Σάββατο, 30 Οκτωβρίου 2010

Άνθρωπος «Ζώον μνήμον, ιστορικόν»: Πρέπει να διδάσκεται η Ιστορία;


Η ιστορία είναι η γνώση που προσανατολίζει τον άνθρωπο μέσα στον χωροχρόνο. Υπάρχουν όμως δυο διαστάσεις σ’ ό,τι αφορά τη διδασκαλία της στην Εκπαίδευση

Αλίμονο αν ένα νεαρό πλάσμα δεν συνειδητοποιεί τη θέση του στον κόσμο μέσα από τις συντεταγμένες του χρόνου.



Το ερώτημα που τίθεται είναι:
«Θα πρέπει να διδάσκεται η ιστορία στα νέα παιδιά και ποιο θα πρέπει να είναι το περιεχόμενο των σχολικών εγχειριδίων»;
Θα αφήσω προς το παρόν ασχολίαστο το δεύτερο και θα μείνω στο πρώτο. Αφήνω το δεύτερο διότι χρειάζεται άλλου είδους διαπραγμάτευση και στο κάτω-κάτω έχει να κάνει με γενικότερα και ειδικότερα θέματα ιδεολογίας.
Είναι λοιπόν η ιστορία μία ύλη που χωρίς αντιρρήσεις πρέπει να τροφοδοτεί τη νεαρή συνείδηση των πολιτών; Αλήθεια αγνοούμε πως ακόμα και η λέξη «ιστορία» και μάλιστα σ' όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες ετυμολογείται από το ρήμα «οίδα» που σημαίνει γνωρίζω; Αλήθεια, αγνοούμε πως ένας από τους θεμελιώδεις ορισμούς της έννοιας «άνθρωπος» είναι: «ζώον ιστορικόν»; Και είναι ιστορικόν ζώον ο άνθρωπος διότι είναι ζώον μνήμον που σημαίνει λογικόν; Ιστορικόν είναι το μνήμον λογικό ζώον επειδή έχει συνείδηση των τριών διαστάσεων του χρόνου, του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος. Αλίμονο, λοιπόν, αν ένα νεαρό πλάσμα δεν συνειδητοποιεί τη θέση του στον κόσμο μέσα από τις συντεταγμένες του χρόνου. Και βέβαια, όπως μας έμαθε η επιστήμη, ο χρόνος υπάρχει συναρτήσει του χώρου.
Η ιστορία λοιπόν είναι η γνώση που προσανατολίζει τον άνθρωπο μέσα στον χωροχρόνο. Και όπως το πλοίο χρειάζεται συνεχώς να γνωρίζει το στίγμα του και την κατεύθυνση της πορείας του, έτσι και κάθε νεαρό σκάφος που ανήκει στον στόλο της Πολιτείας έχει ανάγκη εξάντα και αστρολάβου για να μη χαθεί στο πέλαγος και τις τρικυμίες των καιρών».

[άρθρο του Κώστα Γεωργουσόπουλου στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ]

Δευτέρα, 25 Οκτωβρίου 2010

«Δια βίου»… Παρθενώνας, από τον Κώστα Γαβρά στην εποχή των Ισχνών Αγελάδων

Ο Παρθενώνας δια μέσου των αιώνων από την οπτική γωνία του Κώστα Γαβρά: εικόνες 1000+ μία λέξεων



Για τη σκηνή όπου «γνωστοί άγνωστοι» (πάντοτε υπήρχαν…) ντυμένοι εκπρόσωποι της Εκκλησίας, «έρημοι και απρόσωποι», καταστρέφουν με ένθεη μανία τον Παρθενώνα, που λογοκρίθηκε και «αφαιρέθηκε» απ' το βίντεο με πρωτοβουλία της επίσημης ελληνικής πολιτείας (Υπουργείο Πολιτισμού) ύστερα από απαίτηση της Ιεράς Συνόδου, υπερμαχώντας τάχα για (ποια;) ιστορική αλήθεια (;), σφυρίζοντας κλέφτικα αφήνω τον "οβολό" των στίχων:


«Τι τα θέλετε, κύριε, τι τα θέλετε,
εμείς που γνωρίσαμε μικροί το Χριστό ζούμε τώρα τη θλίψη
«χάσμα γαρ εστήρικται μεταξύ ημών και υμών»
Όπου να γυρίσω, με σκοτώνει το παράπονό σας:
«Δημάς μ’ εγκατέλιπεν αγαπήσας τον νυν αιώνα»
Κι όμως νιώθω παράταιρος μέσα στον κόσμο αυτό,
σαν κλασική μουσική σε ταβέρνα.
Κι όταν ανοίγω το άλμπουμ με τα εικόνια που μας κάμναν
πλανόδιοι ζωγράφοι σ’ εξορμήσεις ιεραποστολικές,
δεν ξέρω αν θα ’θελα να επιστρέψω, είναι τόσο οδυνηρή
η εποχή της φρόνησης, θα ’θελα μόνο
να ξεριζώσω με τα χέρια μου τη μνήμη.
Τάχα θα βάλω πια τις χώρες μου σε κάποια τάξη;
Και πώς μες στ’ αδιέξοδο έξοδο να βρω; (αποσπάσματα από την ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΙΣΧΝΩΝ ΑΓΕΛΑΔΩΝ, ποιητική συλλογή του Ντίνου Χριστιανόπουλου)

Τρίτη, 19 Οκτωβρίου 2010

Βασικές αρχές και στόχοι περιβαλλοντικής εκπαίδευσης- Αειφόρος ανάπτυξη και εκπαίδευση


Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, αναπόσπαστο και ουσιώδες τμήμα της παιδείας του κάθε πολίτη: ενθαρρύνει τα άτομα να διαμορφώσουν στάσεις και αντιλήψεις για συλλογική δράση στην αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων.


α] Σκοπός
H Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αποτελεί τμήμα των προγραμμάτων των σχολείων της Πρωτοβάθμιας και κυρίως της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Σκοπός της είναι να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, να ευαισθητοποιηθούν για τα προβλήματα που συνδέονται με αυτό και να δραστηριοποιηθούν με ειδικά προγράμματα, ώστε να συμβάλουν στη γενικότερη προσπάθεια αντιμετώπισής τους.
Η σπουδαιότητα της Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης είναι τεράστια καθώς μπορεί να συμβάλει όχι μόνο στην απόκτηση γνώσεων, αλλά και στην ενεργοποίηση συναισθημάτων, στάσεων και δεξιοτήτων, κοινωνική δράση και συμμετοχή αλλά και υπεύθυνη καθημερνή συμπεριφορά των παιδιών



β] Στόχοι περιβαλλοντικής εκπαίδευσης (σύμφωνα με το πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου)
Βασικές αρχές και στόχοι
 Άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία
 Προσανατολισμός στη μελέτη πρόληψης ή επίλυσης περιβαλλοντικών θεμάτων ή προβλημάτων
 Άμεση δράση σε τοπικό επίπεδο με στόχο μακροχρόνια αποτελέσματα σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο
 Ανάδειξη συνεργασίας, καλλιέργειας αξιών και δημιουργίας νέων προτύπων, στάσεων και συμπεριφορών ατόμων, ομάδων και κοινωνίας απέναντι στο περιβάλλον
 Ίσες ευκαιρίες για την οικοδόμηση γνώσεων, ανάπτυξη δεξιοτήτων, αξιών και στάσεων που απαιτούνται για την προστασία του Περιβάλλοντος
 Έμφαση στην ενεργό συμμετοχή των μαθητών/ριών με συζήτηση-αντιπαράθεση απόψεων, έρευνα, κριτική και δημιουργική επεξεργασία και δράση
 Εστίαση της προσοχής στην αειφόρο ανάπτυξη του περιβάλλοντος

γ] Θεματικοί άξονες περιβαλλοντικής εκπαίδευσης
Η θεματολογία της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης πηγάζει από την αναγκαιότητα της προστασίας του περιβάλλοντος φυσικού, ιστορικού και κοινωνικού με την προβολή κρίσιμων θεμάτων σύμφωνα με τις τοπικές, εθνικές και παγκόσμιες προτεραιότητες, όπως αυτές διατυπώθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής για το περιβάλλον και την ανάπτυξη.


i. Οι κλιματικές αλλαγές - Προστασία της ατμόσφαιρας
ii. Ο αέρας (η ρύπανση του αέρα στις πόλεις κτλ)
iii. Το νερό (η ρύπανση και εξάντληση των επιφανειακών και υπογείων νερών κτλ)
iv. Το έδαφος ( η ερημοποίηση, η διάβρωση κτλ)
v. Η ενέργεια (η εξάντληση των μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων κτλ)
vi. Τα δάση (η προστασία και η αειφόρος διαχείριση των δασών κτλ)
vii. Βιοποικιλότητα/ Εξαφάνιση των ειδών
viii. Διαχείριση απορριμμάτων και αποβλήτων
ix. Ανθρώπινες δραστηριότητες (οι δομημένοι χώροι και οι λειτουργίες που επιτελούνται σε αυτούς, στο αστικό και περιαστικό πράσινο κτλ)
x. Ανθρώπινες σχέσεις (οι κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις του αναπτυξιακού και περιβαλλοντικού προβλήματος, η ισότητα των φύλων, οι ανθρώπινες αξίες, τα προβλήματα μειονοτήτων κτλ)
δ] Για τη σημασία που μπορεί να έχει μια δια βίου περιβαλλοντική εκπαίδευση: Έννοιες και λέξεις, άγνωστες μέχρι πριν λίγα χρόνια, όπως «Διαχείριση Απορριμμάτων», «Ανακύκλωση», «Όξινη Βροχή», «Μόλυνση των Υδάτων», «Τρύπα του Όζοντος», «Φυσικές καταστροφές», «Ηχορύπανση», «Είδη προς Εξαφάνιση» και άλλες πολλές είναι πια μια καθημερινότητα στη ζωή όλων μας και, το χειρότερο, αναφέρονται σε φαινόμενα που είναι απειλή για τον πλανήτη. Γι’ αυτό….
     Η διαμόρφωση της περιβαλλοντικής συνείδησης θα πρέπει να ξεκινά από την προσχολική ηλικία. Η απόκτηση μιας υπεύθυνης συμπεριφοράς αντανακλάται στις καθημερινές ατομικές συνήθειες όπως για παράδειγμα στην οικονομία νερού και ενέργειας, στην εφαρμογή προγραμμάτων ανακύκλωσης, στην αντίσταση στην υπερκατανάλωση, αλλά και στην ευρύτερη γνωριμία με τη φύση και το περιβάλλον μέσα από προγράμματα περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.
     Με την εκπόνηση περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων στις σχολικές μονάδες, θέτονται οι βάσεις για την απόκτηση περιβαλλοντικής συνείδησης. Μέσα από προγραμματισμένες δραστηριότητες αναπτύσσονται νέοι τρόποι σκέψης και νέες μέθοδοι προσέγγισης και επίλυσης των προβλημάτων. Παράλληλα, οι δράσεις αυτές μπορούν ν’ αποτελέσουν ένα κίνητρο για προβληματισμό, που θα αφυπνίσει και τους ενήλικες.


ε] Αειφόρος ανάπτυξη και αειφόρος εκπαίδευση
Η αειφόρος ανάπτυξη ή βιώσιμη ανάπτυξη αναφέρεται στην οικονομική ανάπτυξη που σχεδιάζεται και υλοποιείται λαμβάνοντας υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιωσιμότητα. Γνώμονας της αειφορίας είναι η μέγιστη δυνατή απολαβή αγαθών από το περιβάλλον, χωρίς όμως να διακόπτεται η φυσική παραγωγή αυτών των προϊόντων σε ικανοποιητική ποσότητα και στο μέλλον. Η βιώσιμη ανάπτυξη προϋποθέτει ανάπτυξη των παραγωγικών δομών της οικονομίας παράλληλα με τη δημιουργία υποδομών για μία ευαίσθητη στάση απέναντι στο φυσικό περιβάλλον και στα οικολογικά προβλήματα (όπως ορίζουν παραδοσιακές επιστήμες σαν τη γεωγραφία). Η βιωσιμότητα υπονοεί ότι οι φυσικοί πόροι υφίστανται εκμετάλλευση με ρυθμό μικρότερο από αυτόν με τον οποίον ανανεώνονται, διαφορετικά λαμβάνει χώρα περιβαλλοντική υποβάθμιση. Θεωρητικά, το μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα της περιβαλλοντικής υποβάθμισης είναι η ανικανότητα του γήινου οικοσυστήματος να υποστηρίξει την ανθρώπινη ζωή (οικολογική κρίση).
     Αειφόρος εκπαίδευση, είναι μια νέα εκπαιδευτική διαδικασία, που συνδέει την περιβαλλοντική εκπαίδευση - αγωγή με την αναπτυξιακή εκπαίδευση, στο πλαίσιο της αλληλεγγύης των γενεών, με απώτερο στόχο το βαθύτερο μετασχηματισμό της σκέψης και της πρακτικής των ανθρώπων και πρέπει να απευθύνεται όχι μόνο στους νέους, αλλά και στους ενήλικες μέσα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που προσδίδονται σε αυτούς από την κοινωνική, επαγγελματική ή και άλλη θέση. Η διαμόρφωση, επομένως, μιας συγκεκριμένης στρατηγικής για την Αειφόρο εκπαίδευση συνάμα με τις αρχές που την διέπουν, θα είναι ένα πολύ καλό ξεκίνημα.


Σε ποιους απευθύνεται:
Η εκπαίδευση για την Αειφορεία θα να είναι διαθέσιμη σε όλες τις κοινωνικές ομάδες. Για παράδειγμα οι ειδικές ανάγκες των ηλικιωμένων στην κατανόηση και διαχείριση ενός γρήγορα μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος, η σημασία των γυναικών στη διατήρηση της κουλτούρας και της κληρονομιάς και η πρόσβαση των ατόμων με ειδικές ανάγκες σε περιβαλλοντικά κέντρα που συχνά παραβλέπονται. Η Αειφόρος εκπαίδευση στην τοπική κοινωνία θα ενισχύσει αυτό που οι άνθρωποι έχουν αποκομίσει από την επίσημη τυπική εκπαίδευση, και έτσι μέσα από νέα εκπαιδευτικά προγράμματα και έντυπο υλικό, θα δώσει σε αυτούς ευκαιρίες να παρατηρήσουν, να σκεφθούν και να εξασκήσουν ότι έχουν μάθει.


Ποιοι παρέχουν την εκπαίδευση για την αειφορία:
Οι παρέχοντες εκπαίδευση ιδιωτικοί οργανισμοί, ΟΤΑ, Υπηρεσίες του Δημοσίου συμπεριλαμβανομένων των Πανεπιστημίων, ΤΕΙ, σχολείων και άλλων οργανισμών θα πρέπει να αναπτύξουν καινούργια προγράμματα λαμβάνοντας υπόψη την τοπική εμπειρία. Δραστηριότητες των τοπικών κοινωνιών και διαδικασίες που προκαλούν και ενθαρρύνουν την μάθηση για το περιβάλλον μέσα στην κοινότητα περιλαμβάνουν:
α) Ενημέρωση για περιβαλλοντική εκπαίδευση και δράση,
β) Βοήθεια να αναγνωρίσουν τοπικά περιβαλλοντικά θέματα καθώς και τις μεθόδους και τις πηγές, ώστε να διαχειρισθούν: δυνατότητα πρόσβασης σε πληροφορίες και συμβουλές για το τοπικό περιβάλλον, δημιουργία ευκαιριών για περιβαλλοντική δράση κ.λ.π.

Κυριακή, 17 Οκτωβρίου 2010

Ποια επαγγέλματα έχουν μέλλον


Προοπτικές στην αγορά εργασίας για τα επόμενα 10 χρόνια Το εργασιακό τοπίο σήμερα θυμίζει κινούμενη άμμο. Πού θα «κάτσουν» όλοι αυτοί οι κόκκοι της μεταβαλλόμενης πραγματικότητας και ποιες ευκαιρίες θα δημιουργήσουν για τους επαγγελματίες τού αύριο;


Αρκετές διαφοροποιήσεις παρατηρούνται στις προοπτικές της αγοράς εργασίας και των επαγγελμάτων για τα επόμενα 5-10 περίπου χρόνια, σύμφωνα με την ετήσια έρευνα της επιστημονικής ομάδας του καθηγητή Θεόδωρου Κατσανέβα
    Η οικονομική κρίση έχει οδηγήσει την ελληνική οικονομία σε πτωτικό κύκλο, του οποίου η διάρκεια δεν είναι εύκολα να προβλεφθεί. Για προβλέψεις στην έρευνα, υιοθετούνται οι επίσημες παραδοχές για την έξοδο από την κρίση μετά το 2012.

     Βραχυπρόθεσμα, η ανεργία αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά λόγω της κρίσης, αλλά και της αναντιστοιχίας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Πολλοί νέοι έλληνες επιστήμονες επιλέγουν τελευταία το δρόμο της μετανάστευσης στο εξωτερικό για την εύρεση εργασιακής στέγης, την ίδια ώρα που η χώρα μας κατακλύζεται από ανειδίκευτους αλλοδαπούς μετανάστες.


Φοροτεχνικοί-λογιστές
     Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, τα επαγγέλματα της πληροφορικής, των τηλεπικοινωνιών και της τηλεπικοινωνίας, συνεχίζουν να εμφανίζουν θετικές προοπτικές, αν και με βραχυπρόθεσμη κάμψη. Ο ευρύτερος κλάδος των οικονομικών επαγγελμάτων μεσομακροπρόθεσμα χαρακτηρίζεται από μετρίως ικανοποιητικές προοπτικές, αλλά βραχυπρόθεσμα παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα απορροφητικότητας.
Οι φοροτεχνικοί και οι λογιστές συνεχίζουν να εμφανίζουν ανοδική απορροφητικότητα. Οι καλοί και έμπειροι πωλητές βρίσκουν επαγγελματικές διεξόδους, αν και με μεγαλύτερη δυσκολία από παλαιότερα και το ίδιο ισχύει για τα στελέχη δημοσίων σχέσεων.

     Οι εμποροπλοίαρχοι και οι μηχανικοί εμπορικού ναυτικού είναι από τα λίγα επαγγέλματα που εμφανίζουν ανοδικές επαγγελματικές προοπτικές. Οι ναυπηγοί, εφόσον συνδυάζουν και γνώσεις μηχανολογίας, εμφανίζουν επίσης οριακά ευνοϊκές προοπτικές. Μικρή βελτίωση εμφανίζει η μέχρι προ τινος μάλλον αρνητική απορροφητικότητα των χημικών-μηχανικών, των μηχανικών ενέργειας, των τεχνολόγων φυσικού αερίου. Οι γεωπόνοι, οι κτηνίατροι, οι ιχθυολόγοι, συνεχίζουν να έχουν ικανοποιητικές προοπτικές.
     Τα περισσότερα πρακτικά επαγγέλματα μεσαίας και χαμηλής εκπαίδευσης στις κατασκευές, τη μηχανολογία, τον τουρισμό, τον επισιτισμό και ειδικότερα όσον αφορά τις κλασικές ειδικότητες του ηλεκτρολόγου, υδραυλικού, ψυκτικού, μεταλλουργού, αλουμινά, πλακά, παρουσιάζουν προσωρινή στασιμότητα, αλλά θετικές μεσομακροπρόθεσμες προοπτικές. Σε τουρισμό και επισιτισμό, θετική είναι η απορροφητικότητα για εξειδικευμένα στελέχη και ανοδική για τους μάγειρες και τους ζαχαροπλάστες. Στις μεταφορές, οι προοπτικές είναι οριακά θετικές για τους επαγγελματίες οδηγούς.
     Σύμφωνα με την έρευνα το ισοζύγιο για τους δασκάλους εμφανίζει μέχρι σήμερα ικανοποιητική εικόνα, αν και αναμένεται να αντιστραφεί σταδιακά στα επόμενα 6-8 περίπου χρόνια. Οι μαθηματικοί και οι φυσικοί παρουσιάζουν ουδέτερη απορροφητικότητα, αν και έχουν ευρείες εργασιακές διεξόδους. Τα περισσότερα επαγγέλματα της υγείας, εκτός από τους γιατρούς, τους οδοντίατρους και τους φαρμακοποιούς, συνεχίζουν να έχουν καλές προοπτικές και το ίδιο ισχύει για τους κοινωνικούς λειτουργούς και τους ειδικούς για τα ΑΜΕΑ.
     Χειροτερεύει η κατάσταση για τους γιατρούς, τους οδοντίατρους, τους δικηγόρους, τους δημοσιογράφους, τους νηπιαγωγούς, τα επαγγέλματα των καλών τεχνών και κατά δεύτερο λόγο, για τους πιλότους, τους ιπτάμενους φροντιστές, τους ψυχολόγους.


Αρνητική εικόνα
Τα κατασκευαστικά επαγγέλματα εμφανίζουν βραχυπρόθεσμα κάμψη, που όμως εκτιμάται ότι θα ανατραπεί στην επόμενη τριετία. Ευκαιρίες για πολιτικούς μηχανικούς, αρχιτέκτονες, μηχανολόγους-μηχανικούς, κλπ. παρουσιάζονται στις χώρες της Μέσης Ανατολής και των Βαλκανίων. Μάλλον αρνητική είναι η εικόνα για τους ασφαλιστές, τους τραπεζικούς υπαλλήλους, τους διαιτολόγους, τους διατροφολόγους, τους γραφίστες, τους διακοσμητές. Η εικόνα για χημικούς, βιολόγους, φαρμακοποιούς συνεχίζει να είναι αρνητική, αν και υπάρχουν επαγγελματικές διέξοδοι.
     Τα παιδαγωγικά επαγγέλματα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που συνδέονται με θεωρητικές σπουδές (φιλοσοφία, φιλολογία, θεολογία, ιστορία, αρχαιολογία), έχουν όπως και παλιότερα, πολύ αρνητικές προοπτικές. Το ίδιο ισχύει για τη λαογραφία και την ανθρωπολογία.
     Αρνητικές προοπτικές, αν και με λιγότερη οξύτητα, εμφανίζουν τα επαγγέλματα που συνδέονται με την κοινωνιολογία, τις διεθνείς σπουδές, τις πολιτικές επιστήμες, την εθνολογία, τη γεωγραφία. Παρ' όλα αυτά, οι απόφοιτοι όλων των ως άνω θεωρητικών σπουδών μπορούν πιο εύκολα, απ' ό,τι οι ομόλογοί τους σε στενές, τεχνοκρατικές και κορεσμένες ειδικότητες (μηχανολόγοι, γιατροί, οδοντίατροι, κ.λπ.), να μεταστραφούν σε άλλα επαγγέλματα όπως αυτά των δημοσίων σχέσεων, του τουρισμού, της διοίκησης επιχειρήσεων κ.λπ
[Της ΡΟΥΛΑΣ - ΠΑΠΠΑ ΣΟΛΟΥΝΙΑ στην Κυριακάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 17-1-2010]


Τα «ζητείται» προσεχώς
Για το ποια αναμένονται να είναι τα «νέα επαγγέλματα» που θα έχουν ζήτηση κοιτάξαμε πρώτα στη «μητέρα της παγκοσμιοποίησης», τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Στατιστικών Εργασίας (Federal Government Bureau of Labor Statistics), τα περιζήτητα επαγγέλματα του 2014 θα είναι, κατά σειράν:
1. Μηχανικός τεχνητής νοημοσύνης
2. Μηχανικός πυρηνικής σύντηξης
3. Μηχανικός δικτύων Η/Υ
4. Τεχνικός βιοηλεκτρονικών συστημάτων
5. Γλωσσολόγος υπολογιστικής μετάφρασης
6. Ραδιοογκολόγος χειρουργός (χειρουργεί μέσω υπολογιστικής απεικόνισης και ρομποτικών διατάξεων)
7. Χαρτογράφος ασθενειών (ενημερώνει διαδικτυακούς χάρτες για την εκδήλωση ασθενειών και επιδημιών)
8. Τεχνικός οπτικών ινών
9. Προγραμματιστής ρομπότ
10. Ενάλιος αρχαιολόγος (με υποβρύχια ρομπότ)
11. Λογοθεραπευτής
12. Μυοθεραπευτής (ανθρωπίνων μυών, όχι… ποντικών)
13. Δάσκαλος
14. Σύμβουλος εικόνας
15. Σύμβουλος αναψυχής
16. Σύμβουλος μετεγκατάστασης
17. Σύμβουλος συνταξιοδότησης


Ποια επαγγέλματα θα πέσουν στα αζήτητα; Δημοσιογράφος, εκφωνητής, ταξιδιωτικός πράκτορας.


Τι βλέπουν οι «ασύρματοι»
Επειτα στραφήκαμε στους πιο προηγμένους της ασύρματης διαδικτύωσης, τους Φινλανδούς. Εκεί, όπως έχουμε ξαναγράψει, έχουν ειδικές επιτροπές που παρακολουθούν διαρκώς τις εξελίξεις και τάσεις και δίνουν τις προγνώσεις τους στην κυβέρνηση για να τη βοηθούν στη χάραξη πολιτικής. Ετσι, η Επιτροπή Πρόβλεψης Εξελίξεων του υπουργείου Εργασίας «βλέπει» για ως το 2020 την ακόλουθη κατάταξη:


1. Μηχανικός Βιοπληροφορικής
2. Τηλε-ιατρός
3. Τεχνικός Γεωπληροφορικής
4. Σύμβουλος Τεχνητής Νοημοσύνης
5. Σχεδιαστής «έξυπνων σπιτιών»
6. Σχεδιαστής εικονικής πραγματικότητας
7. Σύμβουλος Νανοτεχνολογίας
8. «Κηπουρός ιστοσελίδων» (συντηρητής δικτυακών τόπων)
9. Σύμβουλος Πρόγνωσης Μάρκετινγκ (για πρόβλεψη τάσεων)
10. Αναλυτής κοινωνικών δικτύων (μέσω Διαδικτύου)
11. Σχεδιαστής βιοηλεκτρονικών κυκλωμάτων
12. Σχεδιαστής τεχνητών μελών (από βλαστοκύτταρα)
13. Ταξινομητής πληροφοριών (βιβλιοθηκονόμος του Διαδικτύου)
14. Σύμβουλος γονιδιακής θεραπείας
15. Σύμβουλος απλοποίησης τεχνολογικών λύσεων για τις επιχειρήσεις
Δυνατότητες στην Ελλάδα
Στην εύκολη στρουθοκαμηλική αντίδρασή μας «εμείς δεν είμαστε Φινλανδία!» θα πρέπει να βάλουμε χειρόφρενο με την αντίρροπη σκέψη ότι «όντως δεν είμαστε: Εμάς θα μας πλήξει περισσότερο η κλιματική αλλαγή!». Άρα, καλό είναι στα προαναφερθέντα επαγγέλματα να προσθέσουμε για μας και τα εξής:
* Μηχανικός γεωθερμικών έργων
* Μηχανικός έργων αφαλάτωσης
* Μηχανικός δικτύων ανανεώσιμης ενέργειας
* Τεχνικός αιολικών εγκαταστάσεων
* Τεχνικός φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων
* Τεχνικός συσκευών παραγωγής υδρογόνου
* Τεχνικός εγκαταστάσεων αφαλάτωσης
* Τεχνικός επεξεργασίας απορριμμάτων
* Σχεδιαστής κρεμαστών κήπων (για κήπους στις ταράτσες)
* Σύμβουλος επενδύσεων εναλλακτικού τουρισμού
* Σύμβουλος επενδύσεων παραγωγής ενέργειας
* Νοσηλευτής Α´ Βοηθειών (!).

[αποσπάσματα από έρευνα του Α. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ στο ΒΗΜΑ, 16/12/2007 ]

Σάββατο, 16 Οκτωβρίου 2010

Περιβάλλον και εκπαίδευση: τι να κάνουμε στην τάξη αλλά και έξω από αυτή


Η μόδα της εποχής είναι η σωτηρία της φύσης. Το σύνθημα που επικρατεί σήμερα είναι «αλλάξτε συνήθειες»: στο σπίτι, στη δουλειά, στο σχολείο, στο δρόμο, στις διακοπές, στο δάσος, στην παραλία.


Όταν το τελευταίο δέντρο καεί
ο τελευταίος ποταμός μολυνθεί
και πεθάνει το τελευταίο ψάρι
τότε ο άνθρωπος θα διαπιστώσει
πως δεν μπορεί να τραφεί με χρήματα
«προφητεία» των Ινδιάνων της φυλής Κρι


Ας τολμήσουμε να μιλήσουμε λοιπόν!
Πως μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτή την πραγματικότητα οι δάσκαλοι της πράξης και οι εκπαιδευτικοί της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που με ανιδιοτέλεια αγωνίζονται δυο δεκαετίες τώρα για την ανάδειξη των περιβαλλοντικών προβλημάτων μέσα στο σχολείο;


Οι αιχμάλωτες λέξεις

Η οικολογία είναι πράγματι στη μόδα: Ευρωπαϊκή εβδομάδα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διαφημίσεις για «οικολογικά» προϊόντα, δωρεάν «οικολογικοί» λαμπτήρες για το καταναλωτικό κοινό, εκστρατεία για χάρτινες σακούλες για τα ψώνια, καμπάνιες για «πράσινα» μπαλκόνια και «πράσινες» ταράτσες…



     Ναι, η οικολογία σήμερα πουλάει. Οι ίδιοι μηχανισμοί και τα ίδια συμφέροντα που στηρίζουν τη δράση τους στην καταστροφή της φύσης, αρέσκονται να οργανώνουν οικολογικές πρωτοβουλίες, να προβάλλουν οικολογικές διαφημίσεις, να χρηματοδοτούν καμπάνιες και προγράμματα για το περιβάλλον, να προωθούν «πράσινα» προϊόντα, να οργανώνουν τον «οικοτουρισμό», να αναπτύσσουν «πράσινες» τεχνολογίες. Να διαμορφώνουν δηλαδή μια ακόμα αγορά, «οικολογική» και «φιλική» στο περιβάλλον, ακριβώς για να έχουν περισσότερα κέρδη.
     Άλλωστε, οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί αποτιμούν την κλιματική αλλαγή μόνο σε οικονομικά μεγέθη. Η μόνη έκθεση που συγκίνησε τους πολιτικούς ήταν η πρόσφατη που υπολόγιζε σε μερικά τρισεκατομμύρια τη ζημιά στην παγκόσμια οικονομία από τις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Οι ΗΠΑ δεν δέχονται ούτε καν τη δέσμευση στη συμφωνία του Κιότο για το περιβάλλον, φέροντας ως επιχείρημα για τη μη συμμόρφωση τους, τις συνέπειες που η εφαρμογή της συνθήκης θα είχε σε σχέση με την επιβράδυνση των ρυθμών της οικονομίας τους, ενώ στην Ελλάδα, ο ΣΕΒ, απαιτεί αλλαγές στο άρθρο 24 του Συντάγματος, υποστηρίζοντας ότι ακόμα και το σημερινό θεσμικό πλαίσιο για το περιβάλλον είναι «περιοριστικό» και «αντι-αναπτυξιακό» !
    Το περιβάλλον αποτελεί επίσης, ένα πρώτης τάξεως πρόσχημα για εμπορικές συμφωνίες αλλά και για την απορρόφηση κονδυλίων από το ΕΠΕΑΕΚ μέσω προγραμμάτων που στήνονται στην κυριολεξία στο πόδι. Χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα το πρόγραμμα «Καλλιστώ», που χρηματοδοτεί 700 σχολεία με 30.000 € (το καθένα) για τις πενταήμερες εκδρομές αρκεί να επισκεφτούν κάποιο αγροτοτουριστικό προορισμό και να αρμέξουν π.χ. μια αγελάδα ή να κάνουν ράφτινγκ σε κάποιο ποτάμι. Άλλο παράδειγμα το πρόγραμμα επιμόρφωσης εκπαιδευτικών και στελεχών περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ύψους 160.000.000 €, όπου για κάθε σεμινάριο δαπανώνται περίπου 1.000 €. Για να μην αναφέρουμε την συμφωνία κυβέρνησης – Microsoft για βιοκλιματικά σχολεία, σχολεία που θα αναβοσβήνουν μόνα τους τα φώτα κλπ. Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την οικολογία και την περιβαλλοντική εκπαίδευση ; Μικρή σημασία έχει, αφού ο στόχος είναι να αυξηθεί πάση θυσία η χαμηλή απορροφητικότητα των κονδυλίων των ΕΠΕΑΕΚ και να εξασφαλιστούν κάποιες καλές συμφωνίες.
     Ας μην πάμε μακριά. Πριν σβήσουν οι στάχτες από τις μεγάλες πυρκαγιές του καλοκαιριού που έκαψαν 2.000.000 στρέμματα γης εκατοντάδες ζώα και δεκάδες ανθρώπους, βγήκαν στην επιφάνεια τα σχέδια τουριστικών – οικιστικών επενδύσεων που από καιρό προωθούσαν μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα. Με δυο λόγια, ότι για κάποιους αποτελεί καταστροφή και συμφορά, για κάποιους άλλους αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία. Ευκαιρία για επενδύσεις, εμπόριο και κέρδος.


Το σύνθημα που κυριαρχεί σήμερα είναι «αλλάξτε συνήθειες»
     Αλλάξτε συνήθειες στο σπίτι, στη δουλειά, στο σχολείο, στις αγορές, στο δρόμο, στις διακοπές, στο δάσος, στην παραλία.
     Το πρόβλημα έτσι μετατρέπεται από κοινωνικό σε ατομικό, σε ζήτημα προσωπικής στάσης. Αυτός που πετάει το κουτί του αναψυκτικού στο δρόμο, φαίνεται το ίδιο ένοχος, όσο κι ένα διευθύνων στέλεχος που, αφοσιωμένο στην αναπτυξιακή λογική της επιχείρησής του, βάζει καθημερινά να χύνουν τόνους χλωριούχων υδρογονανθράκων στο ποτάμι ή τη θάλασσα.
     Η λογική αυτή, που περιορίζει την οικολογική δράση στην «ατομική στάση και ευθύνη», κυριαρχεί εδώ και δυο δεκαετίες τουλάχιστον και μπορούμε πια να εκτιμήσουμε την αποτελεσματικότητά της: η θερμοκρασία του πλανήτη ανεβαίνει, οι πάγοι στους πόλους λιώνουν, ο Ειρηνικός ωκεανός ενώνεται για πρώτη φορά με τον Ατλαντικό, τα δάση συνεχίζουν να καίγονται με αυξανόμενους ρυθμούς, οδηγώντας στην ερήμωση, ενώ συνεχίζονται ανεμπόδιστα η μείωση των υδατικών αποθεμάτων, η διατάραξη των υδατικών ισοζυγίων και η απειλή της βιοποικιλλότητας.
     Όλα αυτά όμως, δεν μπορούν να καταπολεμηθούν μόνο με την προσωπική στάση του καθένα μας γιατί υπερβαίνουν το στενό ατομικό μας πλαίσιο. Και βέβαια η ριζοσπαστική οικολογική τοποθέτηση αποδεικνύεται και στο ότι υλοποιείται με συνέπεια και στην καθημερινότητα, στις κοινωνικές σχέσεις των ανθρώπων και στην περιβαλλοντικά συνειδητή συμπεριφορά.
     Όμως, ακριβώς επειδή άνθρωπος και φύση αλληλεξαρτούνται στενά και ο άνθρωπος είναι μέρος της φύσης, η οικολογική πολιτική πρέπει να συνδέεται με μια πραγματικά ριζοσπαστική κοινωνική πολιτική για να είναι αποτελεσματική.
     Αν δεν υπερβούμε αυτό το πλαίσιο και δεν αμφισβητήσουμε τον τρόπο παραγωγής και τις σχέσεις εξουσίας, αν δεν μιλήσουμε για μια σχέση που δεν θα χωρίζει τον άνθρωπο από τη φύση, δεν θα αποσκοπεί στην υπόταξή της αλλά στη φειδωλή χρήση της και στην οποία οι άνθρωποι νοούνται ως μέρος της φύσης, δεν υπάρχει προοπτική να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η οικολογική καταστροφή.


«Κάτω από την άσφαλτο υπάρχει η παραλία»
σύνθημα του Γαλλικού Μάη
πίσω από τις μεγάλες εταιρίες που με το ένα χέρι καταστρέφουν το περιβάλλον και με το άλλο χρηματοδοτούν τη διαμόρφωση του «πράσινου» καταναλωτή στο όνομα της αειφορίας,
πίσω από τις «περιβαλλοντικές - εκπαιδευτικές» εκδρομές της WWF στην Πάρνηθα με τα καφεδάκια κερασμένα από τη Eurobank όπου ούτε κουβέντα δεν ακούγεται για το καμένο δάσος,
υπάρχουν αλήθειες πραγματικά ενοχλητικές!


Ας ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στη γειτονιά μας, στην κοντινή παραλία, στο γειτονικό βουνό, ας κοιτάξουμε και πιο μακριά, στον κόσμο ολόκληρο.
Υπάρχουν ιστορίες για δάση παραμυθένια που κάηκαν σε μια νύχτα μαζί με ζώα αλλά και ανθρώπους που τα υπεράσπιζαν και πάνω στις στάχτες τους φύτρωσαν βίλες, εξοχικά, πολυτελείς οικισμοί και ξενοδοχειακά συγκροτήματα.
Ιστορίες για ποτάμια με γάργαρα νερά, που θάφτηκαν κάτω από λεωφόρους πολύβουες ή γέμισαν χρώμιο από τα λύματα βιομηχανιών.
Ιστορίες για παραλίες ονειρεμένες, που «φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα» και τώρα έχουν μετατραπεί σε τεράστιες δεξαμενές πετρελαίου.
Ιστορίες για ελεύθερους χώρους, που οι δημότες διεκδικούν και αναδασώνουν σε πείσμα της μπουλντόζας ενός δήμου που έχει άλλα πιο κερδοφόρα επενδυτικά σχέδια.
Ιστορίες για κεραίες κινητής τηλεφωνίας, που ξεπηδούν ανάμεσα σε σπίτια και σχολεία και για τους αγώνες που γίνονται για την απομάκρυνσή τους.
Ιστορίες για τρένα με πυρηνικά απόβλητα, που πέρασαν δια πυρός και σιδήρου ανάμεσα από οργισμένες διαδηλώσεις και σύννεφα δακρυγόνων κι άλλες, ακόμα πιο άγριες ιστορίες, για πυρηνικά εργοστάσια που τινάχτηκαν στον αέρα σκορπίζοντας ραδιενέργεια στη μισή Ευρώπη.
Ιστορίες για βιομήχανους βαθύπλουτους, που αφού κληρονόμησαν τον καρκίνο των εργοστασίων τους σε γενιές εργατών, αφού έβαψαν μαύρο τον ουρανό και τη θάλασσα, έφτιαξαν και ιδρύματα που χρηματοδοτούν την οικολογική δράση.
Ιστορίες για πλανητάρχες και ανθυποπλανητάρχες, που αφού βομβάρδισαν ανελέητα ολόκληρες χώρες σκορπώντας ραδιενέργεια και θάνατο, μιλούν τώρα για «ενοχλητικές αλήθειες» στο όνομα του περιβάλλοντος.
Ιστορίες για «τα παιδιά που χάθηκαν», περπατώντας ατέλειωτα χιλιόμετρα για να βρουν μια γουλιά νερό και ιστορίες για τα παιδιά που γέρασαν δουλεύοντας στα «Εργοστάσια της Σοκολάτας» της Δυτικής Αφρικής, χωρίς να έχουν γλυκάνει ούτε μια φορά το στόμα τους.


Ας τολμήσουμε να μιλήσουμε λοιπόν!
Πως μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτή την πραγματικότητα οι δάσκαλοι της πράξης και οι εκπαιδευτικοί της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που με ανιδιοτέλεια αγωνίζονται δυο δεκαετίες τώρα για την ανάδειξη των περιβαλλοντικών προβλημάτων μέσα στο σχολείο;
    Ας τολμήσουμε να αναζητήσουμε πίσω από τα συμπτώματα, τις πραγματικές αιτίες. Ας τολμήσουμε να σηκώσουμε το δάχτυλο και να δείξουμε τον ένοχο. Μέσα στις τάξεις μας. Μαζί με τους μαθητές μας. Αλλά και έξω από αυτές.
Με την ενεργό συμμετοχή μας σε κινήματα και οικολογικές συλλογικότητες.
Με την έμπρακτη κριτική και αμφισβήτηση των κοινωνικών σχέσεων που στηρίζονται στην εκμετάλλευση του ανθρώπου και της φύσης από τον άνθρωπο.
Με την πλαισίωση των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων με τους στόχους και τα προτάγματα της ριζοσπαστικής αντικαπιταλιστικής οικολογίας.
Να εργαστούμε συλλογικά, μέσα στις τάξεις μας και τους συλλόγους διδασκόντων, για μια παιδαγωγική της οικολογίας και της ειρήνης, για μια ριζοσπαστική απελευθερωτική παιδαγωγική, προσεγγίζοντας μαζί με τους μαθητές μας καταστάσεις και όψεις της πραγματικότητας.
Να ξεκινήσουμε από το άμεσο, το συγκεκριμένο και το τοπικό, ώστε μέσα από τη βιωματική εμπειρία, μέσα από τη διεκδίκηση από τους δασκάλους, τους γονείς και τους μαθητές ελεύθερων χώρων, χώρων πρασίνου στη γειτονιά, μέσα από την τοπική περιβαλλοντική δράση, να περάσουμε και στα γενικά, τα μακρινά και τα παγκόσμια προβλήματα. Να τολμήσουμε να συνδέσουμε αυτές τις δράσεις με τις πρωτοβουλίες και τους αγώνες των τοπικών οικολογικών κινήσεων.


Ας κάνουμε μια νέα ελπιδοφόρα αρχή!

Παρασκευή, 15 Οκτωβρίου 2010

Πάθος ή εμμονή;

Σπουδαίων εμμονές και πάθη:
Ο ΜΠΑΛΤΖΑΚ ήταν ένα παιδί παραμελημένο από τους γονείς του. Αυτό τον έκανε να γίνει μεγαλώνοντας μανιακός συλλέκτης του ο,τιδήποτε.
Η εμμονή του ΑΝΤΙ ΓΟΥΟΡΧΟΛ να τρώει κάθε μέρα μια κοσνέρβα σούπα Κάμπελ τον οδήγησε αργότερα να ζωγραφίσει εκατό εκδοχές της και να περάσει στην ιστορία. Το γιατί ο ΑΪΣΤΑΪΝ βασανίζονταν από τη σκέψη να βάλει ένα ζευγάρι κάλτσες, θεωρώντας το κάτι το δύσκολο, σχεδόν ακατόρθωτο μέσα στην καθημερινότητά του, παραμένει μυστήριο.
Ο ΠΙΚΑΣΟ, εκτός από την εμμονή του στο γυναικείο σώμα και τους καβγάδες, είχε κι ένα κολληματάκι , όπως λέει ο βιογράφος του, με τις φάρσες. Όταν το παράκανε χάριζε στα θύματά του ένα σκίτσο. Η ανάγκη του για έντονα συναισθήματα τον οδηγεί στα χαρτιά και τη ρουλέτα.
Ο ΝΤΟΣΤΟΓΙΕΦΣΚΙ συχνά ξεμένει από χρήματα. Κάποια από αυτές τις φορές, σε λίγες μόνο μέρες, γράφει το μυθιστόρημα Ο ΠΑΙΧΤΗΣ, σχεδόν αυτοβιογραφικό και αναγκαίο για μια παρτίδα ακόμα.

Τι θα ήταν, άραγε, ο Μπουκόφσκι, ο Μπαλτζάκ, ο Άντι Γουόρχολ ή ο Όσκαρ Ουάλντ, αν μέσω μιας έγκαιρης ψυχοθεραπείας αναγκάζονταν να ζήσουν «κανονικά», απαλλαγμένοι από τους δαίμονες, τις εμμονές και τα πάθη τους;



    Μια επίμονη ιδέα καρφώνεται στο μυαλό και δεν λέει να ξεκολλήσει. Συνήθως, πρόκειται για κάποιον φόβο, ένα μετέωρο «θέλω», ένα πάθος. Ίσως, ακόμη, για ένα παιδικό τραύμα, ένα απωθημένο, μιαν ανάγκη, μιαν ακατανίκητη επιθυμία για κάτι. Όταν η επίμονη ιδέα είναι δυσάρεστη, ανεπιθύμητη και καταδυναστεύει το άτομο, τότε είναι εμμονή. Όταν είναι διαχειρίσιμη και δεν βασανίζει αυτόν που την κουβαλάει, παραμένει επίμονη, αλλά ανώδυνη. Κατόπιν, η ιδέα γεννά συναισθήματα και αυτά με τη σειρά τους τάσεις, συνήθειες, συμπεριφορές. Αυτές μπορεί άλλοτε να δείχνουν καθαρά από ποια συναισθήματα προέρχονται και άλλοτε να φαίνονται ασύνδετες από πηγή ή ρίζα. Καμία όμως επιλογή ή στάση ή ενασχόληση, στην οποία εμμένουμε με πάθος, τη συντηρούμε, την τροφοδοτούμε, τη δίνουμε εξέχουσα θέση στη ζωή μας, δεν είναι τυχαία… Τα κολλήματά μας, όπως τα λέμε στην καθομιλουμένη, έχουν πάντα αιτία και αφορμή.
    Σύμφωνα με τους ειδικούς, ένας άνθρωπος ο οποίος ασχολείται υπερβολικά με κάτι, πέρα απ’ ό,τι δεχόμαστε γενικά ως κανονικό, θέλει να καλύψει μιαν ανάγκη ασυνείδητη ή συνειδητή. Σύμφωνα με τις θεωρίες, πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στο αντικείμενο το οποίο για το άτομο αποκτά αξία. Αν και η ψυχολογία δεν δίνει τόσο καθαρές απαντήσεις όσο, ας πούμε, μια εξέταση για τα τριγλυκερίδια, και ειδικά όταν δεν είναι διαθέσιμα όλα τα απαραίτητα δεδομένα για να αναλυθεί μια συμπεριφορά, υπάρχουν κάποιες σταθερές, μερικά στοιχεία που δεν περνούν απαρατήρητα από το μάτι του ειδικού γιατί δεν θεωρούνται τυχαία. Για παράδειγμα, όταν αναφερόμαστε σε έναν συλλέκτη, μιλάμε για κάποιον που έχει ένα άνευ σημασίας χόμπι; «Κάθε άλλο» απαντά η ψυχολόγος Νένα Γεωργιάδου. «Στους άνδρες (το 90% των συλλεκτών είναι άνδρες) η συλλογή οποιουδήποτε αντικειμένου, ακόμα και ευτελούς αξίας, αποκαλύπτει την ανάγκη του «θέλω να ξεχωρίσω, να γίνω μεγαλύτερος, να επεκταθώ, να έχω κάτι περισσότερο από τους άλλους».
    Και η προσκόλληση στο παρελθόν; Είναι αθώα; «Το πιθανότερο είναι πίσω από τις αντίκες να κρύβεται ο φόβος κάποιου ή η ανησυχία του ότι δεν θα τα καταφέρει να αντιμετωπίσει τη ζωή. Η επιστροφή στο παρελθόν, όπου ήταν ασφαλής και προστατευόμενος, είναι ένα λυτρωτικό καταφύγιο. Πολλά αποκαλύπτει σε έναν ειδικό και η τάση κάποιου να μαζεύει σκουπίδια και να τα αξιοποιεί, να τα μετασχηματίζει σε κάτι άλλο. Είναι μια φωνή που λέει: «μπορεί να μην με θεωρήσατε κάτι σημαντικό, αλλά να ξέρετε ότι ακόμη κι ένα σκουπίδι, αν το κρατήσεις με αγάπη, το σουλουπώσεις και το γυαλίσεις, μπορεί να είναι ολόκληρος θησαυρός».
     Μια έλλειψη αποδοχής στα παιδικά χρόνια και σίγουρα μια βαθιά ανάγκη του ατόμου να πιστεύει σε κάτι εκφράζεται συνήθως μέσω του πάθους για την ομάδα ή ακόμη για ένα πολιτικό κόμμα ή ένα θρησκευτικό δόγμα. Ο Γιάλομ γράφει σχετικά «συχνά νιώθω απόλυτα εντυπωσιασμένος από τη δύναμη και την επιμονή της ανάγκης μας να πιστεύουμε. Δεν κλονίζεται με τίποτα. Ακόμα, νιώθω μια βαθιά θλίψη για την ευθραυστότητα που υποκρύπτει η ανθρώπινη φύση. Αυτή γενικά την ευπιστία μας και την πανίσχυρη ανάγκη μας να πιστεύουμε, η οποία με τη σειρά της προσκολλάται σε κάτι, σαν να ήταν απαραίτητο για τη ζωή μας οξυγόνο»
    Ακριβώς σ’ αυτό το σημείο η βασική ιδέα, η πρωταρχική ανάγκη, παίρνει τα χαρακτηριστικά της εμμονής. Μιας ανεπιθύμητης έως και βασανιστικής σκέψης που το άτομο δεν μπορεί ν’ αποφύγει όσο κι αν προσπαθεί, ενώ υπό ορισμένες συνθήκες και προϋποθέσεις οδηγείται ακόμη και σε μανίες ή εξαρτήσεις. Οι εμμονές έχουν να κάνουν κυρίως με θέματα που αφορούν τη βία, τη θρησκοληψία, το σεξ, τη μόλυνση, την τάξη και τις ακολουθούν κατά κύριο λόγο, οι λεγόμενες ψυχαναγκαστικές πράξεις, επαναλαμβανόμενες δηλαδή συμπεριφορές, ένα τελετουργικό που αισθανόμαστε την παρόρμηση να το κάνουμε, στην προσπάθεια ν’ απαλλαγούμε από την πίεση των έμμονων ιδεών. Δεν μας προσφέρουν ικανοποίηση αυτές οι πράξεις, αλλά προσωρινή ανακούφιση από το άγχος που επιφέρουν οι εμμονές.
     Τέλος, σε μια συζήτηση περί ανθρώπινων παθών και εμμονών δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε το Φρόιντ. Παραθέτουμε την άποψή του για το σαδομαζοχισμό: «Όταν ο πόνος και η δυσαρέσκεια δεν μπορούν πια να είναι προειδοποιήσεις, αλλά γίνονται τα ίδια στόχοι, η αρχή της ηδονής έχει παραλύσει και ο φρουρός του ψυχικού μας βίου μένει ναρκωμένος». Βυθισμένος, βέβαια, έμεινε και ο ίδιος στις δικές του εμμονές, όπως και πλήθος άλλων σημαντικών ποιητών, φιλοσόφων, καλλιτεχνών. Σε κάποιες περιπτώσεις, ως φαίνεται, το να βιώσει κάποιος αρνητικά συναισθήματα μπορεί να τον οδηγήσει στο παραγάγει σπουδαίο έργο.
 

Πέμπτη, 14 Οκτωβρίου 2010

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Η εύκολη λύση της ποινής στην αντιμετώπιση της βίας


Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Θέλει δουλειά πολλή η αντιμετώπιση της βίας και της κοινωνικής νοσηρότητας


Η ποινή φέρεται να έχει μια πολύπλευρη κοινωνική λειτουργία:
 εκφοβιστική, ως απειλή που επικρέμαται, για τον επίδοξο δράστη εγκληματικών πράξεων
 εκτονωτική, όταν επιβάλλεται, του ψυχικού πάθους εκείνων που προσβάλλονται από τις πράξεις αυτές,
 διορθωτική, όταν εκτίεται, για όποιον τη δοκιμάζει και τη βιώνει,
 επανορθωτική για τη διαταραγμένη από τις εγκληματικές κοινωνική ισορροπία,

 διδακτική στην προσπάθεια ποδηγέτησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς.


     Η πολύπτυχη αυτή δυνατότητα της ποινής, να ικανοποιεί πολλές και διάφορες ανάγκες που γεννά το παθολογικό κοινωνικό φαινόμενο του εγκλήματος, την κατέστησε ιστορικά ένα είδος πανάκειας «δια πάσαν νόσον και πασαν κοινωνικήν ανωμαλίαν». Καθώς μάλιστα τα όρια της ανυπακοής, της αντικοινωνικότητας και της πραγματικής εγκληματικότητας συχνά συγχέονται θεληματικά ή άθελα από αυτούς που ασκούν κάθε είδους εξουσία πάνω σε ανθρώπους, η ποινή χρησιμοποιήθηκε και χρησιμοποιείται σε τέτοια έκταση και κατά τρόπο τόσο καταχρηστικό, ώστε να γίνει αμφίβολη όχι μόνο η αποτελεσματικότητά της, μα και η κοινωνική της ωφέλεια γενικά.

    Στην ποινή εναποθέτει τις ελπίδες του για την εξάλειψη κάθε κακού και τη διόρθωση κάθε στραβού στην κοινωνία ο «μέσος» νομοταγής πολίτης. Στην ποινή εναποθέτει τις ελπίδες της και η κρατική εξουσία, για να υπακούει ο πολίτης χωρίς παρέκκλιση όλες τις επιταγές της και –σε ακραίες βέβαια περιπτώσεις ολοκληρωτικής έκφρασης της εξουσίας- να συμπεριφέρεται με τον επιθυμητό και αρεστό σ’ αυτήν τρόπο.
      Η ποινή γίνεται έτσι η εύκολη λύση για την αντιμετώπιση των κοινωνικών προβλημάτων, τόσο από την πλευρά των κυβερνώντων όσο και από την πλευρά των ίδιων των πολιτών. Το ότι η εύκολη αυτή λύση δεν είναι και η καλύτερη αποδείχνεται ιστορικά από την αποτυχία της ποινής να συγκρατήσει την ολοένα αυξανόμενη εγκληματικότητα. Και πάντως, αν η εύκολη αυτή λύση υπήρξε, και σε ορισμένες περιπτώσεις εξακολουθεί να είναι ένα αναγκαίο και πρακτικό μέσο αντιμετώπισης παθολογικών κοινωνικών καταστάσεων, σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής για την καταπολέμηση της κοινωνικής νοσηρότητας γενικά….
    Η εύκολη λύση για το «μέσο» πολίτη και για μια φυγόπονη και χωρίς φαντασία κρατική εξουσία να βρίσκουν κάθε φορά εξιλαστήριο θύμα και σ’ αυτό να φορτώνουν την ευθύνη για κάποιο συγκεκριμένο σύμπτωμα της κοινωνικής κακοδαιμονίας αποτελεί πραγματικά στρουθοκαμηλισμό απέναντι στα προβλήματα. Η απαγγελία της κατηγορίας της ανθρωποκτονίας με πρόθεση και η ενδεχόμενη βαριά τιμωρία του νεαρού που σκότωσε φίλαθλο εκτοξεύοντας φωτοβολίδα δεν θα λύσει βέβαια το πρόβλημα της βίας στα γήπεδα, Ένας χούλιγκαν μπορεί να είναι κάθε φορά το εξιλαστήριο θύμα, αλλά οι μεγαλοσχήμονες που συντηρούν το χουλιγκανισμό για να γεμίζουν τις τσέπες τους με εκατομμύρια θα βρίσκονται έξω από την εμβέλεια του ποινικού νόμου και το βεληνεκές της ποινής.
    Η αντιμετώπιση της βίας και της κοινωνικής νοσηρότητας που εκδηλώνεται συμπτωματολογικά με το έγκλημα δεν πετυχαίνεται μακροπρόθεσμα με τις ποινές και την όποια αυστηρότητα σαν εφαρμογή της ποινικής καταστολής. Θέλει δουλειά πολλή και σε βάθος μέχρι τα θεμέλια του ίδιου του κοινωνικού συστήματος.


Θέματα εξέτασης/ Ασκήσεις
1. Να ενημερώσεις την τάξη σου για το περιεχόμενο του κειμένου με γραπτή περίληψη (80-100 λέξεις)
2. «Στην ποινή εναποθέτει τις ελπίδες του για την εξάλειψη κάθε κακού και τη διόρθωση κάθε στραβού στην κοινωνία ο «μέσος» νομοταγής πολίτης». Ν’ αναπτύξετε την ιδέα σε μια παράγραφο 80 περίπου λέξεων.
3. Να βρείτε και να αξιολογήσετε δυο τρόπους πειθούς
4. πανάκεια, καταχρηστικό, εξιλαστήριο θύμα, κακοδαιμονία, στρουθοκαμηλισμό, μεγαλοσχήμονες: να κάνετε δικές σας προτάσεις με τις παραπάνω λέξεις ή φράσεις του κειμένου


5. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: «Η αντιμετώπιση της βίας και της κοινωνικής νοσηρότητας που εκδηλώνεται συμπτωματολογικά με το έγκλημα δεν πετυχαίνεται μακροπρόθεσμα με τις ποινές και την όποια αυστηρότητα σαν εφαρμογή της ποινικής καταστολής. Θέλει δουλειά πολλή και σε βάθος μέχρι τα θεμέλια του ίδιου του κοινωνικού συστήματος». Λαμβάνοντας υπόψη σας αυτή τη γενική θέση του ειδικού, να γράψετε ένα άρθρο για τη σχολική εφημερίδα, παρουσιάζοντας τις απόψεις σας για τον παιδαγωγικό τρόπο με τον οποίο οι ποινές στο σχολείο μπορούν να συμβάλουν στην ομαλή σχολική ζωή (400-500 λέξεων)

[απόσπασμα άρθρου Ι.Ε. ΜΑΝΩΛΕΔΑΚΗ από τον ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΤΥΠΟ, που έχει διαμορφωθεί ως Κριτήριο Αξιολόγησης στο βιβλίο ΠΕΙΣΤΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ τεύχος Β σελ. 253

Παρασκευή, 8 Οκτωβρίου 2010

13 φιλοσοφικοί διαλογισμοί για μια καλύτερη ζωή

Εικόνες λέξεων του Garcia Marquez με φόντο χρώματα του Picaso

Όσο κι αν ψάξει δεν θα μας βρει η ψευδαίσθηση της πραγματικότητας

Το ρητορικό ερώτημα της εβδομάδας:


Χρόνος για επιθυμία πραγματική υπάρχει;
Για έκρηξη χαράς; Χρωμάτων; Κυμάτων; Αρωμάτων; Μουσικής;
Ποίησης Αληθινής μήπως;


Ο σκασμός της σιωπής
«Πεταμένοι στο πέλαγος παραφυλάμε κρότους δίπλα σε ηφαίστεια
Μπαίνω στα βαθιά μα είναι μόνο για να πάρω ανάσα…» (Νίκος Ερηνάκης)

ΣΤΙΧΟΙ για δια βίου ΣΥΝΝΕΦΙΑΣΜΕΝΕΣ ΚΥΡΙΑΚΕΣ (μεταφορικά και κυριολεκτικά)


Νίκος Ερηνάκης, «Γνωρίζω ανέμους που σε έχουν μυρίσει» (από την ποιητική του συλλογή «Σύντομα όλα θα καίγονται και θα φωτίζουν τα μάτια σου)

γνωρίζω ανέμους που θα σ’ έχουν μυρίσει
έχουν χαράξει κοινές γραμμές μοίρας στα χέρια μας
κι είναι τόσο νωρίς ακόμη
μα χορεύω από ελιά σε ελιά σου

είναι το κάθε τι πάνω σου που ψάχνει τη μιλιά του
τα μαλλιά σου που χαϊδεύουν τον αιώνα μας
το βλέμμα σου που με εθίζει
σ’ αυτές τις εκτάσεις γης που μας φωνάζουν
και πάντα ένα κομμάτι θάλασσα να μας σώζει

μπαίνω στα βαθιά μα είναι μονάχα για να πάρω ανάσα
μη φοβάσαι
δεν μπορεί να υπάρξει τρικυμία
όταν χορεύουμε σηκωμένοι στα μάτια

κι αν όλο λάθη κάνω είναι που τα ’χω βάλει με τον ήλιο
γιατί μου πες πως τον αγαπάς πιο πολύ από μένα

πόσα χάθηκαν για εμάς
κλαίω την ανεμώνα που νίκησε το χειμώνα
είσαι το κορίτσι που έκλεψε τα ποιήματά μου

μιλάμε λίγο
μα κοιταζόμαστε πολύ
είναι η κοινή μας θλίψη
στα χαλάσματα της ηδονής
οι βουκαμβίλιες που μας πρόδωσαν

μετρημένες και οι ανάσες
ρισκάρουνε σε κάθε μας χάδι
μα εδώ που είμαστε δεν έχει θάνατο

κι όσο κι αν ψάξει δεν θα μας βρει η πραγματικότητα

θα σε σφίγγω στην αγκαλιά μου μέχρι να σπάσεις
και ερωτικά θα μαζέψω τα κομμάτια σου
να ’χω να τα μοιράζω κάθε τόσο στους ανθρώπους

υστερόγραφο ΡΑΒΑΣΑΚΙ (στο σκονάκι του Σαββατοκύριακου) δια βίου ζωή σε λαθραία αιωνιότητα
Εχθρός του στίχου για τον έρωτα η λέξη «είναι».
Αν, λοιπόν, πεις «έρωτας είναι αυτό ή το άλλο».
Φυλακίζεις το Ποίημα στον ενεστώτα του ρήματος.
(κι ας καταφάσκουν, στιγμιαία, οι χρόνοι του σε μέλλοντα διαρκείας)

Πέμπτη, 7 Οκτωβρίου 2010

Ανθρωπιστική Παιδεία στη σύγχρονη Εκπαίδευση (κριτήριο αξιολόγησης)

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Ανθρωπιστική παιδεία στη σύγχρονη εκπαίδευση



Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Η ανθρωπιστική παιδεία
     Οι ανθρωπιστικές σπουδές, η ανθρωπιστική παιδεία και η θέση τους στα σχολικά προγράμματα των σύγχρονων κοινωνιών αποτελούν σήμερα ένα από τα πολυσυζητημένα θέματα μεταξύ των μάχιμων εκπαιδευτικών, των φιλοσόφων της εκπαίδευσης και των ειδικών που καθορίζουν την εκπαιδευτική πολιτική κάθε χώρας. Η ιστορία τους είναι συνυφασμένη με την ιστορία της Ευρωπαϊκής εκπαίδευσης και τη σύγκρουση των πολιτιστικών αξιών που προσπαθούν να κυριαρχήσουν στην εκπαίδευση του Δυτικού κόσμου. Πρόκειται για ένα θέμα πλατύ και εξαιρετικά σύνθετο, το οποίο έχει δημιουργήσει μια σειρά από προβληματισμούς που εναγώνια ζητούν λύση.
     Στην ιστορία της εκπαίδευσης για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα είχαμε συνηθίσει να ταυτίζουμε τις ανθρωπιστικές σπουδές με την αρχαιογνωσία ή τις κλασικές σπουδές, δηλαδή με τη μεγάλη εκπαιδευτική παράδοση που από την Αναγέννηση μέχρι την αυγή του 20ου αιώνα κυριάρχησε στη δυτική εκπαίδευση. Βλέπουμε όμως ότι η κυριαρχία των κλασικών σπουδών (που απευθυνόταν σε έναν περιορισμένο αριθμό σπουδαστών της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης), οι οποίες θεωρούνταν μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα θεματοφύλακες της ανθρωπιστικής παιδείας, στον αιώνα μας, εποχή της μαζικής δημοκρατικής εκπαίδευσης, κλονίζεται και με σχετικά γοργούς ρυθμούς χάνει την πρωτοκαθεδρία της στα σχολικά προγράμματα της σύγχρονης εκπαίδευσης. Αυτό το γεγονός φαίνεται ευδιάκριτα με την εισαγωγή άλλων τύπων γνώσεων, οι οποίες σταδιακά γίνονται κύριος κορμός των διαφοροποιημένων πια αναλυτικών προγραμμάτων της δημόσιας υποχρεωτικής εκπαίδευσης.
    Όταν μελετάμε την ιστορία της εκπαίδευσης του 20ου αιώνα και ιδιαίτερα ό,τι αφορά τις ανθρωπιστικές σπουδές, συναντάμε μια ομάδα γνώσεων που, όπως οι προηγούμενες, έχουν ως αντικείμενο μελέτης και προβληματισμού τους τα δημιουργήματα του ανθρωπίνου πνεύματος. Πρόκειται για τις γνώσεις εκείνες που συμβάλλουν στην καλλιέργεια της ευαισθησίας, της φαντασίας, της δημιουργικότητας, της κριτικής και της ανθρωπιάς του νέου ανθρώπου. Ειδικότερα μπορούμε να συμφωνήσουμε με τους θεωρητικούς των ανθρωπιστικών σπουδών ότι σε γενικές γραμμές και χωρίς καμία διάθεση αξιολογικής ιεράρχησης, αυτές οι γνώσεις είναι: η σπουδή της γλώσσας και της λογοτεχνίας – κλασικής και σύγχρονης-, της φιλοσοφίας, της ιστορίας, της θεολογίας, των καλών τεχνών και ακόμα αυτών των κοινωνικών επιστημών που προσεγγίζουν τα κοινωνικά φαινόμενα με μια ανθρωπιστική διάθεση.
    Όμως ακόμα και αυτή η διευρυμένη αντίληψη των ανθρωπιστικών σπουδών στην εκπαίδευση του 20ου αιώνα έχει δεχτεί και εξακολουθεί να δέχεται μια σειρά από επιθέσεις οι οποίες έχουν κλονίσει τη θέση τους και τις θέτουν υπό αμφισβήτηση τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην πολιτική ζωή. Η τεράστια αύξηση της γνώσης και ιδιαίτερα της επιστημονικοτεχνικής έχουν γίνει οι «νέες θεότητες» αυτού του αιώνα. Οι θεότητες αυτές, με το κύρος που έχουν αποκτήσει στις σύγχρονες κοινωνίες, μπορούν και διεκδικούν όλο και περισσότερο χώρο και χρόνο στα προγράμματα σπουδών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
     Από την άλλη μεριά βλέπουμε την όλο και αυξανόμενη κυριαρχία της μαζικής κουλτούρας πάνω στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Βλέπουμε δηλαδή ότι τα βιομηχανικά πολιτιστικά δημιουργήματα, κατά κανόνα χαμηλής ποιοτικής αξίας, επιδρούν καταλυτικά πάνω σε αυτές τις μοναδικές ανθρώπινες ιδιότητες, όπως είναι η αλήθεια, η ευαισθησίας, η δημιουργικότητα, η ομορφιά, η αγάπη και η αναζήτηση της ποιότητας, που αιώνες τώρα ποιητές, φιλόσοφοι και καλλιτέχνες προσπαθούν να εκφράσουν με το έργο τους.
    Αλλά το πρόβλημα δε βρίσκεται μόνο σε αυτές τις επιθέσεις ενάντια στις ανθρωπιστικές σπουδές. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια έντονη δυσπιστία από κριτικούς του πολιτισμού μας σχετικά με την αξία της ανθρωπιστικής παιδείας, έτσι όπως προσφέρθηκε στο παρελθόν και εξακολουθεί να προσφέρεται ως τώρα.
    Η κριτική αυτή ξεκινά από τη συνειδητοποίηση ότι όλη η φρίκη των δυο παγκοσμίων πολέμων καθώς και όλες οι άλλες μορφές πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής βαρβαρότητας που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη ιστορία, έχουν ως πρωταγωνιστές ανθρώπους που είχαν εκπαιδευτεί σε σχολεία όπου κυριαρχούσε η ανθρωπιστική παιδεία. Η διαδικασία όμως αυτής της αγωγής δυστυχώς δεν έφερε το ποθητό αποτέλεσμα, δηλαδή την ενανθρώπιση τους και την καλλιέργεια της ανθρώπινης αρετής, αξίες που αποτελούν το ιδανικό της ανθρωπιστικής παιδείας.


Θέματα εξέτασης
1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Να ενημερώσεις την τάξη σου για το περιεχόμενο του κειμένου με γραπτή περίληψη (90-110 λέξεις)
2. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ: Τι εννοούμε, σύμφωνα με το κείμενο, με τον όρο ανθρωπιστική παιδεία; [για την απάντηση βλέπε ΠΑΙΔΕΙΑ: ανάπτυξη ιδεών σε παραγράφους]
3. Να αντικρούσεις, σε μία παράγραφο 10-15 σειρές, με κάθε πρόσφορο τρόπο πειθούς την κριτική που ασκείται στην τελευταία παράγραφο του πολιτισμού μας σχετικά με την αξία της ανθρωπιστικής παιδείας. [για την απάντηση βλέπε ΠΑΙΔΕΙΑ: ανάπτυξη ιδεών σε παραγράφους]
4. Να χρησιμοποιήσεις σε προτάσεις τις φράσεις «κλασικές σπουδές» και «οικονομική βαρβαρότητα».
5. πολυσυζητημένα, μάχιμων, ειδικών, ευδιάκριτα, δημόσιας: να γραφούν τα συνώνυμα και αντώνυμα των λέξεων, όπου υπάρχουν.
6. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Πιστεύεις ότι είναι αναγκαία η ανθρωπιστική παιδεία στην εποχή μας; Για την απάντηση του ερωτήματος και την τεκμηρίωσή της να λάβεις υπόψη σου τόσο τις συνθήκες ζωής, όσο και τις αξίες που διακονεί η ανθρωπιστική παιδεία. Υπόθεσε ότι το θέμα της ανθρωπιστικής παιδείας θα συζητηθεί στην τάξη σου και το κείμενό σου, 450-500 λέξεις περίπου, θα παρουσιαστεί ως εισήγηση.


ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ (άλλη πρόταση): Ποια αντίθεση παρατηρείται ανάμεσα στις συνθήκες της σύγχρονης ζωής με τα ιδανικά που πρεσβεύει η ανθρωπιστική παιδεία; Πώς θα μπορούσαν να συμβάλλουν οι φορείς της κοινωνίας στην προώθηση των ανθρωπιστικών ιδεών στην εποχή μας; Να αναπτύξεις τις σκέψεις σου σε ένα αποδεικτικό δοκίμιο 550-600 λέξεων

[ απόσπασμα από κείμενο του Σπύρο Ρασή Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, εκδόσεις ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ, που έχει διαμορφωθεί ως Κριτήριο Αξιολόγησης στο βιβλίο ΕΚΦΡΑΣΗ/ έκθεση για όλες τις τάξεις του Λυκείου Σπ. Κούτρα σελ. 409]

Τετάρτη, 6 Οκτωβρίου 2010

ΠΑΙΔΕΙΑ: Ανάπτυξη ιδεών σε παραγράφους

Σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων να αναπτύξετε με τη μέθοδο της σύγκρισης / αντίθεσης τα βασικά γνωρίσματα του σχολείου «γενικής παιδείας» και του σχολείου «των εξειδικεύσεων»
     Ένας από τους πιο βασικούς στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος είναι η γενική μόρφωση, με την οποία επιδιώκεται η ισόρροπη καλλιέργεια των ψυχικών, πνευματικών και σωματικών δυνάμεων του ανθρώπου. Αυτή είναι η αποστολή του σχολείου «γενικής παιδείας», και αποσκοπεί στην προσωπική ολοκλήρωση, την αρμονική και κοινωνική συμβίωση και στην ατομική και συλλογική πρόοδο. Όταν όμως η μόρφωση αυτή δίνει τη θέση της στην εξειδικευμένη γνώση, τότε από όλες τις ανθρώπινες ικανότητες αναπτύσσονται μόνο ορισμένες, με αποτέλεσμα να επικρατεί η μονομέρεια: ο άνθρωπος, σ’ ένα «σχολείο εξειδικεύσεων», καθίσταται ικανός στο επάγγελμα και αποδοτικός στην εργασία του, αλλά καταλήγει ψυχικά και πνευματικά ακαλλιέργητος, με μειωμένο το αίσθημα της κοινωνικής αλληλεγγύης, με αμβλυμμένη την επίγνωση της κοινωνικής ευθύνης και «χαμένη» τη συνείδηση της εσωτερικής ελευθερίας. (Λέξεις 121 – από κριτήριο αξιολόγησης με κείμενο του Μπαμπινιώτη)


Να προσδιορίσετε σε μια παράγραφο 100 περίπου λέξεων τις διαφορές μεταξύ παιδείας και εκπαίδευσης
     Η παιδεία και η εκπαίδευση είναι δύο έννοιες συναφείς, αλλά όχι ταυτόσημες. Η παιδεία είναι έννοια ευρύτερη από την εκπαίδευση και την χρησιμοποιούμε συνήθως όταν θέλουμε να αναφερθούμε στη γενικότερη μόρφωση που αφορά στην προσωπικότητα στη συνολική της διάσταση. Ενώ με τον όρο εκπαίδευση εννοούμε το οργανωμένο σύστημα παιδείας μιας πολιτείας που στόχο έχει να βοηθήσει το άτομο ν’ αναπτύξει δεξιότητες, να υιοθετήσει συγκεκριμένους τρόπους συμπεριφοράς για να ενταχθεί στο κοινωνικό σύνολο. Η παιδεία μπορεί να πραγματώνεται από ποικίλους φορείς –οικογένεια, σχολείο, ΜΜΕ κλπ- ενώ η εκπαίδευση παρέχεται από το σχολείο, συστηματικά και προγραμματισμένα. Τέλος, μια άλλη βασική διαφορά είναι ότι η παιδεία «παρέχεται» «δια βίου», ενώ η εκπαίδευση διαρκεί συγκεκριμένο και σχετικά βραχύ χρονικό διάστημα. (Λέξεις 116 – από κριτήριο αξιολόγησης με θέμα ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΩΣ ΕΣΤΙΑ ΠΑΙΔΕΙΑΣ)


Να παρουσιάσετε σε μια παράγραφο 100 περίπου λέξεων τις απόψεις σας για το ρόλο του δασκάλου στο σύγχρονο σχολείο
    Η έννοια του «δασκάλου» με όλη τη σημασία της λέξης, τείνει σήμερα να εξαφανιστεί. Ο δάσκαλος- λειτουργός, ο δάσκαλος-ταγός, ο δάσκαλος-αγωνιστής, είναι πλέον έννοιες παρωχημένες, γιατί επικρατεί όλο και περισσότερο ο δάσκαλος-δημόσιος υπάλληλος. Το πέρασμα όμως από τον αληθινό δάσκαλο στο επαγγελματία διδάσκοντα, είναι το μεγαλύτερο πλήγμα για την ελληνική εκπαίδευση και την παιδεία γενικότερα. Γιατί, η παρουσία του δασκάλου μπορεί να έχει νόημα όσο ο δάσκαλος ξεπερνάει τον άχαρο ρόλο και τυπικό ρόλο του απλού «διδάσκοντος» και ασκεί ουσιαστικά το έργο του δασκάλου, δηλαδή του «αγωγού», του παιδαγωγού, του οδηγού των ψυχών. Επομένως, η έννοια της λέξης «δάσκαλος» θα αποκατασταθεί, όταν ο δάσκαλος με το έργο του θα δια-μορφώνει χαρακτήρες και θα μορφώνει ανθρώπους, θα καλλιεργεί και θα προάγει το κατεξοχήν χαρακτηριστικό του ανθρώπινου είδους, τη νόηση, τη δημιουργική ικανότητα, την «ποιητικότητα» (κυριολεκτικά) της ψυχής του. (Λέξεις 137 – από κριτήριο αξιολόγησης με θέμα ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΛΗΘΙΝΟΙ ΔΑΣΚΑΛΟΙ)


Τι εννοούμε, σύμφωνα με το κείμενο, με τον όρο, ανθρωπιστική παιδεία; [βλέπε ΚΕΙΜΕΝΟ Σπύρου Ρασή «Η Ανθρωπιστική Παιδεία στη σύγχρονη Εκπαίδευση» κριτήριο αξιολόγησης από το βιβλίο ΕΚΦΡΑΣΗ/έκθεση για όλες τις τάξεις του Λυκείου Σπ. Κούτρα σελ. 408]
   Ανθρωπιστική παιδεία είναι οι γνώσεις που συμβάλλουν στην καλλιέργεια της ευαισθησίας, της φαντασίας, τη δημιουργικότητας, της κριτικής και της ανθρωπιάς του νέου ανθρώπου. Οι γνώσεις αυτές αποκτιούνται με τη σπουδή της γλώσσας και της λογοτεχνίας –κλασικής και σύγχρονης- της φιλοσοφίας, της ιστορίας, της θεολογίας, των καλών τεχνών και ακόμα αυτών των κοινωνικών επιστημών που προσεγγίζουν τα κοινωνικά φαινόμενα με μία ανθρωπιστική διάθεση. Με άλλα λόγια, περιεχόμενο της ανθρωπιστικής παιδείας είναι οι ανθρωπιστικές αξίες (αλήθεια, ελευθερία, δικαιοσύνη, αγάπη, ομορφιά), σκοπός της η διαμόρφωση ανθρώπων με κριτική σκέψη, καλαισθησία και ηθικές αρχές και μέσα της η μελέτη έργων που δημιούργησαν αναγνωρισμένοι στοχαστές: φιλόσοφοι, ποιητές, καλλιτέχνες, επιστήμονες. (Λέξεις 104 – από κριτήριο αξιολόγησης με θέμα Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΣΥΗ)


Να αντικρούσεις σε μια παράγραφο 10-15 σειρές, με κάθε πρόσφορο τρόπο πειθούς την κριτική που ασκείται στην αξία που έχει στις μέρες μας η ανθρωπιστική παιδεία [βλέπε σχετική παράγραφο στο ΚΕΙΜΕΝΟ Σπύρου Ρασή «Η Ανθρωπιστική Παιδεία στη σύγχρονη Εκπαίδευση» κριτήριο αξιολόγησης από το βιβλίο ΕΚΦΡΑΣΗ/έκθεση για όλες τις τάξεις του Λυκείου Σπ. Κούτρα σελ. 408]:
   «Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια έντονη δυσπιστία από κριτικούς του πολιτισμού μας σχετικά με την αξία της ανθρωπιστικής παιδείας, έτσι όπως προσφέρθηκε στο παρελθόν και εξακολουθεί να προσφέρεται ως τώρα. Η κριτική αυτή ξεκινά από τη συνειδητοποίηση ότι όλη η φρίκη των δυο παγκοσμίων πολέμων καθώς και όλες οι άλλες μορφές πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής βαρβαρότητας που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη ιστορία, έχουν ως πρωταγωνιστές ανθρώπους που είχαν εκπαιδευτεί σε σχολεία όπου κυριαρχούσε η ανθρωπιστική παιδεία. Η διαδικασία όμως αυτής της αγωγής δυστυχώς δεν έφερε το ποθητό αποτέλεσμα, δηλαδή την ενανθρώπιση τους και την καλλιέργεια της ανθρώπινης αρετής, αξίες που αποτελούν το ιδανικό της ανθρωπιστικής παιδείας».


Η άποψη ότι η φρίκη των δύο παγκοσμίων πολέμων καθώς και όλες οι μορφές πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής βαρβαρότητας που χαρακτηρίζουν τη σύγχρονη ιστορία έχουν ως πρωταγωνιστές ανθρώπους που είχαν εκπαιδευτεί σε σχολεία όπου κυριαρχούσε η ανθρωπιστική παιδεία, είναι αβάσιμη. Ο άνθρωπος δεν διαμορφώνεται μόνο από τις σχολικές επιδράσεις, αλλά και από τις επιδράσεις που δέχεται από την οικογένεια ή από την κοινωνία στην οποία ανατρέφεται και μεγαλώνει. Για παράδειγμα, πόσο αποτελεσματική μπορεί να ήταν η ανθρωπιστική σχολική παιδεία στο νέο που μεγάλωσε στη ναζιστική κοινωνία και γαλουχήθηκε με τις «αξίες» της; Ή πόσο αποτελεσματική και καθοριστική για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας του σημερινού νέου μπορεί να είναι η ανθρωπιστική παιδεία, όταν από παντού προβάλλονται ο ανταγωνισμός, η βία, η διαφθορά, η πλεονεξία; Είναι, λοιπόν, υποκριτικό και αντιφατικό από τη μια να θεωρείται υπαίτια για τους παγκόσμιους πολέμους και για τις σύγχρονες μορφές βαρβαρότητας η ανθρωπιστική παιδεία και από την άλλη να παραγνωρίζεται το γεγονός ότι οι αξίες της περιφρονούνται και το έργο της υπονομεύεται με κάθε τρόπο στις σύγχρονες κοινωνίες. (Λέξεις 171 – από κριτήριο αξιολόγησης με θέμα Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΣΥΗ)

Δευτέρα, 4 Οκτωβρίου 2010

Το τέλος της Ιστορίας στο... Λύκειο!

Αντί για την ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας και τη γενικότερη πνευματική καλλιέργεια, τι τελικά αποκομίζουν οι μαθητές από το μάθημα της ιστορίας;
Η σχέση που τα παιδιά διαμορφώνουν με την ιστορία εντάσσεται στην ευρύτερη στάση που η σχολική εκπαίδευση επιφυλάσσει στην ιστορική γνώση.

Στα πλαίσια αυτά αν δεχτούμε ότι η άγνοια του παρελθόντος δεν προκαλεί μόνο συγχύσεις στη γνώση του παρόντος αλλά και υπονομεύει κάθε δυνατότητα δράσης στο παρόν, τότε ίσως κατανοήσουμε την απαράδεκτη ενέργεια του Υπουργείου Παιδείας να εξαφανίσει ουσιαστικά το μάθημα της νεότερης Ελληνικής Ιστορίας από το Λύκειο αντικαθιστώντας το με ένα μάθημα επιλογής με τον τίτλο «Ευρωπαϊκή Ιστορία» που πιθανόν να έχει και μερικές σελίδες για την Ελλάδα.

   Αυτό προβλέπει το Σχέδιο για το νέο αναλυτικό πρόγραμμα της Β΄ και Γ΄ Λυκείου που άφησε να διαρρεύσει το Υπουργείο Παιδείας στον τύπο.
   Έτσι συνεχίζεται η …περιπέτεια του μαθήματος της Ιστορίας, η γνώση της οποίας αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη της κριτικής συνείδησης και πρακτικής των νέων ανθρώπων.
   Βεβαίως πάνε πολλά χρόνια που ο αγώνας της μνήμης εναντίον της λήθης είναι άνισος, αφού η σχολική ιστορία είτε είναι προσανατολισμένη στο παρελθόν είτε περνάει μέσα από «πύρινα εξεταστικά στεφάνια».
   Πάντοτε ελλοχεύει ο «φετιχισμός του εγχειριδίου» που οδηγεί στην άκριτη απομνημόνευση και την υπονόμευση της κατανόησης των ιστορικών γεγονότων.
   Tα βιβλία και οι όροι διδασκαλίας της ιστορίας φανερώνουν, ίσως, περισσότερο από κάθε τι άλλο τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν οι υπεύθυνοι του Υπουργείου Παιδείας την εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς πριμοδοτούν μια επιδερμική συσσώρευση ενός όγκου ασύνδετων μεταξύ τους γνώσεων.
   Είναι χαρακτηριστικά όσα σημειώνει ο Κώστα Γεωργουσόπουλος -για την εξεταστέα ύλη της Ιστορίας- σ΄ ένα του άρθρο του:
   «…Εγκύψτε, παρακαλώ, σ΄ αυτή την ύλη. Είναι μνημείο ιστορικής λοβοτομής… Δηλαδή από την ιστορική ροή, από τη διαδοχή γεγονότων που ακολουθούν τη σχέση αιτίας και αποτελέσματος, ένα βλακώδες «τσιμπιδάκι» τσιμπάει ένα γεγονός εδώ, μία συνθήκη παραπέρα, ένα φαινόμενο ή έναν θεσμό πιο εκεί, χωρίς συνοχή, χωρίς συνέχεια, προχωρώντας με άλματα, αποκόβοντας τα αίτια από τα αιτιατά, διαχωρίζοντας τα πρόσωπα από τις ενέργειες, αποδεσμεύοντας την οικονομία από την πολιτική και τα γράμματα από την κοινωνική συγκυρία, τη διπλωματική ιστορία από την ευρωπαϊκή ή την παγκόσμια πολιτική σκακιέρα. H Ιστορία που ζητούμε από τους υποψηφίους μας να αποστηθίσουν είναι ένα καγκουρό που προχωρεί με πηδηματάκια».
   Τι σημαίνει αυτό; Oι συνεχείς εξεταστικές δοκιμασίες, η χρήση πολλαπλών τεχνικών αξιολόγησης, η κρισιμότητα και η οριστικότητα του βαθμού, οι ίδιοι οι τρόποι πιστοποίησης της κατοχής των παρεχόμενων γνώσεων, απομακρύνουν το μαθητή από την κατανόηση του γενικού και ενιαίου, από την ουσία της γνώσης, που δεν είναι η ποσοτική συσσώρευση γνώσεων αλλά η κατάκτηση επιστημονικού συστήματος σκέψης και ερμηνείας της κοινωνίας.
   Ωστόσο τα τελευταία χρόνια γίνεται μια ευθεία επίθεση στο μάθημα της Ιστορίας μέσα από τα σχολικά βιβλία, αλλά και μέσα από τους όρους διδασκαλίας του (πολλές φορές η ανάθεσή του συνδέεται με την κάλυψη του ωραρίου διαφόρων κλάδων εκπαιδευτικών με αποκλειστική ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας).
   Η αρχή είχε γίνει με τα τελευταία βιβλία Ιστορίας του Δημοτικού αλλά και του Γυμνασίου: σκόρπιες πληροφορίες «ατάκτως ερριμμένες» προσφέρονται προς «κατανάλωση», ένας σωστός τσελεμεντές, όπου χάνεται η σχέση αιτίας και αποτελέσματος καθώς και το νόημα της κάθε γνώσης. Ο θρυμματισμός είναι συντριπτικός, ο ιστορικός χρόνος δεν υπάρχει, η συνολική αφήγηση σφαγιάζεται σε πληροφορίες, εικόνες, αριθμούς και πηγές. Απομένει η τμηματική πληροφορία, η αποσπασματική είδηση, το απομονωμένο γεγονός, χωρίς το «πώς» και το «γιατί».
   Με το νέο αναλυτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας μπορούμε να είμαστε σίγουροι είναι ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει εφεύρει την καλύτερη και «αποδοτικότερη» εκχέρσωση της ιστορικής γνώσης από τα κεφάλια των μαθητών. [ΠΗΓΗ: ιστολόγια για την εκπαίδευση]

Πίσω από το λούστρο της ανάπτυξης και της προόδου

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΙΝΟ ΚΟΣΜΟ: από τα μεγάλα λόγια…


«Δικαίωμα δεν είναι κάτι που μπορούν να σου δώσουν. Δικαίωμα είναι αυτό που κανείς δεν μπορεί να σου αφαιρέσει» (Άννα Ελεάνορ Ρούσβελτ)


Περισσότερα από 100 εκατομμύρια παιδιά βρίσκονται σήμερα εκτός σχολείου. Το 46% των κοριτσιών στις πιο φτωχές χώρες του κόσμου δεν έχουν πρόσβαση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση (από την ετήσια έκθεση της ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΜΝΗΣΤΙΑΣ 2006)


«Τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν σημασία επειδή προσφέρουν ένα ισχυρό και συναρπαστικό όραμα ενός καλύτερου και δικαιότερου κόσμου, καθώς και ένα χειροπιαστό σχέδιο για το πώς θα φτάσουμε εκεί» (Αϊρίν Χαν)


Χιλιάδες άνθρωποι έχουν τεθεί υπό κράτηση χωρίς απαγγελία κατηγορίας ή δίκη, έχουν υποβληθεί σε βασανιστήρια και κακομεταχείριση, στο όνομα της αντιτρομοκρατίας. 104 χώρες βασάνισαν ή κακομεταχειρίστηκαν ανθρώπους (από την ετήσια έκθεση της ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΜΝΗΣΤΙΑΣ 2006)


Πίσω από το λούστρο (άρθρο της Τασούλας Καραϊσκάκη στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 16-12-2005)

Ότι η κούρσα της προόδου δεν οδήγησε σε έναν καλύτερο κόσμο, είναι βέβαιο. H πρόοδος ταυτίστηκε με το κυνήγι του κέρδους και την υποταγή της πολιτικής στις ανάγκες της οικονομίας, και έχασε τον αρχικό της προορισμό: την εξάλειψη των αποστάσεων και την κοινωνική δικαιοσύνη. Οι ελίτ διαχείρισης των παγκόσμιων πραγμάτων μεγέθυναν την κοινωνική αδικία και οδήγησαν την ανθρωπότητα σε ένα πολύ ολισθηρό μονοπάτι με την άγρια και ακόρεστη εξάντληση του φυσικού πλούτου, την άνευ ορίων ανάπτυξη.

    Πρόοδος –με την ιστορική έννοια– έπαψε να συντελείται από καιρό: τεκμήριο, η εκπτώχευση των τριών τετάρτων του παγκόσμιου πληθυσμού. Πλήθος τα σκλαβοπάζαρα του κόσμου. Ανατριχιαστικές οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζουν εκατομμύρια άνθρωποι. Τόσο το αίμα, ο πόνος, η εξαθλίωση, που δεν συγκινούν πλέον πολλούς. O πιο ασθενής κρίκος στη νυσταλέα αδιαφορία μας, τα παιδιά, που δεν θα φάνε σοκολάτες, αλλά δουλεύουν για την παραγωγή τους, δεν θα παίξουν με παιχνίδια, αλλά κατασκευάζονται από τα χέρια τους, παιδιά που δουλεύουν έγκλειστα σε φάρμες, βιομηχανίες, οίκους ανοχής...
   Τριακόσια εκατομμύρια παιδιά δουλεύουν υπό άθλιες συνθήκες. Τα 186 εκατ., από αυτά, σε ορυχεία, χημικές βιομηχανίες, μονάδες εντατικής γεωργίας με υπερχρήση φυτοφαρμάκων...
    Αντί να παίζουν, να γελούν, να μαθαίνουν γράμματα, ιδροκοπούν νυχθημερόν κλειδωμένα σε αχούρια, με ελάχιστο φαγητό, καμία περίθαλψη, αληθινοί σκλάβοι (1,2 εκατ. παιδιά τον χρόνο πουλιούνται ή παραχωρούνται έναντι χρέους από τους γονείς τους σε εργοδότες ή κυκλώματα). Κάθε χρόνο γεννιούνται περί τα 130 εκατ. παιδιά. Από αυτά, τα 11 εκατ. θα πεθάνουν από πείνα και αρρώστιες, ενώ άλλα 50 εκατ. δεν θα δηλωθούν και θα απορροφηθούν πάραυτα από γαιοκτήμονες και κυκλώματα σεξουαλικής και άλλης εκμετάλλευσης.
      «Ματοβαμμένα» χαρακτήρισε προ ημερών Kαναδός κοινωνιολόγος τα παιχνίδια που κατακλύζουν αυτές τις ημέρες τις δυτικές αγορές. Πλέον ακραίο παράδειγμα η Kίνα (για τη μαζικότητα της εκμετάλλευσης). Ως γνωστόν, το 55% της παγκόσμιας παραγωγής παιχνιδιών είναι κινεζικά. Kατά την περίοδο αιχμής στην Kίνα πάνω από τρία εκατ. παιδιά μέχρι 14 ετών ζουν κλειδωμένα σε 2.800 εργοστάσια, όπου δουλεύουν το λιγότερο 16 ώρες την ημέρα (από τις 8 το πρωί μέχρι τα μεσάνυχτα, ή και τις δύο, τρεις το πρωί), εφτά μέρες την εβδομάδα για δυο–τρεις συνεχείς μήνες. Aν δεν είναι όσο παραγωγικά επιβάλλεται, αν φύγουν μια νύχτα από το εργοστάσιο, αν αργήσουν στην τουαλέτα πάνω από πέντε λεπτά κ.λπ., τους αφαιρούν μεροκάματα. H ατμόσφαιρα είναι βαριά, γεμάτη ίνες, ρύπους από χημικά και συνθετικά υλικά (τα παιδάκια ανακατεύουν με γυμνά χέρια τα συστατικά και τις μπογιές των πλαστικών παιχνιδιών που έχουν ενοχοποιηθεί στη Δύση για καρκινογένεση). Πολύ συχνά εκδηλώνονται φωτιές στα εργοστάσια και μικρά παιδάκια καίγονται. Περισσότερο αφανείς είναι οι θάνατοι από λευχαιμία, ασθένειες των πνευμόνων, του συκωτιού, των νεφρών.
    «Kτήματα» των αφεντικών στην πιο τρυφερή ηλικία τους. Πριν από λίγο καιρό ένα 13χρονο αγόρι τραυμάτισε σοβαρά το χέρι του σε μηχάνημα εργοστασίου παιχνιδιών. Το πήγαν στο νοσοκομείο. Μαζί και ο διευθυντής της μονάδας. «Μπορώ να σώσω το χέρι του παιδιού», είπε ο γιατρός. «Αν το κόψεις θα κοστίσει λιγότερο;» ρώτησε ο διευθυντής. «Ναι», απάντησε ο γιατρός. «Τότε, κόψ’ το!».