πληγώνει. Διδάσκει.
     Τελικά, συλλαμβάνω τον εαυτό μου πάλι να ρωτάει –όχι χωρίς κάποια δόση ειρωνείας– αληθινά πιστεύεις ότι οι οικονομικές και οι κάθε λογής κρίσεις αντιμετωπίζονται με προτάσεις παιδείας και πολιτισμού; Μήπως κινείσαι μεταξύ ουτοπίας και αθεράπευτου ρομαντισμού;
      Ίσως. Αλλά μήπως κι όποιος επιχειρηματολογεί για αντιμετώπιση κρίσεων ερήμην της παιδείας και τού πολιτισμού κινείται, με τη σειρά του, μεταξύ αφέλειας και κυνισμού; Γιατί δεν μιλάμε απλώς για χρήματα και οικονομικά μεγέθη, αλλά για ανθρώπους και για την ποιότητα τής ζωής τους, για ανθρώπους με ψυχή, με σκέψη, με συναισθήματα. Δεν είναι, λοιπόν, αυτά κύριο μέλημα τής παιδείας και τού πολιτισμού; Και η όποια οικονομική κρίση δεν είναι τελικά προϊόν κρίσης αξιών, φανερής ή λανθάνουσας τάσης για εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο και τελικά έλλειψη καλλιέργειας, ιδανικών, έλλειψη παιδείας με την πιο βαθιά και ουσιαστική της έννοια;

[ΠΗΓΗ: Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΕΣ στο ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ, ΝΕΕΣ ΕΠΟΧΕΣ 11/07/2010]

Σάββατο, 21 Αυγούστου 2010

Τον καιρό που οι φιλίες μετριούνται με τα ρεκόρ συλλογής υπογραφών του Facebook

Εθισμός των μικρών ηλικιών στη λεγόμενη ψηφιακή «επικοινωνία» σε βάρος της αμεσότητας, δείχνει απλώς τα όρια της ανειλικρίνειας που μας διακρίνει απέναντι στην καταστροφή η οποία σημαδεύει τον κοινωνικό μας ιστό στο συναισθηματικό και διαπροσωπικό επίπεδο.
Οι συνήθειες και συμπεριφορές των παιδιών μετατρέπονται βαθμιαία σ' ένα πλέγμα στοιχειωδών ανακλαστικών, οι μορφές της ψυχαγωγίας γίνονται όλο και πιο ρηχές, οι προσδοκώμενες συναναστροφές καταλήγουν σε τυπικές διεκπεραιώσεις «γνωριμιών» μέσω e-mail.


(άρθρο του Ευγένιου Αρανίτση στη Σαββατιάτικη Ελευθεροτυπία)
    Ο βαθμός εμπλοκής των διαδικτυακών λειτουργιών στη ζωή των εφήβων επιβεβαιώνεται κατά καιρούς με την ανακοίνωση στατιστικών τεκμηρίων όλο και πιο ζοφερών, όπως αυτά που δόθηκαν πρόσφατα στη δημοσιότητα από το Παρατηρητήριο για την Κοινωνία της Πληροφορίας και την πανεπιστημιακή Μονάδα Εφηβικής Υγείας του Νοσοκομείου «Παίδων Π. & Α. Κυριακού». Δηλαδή: «Ποσοστό άνω του 25% των μαθητών Γυμνασίου σερφάρει από 2 μέχρι 3 ώρες καθημερινά...». Ή: «Το 12% των νέων που κάνουν χρήση του Διαδικτύου βρίσκεται στο χείλος του εθισμού». Κτλ, κτλ.

    ΕΝΤΟΥΤΟΙΣ, καταλαβαίνει κανείς εύκολα ότι η έκφραση ανησυχιών για την καλπάζουσα τάση διαφυγής από τα αδιέξοδα μέσω της χρήσης υπολογιστή έχει μόνον πλατωνικό χαρακτήρα και ότι, στην πραγματικότητα, συμπεράσματα τέτοιου είδους περνούν απαρατήρητα ή σχολιάζονται λακωνικά σαν παρεμπίπτουσες όψεις μιας εξέλιξης λίγο πολύ αναμενόμενης, και δη αναγκαίας! Έτσι, το να ελπίζουμε πως η κοινωνία θα θορυβηθεί συνειδητοποιώντας τη διολίσθηση των μικρών ηλικιών στη λεγόμενη ψηφιακή «επικοινωνία» σε βάρος της αμεσότητας, δείχνει απλώς τα όρια της ανειλικρίνειας που μας διακρίνει απέναντι στην καταστροφή η οποία σημαδεύει τον κοινωνικό μας ιστό στο συναισθηματικό και διαπροσωπικό επίπεδο.
     ΕΠΙΠΛΕΟΝ, πέραν της υποψίας ότι τα δάκρυα είναι κροκοδείλια, η διαπίστωση σχετικά με τον «εθισμό» αδικεί τις αληθινές διαστάσεις του ζητήματος κατάφωρα. Ουσιαστικά, το λογικό δεν είναι να οχυρωνόμαστε ενάντια στη μαγεία του Διαδικτύου, που υπό μίαν έννοια θα μπορούσε να μεσολαβεί σαν πηγή πολιτισμού και αλληλεγγύης, αλλά να αποδοκιμάζουμε το βίαιο και σπασμωδικό στιλ μιας συνολικής «ψηφιακής» νοοτροπίας που διαπερνά την ψυχοσωματική εμπειρία της νεολαίας των δυτικών κοινωνιών απ' άκρου εις άκρον. Μπροστά στα μάτια μας, οι συνήθειες και συμπεριφορές των παιδιών μετατρέπονται βαθμιαία σ' ένα πλέγμα στοιχειωδών ανακλαστικών, οι μορφές της ψυχαγωγίας γίνονται όλο και πιο ρηχές, οι προσδοκώμενες συναναστροφές καταλήγουν σε τυπικές διεκπεραιώσεις «γνωριμιών» μέσω e-mail, οι φιλίες μετριούνται με τα ρεκόρ συλλογής υπογραφών του Facebook και το καταστάλαγμα των εντυπώσεων επιταχύνεται μέχρις ότου οι συγκινήσεις αφανιστούν.
    ΑΝ ο υποτιθέμενος κοσμοπολιτισμός της περιπλάνησης στα ψηφιακά τοπία μοιάζει να στερεί από τα παιδιά τη δυνατότητα να θέσουν επιτακτικά το αίτημα επαφής με τους γονείς, αυτοί είναι τώρα οι κερδισμένοι. Ο παιδόκοσμος υιοθετεί φανατικά και μετά χαράς τους αυτοματισμούς του χειρισμού των πλήκτρων Enter και Delete, οι δε γονείς αποκτούν την ένοχη αλλά πολυπόθητη ησυχία τους. Το ίδιο και οι δάσκαλοι

[στήλη ΕΙΣΟΔΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ στη Σαββατιάτικη Ελευθεροτυπία 21/8/2010, ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΑΡΑΝΙΤΣΗΣ]

Παρασκευή, 20 Αυγούστου 2010

«Κανείς δεν μπορεί να κρυφτεί από την Google»

Προσοχή στις πληροφορίες που δημοσιεύουμε εμείς οι ίδιοι στο Ιντερνέτ



ΕΠΙΚΕΦΑΛΙΔΕΣ:
Η Google είναι μια εταιρεία που ειδικεύεται στο να γνωρίζει πού είσαι, τι κάνεις και σε ποιον μιλάς.

Με το που ανεβάζεις κάτι στο Ιντερνέτ αυτομάτως παύεις να έχεις την κατοχή και τον έλεγχο αυτής της πληροφορίας.


Η κοινωνία δεν καταλαβαίνει τι συμβαίνει όταν όλα είναι διαθέσιμα, γνωστά και καταγράψιμα από όλους όλη την ώρα.
Ο Ερικ Σμιτ, διευθύνων σύμβουλος της Google, «πυροβολεί»:

Το Ιντερνετ είναι το πρώτο πράγμα που δημιούργησε η ανθρωπότητα και που η ανθρωπότητα δεν καταλαβαίνει, το μεγαλύτερο πείραμα στην αναρχία που έχουμε κάνει ποτέ Δείξτε μας 14 φωτογραφίες σας και μπορούμε να βρούμε όλα τα στοιχεία σας. Νομίζετε πως δεν έχετε 14 φωτογραφίες σας στο Ιντερνετ; Εχετε στο Facebook!
Μια ιδέα είναι να γίνονται ολοένα και περισσότερες αναζητήσεις εκ μέρους του χρήστη, χωρίς αυτός να χρειάζεται να πληκτρολογεί.
Πιστεύω πραγματικά πως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν από το Google απαντήσεις στις ερωτήσεις τους. Θέλουν από το Google να τους λέει τι θα έπρεπε να κάνουν στη συνέχεια
Η κοινωνία δεν είναι έτοιμη για τα ερωτήματα που θα τεθούν ως αποτέλεσμα του προσωπικού υλικού των χρηστών.


     Υπουργικό συμβούλιο συνέρχεται για πρώτη φορά έπειτα από τρεις εβδομάδες θερινής ραστώνης. Και συζητά για το Street View, το αμφιλεγόμενο σύστημα χαρτογράφησης της Google. Πρέπει να ληφθούν νέα μέτρα προστασίας της ιδιωτικότητας των πολιτών, αποφαίνονται οι υπουργοί. Συνέβη χθες στη Γερμανία, την ίδια ώρα που το αφεντικό της Google, ο Ερικ Σμιτ, προειδοποιούσε πως μια μέρα πολλοί νεαροί χρήστες του Ιντερνέτ θα αναγκαστούν να αλλάξουν όνομα!
     Η συνέντευξη που παραχώρησε στη «Wall Street Journal» o διευθύνων σύμβουλος της Google έπεσε σαν βόμβα. Στο κάτω κάτω, ο άνθρωπος αυτός είναι μαζί με τους συνιδρυτές της Google, τον Σεργκέι Μπριν και τον Λάρι Πέιτζ, επικεφαλής της μεγαλύτερης μηχανής αναζήτησης στον κόσμο, και μαζί, του ιστοτόπου διαμοιρασμού βίντεο Υou Τube, της υπηρεσίας ηλεκτρονικής αλληλογραφίας Gmail, του συστήματος χαρτογράφησης πόλεων Street View, της ιστοσελίδας κοινωνικής δικτύωσης Βuzz και σύντομα- όπως λένε οι φήμες- ακόμα μιας ιστοσελίδας κοινωνικής δικτύωσης που κάποιοι ήδη αποκαλούν Google.me.
Με απλά λόγια, είναι μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες διαδικτυακών υπηρεσιών παγκοσμίως.
    Και με αφορμή την αποκάλυψη πως, επί τέσσερα χρόνια, τα αυτοκίνητα του Street View συγκέντρωναν «κατά λάθος» στοιχεία για τις κινήσεις που έκαναν στο Διαδίκτυο, μέσω ξεκλείδωτων ασύρματων δικτύων, εκατομμύρια άνθρωποι ανά τον κόσμο, έχει χαρακτηριστεί- από τον αυστραλό υπουργό Επικοινωνιών Στίβεν Κόνροϊ- «ο μεγαλύτερος παραβάτης του ιδιωτικού ασύλου στην παγκόσμια ιστορία».
     Το να δηλώνει λοιπόν ο Ερικ Σμιτ πως «η κοινωνία δεν καταλαβαίνει τι συμβαίνει όταν όλα είναι διαθέσιμα, γνωστά και καταγράψιμα από όλους όλη την ώρα», το να προβλέπει πως μια μέρα κάθε νέος άνθρωπος θα έχει αυτόματα το δικαίωμα με το που ενηλικιώνεται να αλλάξει το όνομά του, ώστε να «διαγράφει» οριστικά το ψηφιακό παρελθόν του, ακούγεται κάπως προκλητικό.
     «Η καταγραφή των πάντων και η γνωστοποίησή τους σε όλους σε μόνιμη βάση είναι η δεδηλωμένη αποστολή της Google, και η εταιρεία βγάζει ωραιότατο κέρδος από το γεγονός ότι η κοινωνία δεν κατανοεί τις συνέπειες», σχολίασε με νόημα ο Κρις Γουίλιαμς από την ιστοσελίδα τεχνολογικών ειδήσεων Τhe Register.


«Είναι ειλικρινής»
     Δεν αντέδρασαν πάντως όλοι με ειρωνεία και σκεπτικισμό στις δηλώσεις του Σμιτ: αρκετοί ήταν αυτοί που καλωσόρισαν την ειλικρίνειά του. «Τα σχόλιά του είναι λίγο ειρωνικά αλλά είναι και επίκαιρα», δήλωσε ο Ντίλαν Σαρπ από την οργάνωση προστασίας της ιδιωτικότητας Βig Βrother Watch. «Η Google είναι μια εταιρεία που ειδικεύεται στο να γνωρίζει πού είσαι, τι κάνεις και σε ποιον μιλάς. Πρόκειται για μια τρομαχτική προοπτική κι ας προσυπογράφουν με τη θέλησή τους οι χρήστες του Google αυτού του είδους τη συλλογή δεδομένων.
     Ο Σμιτ όμως μιλάει πολύ σωστά όταν εφιστά την προσοχή στην ποσότητα των πληροφοριών που δημοσιεύουμε εμείς οι ίδιοι στο Ιντερνέτ. Αυτή τη στιγμή, υπάρχουν εκατομμύρια νέα παιδιά και έφηβοι που, όταν βγουν στην αγορά εργασίας σε δέκα χρόνια, θα διαπιστώσουν πως υπάρχουν υπερβολικά πολλές ενοχλητικές πληροφορίες γι’ αυτούς στο Διαδίκτυο, τις οποίες δεν μπορούν να διαγράψουν». «Αυτό που δεν συνειδητοποιούν πολλοί άνθρωποι», συμφωνεί ο Ρικ Φέργκιουσον, ειδικός σε θέματα ασφαλείας Διαδικτύου, «είναι πως με το που ανεβάζεις κάτι στο Ιντερνετ αυτομάτως παύεις να έχεις την κατοχή και τον έλεγχο αυτής της πληροφορίας. Οποιοσδήποτε μπορεί να την κατεβάσει, να την αποθηκεύσει και να τη διανείμει». Για τον Φέργκιουσον, πάντως, η λύση δεν μπορεί να έρθει μόνο από την τεχνολογία (ήδη γίνεται λόγος για κρυπτογραφημένες ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης) ούτε μόνο από τη νομοθεσία. Πρέπει να έρθει κυρίως μέσα από την Παιδεία: «Είναι ένα θέμα για το οποίο γονείς και παιδαγωγοί οφείλουν να μιλήσουν στα παιδιά».

[ΠΗΓΗ: Κίττυ Ξενάκη – ΤΑ ΝΕΑ, Πέμπτη 19 Αυγούστου 2010]

Πέμπτη, 19 Αυγούστου 2010

Μετεξεταστέοι στην ανάγνωση λογοτεχνίας (Έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου)


"ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΙ", αρνητική η σχέση των νέων με τη λογοτεχνία.
Περισσότερα βιβλία διαβάζουν τα κορίτσια και οι μαθητές αστικών περιοχώνΜπορεί οι εραστές του γραπτού λόγου ανέκαθεν να υποστήριζαν πως «το έντυπο δεν πρόκειται να πεθάνει», δεν φαίνεται ωστόσο να ισχύει το ίδιο και για τη λογοτεχνία. Την τακτική «από μακριά κι αγαπημένοι» εφαρμόζουν οι μαθητές του Γυμνασίου απέναντι στα εξωσχολικά λογοτεχνικά έργα, αδημονώντας παράλληλα να βρεθούν μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή και να χαθούν στις (πιθανώς πιο ελκυστικές) γειτονιές του Διαδικτύου.


Η ρήξη των δεσμών των νέων γενεών με τη λογοτεχνία επιβεβαιώνεται (δυστυχώς) πανηγυρικά από την πρόσφατη έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου σε μαθητές Γυμνασίου και τους φιλόλογους καθηγητές τους.


Τα παραπάνω, εντούτοις, δεν φαίνεται να ισχύουν στον ίδιο βαθμό και για τα δύο φύλα, αφού τα κορίτσια διατηρούν πιο σφιχτούς δεσμούς με την ανάγνωση εξωσχολικών βιβλίων. Επίσης, οι μαθητές περιφερειακών ηπειρωτικών σχολείων φαίνεται πως επιζητούν τη συντροφιά ενός βιβλίου, τη στιγμή που το ποσοστό αναγνωσιμότητας σε περιοχές αναμενόμενες (Ανατολική Μακεδονία και Θράκη) αλλά και... λιγότερο αναμενόμενες (νησιά του Ιονίου) βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση.
     Η «Πανελλαδική έρευνα για το μάθημα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο», την οποία συντόνισε και επιμελήθηκε η επίτιμη σύμβουλος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, Χριστίνα Αργυροπούλου, εστιάζει στη διερεύνηση των απόψεων των φιλολόγων και των μαθητών σχετικά με την αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στην πρώτη βαθμίδα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Για τις ανάγκες της έρευνας συγκεντρώθηκαν 28.049 ερωτηματολόγια (2.803 φιλολόγων και 25.246 μαθητών) κατά την περίοδο 2004-2006, ενώ τα αποτελέσματα της ανάλυσης ολοκληρώθηκαν το 2008.
«Διαβάζεις εξωσχολικά;»
     «Λίγο» ή «καθόλου» (συνολικό ποσοστό 75%) ήταν οι κυρίαρχες απαντήσεις των μαθητών στην παραπάνω ερώτηση, αποτέλεσμα που καταδεικνύει τη σχέση που διατηρούν με το εξωσχολικό ανάγνωσμα. Το όποιο ενδιαφέρον για την ανάγνωση φαίνεται πως βαίνει μειούμενο από τάξη σε τάξη, για να φτάσει να πέσει έως και κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες από την Α' στη Γ' Γυμνασίου. Οι μαθητές της Α' τάξης απάντησαν ότι διαβάζουν «πολύ» σε ποσοστό 29,67% και καθόλου κατά 12,9%. Στη Β' τάξη οι θετικές απαντήσεις αρχίζουν να μειώνονται αισθητά (οι μαθητές απαντούν «πολύ» σε ποσοστό 24,26% και «καθόλου» 17,11%) για να φτάσουν στη Γ' τάξη το 20,89%. Αυτοί οι μαθητές δίνουν την απάντηση «καθόλου» σε ποσοστό 22,6%.
     Η φιλαναγνωσία των μαθητών σχετίζεται, βέβαια, όπως αναφέρουν οι ερευνητές, με την περιοχή διαμονής τους: οι μαθητές αστικών περιοχών διαβάζουν περισσότερα εξωσχολικά λογοτεχνικά βιβλία σε σχέση με τους μαθητές εργατικών (διαφορά 6%) και αγροτικών περιοχών (διαφορά 4,92%).
Γυναικεία κυριαρχία
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, τα κορίτσια απαντούν σε όλες τις ερωτήσεις πιο θετικά από τ' αγόρια, τη στιγμή που κι άλλα ερευνητικά δεδομένα επιβεβαιώνουν μια «θερμότερη» σχέση του γυναικείου πληθυσμού με τη λογοτεχνία. Τα κορίτσια δείχνουν να ενδιαφέρονται σε μεγαλύτερο βαθμό για τα εξωσχολικά λογοτεχνικά πονήματα, μιας και το ποσοστό τους που απάντησε «καθόλου» στην παραπάνω ερώτηση (σ.σ. «Διαβάζεις εξωσχολικά λογοτεχνικά βιβλία;») ανήλθε μετά βίας στο 9,05%, ενώ το αντίστοιχο των αγοριών άγγιξε το 25,26%. «Πολύ» κατά 32,94% απαντούν στην ίδια ερώτηση τα κορίτσια, ενώ τα αγόρια δίνουν αυτή την απάντηση σε ποσοστό 17,64%.
Ήπειρος, η βιβλιοφάγος
     Κατά την κατανομή των δεδομένων της έρευνας ανά γεωγραφική περιοχή, φαίνεται πως το υψηλότερο ποσοστό «θετικών» απαντήσεων των μαθητών συγκεντρώνεται στην Ηπειρο. Οι μαθητές του γεωγραφικού διαμερίσματος απαντούν σε ποσοστό 28,19% ότι διαβάζουν «πολύ» εξωσχολική λογοτεχνία, με εκείνους των περιοχών της Πελοποννήσου (26,99%), της Θεσσαλίας (26,91%) και της Αττικής (26,77%) ν' ακολουθούν. Αντιθέτως, τα υψηλότερα ποσοστά «αρνητικών» απαντήσεων δίνουν -κατά σειρά- οι μαθητές των νησιών του Β. Αιγαίου (20,15%), των περιοχών της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (19,17%), των Ιόνιων νησιών (19,16%) και της Δυτικής Ελλάδας (18,86%)

[ΠΗΓΗ: Της ΚΑΤΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ – ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2010]


Τρίτη, 17 Αυγούστου 2010

Τρόποι και μέσα πειθούς (παραδείγματα και ασκήσεις)

ΠΕΙΘΩ = πρόσκληση για επικοινωνία = καταδίκη των προκαταλήψεων = σεβασμός στο δικαίωμα του άλλου να διαφωνεί και να αποφασίζει ελεύθερα. ΔΙΟΤΙ…


"Η αλήθεια δεν είναι αυταπόδεικτη, δεν είναι μία, ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ. Η αλήθεια βρίσκεται συχνά μέσα στην αντίθεση και το πρώτο βήμα για να τη βρει κανείς είναι η αμφιβολία για όλα"




(ορισμός)
ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ είναι οι τεχνικές που χρησιμοποιούμε στην επικοινωνία μας με τους άλλους, για να πείσουμε κάποιον να δεχθεί τις απόψεις μας ή να ενεργήσει σύμφωνα με τις επιδιώξεις μας


Σχηματικά σ’ ένα κείμενο μπορούμε να έχουμε:


 ΕΠΙΚΛΗΣΗ στη λογική ή


 ΠΡΟΚΛΗΣΗ συναισθημάτων του δέκτη (επίκληση στο συναίσθημα),


 ΕΠΙΚΛΗΣΗ στην αυθεντία και


 επίκληση στο ήθος του πομπού.


 ΕΠΙΘΕΣΗ στο ήθος του αντιπάλου (βλέπε σχολικό βιβλίο τελευταία παράγραφο σελ. 11).


ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ (θεωρία και παραδείγματα):


1. ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ: Χρησιμοποιούνται προς τούτο τα μέσα πειθούς:
α]επιχειρήματα: συλλογισμοί (= λογικές προτάσεις σε κλιμακωτή σειρά για την απόδειξη μιας θέσης) – βλέπε ορισμό βιβλίου σελίδα 12
Β] τεκμήρια: παραδείγματα, αποτελέσματα ερευνών, στατιστικά στοιχεία, γεγονότα, αυθεντίες, αλήθειες


2. ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ: Προσπάθεια του συγγραφέα να διεγείρει στο δέκτη συναισθήματα (φόβο, αγανάκτηση, οργή, αγάπη, μίσος, συμπάθεια κλπ) με σκοπό να προκαλέσει μιαν απόφαση υπό το κράτος αυτών των συναισθημάτων.
Η επίκληση στο συναίσθημα γίνεται με: μια περιγραφή γεγονότων ή πράξεων, αφήγηση ευχάριστων ή δυσάρεστων ανάλογα γεγονότων ή καταστάσεων, ειρωνεία, χιούμορ, λέξεις συγκινησιακά φορτισμένες, σημεία στίξης, σχήματα λόγου (σχολικό βιβλίο σελ. 41)


3. ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΥΘΕΝΤΙΑ: ο πομπός (συγγραφέας), προκειμένου να πείσει για την ορθότητα των απόψεών του, επικαλείται την παρόμοια θέση (τις απόψεις) μιας αυθεντίας σ’ έναν τομέα (π.χ. από το χώρο της επιστήμης, της τέχνης, των γραμμάτων). Για το λόγο αυτό παραθέτει σχετικά αποσπάσματα, δείχνοντας έτσι και τη βιβλιογραφική του ενημέρωση. Παράδειγμα: Η αλήθεια είναι σχετική. Αυτό το επιβεβαίωσε με τον πιο πανηγυρικό τρόπο ο Αϊνστάιν, ένα από τα μεγαλύτερα πνεύματα της εποχής μας – με την περίφημη θεωρία της σχετικότητας (βιβλίο σελ. 45)


4. ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΠΟΜΠΟΥ ΕΙΝΑΙ: ό,τι παρουσιάζει το συγγραφέα γνώστη του θέματος, αξιόπιστο, αντικειμενικό, μετριοπαθή, υπεύθυνο (π.χ. η επαγγελματική του ιδιότητα και εμπειρία, η συνεπής στάση του σε περιπτώσεις της ιδιωτικής και δημόσιας ζωής). Ο συγγραφέας με αυτό τον τρόπο επιδιώκει να κερδίσει την εμπιστοσύνη του δέκτη. Παράδειγμα: Στις εκλογές που πλησιάζουν, δεν σας ζητάμε να μας ψηφίσετε χωρίς σκέψη. Σας ζητάμε να σκεφτείτε: ποιοι υπερασπίστηκαν την εθνική σας αξιοπρέπεια, ποιοι βελτίωσαν το βιοτικό σας επίπεδο. Ποιοι αγωνίστηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τα συμφέροντα των αγροτών. κλπ (βλέπε βιβλίο σελ. 43)


5. ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΑΛΟΥ μπορεί να γίνεται: με άσκηση κριτικής στο χαρακτήρα του αντιπάλου ή στην ιδιωτική του ζωή. Δηλαδή, ο πομπός αντί να ανασκευάσει τα επιχειρήματα του αντιπάλου με τεκμηριωμένο λόγο, καταφεύγει σε μια προσωπική επίθεση εναντίον της προσωπικότητας ή της ιδιωτικής ζωής του, που πολλές φορές μπορεί να φτάνει ως τη λασπολογία. Επομένως επιδιώκει να δείξει ότι ο αντίπαλός του είναι αναξιόπιστος (με τελικό έμμεσο στόχο να γίνει δεκτός ο δικός του λόγος χωρίς άλλες αποδείξεις). Παράδειγμα: Ακούγοντας όλα τα παραπάνω, με τον τρόπο που ειπώθηκαν, θα ήμουν έτοιμος να συμφωνήσω με το συνομιλητή μου. Το πρόβλημα όμως βρίσκεται στο αν θα συμφωνήσουμε με τα λόγια ενός ανθρώπου του οποίου το παρελθόν είναι γνωστό σε όλους. Ο ηθικός εκτροχιασμός που σημάδεψε τη ζωή του, δεν μου επιτρέπει να δεχθώ την άποψή του. Σε τελική ανάλυση, το ζήτημα δεν είναι τι επιχειρήματα διατυπώνονται, αλλά από ποιον διατυπώνονται. (σελίδα 44)
(προσοχή)
ΠΩΣ ΕΝΤΟΠΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ ΠΕΙΘΟΥΣ Σ’ ΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ (ερώτηση και μορφή υποδειγματικής απάντησης): Η ερώτηση που μπαίνει στις πανελλαδικές εξετάσεις για τα παραπάνω θέματα έχει συνήθως την παρακάτω μορφή:
Ποια μέθοδο και ποια μέσα πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στο εν λόγω απόσπασμα ή να εντοπίσετε δύο διαφορετικούς τρόπους πειθούς που αξιοποιεί ο συγγραφέας στην τάδε ενότητα.
Η απάντησή μας μπορεί να πάρει την παρακάτω μορφή:
«Ο συγγραφέας σ’ αυτή την ενότητα χρησιμοποιεί ως μέθοδο πειθούς την επίκληση στη λογική (στο συναίσθημα ή όποια άλλη μέθοδο εντοπίσουμε). Συγκεκριμένα, υποστηρίζει την άποψη ότι …. (γράφουμε την άποψη ή το παράδειγμα) δηλαδή αξιοποιεί ως μέσα πειθούς τα …. (γράφουμε τα συγκεκριμένα μέσα που αξιοποιούνται: επιχειρήματα, τεκμήρια ή ό,τι άλλο)


ΑΣΚΗΣΗ για το σπίτι: ποιες μέθοδοι πειθούς χρησιμοποιούνται σε κάθε μια από τις παρακάτω παραγράφους και με ποια μέσα πειθούς, σε κάθε περίπτωση, υποστηρίζονται οι θέσεις των συγγραφέων;


Οι χώρες που σέβονται τους πολίτες τους οργανώνουν ένα πλήρες σύστημα υγείας για την περίθαλψή τους. Στη Ζουαζηλάνδη όμως, μολονότι υπάρχουν οι απαιτούμενοι πόροι, δε λαμβάνεται καμιά μέριμνα για την υγεία των πολιτών. Κι αυτό το διαπιστώνουμε από την έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Υγείας του 2003, σύμφωνα με την οποία παρατηρείται έλλειψη νοσοκομείων και πρωτογενούς ιατροφαρμακευτικής φροντίδας.


Πρέπει να πάψουμε να βλέπουμε τον άνθρωπο σαν ένα υπερφυσικό ον και να εγκαταλείψουμε μια για πάντα εκείνο το σχέδιο που επεξεργάστηκε πρώτος ο Καρτέσιος, το οποίο συνίσταται στην κατάκτηση και την κατοχή της φύσης. Η απόπειρα αυτή αποδείχθηκε τουλάχιστον γελοία, από τη στιγμή που κατανοήσαμε ότι το σύμπαν, μέσα στην απεραντοσύνη του, ξεπερνά τις δικές μας δυνατότητες…


Γνωρίζουμε πια καλά ότι αυτός ο μικρός, χαμένος στο διάστημα, πλανήτης δεν είναι απλώς η κατοικία μας: είναι το σπιτικό μας, είναι η Γη-πατρίδα μας… Γιατί μάθαμε πως θα γινόμαστε στάχτη στους ήλιους και πάγος στο διάστημα. Μπορούμε φυσικά να φύγουμε, να ταξιδέψουμε, να αποικίσουμε άλλους πλανήτες. Όμως εδώ, στο σπίτι μας, έχουμε τα φυτά μας, τα ζώα μας, τους νεκρούς μας. Η ζωή μας η ίδια βρίσκεται εδώ. Και πρέπει να προστατέψουμε και να σώσουμε τη Γη-πατρίδα μας.


Μια άποψη για τη «μάχη» των γενεών είναι ότι υπάρχει κάποια επανάσταση των νέων ενάντια στην πατρική εξουσία και, τουλάχιστον, έλλειψη επικοινωνίας μεταξύ γονέων και παιδιών. Σχετικά μ’ αυτό όμως, ο Βερν Μπένγκστον, ένας από τους πιο προσεκτικούς μελετητές του θέματος, έχει συλλέξει στοιχεία από 500 και περισσότερους μαθητές τριών κολεγίων της Νότιας Καλιφόρνιας, που πείθουν ότι ο βαθμός αποξένωσης είναι στην πραγματικότητα μικρότερος από ό,τι απαιτείται.


Το θέατρο πορεύτηκε 2500 χρόνια χωρίς σκηνοθέτες. Αυτό δεν σημαίνει πως στα χρόνια αυτά μέσα στους διονυσιακούς θιάσους, στις συντεχνίες των μίμων, στους βασιλικούς θιάσους ή στα αστικά θεατρικά σχήματα δεν υπήρχε τάξη, πειθαρχία και πως όλοι δεν υπήκουαν στην αρχή ενός ανδρός. Αντίθετα, σε κάθε συντεχνία υπήρχε μια ιεραρχία άτεγκτη, μια πυραμίδα εξαρτήσεων, από τον πρωτομάστορα ως τον κάλφα, από το δόκιμο ως το κοπέλι. Ένας πάντα κάνει κουμάντο, ο αρχαιότερος, ο εμπειρότερος, ο ισχυρότερος, ο κεφαλαιούχος κτλ.


-Πόσο αναγκαίο είναι το «περιττό» της τέχνης στη ζωή μας;


-Είναι η ανάσα μας, το οξυγόνο μας. Το μη απαραίτητο ορίζει τον άνθρωπο. Είναι η ψυχή μας, είναι η απόδειξη της πνευματικότητάς μας αυτό. Είναι αυτό που σηκώνει τον άνθρωπο όρθιο στα πόδια του.


Το να απολαμβάνεις την τέχνη σημαίνει ότι έχεις αξιοποιήσει όλες τις δυνατότητες του εγκεφάλου σου, επομένως έχεις δοξάσει τη φύση σου. Συχνά υπάρχουν άνθρωποι που περνούν μια ολόκληρη ζωή χρησιμοποιώντας τον εγκέφαλό τους –τη φύση τους δηλαδή- για να κάνουν μόνο υπολογισμούς. Τι θα φάμε σήμερα, πόσο θα κερδίσουμε, πόσα αντίτυπα θα πουλήσει το βιβλίο μου, πόσο όμορφος είμαι, πόσα σπίτια έχω… Ο εγκέφαλος περιορίζεται σε υπολογισμούς αυτού του είδους, γίνεται όργανο πρωτόγονο, άχρηστο, μέσον για να πάει ο άνθρωπος στη χώρα της δυστυχίας.


Απαραίτητη και χρήσιμη η Τηλεόραση, δεν μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αναπληρώσεις τις εφημερίδες. Γιατί ο προφορικός λόγος φεύγει και χάνεται και είναι αδύνατον να «ξαναδιαβάσεις» αυτό που άκουσες, εάν επιδιώκεις την εμπεριστατωμένη έρευνα σε συνδυασμό με το ουσιώδες και τις ερμηνευτικές αποχρώσεις. Ναι, η εικόνα μιλάει αλλά δεν εξηγεί.


Στο χώρο τον ελληνικό το φως έχει μια ξεχωριστή θέση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Οι ποιητές τον θεοποίησαν. Οι θρησκείες επίσης. Ο Απόλλωνας είναι θεός του φωτός. Ο Δίας θεός του κεραυνού και της φωτιάς, άρα του φωτός. Οι ήρωες της τραγωδίας και της μυθολογίας χάνονται στο φως. Ο Οιδίποδας, η Μήδεια, ο Φαέθων, η Σεμέλη, ο Ίκαρος. Ο Χριστός είναι φως. Ο ήλιος είναι φως και η ελληνική γη είναι γεμάτη φως. Κι ο στίχος του Ελύτη «έτη φωτός μεσ’ τον ασβέστη» πυκνώνει τον ποιητικό ορισμό του ελληνικού χωροχρόνου.

[ΠΗΓΗ: Οδηγός για την ΕΚΦΡΑΣΗ/ έκθεση Γ΄ Λυκείου, Άρης Γιαβρής – Θεόδωρος Στουφής, Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ σελ. 31-38 – στην ίδια ενότητα βλέπε κι άλλες παρόμοιες ασκήσεις – Ασκήσεις και στο βιβλίο ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ Λυκείου ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ σελ. 13 κ.ε.]

Τρίτη, 3 Αυγούστου 2010

Η φύση δεν υποτάσσεται (άρθρο για την οικολογική καταστροφή στον Κόλπο του Μεξικού)

Η Γη δεν υπήρξε ποτέ μια μηχανή.


Επικεφαλίδες άρθρου
Η απληστία των μεγάλων επιχειρήσεων δεν έχει όρια.
Η τεχνολογία έχει, τελικά, δαμάσει τη φύση;
Η διαφθορά, η οικονομική απορρύθμιση και η εξάρτηση από τα ορυκτά κοιτάσματα.
Μια κουλτούρα, που ισχυρίζεται πως γνωρίζει τόσο καλά τη φύση ώστε να επιτρέπει κάθε επέμβαση σ’ αυτήν, είναι πολύ επικίνδυνη.

Η τελευταία οικολογική καταστροφή στον Κόλπο του Μεξικού μετά την έκρηξη στην πλατφόρμα εξόρυξης της ΒΡ, τον περασμένο Απρίλιο, επιβεβαίωσε πως η απληστία κάποιων μεγάλων επιχειρήσεων, που κινούνται σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν έχει όρια. Αλαζονεία και απληστία είναι ο συνδυασμός που πραγματικά σκοτώνει (στην προκειμένη περίπτωση 11 άτομα). Σε αυτόν τον συνδυασμό προστίθεται και μια τρίτη παράμετρος: η ανοησία. Η ΒΡ, όπως και άλλες εταιρείες, πίστεψε και έπεισε ορισμένους πολιτικούς, πως η τεχνολογία έχει δαμάσει τη φύση. Η μαχητική δημοσιογράφος και οικολόγος Ναόμι Κλάιν, σε ένα άρθρο της, στο περιοδικό «The Nation», με τίτλο: «Μια τρύπα στη Γη», ρίχνει τη δική της ματιά σε ένα θέμα που απασχολεί την επικαιρότητα εδώ και τρεις μήνες.



«Αν ο τυφώνας "Κατρίνα" αποκάλυψε την πραγματικότητα πάνω στο θέμα του ρατσισμού, η καταστροφή της ΒΡ φέρνει στην επιφάνεια κάτι πιο βαθιά κρυμμένο: τον ελάχιστο έλεγχο που ασκούμε πάνω στα φυσικά φαινόμενα και με τα οποία παίζουμε τόσο επιπόλαια. Η ΒΡ δεν μπορεί να σκεπάσει την τρύπα που έκανε στη Γη. Ο Ομπάμα δεν μπορεί να διατάξει έναν πελεκάνο να μην εξαφανιστεί ως είδος από την περιοχή. Κανένα χρηματικό ποσό -ούτε καν τα 20 δισ. δολάρια που η ΒΡ δεσμεύτηκε να τοποθετήσει ως εγγύηση σε ειδικό λογαριασμό- δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια κουλτούρα που έχασε τις ρίζες της.


»Αυτή η περιβαλλοντική κρίση θίγει πολλά θέματα: τη διαφθορά, την οικονομική απορρύθμιση, την εξάρτηση από τα ορυκτά κοιτάσματα. Αλλά πέρα από αυτά, αμφισβητεί την επικίνδυνη στάση της κουλτούρας μας, η οποία ισχυρίζεται πως γνωρίζει τόσο καλά τη φύση και ασκεί έναν τόσο καλό έλεγχο επάνω της, ώστε να επιτρέπει την επέμβασή μας σε αυτήν, αναδιαμορφώνοντάς την ριζικά και διακινδυνεύοντας «ελάχιστα» τα φυσικά συστήματα, αυτά ακριβώς που εξασφαλίζουν την επιβίωσή μας.


»Οπως αποκαλύφθηκε από την καταστροφή της ΒΡ, η φύση δεν είναι ποτέ τόσο προβλέψιμη όσο αφήνουν να εννοηθούν τα πιο εξεζητημένα μαθηματικά και τα γεωλογικά συστήματα. «Τα πιο δυνατά μυαλά και οι καλύτεροι ειδικοί έχουν συγκεντρωθεί», για τη λύση του προβλήματος, δήλωσε το αφεντικό της ΒΡ, Tony Hayward, στην πρόσφατη ακρόασή του στο Κογκρέσο: "Με εξαίρεση το διαστημικό πρόγραμμα τη δεκαετία του '60, ποτέ άλλοτε δεν είχε συσταθεί μια ομάδα τόσο ικανή και τεχνικά αποτελεσματική". Ωστόσο, αυτοί οι άνθρωποι κάνουν ότι ξέρουν ενώ δεν ξέρουν τίποτε.


»Οπως όλοι συνειδητοποίησαν μετά την έκρηξη της πλατφόρμας Deepwater Horizon, η ΒΡ δεν είχε προβλέψει καμιά αποτελεσματική λύση σε περίπτωση ατυχήματος. Όταν ρωτήθηκε γιατί η εταιρεία του δεν είχε καν μπει στον κόπο να τοποθετήσει στον πυθμένα έναν κλωβό προστασίας, ο Steve Rinehart, εκπρόσωπος της ΒΡ, απάντησε: «Υποθέτω πως κανείς δεν είχε προβλέψει την κατάσταση την οποία αντιμετωπίζουμε σήμερα». Αυτή η αδιαφορία για την πρόβλεψη μιας αποτυχίας σίγουρα προέρχεται από κάπου ψηλά. Πριν από έναν χρόνο, ο Hayward μιλώντας σε μια ομάδα φοιτητών του Χάρβαρντ, δήλωνε πως είχε στο γραφείο του μια ταμπέλα με την εξής φράση: "Αν ήσασταν σίγουροι πως δεν πρόκειται να αποτύχετε ποτέ, τι θα μπορούσε να σας προκαλέσει;". Η φράση αυτή περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η ΒΡ και οι ανταγωνιστές της συμπεριφέρονται στον πραγματικό κόσμο.


»Ο αρχικός φάκελος έρευνας που υπέβαλε η ΒΡ στην κυβέρνηση πριν από την εξόρυξη του Deepwater Horizon διαβάζεται σαν μια ελληνική τραγωδία για την ανθρώπινη αλαζονεία.


»Ακόμη και στις περιπτώσεις πετρελαιοκηλίδας -αναφέρεται στον φάκελο- η περιβαλλοντική καταστροφή θα είναι ελάχιστη. Παρουσιάζοντας τη φύση σαν έναν προβλέψιμο και ανεκτικό σύντροφο, η αναφορά εξηγεί πώς σε περίπτωση τυχαίας ρύπανσης: «Τα ρεύματα και η μικροβιακή δράση θα εξοστράκιζαν το πετρέλαιο από το νερό και θα διέλυαν τα συστατικά του σε ανεπαίσθητα επίπεδα». Οι επιπτώσεις στην πανίδα, αφ' ετέρου, «δεν θα ήταν θανατηφόρες» λόγω της «ικανότητας των ψαριών και των οστρακοειδών να αποφεύγουν τα στρώματα ρύπανσης και να μεταβολίζουν τους υδρογονάνθρακες».


»Αλλά και ότι σε περίπτωση ατυχήματος, θα υπήρχε «ένας πολύ μικρός κίνδυνος για τις ακτές», λόγω της έγκαιρης δράσης της εταιρείας, καθώς και της απόστασης των 70 χιλιομέτρων της πλατφόρμας από την ακτή. Εδώ πρόκειται για την πιο εντυπωσιακή δήλωση της αναφοράς. Σ' έναν κόλπο που συχνά πνέουν άνεμοι με ταχύτητα μεγαλύτερη από 60 χιλιόμετρα την ώρα, χωρίς να υπολογίσουμε τους τυφώνες, η ΒΡ έλαβε ελάχιστα υπ' όψιν της τη δύναμη του κύματος και των ανέμων, ώστε δεν σκέφτηκε πως ένα στρώμα πετρελαίου μπορεί τάχιστα να φτάσει έως τις ακτές.


»Μια τόσο αισχρή παράλειψη δεν θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή, αν η ΒΡ δεν είχε ενημερώσει μια πολιτική τάξη που επιθυμούσε να ακούσει πως στο εξής η φύση έχει εντελώς υποταχθεί στον άνθρωπο. Οι "εύκολες" εξορύξεις αποτέλεσαν την πολιτική που υιοθέτησε το Ρεπουμπλικανικό κόμμα από τον Μάιο του 2008. Ενώ η τιμή της βενζίνης έφτανε στα ύψη, ο συντηρητικός ηγέτης Newt Gingrich έβγαλε το σύνθημα: "Drill Here, Drill Now, Pay Less", δηλαδή "εξορύξεις από εδώ, εξορύξεις τώρα και πληρώνουμε αργότερα". Εξαιρετικά δημοφιλής, η εκστρατεία υπέρ των εξορύξεων αδιαφόρησε για μελέτες, σύνεση και μετρημένες ενέργειες. Ο Gingrich είχε στο μυαλό του πως οι εξορύξεις σε όποιο σημείο θα μπορούσε να βρεθεί πετρέλαιο ή φυσικό αέριο ήταν ένας αλάθητος τρόπος για να πέσουν οι τιμές στα βενζινάδικα, για να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας και για να δώσει ένα χαστούκι στους Αραβες. Με αυτόν τον τριπλό στόχο, ποιος νοιάζεται για το περιβάλλον; Ο δε Ομπάμα ήταν αλλού. Τρεις εβδομάδες πριν από την έκρηξη στην πλατφόρμα, ανήγγειλε πως επέτρεπε τις υπεράκτιες εξορύξεις σε ορισμένες προστατευμένες περιοχές της αμερικανικής ακτογραμμής.


»Κατά τις πρώτες ημέρες της καταστροφής, ο Hayward διαλαλούσε: «Ο ωκεανός είναι τεράστιος: θα ξεπεράσει αυτό το πλήγμα», ενώ ο εκπρόσωπος της εταιρείας, John Curry, έλεγε με στόμφο πως τα μικρόβια θα κατασπαράξουν το σύνολο του πετρελαίου που είχε διαχυθεί στη θάλασσα, γιατί η φύση «είναι έτοιμη να βοηθήσει στην επίλυση του προβλήματος». Ωστόσο, η φύση δεν έπαιξε το παιχνίδι. Η πηγή που ανέβλυζε από τον βυθό της θάλασσας σάρωσε όλα τα φράγματα, κλωβούς και άλλα συστήματα για τον περιορισμό της ροής του πετρελαίου που είχε τοποθετήσει η ΒΡ. Οι άνεμοι και τα θαλάσσια ρεύματα περιφρόνησαν τα θλιβερά πλωτά φράγματα.


«Τους είχαμε προειδοποιήσει», λέει ο πρόεδρος των αλιέων οστρακοειδών της Λουιζιάνας: «Το πετρέλαιο θα περάσει πάνω από τα φράγματα ή θα ξεφύγει κάτω από αυτά». Και αυτό ακριβώς συνέβη. Ο θαλάσσιος βιολόγος Rick Steiner, που παρακολουθεί στενά την επιχείρηση καθαρισμού, εκτιμά πως 70-80% των τοποθετημένων φραγμάτων δεν χρησιμεύουν σε τίποτα.


»Τέλος, υπάρχει η αμφιλεγόμενη υπόθεση των χημικών καθαριστικών ουσιών: σχεδόν 4 εκατομμύρια λίτρα από αυτά τα προϊόντα εκχύθηκαν από την ΒΡ, με τη συνηθισμένη της άνεση, στον ωκεανό. Όμως ελάχιστες δοκιμές έγιναν και δεν γνωρίζουμε καθόλου τι μπορεί να προκαλέσει στη θαλάσσια πανίδα αυτή η τεράστια ποσότητα πετρελαίου που διαχύθηκε στον ωκεανό.


»Φαίνεται πως τελικά αυτή η καταστροφή μάς ανοίγει τα μάτια σε μια πραγματικότητα: η Γη δεν υπήρξε ποτέ μια μηχανή».

[ΠΗΓΗ: ΒΙΚΗ ΤΣΙΩΡΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ]