Σάββατο, 27 Νοεμβρίου 2010

Μάρτης, γδάρτης και Διαβούλευση για την συμπλήρωση μηχανογραφικού των υποψηφίων


Δόθηκε στη δημοσιότητα για δημόσια διαβούλευση κείμενο στο οποίο αναλύονται οι λόγοι που οδήγησαν το Υπουργείο Παιδείας δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων να εξετάσει το ενδεχόμενο αλλαγής του χρόνου υποβολής των μηχανογραφικών δελτίων των υποψηφίων για τις Πανελλήνιες Εξετάσεις.
    Το Υπουργείο, λέει, πως θέλει να εξετάσει με προσοχή όλες τις πλευρές του ζητήματος και τις γνώμες που διατυπώνονται με αποκλειστικό κριτήριο την καλύτερη εξυπηρέτηση των υποψηφίων και γι’ αυτό δεν έχει λάβει ακόμα την τελική απόφαση. Για τον λόγο αυτό, έδωσε στη δημοσιότητα τους λόγους που οδήγησαν στο ενδεχόμενο αλλαγής της ημερομηνίας υποβολής των μηχανογραφικών. Όπως είναι φυσικό, το θέμα αφορά αποκλειστικά τους υποψηφίους και δεν επηρεάζει καμία άλλη κοινωνική ομάδα. Είναι λοιπόν οι υποψήφιοι και οι οικογένειες τους εκείνοι των οποίων η γνώμη θα έχει καθοριστική σημασία στην λήψη της τελικής απόφασης. Γι’ αυτό μπορούν να μπουν στην παραπάνω σελίδα και αφού πρώτα διαβάσουν την… επιχειρηματολογία του Υπουργείου, να διατυπώσουν ελεύθερα τη δική τους ελεύθερη γνώμη.


ΜΕ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΣΤΙΑΣΗ: μια αιρετική γνώμη για τη σκοπιμότητα της όλης διαβούλευσης, που δε «χώρεσε» στον «υπουργικό» διάλογο


26 Νοεμβρίου 2010, 00:14
Τάσος Κάρτας: Αιδώς «Αργείοι», που με τόση «περίσκεψη» ντύσατε στο παρά πέντε την ειλημμένη απόφαση για κατάθεση του μηχανογραφικού το Μάρτιο με το μανδύα της δημόσιας διαβούλευσης. Εύγε και στην ακαδημαϊκή επιχειρηματολογία (επίκληση στη λογική του δέκτη με τόσα αληθοφανή «τεκμήρια»), μπροστά στα οποία η αγωνία των παιδιών και των οικογενειών τους (που θα είναι στην κορύφωσή της το Μάρτιο), είναι ένα στατιστικά μετρίσιμο μέγεθος «παιχνιδάκι» στα υποδεκάμετρα της παραπολιτικής σας. Ηλίου φαεινότερος ο «πανάρετος» στόχος, να λύσετε με μια μαχαιριά το γόρδιο δεσμό της παιδείας, γι’ αυτό κλείνουμε τα αφτιά στις κακόβουλες σειρήνες που τολμούν να εικάσουν ότι κι εδώ περαιώνετε «επιταγές» περικοπών από το σπάταλο δημόσιο. Μετά και από αυτό θ’ αρχίσει να αχνοφαίνεται λίγο φως στο βάθος του τούνελ: το χρέος θα μειωθεί δραστικά κι εσείς «δικαιούσθε με το παραπάνω, δυο δυο, τρεις τρεις, να παίξετε… και να ξεσκάσετε, αδελφέ μετά από τόση διαβούλευση….». Μας γέρασαν προώρως, Γιώργο, οι «Λαυρέντηδες» της πολιτικής…


{ΣΗΜ. το σχόλιο αυτό αφαιρέθηκε εν μια νυκτί από το διαχειριστή της διαβούλευσης}


Οπότε...

Εύγε κύριε διαχειριστή της δημόσιας διαβούλευσης,
εν μια νυκτί αφαιρέσατε το σχόλιο (προσωπική μου άποψη) για τη σκοπιμότητα που κρύβεται πίσω από την προσχηματική διαβούλευση. Τριάντα τρία συναπτά έτη στην εκπαίδευση (1ο ΓΕΛ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ σήμερα), μου δίνουν κάθε δικαίωμα να έχω αποκρυσταλλωμένη άποψη για την ποιότητα (γιατί όχι και για την ποσότητα) του ενδιαφέροντος των πολιτικών για τα σημαντικά προβλήματα της παιδείας. Είθε αυτή τη φορά να κάνω λάθος και το ενδιαφέρον των σημερινών ιθυνόντων του Υπουργείου Παιδείας να πηγάζει από ειλικρινή διάθεση ν’ αντιμετωπίσουν τις χρονίζουσες παθογένειες της και να μην εθίζονται (όπως υποψιάζομαι) σε ασκήσεις επικοινωνιακής πολιτικής δοκιμάζοντας τις αντοχές και την υπομονή μας, που αντί να δίνουν λύσεις, διαγκωνίζονται με κάθε μέσο να επικρατήσουν στις εσωτερικές μικροκομματικές ισορροπίες (κοινό μυστικό για το όλο θέμα η «κόντρα» ανάμεσα στον κ. Πανάρετο με την προϊσταμένη του Υπουργό). Ψηφίζω δαγκωτό Ιωάννα Καρυστιάνη, που ευθαρσώς δήλωσε το αυτονόητο (που όλοι από μέσα μας ψιθυρίζουμε): ΔΕΝ ΒΛΕΠΩ ΛΥΠΗ ή ΝΤΡΟΠΗ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΑΣ (βλέπε προηγούμενη ανάρτηση και Σαββατιάτικη Ελευθεροτυπία)

Πάντως καλό είναι, όσοι πιστοί και ενδιαφερόμενοι, να μπουν στη σελίδα του Υπουργείου και να… ψηφίσουν κατά βούληση: http://www.opengov.gr/ypepth/  


Να μην αδικήσουμε και την άποψη του Υπουργείου με τα επιχειρήματα υπέρ της αλλαγής του χρόνου υποβολής των μηχανογραφικών
    Η διαδικασία κατάθεσης μηχανογραφικού δελτίου κατά το μήνα Μάρτιο δεν είναι κάτι το καινοφανές. Ισχύει και σήμερα για τους υποψήφιους των ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Α΄) που το έτος 2010 ήταν περίπου 20.000. Με αυτούς δεν έχει εμφανιστεί κανένα πρόβλημα. Επίσης, η ειδική κατηγορία των ομογενών, καταθέτει το Μηχανογραφικό Δελτίο προ της διεξαγωγής των πανελλαδικών εξετάσεων, χωρίς πάλι να υπάρχει πρόβλημα.
    Επί πλέον, η διαδικασία κατάθεσης μηχανογραφικού δελτίου τον μήνα Μάρτιο ίσχυε και κατά την περίοδο κατά την οποία οι απόφοιτοι Γενικού Λυκείου διεκδικούσαν την εισαγωγή τους στη Τριτοβάθμια Εκπαίδευση με το σύστημα των Δεσμών, ενώ συνέχισε να εφαρμόζεται για τους υποψήφιους των ΤΕΕ Β΄ κύκλου, καθ΄ όλη την διάρκεια λειτουργίας τους μέχρι και φέτος.
    Ενδεχόμενη επιλογή του μηνός Μαρτίου για την κατάθεση θα δώσει την δυνατότητα υποβολής για χρονικό διάστημα ενός (1) πλήρους μηνός (1-31 Μαρτίου), ώστε οι υποψήφιοι να επεξεργάζονται την υποψηφιότητά τους σε Σχολές και Τμήματα με το σύστημα καταχώρισης να παραμένει ανοικτό καθ΄όλη την διάρκεια του μηνός, μέχρι την τελική υποβολή. Κατά το διάστημα αυτό, οι υποψήφιοι θα έχουν την ευκαιρία να διαβουλευθούν με τους καθηγητές και την οικογένειά τους, ώστε η τελική επιλογή σχολών να είναι προϊόν ώριμης απόφασης. Αντιθέτως, σήμερα οι υποψήφιοι συνωθούνται έξω από τις αίθουσες υποβολής σε προκαθορισμένη ημέρα και χρειάζεται να ολοκληρώσουν την διαδικασία σε μικρό χρόνο την ίδια μέρα, υπό την πίεση δηλαδή του χρόνου, χωρίς να έχουν την δυνατότητα διαβούλευσης με τους υπευθύνους.
    Για την καλύτερη εξυπηρέτηση των υποψηφίων, γίνεται επίσης προσπάθεια, να μπορούν να υποβάλουν το μηχανογραφικό ηλεκτρονικά και από το σπίτι τους αν το επιθυμούν, ώστε η όποια συνεργασία με τις οικογένειες τους να γίνεται με άνεση χρόνου και όχι υπό πίεση.
    Αν ο χρόνος υποβολής μεταφερθεί τον Μάρτιο, μπορεί να αξιοποιηθεί καλύτερα και η βοήθεια των Γραφείων Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού. Η συνεργασία των υπευθύνων ΓΡΑΣΕΠ και των υπευθύνων καθηγητών Επαγγελματικού Προσανατολισμού με τους υποψήφιους για τα προγράμματα σπουδών Σχολών και Τμημάτων πριν από την υποβολή των Μηχανογραφικών θα βοηθήσει τους υποψηφίους και τις οικογένειές με ουσιαστικό τρόπο στην προσπάθεια για την καλύτερη επιλογή Τμημάτων.
     Τέλος, μια τέτοια ρύθμιση θα είναι χρήσιμη για τους υποψηφίους και τις οικογένειές τους αφού και τα αποτελέσματα μπορεί να εκδοθούν σε συντομότερο χρόνο επιτρέποντας ένα καλύτερο προγραμματισμό για τους υποψηφίους και τις οικογένειες του, τόσο για το καλοκαίρι όσο και για μετά (αναζήτηση π.χ. κατοικίας).
    Η υποβολή το Μάρτιο, δηλαδή κατά την διάρκεια λειτουργίας του σχολείου, θα βοηθήσει στην άμεση επίλυση προβλημάτων γραφειοκρατικής φύσης, από τους υπεύθυνους καταχώρισης που σήμερα ταλαιπωρεί του υποψηφίους.
   Επί της ουσίας: Η διαδικασία των πανελληνίων εξετάσεων είναι μια διαγωνιστική διαδικασία για εισαγωγή σε συγκεκριμένες σχολές. Η επιτυχία ή μη σε κάποια σχολή εξαρτάται από το κατά πόσον η βαθμολογία που πέτυχε ο υποψήφιος είναι αρκετή για εισαγωγή στην συγκεκριμένη σχολή, με βάση και τις προτιμήσεις των υποψηφίων που πέτυχαν μεγαλύτερη βαθμολογία. Επομένως, το καλύτερο για τον υποψήφιο είναι να ιεραρχεί τις επιλογές του ανάλογα με τις πραγματικές επιθυμίες του και όχι σύμφωνα με τις βάσεις του προηγουμένου έτους, και να εξαντλεί όλες τις δυνατές επιλογές. Το πού θα εισαχθεί εξαρτάται μεν από την συνολική του απόδοση, αλλά μόνο εν μέρει: εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό και από τις επιδόσεις και τις προτιμήσεις των υπολοίπων υποψηφίων. Η γνώση του βαθμού των εξετάσεων πριν από την συμπλήρωση του μηχανογραφικού θα είχε ενδεχομένως έννοια μόνο σε δύο περιπτώσεις
[με αυτή τη μορφή αναρτήθηκαν στις ΙΣΤΟΡΙΕΣ λέξεων με αρχή μέση και ΓΑΜΑ Λυκείου την ΚΥΡΙΑΚΗ 28 Νοεμβρίου 2010]  

ΑΝΙΚΑΝΟΙ και ΑΝΑΝΔΡΟΙ ΑΝΤΑΜΑ (οι πολιτικοί μας)


Δεν βλέπω λύπη ή ντροπή στα μάτια των πολιτικών μας


Δυο αποσπάσματα από τη συνέντευξη της Ιωάννας Καρυστιάνη στη Σαββατιάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, την κυκλοφορία του νέου μυθιστορήματός της ΤΑ ΣΑΚΙΑ (Εκδόσεις Καστανιώτη)


- Η Ελλάδα πώς θα ανασηκώσει το ανάστημα που της απέμεινε, για να αντιμετωπίσει την κρίση; Θ' αντέξει ή θα διολισθήσει σ' ένα τριτοκοσμικό μοντέλο;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Η διατύπωση «τριτοκοσμικό μοντέλο» είναι όλα τα -ψευτισμένα- λεφτά. Για αρχή, ας αποσύρουμε τη λέξη «μοντέλο», μας τρέλαναν πότε με το ιρλανδικό, πότε με το δανέζικο, και να τα αποτελέσματα. Δεν είμαι πολιτικός ή οικονομολόγος, οπότε μπορώ να πω μόνον ό,τι μου αναλογεί. Πως δεν βλέπω λύπη ή ντροπή στα μάτια των πολιτικών μας, μόνο ζόρι για την πολιτική τους τύχη. Πως μας φόρτωσαν τα δικά τους «Σακιά». Αποποιούνται τη διαφθορά τους χρεώνοντας ως διεφθαρμένους συλλήβδην τους Έλληνες και ζητώντας τους καπάκι να πληρώσουν το μαύρο πολιτικό χρήμα και το κόστος της δικής τους υποταγής σε συμφέροντα. Πως προκαλεί η ανανδρία τους να εξισώνουν τις δικές τους τεράστιες ευθύνες με αυτές των πολιτών, μαζί και των χιλιάδων νέων που δεν πρόλαβαν να φτιάξουν το παραμικρό, μαζί και των χιλιάδων μεγάλων και γερόντων που βολοδέρνουν μεταξύ ανεργίας και πενιχρής σύνταξης.
     Για την ώρα «περπατάει» ο βασικός όρος του Μνημονίου, η διάσωση του οικονομικοπολιτικού συστήματος. Μας βάζουν σεκιουριτάδες των τραπεζών και των κομματικών αξιωματούχων. Αν ανοίξουμε τους «άκοπους» τόμους και τους διαβάσουμε, αν στρέψουμε επιτέλους το βλέμμα στα παιδιά μας και φανταστούμε τι ζωή τα περιμένει, θα βρούμε το κουράγιο να αντέξουμε και τους τρόπους να αγωνιστούμε για χάρη τους».
- Τι εκτιμάτε, η Ευρώπη κατρακυλάει προς έναν υφέρποντα φασισμό, που θα οδηγήσει μόνο σε οικονομικό πόλεμο;



ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Η ταπείνωση σε δόσεις, ο φόβος σε δόσεις, ο φασισμός σε δόσεις. Εκρηκτικός ο λογαριασμός. Η Ιστορία κρατάει στα λογιστικά της βιβλία πολλές ζημίες και χρεοκοπίες της ανθρωπότητας. Να μην αφεθούμε σε επαναλήψεις».

Κυριακή, 21 Νοεμβρίου 2010

Ουτοπία και ρεαλισμός: μετανάστες μέσα στο χρόνο βαδίζουμε από ένα παρελθόν σχετικά γνωστό προς ένα μέλλον εξ ορισμού άγνωστο


Ποια είναι, σε συλλογικό επίπεδο, η σχέση ανάμεσα σε πραγματικότητα και ουτοπία και πώς επιδρά στις ζωές μας; Χρειάζεται να φανταστούμε έναν διαφορετικό κόσμο, ο οποίος να εναρμονίζεται περισσότερο με τις προσδοκίες για μια καλύτερη ζωή.


Επί μακρόν οι ουτοπίες έδιναν τη δυνατότητα να διαβλέπουμε την ευτυχία και τη δικαιοσύνη με τη μορφή τέλειων κοινωνιών τοποθετημένων στον γεωγραφικό χώρο, συνήθως σε μακρινά νησιά στα οποία φτάνει κανείς τυχαία. Αυτές οι ουτοπίες εμπεριείχαν ωστόσο την προειδοποίηση ότι η τελειότητά τους ήταν ανέφικτη και ότι επρόκειτο μόνον για τη λυδία λίθο για να μετράμε την αναντιστοιχία της συγκεκριμένης ιστορικής κατάστασης σε σχέση με τις προσδοκίες των ανθρώπων.


Σήμερα ωστόσο ξεθωριάζει και γίνεται αβέβαιη η γραμμή που έπρεπε να διαχωρίζει το φανταστικό από το πραγματικό.
Είναι δυνατό να διασώσουμε την αίσθηση της πραγματικότητας από τον κίνδυνο της διάλυσής της μέσα στη φαντασία;



Η στροφή που έγκειται στη σύνδεση ουτοπίας και ιστορίας, με τη μετάβαση από τις ουτοπίες στις ουχρονίες, γίνεται με αφετηρία το δεύτερο ήμισυ του 18ου αιώνα. Αν η τελειοποίηση και η ευτυχία των ανθρώπινων κοινωνιών τοποθετούνται όχι στον χώρο αλλά στον χρόνο, στο μέλλον, αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να αρχίσουμε ήδη από το παρόν μια μακρά πορεία προσέγγισης σε αυτές. Αν έπειτα, σύμφωνα με τον Ρουσό, η ευθύνη για τη διαφθορά των ανθρώπων πρέπει να αποδοθεί στους θεσμούς (αφού οι άνθρωποι βγαίνουν καλοί από τα χέρια της Φύσης ή του Δημιουργού και είναι η κοινωνία αυτή που τους διαφθείρει), τότε οι γάλλοι ιακωβίνοι και στη συνέχεια όλοι οι κυριότεροι επαναστάτες από τον 18ο ώς τον 20ό αιώνα θα αντλήσουν ιστορικής σημασίας πρακτικά συμπεράσματα. Αν θέλουμε να ξεριζώσουμε τη διαφθορά από τους ανθρώπους (τη βία, την αθλιότητα, την άγνοια, την καταπίεση) χρειάζεται, κατά τη γνώμη τους, να εξαλείψουμε με τη βία την αδικία από τα κράτη μέσω της πολιτικής επανάστασης. Μόνον που -όπως έγινε και με την απελευθέρωση των εβραίων από την αιγυπτιακή σκλαβιά- για να φτάσουμε στη Γη της Επαγγελίας, που τοποθετείται στο μέλλον, θα χρειαστεί πρώτα να διασχίσουμε την έρημο και να υπερβούμε τις δοκιμασίες που μας επιβάλλει μια σκληρή πραγματικότητα. Αυτή ακριβώς η μορφή ορθολογικότητας φαίνεται να μη λειτουργεί πλέον και επαναπροτείνεται το πρόβλημα μιας ιστορίας που δεν είναι εγγυημένη μπροστά στο απρόσμενο. Βρισκόμαστε μπροστά στη δυσκολία να φανταστούμε το μέλλον και να κατανοήσουμε ένα τόσο φευγαλέο παρόν. Τι μπορούμε να κάνουμε;
     Είμαστε όλοι μετανάστες μέσα στον χρόνο. Όλοι εμείς, από τότε που γεννιόμαστε, βαδίζουμε από ένα παρελθόν σχετικά γνωστό προς ένα μέλλον εξ ορισμού άγνωστο. Γι' αυτό έχουμε ανάγκη, για να προχωρήσουμε με τρόπο πιο συνετό, με περισσότερη φαντασία και λιγότερες φαντασιοκοπίες, τη μνήμη που μας συνδέει με το παρελθόν αλλά ταυτόχρονα και την τόλμη που μας ανοίγει προς το καινούριο. Μένει να φανταστούμε έναν διαφορετικό κόσμο, ο οποίος να εναρμονίζεται περισσότερο με τις προσδοκίες για μια καλύτερη ζωή. Γι' αυτό θέλουμε μεγάλη φαντασία, η οποία όμως να συνδέεται από τη μια μεριά με την καλύτερη δυνατή γνώση της πραγματικότητας ενός κόσμου που αλλάζει και που μας μεταβάλλει και από την άλλη με τη βούλησή μας για αλλαγή. Διαφορετικά, οι φαντασίες και οι ουτοπίες θα παραμείνουν καθαρά όνειρα του λόγου, τα οποία -αυτά, ναι- γεννούν τέρατα.
     Σήμερα ωστόσο ξεθωριάζει και γίνεται αβέβαιη η γραμμή που έπρεπε να διαχωρίζει το φανταστικό από το πραγματικό. Σήμερα, μέσα από τη διάδοση των γνώσεων, την ανάγνωση μυθιστορημάτων και περιοδικών, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση ή το Ιντερνέτ, το φανταστικό έχει αναμειχθεί με το καθημερινό σε βαθμό πολύ μεγαλύτερο από όσο στο παρελθόν (...)
     Υπάρχουν ωστόσο κίνδυνοι και στο ηθικό πεδίο από μιαν αποδυνάμωση της αρχής της πραγματικότητας, όχι μόνον με την έννοια μιας φυγής από τον κόσμο, που θα ευνοούνταν από την κατανάλωση λιγότερο ή περισσότερο ευτελούς φανταστικού (μυθιστορημάτων, ταινιών, τηλεοπτικών σειρών) αλλά και από την υποκατάσταση, στο πολιτικό πεδίο, των σκληρών δεσμεύσεων και εξαρτήσεων της πραγματικότητας με έναν κόσμο καθαρά φανταστικό, που εκφράζει τις επιθυμίες και τις προσδοκίες μας.
     Είναι δυνατό να διασώσουμε την αίσθηση της πραγματικότητας από τον κίνδυνο της διάλυσής της μέσα στη φαντασία; Ή χρειάζεται αντίθετα να θεωρήσουμε την αρχή της φανταστικής πραγματικότητας, τη φανταστική πληθώρα των δυνατοτήτων, ως μιαν ανεξάλειπτη ανάγκη που έχει και θετικές πλευρές;
    Το ότι το να παίζουμε με τις δυνατότητες -και με τη φαντασία γενικά- μπορεί να αποπροσανατολίσει τον νου το ξέρουμε ήδη από τον Θερβάντες, ο οποίος αποδίδει την τρέλα του Δον Κιχώτη στη διαρκή ανάγνωση ιπποτικών μυθιστορημάτων. Ανάμεσα στον Δον Κιχώτη και τον Σάντσο Πάντσα υπάρχει ωστόσο μια σχέση συμπληρωματικότητας. Ο πρώτος τοποθετείται υπερβολικά πάνω από την πραγματικότητα και ο δεύτερος υπερβολικά κάτω από αυτήν. Εμμέσως, το έργο υποδεικνύει επομένως μιαν ενδιάμεση οδό που θα οδηγούσε στον συντονισμό με την πραγματικότητα.
      Η σωτηρία δεν έγκειται ωστόσο στο να αρνηθούμε την εμπειρία της φανταστικής πραγματικότητας, στο να αναζητήσουμε την απαλλαγή από τη φαντασία και την επιθυμία. Το ιδεώδες θα ήταν μάλλον -όπως σε ένα πιάνο- να παίζουμε με το δεξί χέρι τα πλήκτρα της πραγματικότητας και με το αριστερό τα πλήκτρα της φαντασίας, η οποία αντιπροσωπεύει το αναγκαίο ακομπανιαμέντο, το συμπλήρωμα που ολοκληρώνει την πραγματικότητα. Κάθε διαχωρισμός των δύο αυτών μελωδιών προσφέρει μιαν ακρωτηριασμένη ζωή και μιαν ακρωτηριασμένη πολιτική.

[Το παραπάνω κείμενο είναι απόσπασμα της παρέμβασης του ιταλού φιλοσόφου Ρέμο Μποντέι σε θεωρητικό συμπόσιο που οργάνωσε η Ιταλική Εταιρεία Πολιτικής Φιλοσοφίας τον περασμένο Οκτώβριο στη Ρώμη. Δημοσιεύτηκε στο ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑΡΙΟ ΙΔΕΩΝ της ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ – επιμέλεια Θανάσης ΓΙΑΛΚΕΤΣΗΣ]

Παρασκευή, 19 Νοεμβρίου 2010

Eπιτέλους, τα καλά νέα.......


Σε βρετανικά δημόσια δημοτικά σχολεία θα διδάσκονται από τον Σεπτέμβριο τα Αρχαία Ελληνικά.


Η απόφαση ελήφθη ύστερα από πρωτοβουλία οργάνωσης για τη διδασκαλία των κλασικών και αφορά, σε πρώτη φάση, 13 σχολεία στην περιοχή Οξφορντσιρ...


Ο βρετανικός Τύπος με χαρά ανακοινώνει ότι οι μαθητές «θα διδάσκονται τη μητρική γλώσσα του Αρχιμήδη και του Ηρόδοτου». Η Λόρνα Ρόμπινσον, διευθύντρια του προγράμματος «Ίρις», που προώθησε αρμοδίως την ιδέα, είναι πεπεισμένη ότι η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών θα έχει σημαντικά ευεργετήματα για τους μαθητές.
    «Ο κόσμος μπορεί να τρομάζει στην ιδέα της εκμάθησης μιας γλώσσας που έχει διαφορετικό αλφάβητο και να αντιμετωπίζει το θέμα ως πρόβλημα. Όμως από την εμπειρία μας γνωρίζουμε ότι ενώ (η διδασκαλία) πράγματι προσθέτει μια επιπλέον διάσταση στη μάθηση, τελικά ο κόσμος προσαρμόζεται πολύ γρήγορα και αρχίζει να το ευχαριστιέται όταν εξοικειωθεί».
    Οι μαθητές, σε τρία δημόσια δημοτικά αρχικά και άλλα δέκα λίγο αργότερα, θα διδάσκονται την αλφάβητο, γραμματική και λεξιλόγιο της αρχαίας ελληνικής γλώσσας αλλά και στοιχεία πολιτισμού όπως η γέννηση και η εξέλιξη των Ολυμπιακών Αγώνων και οι κωμωδίες του Αριστοφάνη.
     Η διευθύντρια ενός δημοτικού σχολείου στο Οξφορντσίρ είπε χαρακτηριστικά στην Daily Telegraph ότι η προγενέστερη εισαγωγή των λατινικών πήγε καλά οπότε δέχτηκαν θετικά και τα αρχαία ελληνικά.
    «Τα παιδιά αντιλαμβάνονται καλύτερα τη γλώσσα, αναγνωρίζουν τη σχέση μεταξύ των γλωσσών και το διασκεδάζουν», είπε η Σου Γουίτζερι. Η Ρόμπινσον θεωρεί τα Αρχαία Ελληνικά «θαυμάσια γλώσσα, γεμάτη όμορφες λέξεις και συναρπαστικά νοήματα», ενώ ο συγγραφέας-δημοσιογράφος Χάρι Μάουντ γράφει στο blog του: «Είναι θαυμάσια είδηση ότι τα Αρχαία Ελληνικά θα διδάσκονται στο δημοτικό. Θα βελτιώσουν τις δεξιότητες των παιδιών στην αγγλική γραμματική και θα τα εισαγάγουν στον ελληνικό πολιτισμό - το λίκνο του δυτικού πολιτισμού».

Πέμπτη, 18 Νοεμβρίου 2010

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ σε παράγραφο με ανασκευή επιχειρήματος. Υποστήριξη αντίθετης θέσης


ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ:
α] «Το δίκαιο της πυγμής», δοκίμιο του Ε.Π. Παπανούτσου σελ. 30 σχολικού βιβλίου Έκφραση/ Έκθεση. Σ’ αυτό ο συγγραφέας ασκεί κριτική στην πανάρχαιη θεωρία που πρεσβεύει ότι η «βία είναι νόμος της φύσης» και ανασκευάζει το επιχείρημα στο οποίο στηρίζεται: «Η βία που επιβάλλει τον ισχυρό και εξοντώνει τον αδύναμο δεν είναι μόνο γεγονός αλλά και αξία». Έχουμε, δηλαδή, ένα παράδειγμα ανασκευής παραγωγικού συλλογισμού στο οποίο ο Παπανούτσος αξιολογώντας το εν λόγω επιχείρημα αμφισβητεί την αλήθεια της πρότασης στην οποία στηρίζεται ο παραγωγικός συλλογισμός.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ/ οδηγία: αν στην άσκηση μας ζητήσουν να ανασκευάσουμε ένα επιχείρημα που βασίζεται σε παραγωγικό συλλογισμό, προσπαθούμε να ελέγξουμε την αλήθεια μιας προκείμενης του συλλογισμού και με αυτό τον τρόπο να πούμε ότι το συμπέρασμα του δεν είναι ορθό.


β] «Ψυχολογία των Νεοελλήνων», επιφυλλίδα του Ε.Π. Παπανούτσου σελ. 32 βιβλίου Έκφραση/ έκθεση. Στην πρώτη ενότητα αυτού του κειμένου κάποιος, χρησιμοποιώντας διάφορα παραδείγματα, οδηγείται στο γενικευτικό συμπέρασμα ότι οι Νεοέλληνες είναι ανάγωγοι. Ο συνομιλητής του ασκεί κριτική στον επαγωγικό συλλογισμό του επισημαίνοντας με τον τρόπο του πόσο επιφυλακτικοί πρέπει να είμαστε όταν γενικεύουμε.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ/ οδηγία: αν στην άσκηση μας ζητήσουν να ανασκευάσουμε ένα επιχείρημα που βασίζεται σε επαγωγικό συλλογισμό, προσπαθούμε να ελέγξουμε την επάρκεια των στοιχείων, από την οποία τελικά εξαρτάται αν η γενίκευση θα είναι επιτρεπτή ή αυθαίρετη.


γ] ΒΛΕΠΕ παραδείγματα ασκήσεων στη σελίδα 31 «ΑΣΚΗΣΗ ΚΡΙΤΙΚΗΣ σε απόψεις» σχολικό βιβλίο σελ. 31




Με την ανασκευή, στόχος μας είναι να ανατρέψουμε τα «θεμέλια» του επιχειρήματος, δηλαδή τις προτάσεις στις οποίες στηρίζεται (μία ή περισσότερες προκείμενές του).
Σ’ ένα πρώτο στάδιο αναγνωρίζουμε το επιχείρημα και τη συλλογιστική πορεία του συγγραφέα (παραγωγική ή επαγωγική).
Με την ανασκευή, στο δεύτερο στάδιο, εστιάζουμε την προσοχή μας στο σημείο εκείνο που θα έχουμε εντοπίσει το αδύνατο σημείο του επιχειρήματος π.χ. σε μία από τις δύο προκείμενες, της οποίας θα αμφισβητήσουμε την αλήθεια (εφόσον έχουμε να ανασκευάσουμε έναν παραγωγικό συλλογισμό). Με διαφορετικό τρόπο αξιολογούμε την επάρκεια των δεδομένων, στα οποία στηρίχθηκε η γενίκευση σ’ ένα επαγωγικό συλλογισμό. Τέλος, αν έχουμε να ανασκευάσουμε ένα επιχείρημα «αίτιου – αποτελέσματος», θα αξιολογήσουμε τις αιτίες προσέχοντας αν έγινε υπεραπλούστευση, αν μια αιτία παρουσιάστηκε ως μοναδική κ.ο.κ.


ΕΡΩΤΗΣΗ και υποδειγματική ΑΠΑΝΤΗΣΗ: να αναγνωρίσετε και να ανασκευάσετε το παρακάτω επιχείρημα (που περιέχεται στο απόσπασμα για τη ρατσιστική θεωρία, σχολικό βιβλίο σελ. 79): «Αυτή η αναγνώριση, ότι δηλαδή δεν υπάρχει ισότητα ανάμεσα στις ράτσες, προσδίδει στη ρατσιστική θεωρία την υποχρέωση, ακολουθώντας την αιώνια θέληση που κυβερνά αυτό τον κόσμο, να παραχωρεί την νίκη στον καλύτερο και στον πιο δυνατό, και να δέχεται την υποταγή των κακών και αδύναμων»


ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Το επιχείρημα του Χίτλερ διατυπώνεται με παραγωγικό συλλογισμό. Βασίζεται μάλιστα στην αποδοχή μιας καθολικά ισχύουσας αρχής: «της αιώνιας θέλησης που κυβερνά την κόσμο». Αν λάβουμε υπόψη ότι η λέξη «κόσμος» έχει ασαφή σημασία και ότι η καθολική αρχή που επικαλείται δεν έχει καμιά επιστημονική και ηθική βάση, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η ρατσιστική θεωρία είναι αβάσιμη. Η πρώτη αυτή προκείμενη είναι απαράδεκτη και για έναν ακόμη λόγο. Αποδίδεται στην ασαφή έννοια «κόσμος» μια «αιώνια θέληση». Αποδίδονται, δηλαδή, ανθρώπινες ιδιότητες στη φύση. Με άλλα λόγια, ο Χίτλερ χρησιμοποιεί ως βασική αρχή της ρατσιστικής θεωρίας του τη πρωτόγονη μορφή σκέψης των φυλών που η θεωρία του κρίνει ως κατώτερες και ανίσχυρες. Η ρατσιστική θεωρία, όμως είναι αβάσιμη, για έναν ακόμη λόγο: οι έννοιες «δυνατός» και «αδύναμος» που επικαλείται, είναι σχετικές. Αφού, λοιπόν, δεν υπάρχει, απόλυτο κριτήριο για τη δύναμη, το αντιθετικό ζεύγος «δυνατός – αδύναμος», που αποτελεί τη βάση της ρατσιστικής θεωρίας, είναι τόσο σχετικό, ώστε να μην μπορεί να στηρίξει καμιά σοβαρή θεωρία.


2] ΕΡΩΤΗΣΗ και υποδειγματική ΑΠΑΝΤΗΣΗ: να γράψετε –με μορφή παραγράφου – την αντίθετη άποψη στο παρακάτω επιχείρημα:
1. ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΗ: Στη φύση, τα ισχυρότερα όντα επικρατούν των ασθενέστερων
2. ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΗ: Οι ανθρώπινες κοινωνίες αποτελούν τμήμα της φύσης
3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Άρα, και στις ανθρώπινες κοινωνίες πρέπει να επικρατούν οι πιο ισχυροί


ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ (ανασκευή επιχειρήματος):


Ακόμα κι αν δεχτούμε ως αναμφισβήτητη αλήθεια ότι στη φύση τα ισχυρότερα όντα επικρατούν , θα πρέπει να δούμε κατά πόσο οι ανθρώπινες κοινωνίες μπορούν να ενταχθούν σ’ αυτή τη λογική. Η λέξη «τμήμα» σημαίνει «υποσύνολο», «μέρος». Αυτή η λέξη χρησιμοποιείται για να δείξει πως ό,τι ισχύει για το σύνολο (τη φύση) ισχύει και για τα μέρη (για τις ανθρώπινες κοινωνίες). Οι ανθρώπινες κοινωνίες όμως δε στηρίζουν τη λειτουργία τους σε φυσικούς, αλλά σε γραπτούς και ηθικούς νόμους. Με άλλα λόγια, κριτήριο για την αξιολόγηση των ανθρώπων δεν είναι η φυσική- σωματική δύναμη, αλλά η πνευματική και ηθική τους υπόσταση. Επομένως, το επιχείρημα είναι έγκυρο ως προς τη μορφή αλλά επειδή είναι αμφιλεγόμενη η αλήθεια της 2ης προκείμενης, δεν είναι ορθό, οπότε το συμπέρασμα κρίνεται αβάσιμο.


Άσκηση – εφαρμογή: (από σελ. 31 σχολικού βιβλίου)
Στις σελίδες για διάλογο ανάμεσα στους νέους, που άνοιξε γνωστό περιοδικό, εμφανίστηκαν, μεταξύ άλλων, και οι απόψεις που παρατίθενται πιο κάτω. Αποφασίσετε να ασκήσετε κριτική σε μια από τις απόψεις αυτές με ένα κείμενο 100-150 λέξεων. Προσπαθήστε:
α] να επισημάνετε τα αδύνατα σημεία των επιχειρημάτων στα οποία στηρίζεται η κάθε άποψη, και
β] να προβάλετε τα κατάλληλα αντεπιχειρήματα.
Στην κριτική σας μπορείτε να λάβετε υπόψη τις παρατηρήσεις του Ε.Π. Παπανούτσου πρώτον ότι πρέπει να ελέγχουμε αν μια ιδιότητα/ συμπεριφορά απορρέει πράγματι από τη φύση (ένστικτο) του ανθρώπου ή οφείλεται σε κοινωνικούς παράγοντες και δεύτερον ότι «το φυσικό δεν είναι αναγκαστικά και αξιόπρακτο»


1η ΑΣΚΗΣΗ ανασκευής επιχειρήματος (εργάζονται σ’ αυτήν τα κορίτσια): Ο άνδρας έχει από τη φύση του ηγετικές ικανότητες, τις οποίες δε διαθέτει η γυναίκα, όπως φαίνεται από αναρίθμητα ιστορικά παραδείγματα. Δικαιολογημένα, επομένως, και στην εποχή μας οι άνδρες κατέχουν ηγετικές θέσεις σε διάφορους τομείς όπως π.χ. στην πολιτική, την επιστήμη την εργασία κλπ
2η ΑΣΚΗΣΗ ανασκευής επιχειρήματος (εργάζονται σ’ αυτήν τα αγόρια): Ορισμένοι μαθητές είναι από τη φύση τους ικανότεροι στα μαθήματα από τους άλλους. Πρέπει, λοιπόν, να τους δοθεί η δυνατότητα να προοδεύουν απρόσκοπτα με ταχύτερους και πιο εντατικούς ρυθμούς διδασκαλίας από ό,τι οι υπόλοιποι μαθητές. Γι’ αυτό το λόγο είναι σκόπιμο να εφαρμοστεί το σύστημα των επιπέδων διδασκαλίας, σύμφωνα με το οποίο οι ικανότεροι μαθητές θα διαχωριστούν από τους λιγότερο ικανούς και θα παρακολουθούν μαθήματα ανωτέρου επιπέδου.


Στοιχεία που μπορούν να αξιοποιηθούν στην απάντηση
1] Οι ηγετικές ικανότητες είχαν άμεση σχέση με τη μυϊκή δύναμη τότε που η σωματική βία ήταν το βασικό μέσο επιβολής. ΣΗΜΕΡΑ όπως οι ικανότητες αυτές προϋποθέτουν πιο σύνθετες ικανότητες: διορατικότητα, πειθώ, διπλωματικότητα, παιδεία, υπευθυνότητα κλπ
2] ΑΔΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ: η ευφυΐα δεν είναι θέμα κληρονομικότητας μόνο αλλά και περιβάλλοντος… Οι σχολικές επιδόσεις δεν σχετίζονται μόνο με την ευφυΐα


Η εκπαίδευση αποτελεί και διαδικασία κοινωνικοποίησης, που ευνοείται από την ύπαρξη ετεροτήτων.

Τρίτη, 16 Νοεμβρίου 2010

Σαν βγεις στον πηγαιμό για την … Ιθάκη του εαυτού σου. Να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος;


Ο Οδυσσέας που φτάνει στην Ιθάκη με τη μορφή ενός γέρου ζητιάνου τον οποίον κανείς δεν αναγνωρίζει, ίσως να μην είναι πλέον το ίδιο άτομο με τον Οδυσσέα που έφυγε από την Τροία.
Κι ακόμα ο Οδυσσέας, ξυπνώντας στην Ιθάκη, δεν αναγνωρίζει την πατρίδα του. Θα χρειαστεί να επέμβει η Αθηνά και να του εγγυηθεί ότι η Ιθάκη είναι πράγματι η Ιθάκη.



      Η κατάλυση αξιών, η αναθεώρηση τακτικών, η κατάργηση θεμελιακών δομών, είτε αφορούν στο άτομο είτε στο σύνολο, οδηγούν κατά κανόνα στην αμφισβήτηση αυτού που γενικά ονομάζουμε «ταυτότητα». Στις μέρες μας, μάλιστα, όσο ποτέ πριν, παρατηρείται η αμφισβήτηση της προσωπικής και κοινωνικής ταυτότητας. Γιατί η σημερινή εποχή ευνοεί τις συνθήκες που κάνουν το άτομο να αμφισβητεί την ίδια του την ταυτότητα. Και θα ήταν πολύ εγωκεντρικό να πιστεύουμε ότι, από όλους τους ανθρώπους που έχουν περάσει από τούτο τον πλανήτη στα 4.600.000 χρόνια ζωής του, είμαστε εμείς αυτοί που πρώτοι αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα της αναζήτησης μιας χαμένης ταυτότητας και τη δυσκολία εξακρίβωσης των στοιχείων ενός μεταμφιεσμένου, μη αναγνωρίσιμου εαυτού, ατομικού ή συλλογικού.
    Τέτοιες σκέψεις έκανα διαβάζοντας αυτά που γράφει ο Ίταλο Καλβίνο στο άρθρο του «Οι Οδύσσειες στην Οδύσσεια», από όπου είναι το ακόλουθο απόσπασμα:


"...Στο συλλογικό υποσυνείδητο, ο μεταμφιεσμένος σε φτωχό πρίγκιπας είναι η απόδειξη ότι ο κάθε φτωχός είναι στην πραγματικότητα ένας υπό σφετερισμό πρίγκιπας που πρέπει να ξανακερδίσει το χαμένο βασίλειό του. Ο Οδυσσέας ή ο Γκουερίν Μεσκίνο ή ο Ρόμπιν Χουντ, βασιλιάδες ή γιοι βασιλιάδων ή ξεπεσμένοι ευγενείς ιππότες, όταν θα θριαμβεύσουν εναντίον των εχθρών τους, θα παλινορθώσουν μια κοινωνία δικαίου στην οποία θα αναγνωριστεί η αληθινή τους ταυτότητα.


Πρόκειται όμως για την ίδια την προηγούμενη ταυτότητα;
Ο Οδυσσέας που φτάνει στην Ιθάκη με τη μορφή ενός γέρου ζητιάνου τον οποίον κανείς δεν αναγνωρίζει, ίσως να μην είναι πλέον το ίδιο άτομο με τον Οδυσσέα που έφυγε από την Τροία. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι σώθηκε αλλάζοντας το όνομά του σε Κανένας. Η μοναδική άμεση και αυθόρμητη αναγνώριση έρχεται από το σκύλο του Άργο, λες και η συνέχεια του ατόμου εκδηλώνεται μόνο μέσα από σημάδια που τα αντιλαμβάνεται μόνο το μάτι ενός ζώου.
     Αποδείξεις της ταυτότητας του για την τροφό είναι τα ίχνη μιας πληγής από χαυλιόδοντα αγριόχοιρου, για τη σύζυγό του το μυστικό της κατασκευής του νυφικού κρεβατιού από μια ρίζα ελιάς, για τον πατέρα του ένας κατάλογος οπωροφόρων δένδρων' όλα σημάδια που δεν έχουν να κάνουν με τη βασιλική καταγωγή του και τον εξομοιώνουν με λαθροθήρα, με ξυλουργό, με κηπουρό...
     Φαίνεται πως η ταυτότητα του Οδυσσέα απαιτεί απόδειξη, επειδή η όψη του είναι μη αναγνωρίσιμη και δεν έχει καμιά οπτική αντιστοιχία με όσα οι δικοί του είχαν φυλάξει στη μνήμη τους κάτω από την ετικέτα «Οδυσσέας». Αν κάποιο δειλινό η τροφός ή η Πηνελόπη τραγουδούσαν το «Οδυσσέα γύρνα κοντά μου» αναρωτιέμαι τι εικόνα είχαν άραγε στο μυαλό τους και ποιον καλούσαν να επιστρέψει κοντά τους; Ποιον Οδυσσέα; Τον Έναν, τον Άλλο, τον Κανένα;
 Αλλά και ο ίδιος ο Οδυσσέας σε ποια ονειρική λήθη σεργιανούσε στ' αλήθεια και σε ποια Ιθάκη επέστρεφε; Ο Καλβίνο απαντά επ' αυτού:
    Με τη σειρά του ο Οδυσσέας, ξυπνώντας στην Ιθάκη, δεν αναγνωρίζει την πατρίδα του. Θα χρειαστεί να επέμβει η Αθηνά και να του εγγυηθεί ότι η Ιθάκη είναι πράγματι η Ιθάκη. Η κρίση ταυτότητας είναι γενική στο δεύτερο ήμισυ της Οδύσσειας. Μόνο η αφήγηση εγγυάται ότι τα πρόσωπα και οι τόποι είναι τα ίδια πρόσωπα και οι ίδιοι τόποι. Αλλά και η αφήγηση αλλάζει. Αυτά που αφηγείται ο μη αναγνωρίσιμος Οδυσσέας στο βοσκό Εύμαιο, ύστερα στον αντίπαλό του Αντίνοο και στην ίδια την Πηνελόπη είναι μια άλλη Οδύσσεια, εντελώς διαφορετική: οι περιπλανήσεις που έφεραν μέχρι εκεί από την Κρήτη το πλασματικό πρόσωπο που ο ίδιος ισχυρίζεται πως είναι, η πολύ πιο αληθοφανής ιστορία ναυαγίων και πειρατών από αυτή που ο ίδιος είχε αφηγηθεί στο βασιλιά των Φαιάκων. Ποιος όμως μας βεβαιώνει πως δεν είναι αυτή η «αληθινή» Οδύσσεια; Αλλά η νέα αυτή Οδύσσεια παραπέμπει με τη σειρά της σε μια άλλη Οδύσσεια: ο «Κρητικός» στα ταξίδια του είχε συναντήσει τον Οδυσσέα: ιδού λοιπόν που ο Οδυσσέας διηγείται για έναν Οδυσσέα που ταξιδεύει σε χώρες στις οποίες η Οδύσσεια που μας παρουσιάζει ως «αληθινή» δεν τον έχει ταξιδέψει..."
    Και συνεχίζει το άρθρο του ο Καλβίνο λέγοντας πως γνωρίζαμε όλοι, πριν από την Οδύσσεια, ότι ο Οδυσσέας ήταν απατεώνας, ξέροντας το κόλπο με τον Δούρειο Ίππο κι άλλες του προσποιήσεις…»


Διαβάζοντας όσα έγραφε ο Καλβίνο για τον Οδυσσέα και την Ελένη, σκέφτηκα για μιαν ακόμη φορά πόσο κοντά βρίσκονται η αλήθεια και το ψέμα, η μνήμη και η λήθη,
η αίσθηση και η ψευδαίσθηση.


Οι αλήθειες είναι ψευδαισθήσεις που λησμονήθηκε ότι ήταν τέτοιες, είχε γράφει ο Νίτσε στο βιβλίο του «περί αλήθειας και ψεύδους υπό εξωηθικής έννοιας».
Όμως και οι ψευδαισθήσεις δεν είναι αλήθειες που αναζητούν την Ιθάκη ή, έστω, μια κατάλληλη αφήγηση για να αποκτήσουν τη δική τους «αληθινή» ταυτότητα;


Μόνο με την παρέμβαση και την εγγύηση της θεάς Αθηνάς η Ιθάκη αποκτά την αξιοπιστία της;


Όχι, πιστεύω πως ακόμη και μοιρολατρικά να αντιμετωπίζει κανείς την απώλεια μιας ταυτότητας δεν μπορεί παρά να θυμηθεί πως θα πρέπει, για να βγει από την κρίση, να κουνήσει το χέρι του, ειδικά δε στην περίπτωση που αυτή η κίνηση μοιάζει με αληθινή Οδύσσεια...
----------------------------------------------------------------------------------------------------

Το κείμενο του Ίταλο Καλβίνο είναι από το βιβλίο «ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΚΛΑΣΙΚΟΥΣ», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, σε μετάφραση Ανταίου Χρυσοστομίδη και είναι μια συλλογή δοκιμίων στα οποία ο Καλβίνο προσπαθεί να μας πείσει ότι πρέπει να διαβάζουμε τους Κλασικούς από τα πρωτότυπα κείμενα.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στο ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ «Μαθηματικά + Λογοτεχνία της Κατερίνας Κ. http://mathandliterature.blogspot.com/

Δευτέρα, 15 Νοεμβρίου 2010

«Πουθενά ασφαλής», ένα φαινόμενο που συνεχώς επιτείνεται και εξαπλώνεται στις σύγχρονες κοινωνίες.


Ο μονόδρομος της μιας ερμηνείας που δεν διαφέρει στην ουσία από τον ασαφή πλουραλισμό τού «ο καθένας δίνει όποια ερμηνεία τον βολεύει». (Η αιρετική θέση της Λέλης Μπέη για τη μοναξιά και την αποξένωση, τις σταθερές εγκλεισμού και απομονωτισμού του σύγχρονου ανθρώπου)


Είναι ορατό στις μέρες μας ότι εξελικτικά γίνεται προσπάθεια μιας ετερόκλητης απεδαφοποίησης. Όσοι επισημαίνουν ότι διατρέχουμε μια εποχή όπου έχουν εισαχθεί νέες νόρμες στην παγκόσμια σκηνή και θεωρούν ότι έχει ήδη ανοίξει ιστορικά ένας καινούργιος κύκλος, φαίνεται να έχουν απόλυτο δίκαιο. 

    Από καιρό καλλιεργείται στον άνθρωπο μια αίσθηση φόβου και ανασφάλειας. «Πουθενά ασφαλής». Ένα φαινόμενο που συνεχώς επιτείνεται και εξαπλώνεται στις σύγχρονες κοινωνίες.
 Είναι δε μαθηματικά βέβαιο, ότι χάνοντας κανείς βαθμιαία τις σταθερές του οδηγείται στη μοναξιά και στην αποξένωση, υπακούοντας σε μια τάση εγκλεισμού και απομονωτισμού προκειμένου να διασωθεί.

    Το ενδιαφέρον είναι ότι όλα τα κέντρα εξουσίας που κινούν τα αδιόρατα νήματα, διαθέτουν εντυπωσιακή ικανότητα παραποίησης της πραγματικότητας και απαράμιλλη στρατηγική που μοιάζουν εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστούν.
     Κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ωμότητες και εξαναγκασμοί ερμηνεύονται ως χρήσιμες μέθοδοι διατήρησης μιας παγκόσμιας ειρήνης και σταθερότητας. Εξ ου, και οι έννοιες της παγκοσμιοποίησης και του διεθνισμού αποδείχθηκαν τόσο χρήσιμες, προσφέροντας επανειλημμένως λύσεις στα ηγεμονικά αδιέξοδα των ισχυρών.
    Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς πως υπάρχει συρρίκνωση του πολιτικού λόγου και του χώρου των ιδεών. Ο παραδοσιακός τρόπος της αντιπαράθεσης ιδεών αντικαταστάθηκε από αντιπαράθεση συνθημάτων και αλλαγή απόψεων και θέσεων από τη μία μέρα στην άλλη.
    Ο σύγχρονος άνθρωπος βαθμιαία χάνει τη διάθεση και -σιγά σιγά και την ικανότητα να ερευνά την ετερότητα- μέσα από ένα τόσο αβέβαιο οικουμενικό βλέμμα. Το να ψάξει για το διαφορετικό, να το αναλύσει και να το ερμηνεύσει αποδεικνύεται σαφώς πιο δύσκολο απ' όσο το σίγουρο -όπως νομίζει- και απλό «όμοιο».
    Όμως, ο μονόδρομος της μιας ερμηνείας και μόνο, γυρίζει τα πράγματα σε μια απλουστευτική διάσταση που δεν διαφέρει στην ουσία από τον ασαφή πλουραλισμό τού «ο καθένας δίνει όποια ερμηνεία τον βολεύει».
    Αφαιρώντας στοιχεία όπως η πολυσημία, η πολύπλευρη αναζήτηση, η αντινομία και η έρευνα, θα καταλήξουμε σίγουρα σε μονοσήμαντες έννοιες που οδηγούν σε νοητικό μαρασμό, και πάντως δεν θα οδηγηθούμε σε πολιτισμική εξέλιξη. Η αντίθετη άποψη ίσως κάποια στιγμή να φαίνεται ως αιρετική θέση...

[ΠΗΓΗ: επιφυλλίδα της Λέλης Μπέη στη ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ της σαββατιάτικης ΕΛΕΥΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 13/11/2010]

Κυριακή, 14 Νοεμβρίου 2010

Ακροβατώντας στις λέξεις που είναι Ουράνιο Τόξο σ’ ένα σώμα δαπανημένο στην αναζήτηση του άλογου

Είπαμε, όσα δε φτάνει η αλεπού τα κάνει… λυρισμό και ωραία λόγια (να ’χουμε να κρυβόμαστε πίσω απ’ τις εικόνες των λέξεων μας…)



ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ μεταξένιων συνειρμών στον πηγαιμό για τη Κολχίδα της Ποίησης, «γιατί έτσι μόνο θα νικιέται πάντα το Τίποτα απ’ το Λόγο»


Οι λέξεις μέσα στο Ποίημα,
εικόνες σκέψεων και συναισθημάτων είναι
και οι εικόνες που τις έντυσαν (βλέπε βίντεο)
λαβύρινθος επιθυμίας λέξεων για πράγματα που αρχίζουν να συμβαίνουν στις στιγμές…
«Μια ατέλειωτη αρμαθιά αντικλείδια δηλαδή
για ν’ ανοίξει η Πόρτα της Ποίησης»
«Μα η Ποίηση είναι μια Πόρτα Ανοιχτή», λέει ο Ποιητής…
Και τα Ποιήματα που γράφονται από τότε που υπάρχει ο κόσμος
ένας Φαύλος Κύκλος από Μηχανής Θεού στο χρυσό πηγάδι της Σελήνης,


εκεί όπου
«φαινόμαστε μαύροι και άσπροι και ζούμε τη φθορά
πάνω σε μιαν ελάχιστη πραγματικότητα…»

Τρίτη, 9 Νοεμβρίου 2010

Χρήστος Γιανναράς, Ψήφος αντίστασης στη μικρόνοια


Πώς και γιατί το εκλογικό σώμα αρνείται ν’ αντιληφθεί την πραγματικότητα


Μοιάζει απίστευτο, αλλά το προεξοφλούν με σιγουριά οι δημοσκοπήσεις: Στις επερχόμενες εκλογές Τοπικής τάχα και Αυτοδιοίκησης, οι ελλαδίτες ψηφοφόροι θα ψηφίσουν και πάλι, στην πλειονότητά τους, κομματικούς υποψηφίους.
Πώς να εξηγήσουμε, λοιπόν, την άρνηση της κρίσιμης για το εκλογικό αποτέλεσμα μάζας να αντιληφθεί την πραγματικότητα;
Τα εγκλήματα των δύο κομμάτων που κυβέρνησαν τον τόπο τα τελευταία τριάντα έξι χρόνια είναι εξόφθαλμα, αποδεδειγμένα, ψηλαφητά: Κατασπατάλησαν το απίστευτο χρήμα που εισέρευσε στη χώρα (για πρώτη φορά στην κρατική μας ιστορία) και απέβλεπε να επιτευχθεί σύγκλιση της ελλαδικής με τις οικονομίες των χωρών της Ε.Ε. Ξέφρενη σπατάλη και επιπλέον απίστευτος, παρανοϊκός δανεισμός. Μοίραζαν τα κόμματα διορισμούς, επιδοτήσεις, ρουσφέτια, μπούκωναν τον υπόκοσμο των λακέδων και της καμαρίλας τους με αδιάντροπο πλούτο, ωμά, απροκάλυπτα, χυδαία. Πνίγοντας κυριολεκτικά τη χώρα στα χρέη.

      Χωρίς να λύσουν, στα τριάντα έξι αυτά χρόνια, ούτε ένα πρόβλημα – το ασφαλιστικό, ας πούμε, ή το συγκοινωνιακό ή της μηχανοργάνωσης του κράτους (δεν συζητούμε για την παιδεία, την υγεία, την άμυνα, τη δικαιοσύνη). Το μόνο που τους ενδιέφερε, μα αποκλειστικά το μόνο, ήταν η επανεκλογή τους, η κραιπαλική ηδονή της εξουσίας. Τίποτε άλλο. Και όταν πια η καταστροφή ήταν αδύνατο να αναχαιτιστεί, ο ένας πρωθυπουργός το ’σκασε πανικόβλητος, δίχως ίχνος ντροπής ή αυτοσεβασμού. Και έσπευσε να αναλάβει ο μειονεκτικός σε επιγνώσεις αντίπαλος, για να αλωνίζει επί μήνες τα διεθνή κέντρα, απολαμβάνοντας τουριστικά το κελεπούρι της πρωθυπουργίας και διαφημίζοντας στους δανειστές της χώρας την αναξιοπιστία της και τη διαφθορά της.
      Ποιος Έλληνας δεν βλέπει αυτά τα εξόφθαλμα, αποδεδειγμένα, ψηλαφητά δεδομένα; Κι όμως, όχι μόνο δεν κατεβαίνουμε στους δρόμους να διαδηλώσουμε οργή και αντίσταση, αλλά σπεύδουμε πειθήνια και ηλίθια να αμνηστεύσουμε, να κολακέψουμε, να επιβραβεύσουμε τους τυράννους μας, ψηφίζοντας τους εκλεκτούς των κομματικών συμφερόντων στην τάχα Αυτοδιοίκηση. Πού είναι λοιπόν το περιβόητο «φιλότιμο» του Έλληνα, η «περηφάνια» του, το «αδούλωτο φρόνημά» του; Ακόμα και την ψήφο του, το τελευταίο απομεινάρι διαφοράς από τον σκλάβο, τον ραγιά, την προσφέρει για να μετρήσουν οι διεφθαρμένες κομματικές συντεχνίες τις περιστασιακές μεταβολές στα ποσοστά της ισχύος τους.
     Να κατεβούμε στους δρόμους μάς το έχει απαγορεύσει ο παλαιοημερολογητισμός του Περισσού: μονοπωλεί μεθοδικά κάθε δημόσια μαζική διαμαρτυρία, την «καπελώνει» αυθαίρετα, η κραυγή και οργή των πολιτών μετατρέπεται σε αθέλητη υποστήριξη της πιο υπάνθρωπης ολοκληρωτικής μονοτροπίας. «Δεν κοτάς ν’ αγγίξεις μιαν από τις αξίες που ικανοποιούν τα αισθήματά σου για κοινωνική δικαιοσύνη, έγραφε ο Ελύτης, και βρίσκεσαι να «κάνεις πορεία» μ’ έναν συρφετό ανθρώπων που δεν έχουν δική τους σκέψη, αλλά την περιμένουν από τον καθοδηγητή τους». Δεν μπορεί να υπάρξει σήμερα ακομμάτιστη πρωτοβουλία για μαζική πολιτική εκδήλωση, που να μην την ιδιοποιηθεί η μικρόνοια και ψυχανωμαλία των καπήλων της Αριστεράς.
     Μας απομένει η ψήφος, για να συντηρούμε την ψευδαίσθηση ότι είμαστε πολίτες, ότι πολίτευμα της χώρας είναι η δημοκρατία. Ψευδαίσθηση, στάχτη στα μάτια, για να συνεχίζουν οι μαφιόζοι των κομματικών συντεχνιών να παίζουν με τη δική μας αφέλεια, την παιδαριώδη επιπολαιότητά μας. Τάχα ότι λειτουργούν πολιτικοί θεσμοί, τάχα ότι διαχειριζόμαστε τις τύχες και το μέλλον μας, καμαρωτοί στη σειρά για να βρεθούμε πίσω από το παραβάν, να αξιοποιήσουμε τα «δικαιώματα» του πολίτη! Μας παραμυθιάζουν οι ανίκανοι, ενώ το ξέρουμε, το βλέπουμε: Η δευτεράντζα της κομματοκρατίας, δήμαρχοι, νομάρχες, περιφερειάρχες τώρα ή ό,τι άλλο παραπληρωματικό, ούτε τις λακκούβες στους δρόμους ή τις αγέλες των αδέσποτων δεν είναι ικανοί να αντιμετωπίσουν. Τοποτηρητές είναι, ελάσσονες, των κομματικών συμφερόντων.
      Βρίσκουν και τα κάνουν. Οι μάζες των ευνουχισμένων, των δίχως σκέψη και κρίση ψηφοφόρων, μοιάζει να μην έχουν καταλάβει πού έχουμε φτάσει και γιατί. Γιατί σε λούκι στερήσεων, φτώχειας, ανεργίας, εφιαλτικής αβεβαιότητας για το αύριο, γιατί πουθενά ελπίδα ανάκαμψης; Πώς βρέθηκε να είναι πρωθυπουργός ένα τόσο μειονεκτικό άτομο με τόσο κραυγαλέα υστερήματα, πώς γίνεται να έχουμε υπουργό Εξωτερικών και υπουργό Οικονομικών ανθρώπους πρωτόπειρους, πρωτοφανέρωτους στον δημόσιο βίο, σήμερα που διακυβεύεται η ίδια η ιστορική μας επιβίωση, η αξιοπιστία και η τιμή του ονόματός μας στον διεθνή στίβο; Δεν είχε τίποτε καλύτερο να επιστρατεύσει το κομματικό μας σύστημα στην κρίσιμη αυτή ώρα;
      Όχι, δεν είχε, είναι φανερό. Η αξιωματική αντιπολίτευση είναι μια εξ ίσου θλιβερή και ευτελισμένη συναγωγή μετριοτήτων, σπιθαμιαία αναστήματα λιμασμένων για επιστροφή στην εξουσία, αναπολόγητων ακόμη για πράξεις απύθμενης φαυλότητας και διαφθοράς. Αυτά τα «κόμματα εξουσίας» δεν είναι πολιτικοί σχηματισμοί, είναι καρκινώματα στο κοινωνικό σώμα, εστίες μολυσματικές, απεργάζονται θάνατο. Όμως, η κρίσιμη εκλογική μάζα, ψηφοφόροι δίχως σκέψη και κρίση, τους εκλεκτούς αυτών των κομμάτων θα ψηφίσουν, δεν καταφέρνουν να συνδέσουν τον εφιάλτη που ζούμε με τα συγκεκριμένα εγκλήματα που τον προκάλεσαν και με τους αυτουργούς των εγκλημάτων.
      Ο ευνουχισμός έχει συντελεστεί μεθοδικά, έντεχνα, «ανεπαισθήτως». Αν υπάρξουν ιστορικοί στο μέλλον με ενδιαφέρον για την περίπτωσή μας, το υλικό μελέτης του ευνουχισμού μας θα τους προσφερθεί άφθονο: Τα σχολικά βιβλία που τιτλοφορούνται «Η Γλώσσα μας», ο γκαιμπελικός προπαγανδισμός του ψυχωτικού «φιλαθλητισμού», του κρατικού τζόγου, ο επιχορηγούμενος κιτρινισμός και κρετινισμός των τηλεοπτικών καναλιών. Ακρως αποτελεσματικές πρακτικές εξηλιθίωσης της κρίσιμης εκλογικής μάζας.
      Έτσι έχουν εξασφαλισμένη και αυτή τη φορά την επανεκλογή τους δήμαρχοι εξοργιστικής ανικανότητας, επιβαρυμένοι με εγκλήματα φαυλότητας σε προγενέστερες υπουργικές τους θητείες. Σίγουρη η επανεκλογή και νομαρχών που εκκρεμούν σε βάρος τους ποινικές διώξεις, θριαμβική η επικράτηση πληθώρας ασημαντοτήτων, ανθρώπων θλιβερού επιπέδου ικανοτήτων και καλλιέργειας, με μοναδικό προσόν το κομματικό χρίσμα.
      Η «μαγιά» που αντιστέκεται στον εξανδραποδισμό λογαριάζει τους κομματικά κεχρισμένους, όποιοι κι αν είναι, σαν χολεριασμένους. Ακομμάτιστους υποψήφιους τους ψηφίζει. Όπου δεν υπάρχουν: λευκό ή αποχή.

[από την προσωπική ιστοσελίδα του στοχαστή: http://yannaras.gr/ ]

Σάββατο, 6 Νοεμβρίου 2010

Λαέ της Λιλιπούπολης ψήφισε το χαρχούδα για Δήμαρχο..

Πολύ παλιά, οι άνθρωποι αντιλαμβάνονταν τη σχέση τους με την πολιτική σαν ένα ζήτημα ηθικής…



ΣΗΜΕΡΑ, η χαμένη υπόληψη της χώρας ενσαρκώνεται στις ολοκληρωτικά απωθητικές αναπαραστάσεις της εθνικής μας κατάθλιψης



Εβγάλαν οι Χαρχουδικοί δήμαρχο το Χαρχούδα
και τη ζωή μας κυβερνά μια αρκουδοπεταλούδα.
Όμως στις άλλες εκλογές η ρόδα θα γυρίσει…

Μια φορά κι έναν καιρό, η αναμονή του γεγονότος των εκλογών συνοδευόταν απ' τις ισχυρές εντυπώσεις ενός ζωτικού μυστηρίου.

    Το κλίμα ήταν ηλεκτρισμένο απ' τις τριβές ανάμεσα στις ποικίλες πεποιθήσεις και το άγχος της αναμέτρησης τροφοδοτούσε εντάσεις που συνδέονταν με την αίσθηση -ενδεχομένως απατηλή, πάντως κυρίαρχη- ότι οι πολίτες εξακολουθούσαν να αποτελούν τα υποκείμενα των εξελίξεων.
    ΕΚΕΙΝΕΣ τις μέρες, όχι πολύ παλιά, οι άνθρωποι αντιλαμβάνονταν τη σχέση τους με την πολιτική σαν ένα ζήτημα ηθικής και φιλοσοφικής σημασίας - κάθε σχέση με την πολιτική παρέμενε ουσιαστικά μια σχέση με την Αριστερά (εναντίον της ή υπέρ της). Ήταν επίσης ένα ζήτημα συναισθηματικό και υπαρξιακό, πιθανόν και αισθητικό εφόσον είχε κανείς το δικαίωμα να πιστεύει ότι το διακύβευμα αφορούσε τη μείωση του βαθμού εξάρτησης της ζωής του απ' τα κακόγουστα υποπροϊόντα της εξουσίας, τον λαϊκισμό και την ιλουστρασιόν χυδαιότητα του νεογέννητου τότε τηλεοπτικού σκηνικού. Οι εκλογές σήμαιναν την αμφιταλάντευση στο χείλος μιας δυνητικής ανατροπής ή της εμφάνισης κάποιου ρεύματος που υποσχόταν μεταρρυθμιστικές εκπλήξεις και οι δρόμοι δονούνταν απ' τους αντίλαλους διαθέσεων παραλίγο επαναστατικών. Κορυφωνόταν μια ζωηρή προσδοκία, κάπως απόκρυφη και συνάμα γιορταστική. Ο θυμός και οι αστεϊσμοί διατηρούσαν το νόημά τους.
     ΣΗΜΕΡΑ, η χαμένη υπόληψη της χώρας ενσαρκώνεται στις ολοκληρωτικά απωθητικές αναπαραστάσεις της εθνικής μας κατάθλιψης - ακόμη και ο θυμός κυκλοφορεί σαν θεωρητικό μέγεθος στη ρητορική μιας αντιπολίτευσης που κάθε άλλο παρά δικαιούται να αγανακτεί. Διότι, αν ο θυμός ήταν αληθινά δημιουργικός και ετοιμοπόλεμος, αν ο θυμός ήταν ενάρετος και χωρίς το σύνδρομο της ενοχής απέναντι στην υποψία ότι είμαστε όλοι συνένοχοι, τότε το περίφημο δίλημμα που υποτίθεται ότι έθεσε ο πρωθυπουργός δεν θα αντιμετωπιζόταν σαν κάτι το εκβιαστικό, αλλά θα συνόψιζε τη λογική συνεπαγωγή ότι, αν οι πολίτες επιθυμούσαν να αρνηθούν κατηγορηματικά τους όρους του Μνημονίου, δεν θα μπορούσαν παρά να προσβλέπουν όντως σε προκήρυξη κοινοβουλευτικών εκλογών. Αντ' αυτού, το δίλημμα αιωρείται αδιευκρίνιστο στην κόψη της ετυμηγορίας μιας οικονομικά ημιλιπόθυμης, ανασφαλούς και μπερδεμένης κοινής γνώμης σχετικά με το αν πρόκειται, τάχα, περί μπλόφας ή όχι.
    ΟΠΟΤΕ, το πνεύμα των εκλογών σέρνεται στο ετοιμόρροπο κοινωνικό προσκήνιο, μέσα στα ιδεολογικά ερείπια των αντίπαλων φατριών και στην απελπισμένη αδιαφορία που προκαλούν οι απόπειρες του δικομματικού θιάσου να πείσει για το αντίθετο. Ολιγομελείς ομάδες χειροκροτητών, σημαιάκια, συνεντεύξεις μηδενικής αξιοπιστίας και συμμετοχές στον μαραθώνιο δίνουν έτσι τη χαριστική βολή σ' έναν θεσμό, τον εκλογικό, απ' τον οποίο η επέλαση των δημοσκοπήσεων είχε ήδη αφαιρέσει, προ πολλού, την εμπειρική μοναδικότητα. Το έλλειμμα αληθοφάνειας του παιγνιδιού τρομάζει.

[ΠΗΓΗ: άρθρο από τον ΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗ στην Σαββατιάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 6/11/2010]

Τετάρτη, 3 Νοεμβρίου 2010

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΛΕΞΕΩΝ (περιδιαβάζοντας λεξικά της νεοελληνικής γλώσσας): ψηφίζω, ψήφος, αψηφώ, κουκκί, ρίχνω μαύρο


ψηφίζω, ψήφος, αψηφώ, κουκκί, ρίχνω μαύρο

Ψήφος: η προσωπική προτίμηση την οποία δηλώνει κάποιος όταν ψηφίζει. Δίνω την ψήφο σε κάποιον, τον ψηφίζω. Το ψηφίζω, τώρα, σήμαινε αρχικά «μετρώ, αριθμώ, λογαριάζω», π.χ. ψηφίζω δακτύλοις= λογαριάζω με τα δάχτυλα. Παράλληλα μαρτυρείται μεσαιωνικό επίθετο άψηφος= ανάξιος, περιφρονημένος. Από αυτό προέρχεται το ρήμα αψηφώ= δεν υπολογίζω, δεν δίνω σημασία, αδιαφορώ, περιφρονώ π.χ. αψηφώ τον κίνδυνο
 ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΕΞΗΣ: Στην αρχαία Ελλάδα χρησιμοποιούσαν για ψήφους όστρακα, κομμάτια από κεραμίδι κτλ. Με αυτή την έννοια η λέξη ψήφος, αρχικά, προσδιόριζε τη μικρή λεία πέτρα (απ εδώ και το ψηφιδωτό) την οποία χρησιμοποιούσαν για την καταμέτρηση εκλογικών προτιμήσεων. Επομένως η αρχική σημασία της λέξης είναι: πέτρα για αρίθμηση π.χ. για τον υπολογισμό ποσοτήτων που κατόπιν καταγράφονταν. Επειδή λοιπόν από τα αρχαία χρόνια χρησιμοποιούσαν μικρές πέτρες, τις οποίες έριχναν σε υδρία (αργότερα χρησιμοποίησαν κοχύλια ή βότσαλα, τα οποία μάλιστα χρωματίζονταν λευκά ή μαύρα, για να δηλώσουν αθωωτική ή καταδικαστική ψήφος), η λέξη σήμαινε «δήλωση προτίμησης σε ψηφοφορία». Ας σημειωθεί ότι η ψηφοφορία με ψήφους (πετραδάκια) γινόταν κατά κανόνα στα δικαστήρια, ενώ η εκλογή των αρχών γινόταν με τη χρήση κυάμων, δηλαδή κουκιών. Κυαμευτή ψηφοφορία ονομαζόταν η εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη αρχόντων με τη χρήση κυάμων. Στα νεότερα χρόνια η ψηφοφορία δεν γινόταν ασφαλώς με κουκιά, αλλά με μολυβένια σφαιρίδια. Οι ψήφοι αυτές ονομάζονταν κουκιά, αποτέλεσαν δηλαδή τους σύγχρονους κυάμους. Από εδώ ίσως προέρχεται η γνωστή λαϊκή έκφραση «κουκιά μετρημένα». Ακόμη και η έκφραση «ρίχνω μαύρο» στις εκλογές ή το ρήμα «μαυρίζω» (για υποψήφιο) έχουν το αντίστοιχό τους στην αρχαία Ελλάδα: κατά την εκλογή αρχόντων με κυάμους και ενίοτε στα δικαστήρια, οι καταδικαστικές ψήφοι ήταν μαύρες.



Τα πρώτα ψηφοδέλτια χρησιμοποιήθηκαν στις Δημοτικές εκλογές του 1914. Μέχρι τότε σε κάθε εκλογικό τμήμα υπήρχαν τόσες κάλπες όσοι υποψήφιοι. Η κάθε κάλπη χωριζόταν εσωτερικά σε δύο μέρη που αντιστοιχούσαν, εξωτερικά, σε δύο χρώματα, το άσπρο (θετική ψήφος) και το μαύρο (αρνητική ψήφος). Απ εδώ και η φράση «τον μαύρισαν»
Ο ψηφοφόρος έπρεπε να περάσει απ΄ όλες τις κάλπες και να πάρει από τον κάθε υπάλληλο, που στεκόταν μπροστά από κάθε κάλπη, το σφαιρίδιο. Ο κάθε υπάλληλος φώναζε δυνατά το όνομα του υποψήφιου. Ο ψηφοφόρος καταψήφιζε ρίχνοντας σε όλες τις κάλπες την ψήφο στο μαύρο τμήμα , ενώ , μόνο, σε μία έριχνε το σφαιρίδιο στη λευκή. Για να γνωρίζουν τον ακριβή αριθμό των “δικών τους” και να αποφύγουν λαθροχειρίες η θετική ψήφος ήταν, συνήθως, δαγκωμένη, για να αναγνωρίζεται στην καταμέτρηση. Απ εδώ και η φράση «θα το ρίξω δαγκωτό» (Γ. Δαμιανός)

[ΛΕΞΙΚΑ: Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ Λεξικό Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗ Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Ιστορία των Λέξεων με σχόλια και ένθετους πίνακες, ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ Ιδρύματος Μανώλη Τριανταφυλλίδη ]

Δευτέρα, 1 Νοεμβρίου 2010

Πάσχει το μάθημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας στο σχολείο


Οι «κακές» σχέσεις των μαθητών με το λογοτεχνικό βιβλίο και πώς θα μπορούσε ν’ αλλάξει ολόκληρη η φιλοσοφία για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας


Στο «νέο σχολείο» που οραματίζεται η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας από φέτος κιόλας «καθιερώνεται ο θεσμός της φιλαναγνωσίας»: Ένα πρόγραμμα που θα εφαρμόζεται στις δύο πρώτες τάξεις του δημοτικού, με στόχο τη «σταδιακή εδραίωση μιας φιλικής σχέσης των μικρών μαθητών με το λογοτεχνικό βιβλίο».
Από μόνη της, η κίνηση είναι καλοδεχούμενη. Ποιο είναι όμως το γενικότερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται; Και κατά πόσο μια τέτοια παρέμβαση μπορεί ν' απαλλάξει την ανάγνωση από τη ρετσινιά της αγγαρείας;
Χιλιάδες ελληνόπουλα, χωμένα για τα καλά στον υπολογιστή τους, είναι ανύποπτα για τον ρόλο που θα μπορούσε να παίξει η λογοτεχνία στην καθημερινή τους ζωή



Τους κερδίζει ο υπολογιστής
Το ότι οι έφηβοι, ειδικά τ' αγόρια, δεν διατηρούν και τις καλύτερες σχέσεις με τη λογοτεχνία το έχουμε διαπιστώσει εδώ και χρόνια, τουλάχιστον εμπειρικά. Αν κρίνουμε όμως από τ' αποτελέσματα πρόσφατα δημοσιευμένης έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, η παραπάνω διαπίστωση επιβεβαιώνεται πανηγυρικά. Η μεγάλη πλειονότητα των μαθητών του γυμνασίου από κάθε γωνιά της Ελλάδας που συμμετείχαν σ' αυτήν -συμπληρώθηκαν πάνω από 25.000 ερωτηματολόγια- δεν το κρύβουν: σε ποσοστό 75% ομολογούν πως διαβάζουν λίγο ή καθόλου λογοτεχνικά βιβλία και ένας στους τέσσερις εμφανίζεται να διαβάζει πολύ, βασικά πεζογραφία.
     Τα κείμενα που διδάσκονται στο σχολείο, μολονότι ανταποκρίνονται αρκετά στα ενδιαφέροντά τους (έτσι δήλωσε το 45%), σπανίως τους ανοίγουν την όρεξη για ν' ανακαλύψουν κι άλλα έργα των συγγραφέων που ανθολογούνται στα εγχειρίδια (47%). Και, ενώ τα κορίτσια δείχνουν να έχουν πιο ζεστή επαφή με το αντικείμενο, όσο περνούν κι αυτά από τη μία τάξη στην άλλη, όλο και απομακρύνονται από το εξωσχολικό διάβασμα. Το παιχνίδι μοιάζει να έχει χαθεί. Πράγμα που σημαίνει ότι χιλιάδες ελληνόπουλα, χωμένα για τα καλά στον υπολογιστή τους, είναι ανύποπτα για τον ρόλο που θα μπορούσε να παίξει η λογοτεχνία στην καθημερινή τους ζωή -στο ν' αποκτήσουν θετικά πρότυπα, να τονώσουν την αυτοπεποίθησή τους, να ξεκαθαρίσουν τα συναισθήματά τους, να κατανοήσουν συμπεριφορές που τους ξενίζουν, να συμφιλιωθούν με το ότι η ανθρώπινη φύση είναι αντιφατική.
     Η έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου πραγματοποιήθηκε με την ευθύνη της δόκτορος φιλολογίας Χριστίνας Αργυροπούλου την περίοδο 2004-2006, με στόχο να προσδιοριστεί σε ποιον βαθμό πάσχει το μάθημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας στο γυμνάσιο και με τι τρόπους θα μπορούσε η διδασκαλία του να γίνει πιο αποδοτική. Δεν στάλθηκαν όμως μόνο στα παιδιά ερωτηματολόγια αλλά και σε 2.803 καθηγητές. Όλως παραδόξως, οι τελευταίοι εμφανίζονται λάτρεις της λογοτεχνίας: Ένας στους τρεις δηλώνει πως διαβάζει πολύ για την προσωπική του απόλαυση, το 57% απαντάει αρκετά, μόνο το 11% λίγο, ενώ το ποσοστό εκείνων που δεν διαβάζουν καθόλου παρουσιάζεται μηδενικό... Αν όμως η λογοτεχνία είναι τόσο σημαντική για τους ίδιους, πώς και δεν καταφέρνουν να την κάνουν ελκυστική και για τους μαθητές; Μήπως το εκπαιδευτικό μας σύστημα τους σπρώχνει να λειτουργούν διεκπεραιωτικά;


«Όταν μπαίνει στη διδασκαλία το στοιχείο του καταναγκασμού, κάθε απόλαυση χάνεται»
Για τον πολυσχιδή Σάκη Σερέφα -ποιητή, ανθολόγο, δραματουργό και φιλόλογο, με δεκαετή θητεία στα θρανία της μέσης εκπαίδευσης- η όλη στρέβλωση ξεκινάει από την ένταξη του μαθήματος της λογοτεχνίας στην εξεταστέα ύλη. «Όταν μπαίνει το στοιχείο του καταναγκασμού, κάθε απόλαυση χάνεται». Τι κι αν το περιεχόμενο των σχολικών εγχειριδίων έχει από το 2006 ανανεωθεί; «Ενα ρετούς έγινε» υποστηρίζει ο ίδιος. «Η λογική των θεματικών ενοτήτων και της αποσπασματικότητας των κειμένων παραμένει. Στην πραγματική μας ζωή διαβάζουμε τα βιβλία ολόκληρα. Γιατί η αναγνωστική συμπεριφορά των παιδιών πρέπει να είναι διαφορετική;»
    Πράγματι, στα «Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας» και των τριών τάξεων του Γυμνασίου, η ύλη διαρθρώνεται γύρω από ενότητες όπως «Ο άνθρωπος και η Φύση», «Θρησκευτική ζωή», «Λαογραφία», «Οι φίλοι μας τα ζώα», «Εθνική ζωή», «Παλαιότερες μορφές ζωής», «Η βιοπάλη» ή «Ο καημός της ξενιτιάς»... Σ' αυτές εντάσσονται αποσπάσματα από ευρύτερες ποιητικές ή αφηγηματικές συνθέσεις που καλύπτουν από τον Σολωμό ή τον Δροσίνη ως τον Ελύτη και τον Ρίτσο, από τον Τέλλο Αγρα και τον Αργύρη Εφταλιώτη ως τον Καρούζο και τη Δημουλά, από τον Καζαντζάκη, τον Θεοτοκά και τον Βενέζη ως τους Βαλτινό, Ζέη και Θέμελη, και από τον Καρκαβίτσα, τον Ουράνη ή τον Κρυστάλλη ως τη Μέλπω Αξιώτη και τον Δημήτρη Χατζή.


Θεσμός φιλαναγνωσίας
Τι κι αν 95% των καθηγητών -στην ίδια πάντα έρευνα- πιστεύουν πως η αξιοποίηση της μελοποιημένης ποίησης θα έκανε το μάθημα πιο ενδιαφέρον; Τέτοια ενότητα δεν προστέθηκε στα νέα βιβλία. Αν μη τι άλλο, υπάρχουν στίχοι του Σαββόπουλου, δείγματα γραφής περισσότερων μεταπολεμικών συγγραφέων -Ταχτσής, Κουμανταρέας, Σωτηρίου, Γαλανάκη, Σκαμπαρδώνης, Σουρούνης κ.ά.- καθώς και κείμενα με ξένες υπογραφές, όπως των Τσέχοφ, Μπρεχτ, Πρεβέρ, Χικμέτ ή Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί. Οι ερωτήσεις εν τούτοις που συνοδεύουν το μάθημα είναι κατά κανόνα φιλολογικού-γραμματολογικού τύπου, ενώ η λεπτομερής ανάλυση του κειμένου λειτουργεί συνήθως απωθητικά. Όπως και στα υπόλοιπα μαθήματα έτσι κι εδώ, τα θέματα SOS τα αναζητούν τα παιδιά στο τέλος της χρονιάς. Κι όπως φάνηκε από ακόμα πιο πρόσφατη έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (2008), το 59% των μαθητών του γυμνασίου θεωρούν πως τα λογοτεχνικά τους εγχειρίδια δεν τους προσφέρουν ιδέες για δημιουργικές δραστηριότητες.
     Μέσα σ' αυτό το τοπίο, όπου ως γνωστόν και οι σχολικές βιβλιοθήκες καρκινοβατούν, φιλοδοξεί να επέμβει διορθωτικά το υπουργείο Παιδείας, αρχής γενομένης από το δημοτικό σχολείο. Ας σημειωθεί ότι στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, αυτόνομο μάθημα λογοτεχνίας δεν υφίσταται κι ας κρίνεται απαραίτητο απ' όλους σχεδόν τους δασκάλους. Ενώ λοιπόν τα λογοτεχνικά κείμενα εξακολουθούν να προσεγγίζονται στο πλαίσιο της διδασκαλίας της «γλώσσας» (βλ. σύνταξη, γραμματική κ.ο.κ), από τη φετινή χρονιά, στα 800 ολοήμερα δημοτικά της επικράτειας, «καθιερώνεται ο θεσμός της φιλαναγνωσίας» για τα παιδιά που μένουν στο σχολείο ως το απόγευμα, με μία διδακτική ώρα τη βδομάδα για την Α' και τη Β' τάξη.
    Ουσιαστικά πρόκειται για μια σύμπραξη του υπουργείου Παιδείας με το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, που θα χρηματοδοτηθεί από κοινοτικά κονδύλια -μέσα στον Νοέμβριο θα πέσουν οι τελικές υπογραφές για την ένταξή του στο ΕΣΠΑ- το οποίο «δεν αποκλείεται να επεκταθεί σταδιακά στις υπόλοιπες τάξεις του δημοτικού, ενδεχομένως και στο γυμνάσιο» λέει ο Σάκης Σερέφας, υπεύθυνος σήμερα για τον συντονισμό του προγράμματος σε επτά νομούς της κεντρικής Μακεδονίας: «Στόχος είναι η εξοικείωση των μαθητών με το λογοτεχνικό βιβλίο, ως αντικείμενο πρώτα απ' όλα. Ο δάσκαλος θα βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τα παιδιά, θα τους διαβάζει χαλαρά ιστορίες και, μέσα από παιγνιώδεις δραστηριότητες, όπως ζωγραφιές, κατασκευές, τραγούδια ή παντομίμα, θα τους μυεί στην απολαυστική εμπειρία της ανάγνωσης. Μια αρχή γίνεται. Γιατί το θέμα είναι ν' αλλάξει ολόκληρη η φιλοσοφία για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας».

[ΠΗΓΗ: ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ στο Επτά της ΚΥΡΙΚΑΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 31/10/2010]

ΝΟΣΤΙΜΟΝ ΗΜΑΡ ΛΕΞΕΩΝ

Ελληνικές λέξεις που ξενιτεύτηκαν και επέστρεψαν αγνώριστες: πόζα, ταξί, μπουάτ, μαρμελάδα, γκλάμουρ, πέναλτι, πιάτσα, τζίρος, λαζάνια, κρετίνος, κουπόνι και πολλές πολλές άλλες



Ο «νόστος», η επιστροφή στην πατρίδα (από το ρήμα νέομαι «επιστρέφω»), δεν χαρακτήρισε μόνο «τη γλυκιά προσμονή της επιστροφής στην πατρίδα» που κατέληξε στο νόστιμος, αλλά έδωσε και «τον ψυχικό πόνο που γεννάει αυτή η προσμονή», τη νοσταλγία. Και ήταν μάλιστα οι Γάλλοι που κατέφυγαν στις ελληνικές λεξιλογικές πηγές, πλάσσοντας πρώτοι αυτοί το άλγος τού νόστου, το nostalgie. Έτσι, από άλλο δρόμο, η λέξη επέστρεψε στη «λεξιλογική πατρίδα» της.


Η επιστροφή μιας λέξης ως δανείου στη γλώσσα από την οποία ξεκίνησε χαρακτηρίζεται ως αντι-δάνειο, ως επιστροφή δανείου, ως επιστροφή μιας λέξης στη γλώσσα στην οποία γεννήθηκε. Από τις πιο αποκαλυπτικές διαδικασίες λειτουργίας της γλώσσας στο πεδίο συνάντησης των λαών και των πολιτισμών είναι τα αντιδάνεια. Συνιστούν μαρτυρίες της περιπέτειας στη ζωή των λέξεων και μαζί παραδείγματα του πόσο αυτά τα κατεξοχήν πνευματικά δημιουργήματα, που είναι οι λέξεις, εξελίσσονται εννοιολογικά περνώντας από γλώσσα σε γλώσσα, από λαό σε λαό, για να ξαναγυρίσουν συχνά στον τόπο καταγωγής τους πραγματοποιώντας έτσι τον «λεξιλογικό νόστο» τους.


Ποιος περίμενε λ.χ. ότι η σχολαστικότατη έννοια που δηλώνει η αρχαία ελληνική λέξη γραμματική θα επέστρεφε μετά από αιώνες στη σημερινή ελληνική γλώσσα ως γκλάμουρ! Με συνήθη γέφυρα τη λατινική γλώσσα η λέξη πέρασε από τα Ελληνικά στα παλαιά Γαλλικά κι από κει στην παλαιά Αγγλική, όπου η αρχική σημασία «γραμματική», ως γνώση των ολίγων μορφωμένων, πήρε τον χαρακτήρα «της απόκρυφης γνώσης» και, κατ΄ επέκταση, «της μαγείας», για να εξελιχθεί μέσω της Σκωτικής (glammar) στη σημασία «μαγική ομορφιά» (19ος αι.) και κατόπιν- με τη μορφή glamour- σε «γοητεία, αίγλη» με την οποία και επανήλθε στην Ελληνική.


Μια άλλη ενδιαφέρουσα εξέλιξη είχε η αρχαία ελληνική λέξη ποινή. Μέσω πάλι της Λατινικής και της παλαιάς Νορμανδικής, το ελληνικό ποινή κατέληξε στο αγγλ. penalty, για να επιστρέψει (ως αντιδάνειο) στην Ελληνική ως πέναλτι, όρος στο ποδόσφαιρο!


Δεν «θα ΄κοβε το κεφάλι του» κανείς ότι το ιταλικότατο πιάτσα δεν μπορεί να έχει σχέση με Ελληνικά; Ε, λοιπόν, το πιάτσα ξεκίνησε από το (ήδη αρχαίο) ελληνικό πλατεία (ενν. οδός ), θηλ. τού επιθέτου πλατύς, μέσω τού λατιν. platea («φαρδύς δρόμος» μέσα στην πόλη), πέρασε στην Ιταλική ως piazza (αρχικά plaza), απ΄ όπου ήδη στα μεσαιωνικά χρόνια επέστρεψε στην Ελληνική ως πιάτσα.


Η έκπληξη κορυφώνεται στην προέλευση της λ. γόνδολα. Μεταφράζω τι γράφεται σχετικά στο εγκυρότερο λεξικό της Αγγλικής, στο Random Ηouse Webster΄s College Dictionary, λήμμα gondola: «[εισήλθε στην Αγγλική το] 1540-50 από την Ιταλική, που πάει πίσω στα Βενετσιάνικα, πιθανόν από μεσαιωνικό ελληνικό κοντούρα «μικρό ακτοπλοϊκό σκάφος», θηλ. τού επιθ. κόντουρος «κοντός, κυριολ. σκάφος με ουρά» από το όψιμο ελληνικό κοντός + ελλ. -ουρος από το ελλην. ουρά ». Σκάφος, λοιπόν, με κοντή ουρά η ιταλ. gondola (γόνδολα) ξαναγύρισε στην Ελληνική ως γόνδολα!


Κι επειδή δεν νοείται καλοκαίρι χωρίς το γαλλικότατο πλαζ (γαλλ. plage), ας παρακολουθήσουμε την ετυμολογία της λέξης. Ήλθε από το γαλλ. plage, δάνειο από ιταλ. piaggia «πλαγιά-ακρογιαλιά», που προήλθε από μεσαιωνικό λατινικό plagia «επικλινές έδαφος», το οποίο ανάγεται στο αρχ. ελλην. πλάγια (τα), «πλευρές» (κυρίως στρατιωτικός όρος), ουδ. τού επιθ. πλάγιος.


Και βέβαια δεν νοείται καλοκαίρι χωρίς τουρισμό και τουρ (ομόρριζα τα τουρνέ και τουρνουά ). Αλλά πόσο γνωστό είναι στους μη ειδικούς ότι όλες αυτές οι γαλλικές λέξεις (tour, tourisme, tourn e, tournoi) που πέρασαν στην Ελληνική (στην Αγγλική και σε άλλες γλώσσες) είναι προϊόν δανεισμού από την ελλην. λέξη τόρνος. Αυτή η αρχαία ελλην. λέξη, μέσω πάλι της Λατινικής (tornus και ρ. tornare «γυρίζω τον τροχό, τον τόρνο»), έδωσε το γαλλ. tourner «περιστρέφω, γυρίζω» απ΄ όπου το tour. Έτσι ο τόρνος επέστρεψε στην Ελληνική ως τουρ.


Ο κατάλογος τέτοιων λέξεων (αντιδανείων) είναι μακρός και ο σχολιασμός θα έπαιρνε πολλές σελίδες. Εδώ θα δώσω μερικές νύξεις μόνο. Θα αναφέρω ότι το γάμπα και το ζαμπόν ξεκίνησαν από το ελλην. καμπή! Το γαρύφαλλο από το καρυόφυλλο, ο τζίρος από το γύρος, το μασίφ από το μάζα , το κάλμα από το καύμα, ο καναπές από το κωνώπιον ( κώνωψ ), το κανόνι από το κάννη, το καντίνα από το κανθός, το κορδόνι από το χορδή, το κουπόνι από το κόλαφος ( κόλαφος – όψιμο λατ. colaphus- παλ. γαλλ. colp – coup ), το κρετίνος από το Χριστιανός , τα λαζάνια από το αρχ. λάσανον («τρίποδας ως βάση αγγείων και δοχείων»), το λατέρνα από το λαμπτήρ , η μάντολα από το αμύγδαλο, η μαρμελάδα από το μελίμηλο, το μπαρούτι από το πυρίτις, τα μπόρα και μπουρίνι από το βορράς, τα μπαλλέτο – μπάλλος από το αρχ. βαλλίζω, το μπουάτ από το πυξίς («κουτί»), το μπουτίκ από το αποθήκη, ο συνδικαλισμός από το σύνδικος, το ταξί από το ταξίμετρο, το σενάριο από το σκηνή, η πόζα από το παύσις κ.λπ. Αυτά είναι μερικά ενδεικτικά μόνο παραδείγματα.


Επειδή υπάρχει κίνδυνος να σκεφθεί κανείς πως πρόκειται για «φτιαχτές ετυμολογίες» (παρετυμολογίες) κατά το πρότυπο τού Έλληνα πατέρα της Βαρδάλου στο «Γάμος α λα Ελληνικά»!…-, σπεύδω να διασαφήσω ότι τα παραδείγματα προέρχονται από τον χώρο της επιστημονικής ετυμολογίας και βρίσκονται σε όλα τα αξιόπιστα ετυμολογικά λεξικά ή ερμηνευτικά λεξικά με ετυμολογία. Για όσες λέξεις έχουν σχέση με την Αγγλική μια πρόχειρη ματιά στο Λεξικό που ανέφερα (Random Ηouse- Webster) ή άλλα συναφή Λεξικά θα πείσει τον αναγνώστη περί της αληθείας των λεγομένων.
[ΠΗΓΗ: Γ. Μπαμπινιώτης στο ηεκτρονικό περιοδικό 24 γράμματα]