Τρίτη, 28 Δεκεμβρίου 2010

Η ΕΙΡΕΣΙΩΝΗ ( Κότινος), πρόγονος του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου και προϊστορίες με τα κάλαντα


Από τους «ΑΜΦΙΘΑΛΕΙΣ ΠΑΙΔΑΣ που στην αρχαία Ελλάδα τραγουδούσαν ευχές και παινέματα στα σημερινά κάλαντα


Η Ειρεσιώνη (από το είρος = έριον, μαλλίον) είναι κλάδος αγριελιάς (κότινος) στολισμένος με γιρλάντες από μαλλί λευκό και κόκκινο και τους πρώτους φθινοπωρινούς καρπούς (σύκα, καρύδια, αμύγδαλα, κάστανα, δημητριακά, κ.λ.π., εκτός του μήλου και του αχλαδιού). Ήταν έκφραση ευχαριστίας για την γονιμότητα του λήξαντος έτους και παράκληση συνεχίσεως της γονιμότητας και ευφορίας και κατά το επόμενο έτος και ήταν αφιερωμένη στην Αθηνά, τον Απόλλωνα και τις Ώρες (Ευνομία, Δίκη, Ειρήνη).

Την εβδόμη ημέρα του μηνός Πυανεψιώνος (22 Σεπτεμβρίου - 20 Οκτωβρίου), παιδιά των οποίων και οι δύο γονείς ζούσαν, περιέφεραν την Ειρεσιώνη στους δρόμους της πόλης των Αθηνών τραγουδώντας τις καλένδες (κάλαντα) από σπίτι σε σπίτι, παίρνοντας το φιλοδώρημά τους από τον νοικοκύρη ή την κυρά και όταν έφθαναν στο σπίτι τους κρεμούσαν την Ειρεσιώνη πάνω από την εξώπορτά τους, όπου έμενε εκεί μέχρι την ιδία ημέρα του νέου έτους, οπότε, αφού τοποθετούσαν την νέα, κατέβαζαν την παλιά και την έκαιγαν. Άλλα παιδιά κρεμούσαν την Ειρεσιώνη πάνω από την θύρα του Ιερού του Απόλλωνος.



Ιδού ένα απόσπασμα από τα κάλαντα:
Η Ειρεσιώνη φέρνει κάθε τι καλό, σύκα και αφράτα ψωμάκια που μας τρέφουν και μέλι γλυκό και λάδι απαλό και ξέχειλους κύλικες με καλό κρασί για να μεθύσει και να κοιμηθεί.
"Τα κλαδιά των δέντρων τα στόλιζαν με άνθη, ταινίες (κορδέλες), έρια (μαλλιά) και μικράς σφαίρας εκ μετάλλου, που παρίσταναν τους πλανήτας, τον Ήλιον και την Σελήνην." Ιστορία της λατρείας του Βάκχου. Χ. Ζανμέρ.


Εκτός από τα κλαδιά της ελιάς, περιέφεραν επίσης και κλαδιά Δάφνης προς τιμήν του Απόλλωνος στα Θαργήλια, εορτή που ετελείτο την Άνοιξη (27 Απριλίου - 26 Μαΐου), όπου πάλι έκαιγαν την παλιά Ειρεσιώνη και κρεμούσαν την νέα έξω από τις πόρτες τους.
Πρόγονος λοιπόν του Χριστουγεννιάτικου δέντρου είναι η Ειρεσιώνη, όπου μέσω αυτής μεταδόθηκε το έθιμο του στολισμένου δέντρου στους βόρειους λαούς από τους Έλληνες ταξιδευτές, οι οποίοι αφού δεν είχαν ελαιόδενδρα, στόλιζαν κλαδιά από τα δέντρα που φύονταν στον κάθε τόπο.
Το έθιμο της Ειρεσιώνης καταδικάστηκε ως ειδωλολατρικό από το θεοκρατικό καθεστώς του Βυζαντίου και απαγορεύτηκε η τέλεσή του. Αιώνες αργότερα το ίδιο έθιμο επανήλθε με την μορφή Χριστουγεννιάτικου και Πρωτοχρονιάτικου δένδρου από τους Βαυαρούς που συνόδεψαν τον Όθωνα στην Ελλάδα, ως δικό τους Χριστουγεννιάτικο έθιμο.
Παρ' όλα αυτά, το έθιμο της Ειρεσιώνης υπήρχε πάντα στην ιστορική μνήμη των Ελλήνων, γι αυτόν τον λόγο, το Χριστουγεννιάτικο δένδρο υιοθετήθηκε αμέσως.
Στα αρχαία Ελληνικά χρόνια υπήρχε το έθιμο της ειρεσιώνης με τους «παίδας τους αμφιθαλείς» (παιδιά που και οι δυο γονείς τους βρίσκονταν στη ζωή) να γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και να εύχονται στους οικοδεσπότες τραγουδώντας ευχές και παινέματα.
Έτσι στη Σάμο, σε κάποια ανοιξιάτικη γιορτή του Απόλλωνα, παιδιά που κρατούσαν την ειρεσιώνη (ένα κλαδί ελιάς ή δάφνης που πάνω του στόλιζαν συνήθως καρπούς, ταινίες, κομμάτια μαλλιού και κρεμούσαν μικρά μπουκάλια γεμάτα κρασί, μέλι και λάδι ) τραγουδούσαν στίχους που παραπέμπουν σε νεοελληνικά κάλαντα, 9 αιώνες πριν από τη γέννηση του Χριστού.
"Δώμα προσετραπόμεσθ' ανδρός μέγα δυναμένοιο, ός μέγα μεν δύναται, μεγα δε βρέμει ,όλβιος αιεί... αυταί ανκλίνεσθαι θύραι...πλούτος γαρ έσεισι πολλός, συν πλούτω δε και ευφροσύνη τεθαλυία , ειρήνη τ' αγαθή" (ΟΜΗΡΟΥ ΒΙΟΙ ,εκδ. OXFORD,V5)


Στην Αθήνα, γιορτάζοντας τα Πυανέψια ή τα Θαργήλια ή τα Διονύσια, το μήνα Ποσειδαίωνα (15 Δεκεμβρίου-15 Ιανουαρίου) κρεμούσαν την ειρεσιώνη στο ιερό του Απόλλωνα και στις εξώπορτες των σπιτιών για ένα χρόνο, ενώ στη συνέχεια την έκαιγαν στην τελεστική φωτιά (κάτι που παραπέμπει στα στεφάνια της Πρωτομαγιάς που τα καίμε στις φωτιές του Αϊ Γιάννη).
Επίσης κρατούσαν τους θύρσους, (ραβδιά ξύλινα ή καλάμια, τυλιγμένα με φύλλα κισσού ή αμπελιού και "κορφή" ένα κουκουνάρι πεύκου) και ομοιώματα πλοίων που συμβόλιζαν τον ερχομό του Διόνυσου.
Στην εποχή μας, συχνά οι καλαντιστές κρατάνε μικρά καράβια, ενώ στη Μακεδονία και στη Θράκη, "παίδες αμφιθαλείς" ("μανοκυρουδάτοι") κρατούν στολισμένα ραβδιά τις σούρβες και αγγίζουν μ' αυτές τους αρρώστους και τα ζώα γιατί πιστεύουν πως έχουν μαγικές ιδιότητες.
Στα ρωμαϊκά χρόνια, τις καλένδες του Ιανουαρίου, την πρώτη μέρα του χρόνου, τις γιόρταζαν με δώρα και ευχές ενώ οι αξιωματούχοι αναλάμβαναν υπηρεσίες. Από τις ρωμαϊκές καλένδες πήραν το όνομα τους τα κάλαντα που πήραν τη σημερινή τους μορφή από τα πρωτοχριστιανικά κιόλας χρόνια. Πολλά στοιχεία και έθιμα της ειδωλολατρικής γιορτής που επιβίωσαν ανάμεσα στους χριστιανούς, καταδικάσθηκαν από την εκκλησία με τον ξβ΄ Κανόνα της ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου.
Οι αντιδράσεις όμως της εκκλησίας δεν μπόρεσαν να αποτελέσουν φραγμό σε συνήθειες αιώνων και κυρίως στα κάλαντα, που καθιερώθηκαν σαν αναπόσπαστο στοιχείο των γιορταστικών εκδηλώσεων για τα Χριστούγεννα , την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα.


Η λαϊκή παράδοση από τις αρχαίες καλένδες ήθελε την Πρωτοχρονιά μια μέρα σημαδιακή για την εξέλιξη της χρονιάς, έτσι, έδωσε στον "Αϊ Βασίλη" (που ο θάνατος του συνέπεσε με την Πρώτη του Γενάρη του379 μ.Χ.) όλες εκείνες τις ιδιότητες που ανταποκρίνονταν στους πόθους και τις ανάγκες της.
Μπορεί ο Άγιος Βασίλειος στα κάλαντα να παρουσιάζεται πότε σαν ζευγολάτης πότε σαν σοφός λόγιος , πάντα όμως ο «ρόλος» του έχει σχέση με τη γονιμότητα της γης.


Τις «μαγικές» ιδιότητες του ραβδιού του άλλοι τις συσχετίζουν με του ραβδιού του Ααρών της Παλαιάς Διαθήκης , άλλοι με τα κλωνάρια που «πέταξε» η ιερή ελιά της Ακρόπολης αμέσως μετά την πυρπόλυσή της από τους Πέρσες (Ηρόδοτος) , ενώ σ' αυτές τις δοξασίες παραπέμπει και το έθιμο της σούρβας που προαναφέραμε.


Κάτι ανάλογο έγινε και με το έθιμο των μεταμφιέσεων στη γιορτή των Σατουρναλίων που γιορταζόταν στα τέλη του Δεκέμβρη. Από αυτό προήλθαν οι μεταμφιέσεις που συνηθίζονται τις μέρες αυτές σε χωριά της Βόρειας Ελλάδας και λέγονται ρογκάτσια ή ρογκατσάρια.


Από τα Σατουρνάλια (Κρόνεια , 17 - 25 Δεκεμβρίου) προέρχεται και το έθιμο των χοιροσφαγίων (οι γεωργοί θυσίαζαν χοίρους στον Κρόνο και τη Δήμητρα για να γίνει εύφορη η γη τους) όπως και της «βασιλόπιτας» που το έφεραν στο Βυζάντιο οι Φράγκοι , οι οποίοι σε περιστάσεις θανάτου του βασιλιά τους σε καιρό πολέμου, ανακήρυσσαν αυτόν που θα εύρισκε το νόμισμα.

(Πηγές : Λεξικό LIDDEL & SCOTT, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους της ΕΚΔΟΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ, Φινέα Γιορτές Αρχαίων Ελλήνων, περιοδικό ΙΧΩΡ, Γ. Λεκάκης)
Σημείωση : Κότινος = αγριελαία - κοτινάς είναι ο καρπός του κοτίνου.
Κότινος ή Ειρεσιώνη - Κλάδος ελαίας στολισμένος με τούφες λευκού ερίου (μαλλιού) που έδιναν ακριβώς την εντύπωση του "βάμβακος". "Είρια από ξύλου", "δενδρόμαλλον"
Cotton ή coton διεθνώς σημαίνει το βαμβάκι, βαμβακερόν κ.λ.π
Στην Γερμανική είναι Baum-Wolle .Δηλαδή "έριον δένδρου". Ο συνειρμός είναι εκ του Κοτίνου : "είρια από ξύλου".
Πηγή : ΕΛΛΗΝ ΛΟΓΟΣ-ΠΩΣ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΕ ΤΟΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΛΟΓΟ της ΑΝΝΑΣ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ-ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ

Κυριακή, 26 Δεκεμβρίου 2010

Ντανιέλ Κον Μπεντίτ: Ελέφαντας στο δωμάτιο των δημοσιονομικών προβλημάτων ο τεράστιος στρατιωτικός προϋπολογισμός




«Τους δίνουμε χρήματα, για να αγοράζουν τα όπλα μας». Ας πάρει, επιτέλους, η Ευρωπαϊκή Ένωση μια πρωτοβουλία για τον αφοπλισμό στην περιοχή:


«Η Ελλάδα και η Τουρκία πρέπει να σταματήσουν τον ανταγωνισμό των εξοπλισμών και η ΕΕ να δώσει εγγυήσεις».
Χειμαρρώδης, εκρηκτικός, λαύρος κατά της Κομισιόν και των κυβερνητικών ηγεσιών ήταν ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ, συν-πρόεδρος της Πράσινης ευρωομάδας, την περασμένη Τετάρτη στην Ευρωβουλή. Όπως συνήθως οι αιχμές του αιχμηρές και μεστές. «Είστε τελείως τρελοί», είπε ενώπιον των ευρωβουλευτών και απευθυνόμενος στους κομισάριους και τις κυβερνήσεις (ονομάτισε τη Μέρκελ και τον Σαρκοζί), προσάπτοντας τους τις καθυστερήσεις τους που «βοήθησαν τους κερδοσκόπους». Κατόπιν ο πρώην κόκκινος και νυν πράσινος Ντάνι αναφέρθηκε σε μια πτυχή που τη θεώρησε μεγάλης σημασίας - αυτή του αφοπλισμού στην περιοχή του Αιγαίου. Ο Κον-Μπεντίτ στηλίτευσε την εμπλοκή της γαλλικής και γερμανικής εξοπλιστικής βιομηχανίας στις αγορές όπλων από Ελλάδα και Τουρκία. «Είμαστε πέρα για πέρα υποκριτές», είπε χαρακτηριστικά, «τους δίνουμε χρήματα για να αγοράζουν τα όπλα μας».



Ο ίδιος πάντως δεν περιορίστηκε στην καταγγελία, αλλά έκανε και μια πρόταση: να εγγυηθεί η Ευρώπη τα ελληνικά σύνορα, έτσι ώστε να μη σπαταλά η χώρα υπέρογκα ποσά για την ασφάλειά της. «Υπάρχει μια δυνατότητα να βοηθήσουμε τον ελληνικό προϋπολογισμό. Απλή: ας πάρει η Ευρωπαϊκή Ένωση μια πρωτοβουλία για τον αφοπλισμό στην περιοχή. Μια πολιτική πρωτοβουλία Ελλάδας - Τουρκίας για τον αφοπλισμό, για να αποσυρθούν τα τουρκικά στρατεύματα στην βόρεια Κύπρο. Λέω ένα πράγμα. Είμαστε υποκριτές. Τούς τελευταίους μήνες η Γαλλία πούλησε στην Ελλάδα 6 φρεγάτες για δυόμισι δισεκατομμύρια, ελικόπτερα για 400 εκατομμύρια και Ραφάλ, προς 100 εκατομμύρια το ένα. Δυστυχώς οι κατάσκοποί μου δεν ήξεραν να μου πουν πόσα ακριβώς, αν θα είναι 20 ή 30 Ραφάλ. Σχεδόν 3 δισεκατομμύρια. Η Γερμανία πούλησε 6 υποβρύχια για τα επόμενα χρόνια προς ένα δισ. ευρώ. Είμαστε πέρα για πέρα υποκριτές. Τούς δίνουμε χρήματα για νʼ αγοράζουν τα όπλα μας. Ζητάω από την Κομισιόν να υποβάλει έκθεση εδώ στο Κοινοβούλιο για τις πωλήσεις ευρωπαϊκών όπλων στην Ελλάδα και την Τουρκία τα τελευταία χρόνια. Να υπάρξει διαφάνεια τουλάχιστον, να μάθουμε. Αν είμαστε σοβαροί, να εγγυηθούμε στους Έλληνες τα σύνορα τους. Έχουν 100 χιλιάδες στρατό, ίσως παραπάνω, και η Γερμανία έχει 200 χιλιάδες. Είναι παρανοϊκό μια χώρα 11 εκατομμυρίων να έχει 100 χιλιάδες στρατό. Αυτό να ζητήσουμε από την Ελλάδα. Είναι πιο αποτελεσματικό από το να κόβουμε τούς μισθούς κάποιου που βγάζει 1000 ευρώ. Αυτό ζητάω από την Κομισιόν. Να είμαστε στοιχειωδώς δίκαιοι».


«Η πραγματική κατάσταση της Ένωσης είναι μία κατά την οποία οι πολιτικοί των κρατών-μελών όλο και περισσότερο επιδιώκουν να θέτουν τα στενά συμφέροντα τους μπροστά από κάθε κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον, είτε όσον αφορά την οικονομική κακοδιαχείριση στα κράτη μέλη είτε την ανοικτή καταπάτηση των βασικών δικαιωμάτων όπως ορίζονται στις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό που χρειάζεται η Ευρώπη είναι ένας πρόεδρος ο οποίος θα υπερασπίζεται το ευρωπαϊκό συμφέρον και τα δικαιώματα των πολιτών της Ευρώπης, ένας πρόεδρος ο οποίος δεν φοβάται να σταθεί απέναντι σε κράτη μέλη της ΕΕ όποτε αγνοούν τα δικαιώματα αυτά ή δρουν κατά των ευρωπαϊκών συμφερόντων. Δυστυχώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει έναν απόντα πρόεδρο.
Μιλώντας στην Deutsche Welle ο «κόκκινος Ντάνι» κατηγορεί για μία ακόμα φορά τη Γαλλία και τη Γερμανία ότι πίεζαν την Ελλάδα για να συνεχιστούν ή και να ανανεωθούν εξοπλιστικά προγράμματα σε αντάλλαγμα για την οικονομική βοήθεια στα πλαίσια του ευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης.
Η Γερμανία (όχι όμως και η Γαλλία) έχει διαψεύσει επισήμως τους ισχυρισμούς του Κον Μπεντίτ, ο οποίος πάντως δεν θεωρεί αξιόπιστη αυτή τη διάψευση.
«Η διάψευση είναι σαν να μην υπάρχει διάψευση», υποστηρίζει ο Γαλλογερμανός ευρωβουλευτής. «Τί να πούνε δηλαδή; Ότι είναι αλήθεια, τους πιέζαμε; Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η Ε.Ε. σε καμία στιγμή δεν ζήτησε να μην εκπληρωθούν ή να ανασταλούν συμβόλαια όπλων. Η Γερμανία δεν βγήκε να πει ότι δεν θα δώσει στην Ελλάδα όπλα ή παλαιά αποθέματα του στρατού της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Η Γαλλία δεν βγήκε να πει ότι δεν θα πουλήσει ελικόπτερα».


«Η Ε.Ε. να μιλήσει ξεκάθαρα σε Ελλάδα και Τουρκία»
Ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ δεν θέλει να «χαϊδέψει» τα αυτιά των Ελλήνων. Αντιθέτως έχει κατηγορήσει πολλές φορές την Ελλάδα για υπερβολική ή εθνικιστική αντίδραση απέναντι στην Τουρκία. Η αλήθεια είναι ωστόσο, επισημαίνουμε στον επικεφαλής των Ευρωπαίων Πρασίνων, ότι οι Έλληνες αισθάνονται να απειλούνται από την Τουρκία.
«Αυτό είναι παράλογο, η Τουρκία θέλει να μπει στην ΕΕ και όχι να εισβάλει στην Ελλάδα», δηλώνει ο Κον Μπεντίτ στην Deutsche Welle. «Αν θέλετε τη γνώμη μου πάντως, εθνικιστικές συμπεριφορές υπάρχουν και στις δύο πλευρές, γι’ αυτό λέω ότι η ΕΕ πρέπει να σταματήσει αυτόν τον παραλογισμό, να μιλήσει ξεκάθαρα και να δώσει εγγυήσεις ασφάλειας και στις δύο χώρες. Και φυσικά η Τουρκία πρέπει να δείξει ότι είναι έτοιμη να παρουσιάσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των στρατευμάτων της από τη βόρεια Κύπρο ».


Στις δηλώσεις περί εξοπλιστικών προγραμμάτων είχε απαντήσει ο Έλληνας υπουργός Άμυνας Ευάγγελος Βενιζέλος, ο οποίος εξήρε μεν την τοποθέτηση του Κον Μπεντίτ, αλλά επεσήμανε ότι οι πληροφορίες του δεν είναι ακριβείς και ότι στην Ελλάδα δεν έχει ανοίξει κανένα νέο εξοπλιστικό πρόγραμμα:
«Άλλη μία διάψευση που είναι σαν να μην υπάρχει διάψευση», λέει ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ. «Τον περασμένο Αύγουστο έγιναν διαπραγματεύσεις για παράταση εξοπλιστικών προγραμμάτων. Δεν μπορεί από τη μία να λες «αισθάνομαι να με απειλεί η Τουρκία» και από την άλλη να λες «εγώ όμως δεν σχεδιάζω εξοπλιστικά προγράμματα». Δεν είναι αλήθεια αυτό. Και εξοπλιστικά προγράμματα τρέχουν και αποθέματα του πρώην ανατολικογερμανικού στρατού αγοράζονται σε τιμή ευκαιρίας».


«Οι Έλληνες έχουν χάσει την αίσθηση του κοινού συμφέροντος»


Ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ γνωρίζει εδώ και πολλά χρόνια τον Έλληνα πρωθυπουργό. Πιστεύει άραγε ότι θα τα καταφέρει να δώσει λύσεις στην οικονομία; Η απάντηση είναι αφοπλιστική:
«Νομίζω ότι και ο ίδιος έχει περιγράψει το μεγάλο πρόβλημα της χώρας, δηλαδή ότι μετά την οικονομική κακοδιαχείριση της τελευταίας εικοσαετίας κανένας Έλληνας δεν έχει αίσθηση του κοινού συμφέροντος. Πλούσιοι, φτωχοί, επιχειρηματίες, μεταφορείς, ξενοδόχοι, όλοι λένε «ναι, αλλά χωρίς εμένα». Έτσι όμως δεν μπορεί να σωθεί η Ελλάδα. Θα είναι πολύ δύσκολο αν δεν αποκατασταθεί με κάποιον τρόπο αυτή η αίσθηση του κοινού συμφέροντος».
Οι Ευρωπαίοι Πράσινοι έχουν κατηγορήσει επανειλημμένα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αδράνεια που επέτεινε την κρίση δανεισμού της Ελλάδας. Σήμερα ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ φαίνεται να βλέπει με συμπάθεια την ιδέα επιμήκυνσης του προγράμματος για την στήριξη της ελληνικής οικονομίας:
«Από τη μία πλευρά ήταν σωστό να επιδείξουμε αλληλεγγύη με την Ελλάδα παρέχοντας οικονομική βοήθεια. Από την άλλη πλευρά όμως θα έπρεπε κανείς να επιμηκύνει τον χρόνο για τη μείωση των τρομακτικών ελλειμμάτων. Είναι πολύ μεγάλη η πίεση για τους απλούς πολίτες στην Ελλάδα. Νομίζω ότι στο όνομα της κοινής ευρωπαϊκής συνείδησης η Κομισιόν θα έπρεπε να είχε κάνει διαφορετική συμφωνία»


Και μια φανταστική υπόθεση: αν ο κον Μπεντίτ ήταν Έλληνας βουλευτής (πού τέτοια τύχη…)
Τι θα γινόταν, όμως, αν κάποιος Έλληνας βουλευτής μιλούσε έτσι; Αναρωτιέται ο Χριστόφορος Κάσδαγλης στο ΕΨΙΛΟΝ της τελευταίας Κυριακάτικης ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 24-12-2010 και συνεχίζει τον υποθετικό του λόγο, «τι θα γινόταν, αν ένας Έλληνας βουλευτής έλεγε, για παράδειγμα, στο ελληνικό κοινοβούλιο: «Υπήρχε μια εποχή που ακούγαμε να λένε: Θέλω τα λεφτά μου πίσω! Τώρα λέμε: «Θέλω να βγάλω λεφτά στην πλάτη της Ελλάδας». Όταν δανείζουμε σε κάποιον άλλο με 3% και στην Ελλάδα με 6%, τότε βγάζουμε κέρδη στην πλάτη της Ελλάδας. Είναι απαράδεκτο». Ένας τέτοιος βουλευτής στην Ελλάδα θα εθεωρείτο ανεύθυνος και λαϊκιστής. Αν πάλι τολμούσε να πάει λίγο παραπέρα και να προτείνει «ζητώ από το Συμβούλιο της Ε.Ε. να πει στο ΔΝΤ να εμπλέξει το Διεθνή Οργανισμό Εργασίας (ILO) στον έλεγχο των όσων συμβαίνουν στην Ελλάδα… Μιλάμε για ανθρώπους, υπάρχουν προβλήματα εργασίας, μισθών και νομίζω πως δεν πρέπει μονάχα οι χρηματοοικονομικοί φορείς να υπαγορεύουν τι πρέπει να γίνει αγνοώντας παντελώς τον ανθρώπινο παράγοντα…», ένας τέτοιος βουλευτής θα εγκαλείτο, γιατί με τον εμπρηστικό του λόγο ερεθίζει τις διεθνείς αγορές.

Πέμπτη, 23 Δεκεμβρίου 2010

Να τα πούμε;

Θα ξαναγεννηθεί μεθαύριο όπως το 'χει συνήθειο 2.000 χρόνια τώρα. Η βιογραφία του θεωρείται το πιο πολυδιαβασμένο βιβλίο στον δυτικό κόσμο. Αυτό θα πει βιογραφικό.
Η μορφή του είναι η περισσότερο εικονογραφημένη, λαξεμένη, χαραγμένη, αναγνωρίσιμη. Και το όνομά του ίσως το πλέον εκφωνημένο, ειπωμένο, πρόχειρο τόσο για επικλήσεις όσο και για βωμολοχίες. Αυτό θα πει σελέμπριτι.
     Οι φάσεις της ζωής του ήταν σημαδιακές, μία και μία. Και η ίδια του η γέννηση, το μικρό προσωπικό μπιγκ μπανγκ στη ζωή του καθενός, ήταν προαναγγελμένη. Οι επιστήμονες λένε ότι πριν από την μεγάλη έκρηξη δεν υπήρχε χρόνος, αυτός γεννήθηκε μαζί της. Το ίδιο ισχύει και για την γέννηση όλων μας, ο χρόνος μετράει από τότε που ερχόμαστε στον κόσμο. Οχι όμως και γι' αυτόν. Γι' αυτόν το χρονόμετρο ήδη έτρεχε από καιρό.
     Η σχέση του με τον χρόνο πάντοτε ήταν ιδιότυπη. Το πιο διάσημο μωρό στον κόσμο, το πλέον «φωτογραφημένο», εξαφανίζεται από προσώπου γης. Αφήνοντας τη Θεολογία αμήχανη, την Ιστορία άφωνη και την ψυχανάλυση να οργιάζει. Δεν μας δώρισε την παιδική του ηλικία, τους σπασμούς της εφηβείας, τα ατίθασα χρόνια της νιότης. Τον ξέρουμε, τον φανταζόμαστε, τον αναγνωρίζουμε είτε ως μωρό, είτε ως άντρα. Τα ενδιάμεσα άνοιξε η γη και τα κατάπιε.
      Γέννηση και δράση ήταν η ζωή του. Αλλά τι γέννηση ήταν αυτή! Οσο για τη δράση, μέσα σε ένα χρόνο πρόλαβε και έκανε ό,τι δεν φτάνουν δύο και τρεις ζωές για να κατορθωθούν. Η ιδιόμορφη σχέση με τον χρόνο συνεχίζεται. Βάδιζε στα χνάρια των προφητειών. Οι πράξεις του ήταν προειπωμένες, η ζωή του σκηνοθετημένη, το σκηνικό είχε στηθεί από τα βάθη των αιώνων. Γηραλέοι κύριοι, πεθαμένοι από καιρό, του υπαγόρευαν τι να κάνει. Το «ίνα πληρωθούν τα ρηθέντα εκ των προφητών» τον ακολουθεί σε κάθε βήμα. Και όμως, κατά έναν τρόπο μαγευτικά αντιφατικό, θεϊκό θα λέγαμε, αυτό δεν έκανε τη ζωή του ούτε τόσο δα λιγότερο απρόβλεπτη και τη δράση του ούτε τόσο δα λιγότερο συναρπαστική. Και τα λόγια του ούτε τόσο δα λιγότερο πρωτότυπα και, ώρες ώρες, συγκλονιστικά.
     Στη σωστή ηλικία τα έκανε όλα και τα είπε όλα. Μίλησε, έδρασε, ερωτεύτηκε. Αβίαστα, άνετα. Εύκολα, θα λέγαμε, και αυτό ήταν το μεγαλύτερο θαύμα. Με τόσους καταναγκασμούς, τόσους προφήτες πάνω από το κεφάλι του και δεν έχασε ίχνος από τη σπίθα και τον αυθορμητισμό του. Με τέτοιο Πατέρα και δεν νοιάστηκε ποτέ για οιδιπόδεια. Χωρίς τύψεις, χωρίς ενοχές και συμπλέγματα, ο εφιάλτης του ψυχαναλυτή. Ο άνθρωπος, λέμε τώρα, που χωρίς ψυχή προς έρευνα και ανάλυση ο ίδιος, ανάσταινε νεκρούς και έστελνε τις ψυχές πίσω στα σώματα.
    Που πάνω απ' όλα άλλαξε τον Πατέρα. Και τι Πατέρας ήταν αυτός, όχι κανένας τυχαίος. Τον πήρε σκληρό, άγριο και εκδικητικό και μας τον παρέδωσε άκακο, συμπονετικό και αγαπησιάρη. Θεολόγοι και επιστήμονες συμφωνούν ότι το «αγαπάτε αλλήλους» άλλαξε τον κόσμο. Κάτι σαν πρώιμος διαφωτισμός. Εμείς θα κρατήσουμε κάτι άλλο.
    Ενα χαριτωμένο εβραϊκό έθιμο ήθελε ορισμένα εγκλήματα να τιμωρούνται με θάνατο διά λιθοβολισμού. Μάλιστα, ακόμη πιο χαριτωμένο ήταν το γεγονός ότι το μέγεθος του εγκλήματος έβαινε αντιστρόφως ανάλογα με το μέγεθος των λίθων. Για να γίνει πιο παρατεταμένος και επώδυνος ο θάνατος. Είχε μαζευτεί λοιπόν το πλήθος για να λιθοβολήσει μία κακομοίρα γυναίκα. Και πάνω που το διασκέδαζαν, διαλέγοντας τα πετραδάκια τους, σηκώνεται ο άνθρωπος, λέμε τώρα, και πετάει το ανεπανάληπτο: «Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθο βαλέτω». Και τους αφήνει όλους παγωτό. Και εδώ είναι που η έκφραση «δεν υπάρχει» αποκτά μεταφυσική διάσταση.
     Πώς λέμε για μια πανέμορφη, ελκυστική γυναίκα, «θεά» πραγματική, ότι αυτή δεν υπάρχει; Έτσι και για αυτόν τον άνθρωπο μπορούμε με την ίδια ευκολία που μας δίδαξε και ο ίδιος να πούμε: «Ουκ έστιν ώδε». Δεν υπάρχει.

[Χρονογράφημα από τη στήλη ΑΛΛΑ ΛΟΓΙΑ του Γιάννη Παρασκευόπουλου στην Χριστουγεννιάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 23/24 Δεκεμβρίου 2010 – Ο πίνακας είναι της Εριέττας Βορδώνη]

Τρίτη, 21 Δεκεμβρίου 2010

«Γιατί διδάσκουμε Αρχαία Ελληνικά στα παιδιά»


Γιατί αλήθεια διδάσκουμε τα αρχαία ελληνικά στα παιδιά που θέλουμε να μορφώσουμε, σε τόσο πολλές ώρες μάλιστα; (απόσπασμα από ανέκδοτη ομιλία του Ι.Θ. Κακριδή)


Τρεις είναι οι κύριοι λόγοι που μας υποχρεώνουν να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να επικοινωνήσουν όσο γίνεται περισσότερο με τον αρχαίο κόσμο.


      Πρώτα απ’ όλα, γιατί είμαστε κι εμείς Έλληνες. Από τον καιρό του Ομήρου ως σήμερα έχουν περάσει κάπου δυο χιλιάδες εφτακόσια χρόνια. Στους αιώνες που κύλησαν οι Έλληνες βρεθήκαμε συχνά στο απόγειο της δόξας, άλλοτε πάλι στα χείλια μιας καταστροφής ανεπανόρθωτης∙νικήσαμε και νικηθήκαμε αμέτρητες φορές∙ δοκιμάσαμε επιδρομές και σκλαβιές∙ αλλάξαμε θρησκεία∙ στους τελευταίους αιώνες η τεχνική επιστήμη μετασχημάτισε βασικά τη μορφή της ζωής μας∙ και όμως κρατηθήκαμε Έλληνες, με την ίδια γλώσσα–φυσικά εξελιγμένη–, με τα ίδια ιδανικά, τον ίδιο σε πολλά χαραχτήρα και με ένα πλήθος στοιχεία του πολιτισμού κληρονομημένα από τα προχριστιανικά χρόνια. Στον πνευματικό τομέα κανένας λαός δεν μπορεί να προκόψει, αν αγνοεί την ιστορία του, γιατί άγνοια της ιστορίας θα πει άγνοια του ίδιου του ίδιου του εαυτού του. Είμαι Έλληνας, συνειδητός Έλληνας, αυτό θα πει, έχω αφομοιώσει μέσα μου την πνευματική ιστορία των Ελλήνων από τα μυκηναϊκά χρόνια ως σήμερα.
      Ο δεύτερος λόγος που μας επιβάλλει να γνωρίσουμε την αρχαία πνευματική Ελλάδα είναι ότι είμαστε κι εμείς Ευρωπαίοι. Ολόκληρος ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός στηρίζεται στον αρχαίο Ελληνικό, με συνδετικό κρίκο τον ρωμαϊκό. Με τους άλλους Ευρωπαίους μας δένει βέβαια και ο Χριστιανισμός, όσο και να μας χωρίζουν ορισμένα δόγματα. Μα και ο Χριστιανισμός έπρεπε να δουλευτεί πρώτα με την Ελληνική σκέψη, για να μπορέσει ν’ απλώσει έπειτα στον ευρωπαϊκό χώρο. Η ρίζα του πολιτισμού των Ευρωπαίων όλων είναι ο αρχαίος ελληνικός στοχασμός και η τέχνη, γι’ αυτό δεν μπορεί να τα αγνοεί κανείς, αν θέλει να αισθάνεται πως πνευματικά ανήκει στην Ευρώπη.
     Μα ο κυριότερος λόγος που δεν επιτρέπεται οι νέοι μας ν’ αγνοούν την αρχαίαν Ελλάδα είναι άλλος: στην Ελλάδα για πρώτη φορά στα χρονικά του κόσμου ανακαλύφτηκε ο άνθρωπος ως αξία αυτόνομη, ο άνθρωπος που θέλει να κρατιέται ελεύθερος από κάθε λογής σκλαβιά, και υλική και πνευματική. Μέσα στους λαούς που περιβάλλουν τον ελληνικό χώρο στα παλιά εκείνα χρόνια υπάρχουν πολλοί με μεγάλο πολιτισμό, πάνω απ’ όλους οι Αιγύπτιοι και οι Πέρσες. Οι λαοί όμως αυτοί ούτε γνωρίζουν ούτε θέλουν τον ελεύθερο άνθρωπο. Το απολυταρχικό τους σύστημα επιβάλλει στα άτομα να σκύβουν αδιαμαρτύρητα το κεφάλι μπροστά στο βασιλέα και στους θρησκευτικούς αρχηγούς. Η ελεύθερη πράξη και η ελεύθερη σκέψη είναι άγνωστα στον εξωελληνικό κόσμο. Και οι Έλληνες; Πρώτοι αυτοί, σπρωγμένοι από μια δύναμη που βγαίνει από μέσα τους και μόνο, την δεσποτεία θα την μεταλλάξουν σε δημοκρατία,και από την άβουλη, ανεύθυνη μάζα του λαού θα πλάσουν μια κοινωνία από πολίτες ελεύθερους, που καθένας τους να νιώθει τον εαυτό του υπεύθυνο και για τη δική του και για των άλλων την προκοπή. Ο στοχασμός είναι κ’ αυτός ελεύθερος για τα πιο τολμηρά πετάματα του νου και της φαντασίας. Ο Έλληνας είναι ο πρώτος, που ενώ ξέρει πως δεν μπορεί ατιμώρητα να ξεπεράσει τα σύνορα του ανθρώπου και να γίνει θεός, όμως κατέχεται από μια βαθιά αισιοδοξία για τις ανθρώπινες ικανότητες και είναι γεμάτος αγάπη για τον άνθρωπο, που τον πιστεύει ικανό να περάσει τις ατέλειές του και να γίνει αυτό που πρέπει να είναι−ο τέλειος άνθρωπος.
      Αυτή η πίστη στον τέλειον άνθρωπο, συνδυασμένη με το βαθύ καλλιτεχνικό αίσθημα που χαρακτηρίζει την ελληνική φυλή, δίνει στον αρχαίον Έλληνα τον πόθο και την ικανότητα να πλάσει πλήθος ιδανικές μορφές σε ό,τι καταπιάνεται με το νου, με τη φαντασία και με το χέρι: στις απέριττες μορφές που σχεδιάζουν οι τεχνίτες στα αγγεία της καθημερινής χρήσης, στη μεγάλη ζωγραφική, στην πλαστική του χαλκού και του μαρμάρου, πάνω απ’ όλα στο λόγο τους, και τον πεζό και τον ποιητικό.
     Αυτόν τον κόσμο θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας, για να μορφωθούν∙ για να καλλιεργήσουν τη σκέψη τους αναλύοντας τη σκέψη των παλιών Ελλήνων∙ για να καλλιεργήσουν το καλλιτεχνικό τους αίσθημα μελετώντας ό,τι ωραίο έπλασε το χέρι και η φαντασία των προγόνων τους∙ για να μπορέσουν κι αυτοί να νιώσουν τον εαυτό τους αισιόδοξο, ελεύθερο και υπεύθυνο για τη μοίρα του ανθρώπου πάνω στη γη∙ προπαντός για να φουντώσει μέσα τους ο πόθος για τον τέλειον άνθρωπο.

Παρασκευή, 17 Δεκεμβρίου 2010

O μοτοσικλετιστής και ο δρομέας (ή για την έκσταση της ταχύτητας και τη γλυκιά απραξία)


Ό,τι χαρακτηρίζει την εποχή μας είναι η αδυνατότητα να παραμείνεις στη θέση σου. Κι όμως, μόνο οι αργόσχολοι μπορούν να κοιτάζουν τα παράθυρα του καλού θεού. Όποιος κοιτάζει τα παράθυρα του καλού θεού δεν βαριέται: είναι ευτυχής


Τα πάντα στην εποχή μας κινούνται γρηγορότερα. Ζούμε σε μια εποχή «όπου το e/mail αντικαθιστά την επιστολογραφία, όπου τα άρθρα στις εφημερίδες γίνονται όλο και μικρότερα, οι εναλλαγές εικόνων στις οθόνες συχνότερες». Το αεικίνητο και μεταβαλλόμενο ύφος της επικοινωνίας, που εισήχθη με το MTV. απεικονίζει επακριβώς το πνεύμα της εποχής. Γιατί «η ταχύτητα είναι εθιστικό ναρκωτικό: Γεμίζουμε τα αργά κενά μιλώντας στο κινητό τηλέφωνο ενώ περπατάμε στο δρόμο τρομοκρατημένοι, ή πιάνουμε τους εαυτούς μας στον κινηματογράφο να ψάχνουν ψηλαφητά το πλήκτρο Fast forword..»
Ο,τι χαρακτηρίζει την σύγχρονη εποχή είναι η αδυνατότητα να παραμείνεις στη θέση σου

Δεν επιλέγεις να είσαι σε κίνηση: Τίθεσαι σε κίνηση.



Γιατί ο κινητισμός αποτελεί τη νέα θρησκεία της εποχής: «αποτελεί την κύρια σύγχρονη μορφή του μηδενισμού: Πρέπει να επιταχύνουμε- δηλαδή σύμφωνα με τις μαγικές λέξεις της μεντιακής ορθοδοξίας να γίνουμε «ευκίνητοι» «εύκαμπτοι» «να δείξουμε «περισσότερη ευελιξία» να «προσαρμοσθούμε».
«Από τη στιγμή που ο άνθρωπος εκχωρεί την ικανότητα του για ταχύτητα σε μια μηχανή: το σώμα του βρίσκεται εκτός παιχνιδιού και παραδίδεται σε μια παχύτητα που είναι ασώματη, ταχύτητα αμιγής, ταχύτητα καθαυτή, ταχύτητα- έκσταση» .
Για παράδειγμα, ο άνθρωπος που σκύβει πάνω στη μοτοσικλέτα του, -γράφει ο Μιλαν Κούντερα,- δεν μπορεί να συγκεντρωθεί παρά μόνο στη παρούσα στιγμή, γαντζώνεται πάνω σε ένα κλάσμα χρόνου, αποκομμένο και από το παρελθόν και από το μέλλον, βρίσκεται σε κατάσταση έκστασης: σε αυτή τη κατάσταση, δεν ξέρει τίποτε για την ηλικία του, για τη γυναίκα του, για τα παιδιά του, για τις σκοτούρες του.
Σε αντίθεση με τον μοτοσικλετιστή, ο δρομέας είναι πάντοτε παρών στο σώμα του, αφού είναι αναγκασμένος να σκέφτεται ασταμάτητα τις φουσκάλες του, το λαχάνιασμα του: Όταν τρέχει, αισθάνεται το βάρος του, την ηλικία του, έχοντας όσο ποτέ άλλοτε συνείδηση του εαυτού του και του χρόνου της ζωής του.


Μια τσέχικη παροιμία δίνει τον ορισμό της γλυκιάς απραξίας με μια μεταφορά; «(οι αργόσχολοι) κοιτάζουν τα παράθυρα του καλού Θεού. Οποίος κοιτάζει τα παράθυρα του καλού Θεού δεν βαριέται: είναι ευτυχής».


Όμως στον κόσμο μας η αργία μεταβλήθηκε σε αεργία, που είναι τελείως άλλο πράγμα: ο άεργος είναι στερημένος, βαριέται, αναζητάει μονίμως την κίνηση που του λείπει.

[Πηγή Πέτρος Θεοδωρίδης, Ιστολόγιο Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΝΕΣΦΕΡΑΤΟΥ http://nosferatos.blogspot.com/  , εχει δημοσιευτει στην εφημ. ΕΝ ΟΙΚΩ]

Πέμπτη, 16 Δεκεμβρίου 2010

Ανάλυση στα γεγονότα: τα πρόσωπα και τα πράγματα με το όνομά τους


Η ωμή αλήθεια για την οικονομική κρίση (για να μην κρυβόμαστε πίσω απ’ το δάχτυλο μισόλογων)


Εκεί που ξεπέσαμε, τίποτε δεν γίνεται δίχως ειλικρινή απάντηση σε κρίσιμα ερωτήματα, με πρώτη την απορία: Αν δεν συμμορφωθούμε με τις απαιτήσεις της τρόικας, υπάρχουν χρήματα για να πληρωθούν μισθοί, συντάξεις και τρέχοντα λειτουργικά έξοδα του κράτους;
Το ερώτημα είναι ρητορικό, αφού η απάντηση είναι δεδομένη, όσο και παγερή: Δεν υπάρχει σάλιο (!), όπως είχε πει πρόσφατα ένας από τους λίγους ευπρεπείς υπουργούς με ακαδημαϊκό ήθος!
Ερώτημα δεύτερο: Από πότε η Ελλάδα αδυνατεί να κάνει αυτές τις πληρωμές, δίχως δανεισμό; Και πάλι η παγερή ευθεία απάντηση, που μόλις πριν από λίγους μήνες πληροφορηθήκαμε, είναι ότι αυτή η αδυναμία υπάρχει σταθερά από την εποχή της οικουμενικής κυβέρνησης του 1989 (Μητσοτάκη, Παπανδρέου και Φλωράκη, με πρωθυπουργό τον Ζολώτα!), πριν από 21 χρόνια.
Ερώτημα τρίτο: Υπήρξε κάποιος από τους αναιδείς βερμπαλιστές του πολιτικού κόσμου, πριν από τις περσινές βουλευτικές εκλογές, που να μας ενημέρωσε ευθέως και με κάποια πρόταση εξόδου από αυτήν την κατάπτωση; Είναι γνωστό πως όχι!
Οι εκάστοτε προεκλογικές περίοδοι, με τα πλαστικά σημαιάκια και τα σεληνιαζόμενα πλήθη των ανεγκέφαλων οπαδών κάτω από τα πολιτικά μπαλκόνια, ήταν φούσκες κούφιας συνθηματολογίας, υποσχέσεις για διορισμούς στο άφραγκο Δημόσιο, κι ακόμη, χαζοχαρούμενες διακηρύξεις «για ακόμη καλύτερες μέρες»!
Πάμε λοιπόν στο επόμενο ερώτημα: Τι θα γίνει αν δεν συμμορφωθούμε με τα σκληρά μέτρα που αξιώνει η τρόικα; Όποιος αφελής, ας περιμένει ειλικρινή απάντηση... Από τότε που θυμάμαι τα άγια πάθη του τόπου μας, τρεις φορές η λεγόμενη άρχουσα τάξη, σταθερά, λεηλάτησε και ρήμαξε τον εμπαιζόμενο λαό και τα οράματα που εκείνος δικαιούται να έχει. Η πρώτη φορά, που εγώ θυμάμαι, ήταν στην εποχή της γερμανικής στρατιωτικής Κατοχής. Συγκεντρώθηκε τότε τεράστιος πλούτος ακίνητης περιουσίας από τους εκμεταλλευτές της δυστυχίας του κοσμάκη, που πέθαινε από πείνα. Η δεύτερη φορά ήταν στη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου, με τη διασπάθιση της αμερικανικής βοήθειας, την οποία λεηλάτησαν οι αετονύχηδες του πολιτικού και του επιχειρηματικού κόσμου της Κεντροδεξιάς. Και η τρίτη περίοδος λεηλασίας είναι αυτή που βιώσαμε μετά την πτώση της χούντας των απριλιανών, με πρωταγωνιστές τον σταθερά αμαρτωλό εσμό κάποιων νεόπλουτων οικογενειών, που παριστάνουν τον πολιτικό κόσμο της Δημοκρατίας, τους συνδικα-ληστές και τα τρωκτικά των επιδοτήσεων μέσα στους κόλπους της ευρωπαϊκής σύγκλισης.

         Εκεί που ξεπέσαμε, τόσο με την αδυναμία του κράτους να πληρώνει μισθούς και συντάξεις όσο και με την ακατάσχετη φυγή των νέων μας στο εξωτερικό, σε αναζήτηση θέσης απασχόλησης, η αλήθεια είναι εφιαλτική: χωρίς αποφασιστική αντίδραση στη σήψη δεν υπάρχει προοπτική σωτηρίας. Το μεταδικτατορικό και κατ' ευφημισμό δημοκρατικό πολίτευμα είναι σάπιο! Χρειάζεται γκρέμισμα και εξαρχής χτίσιμο πάνω σε υγιείς βάσεις, με προοπτική αντοχής στο παρόν και στο μέλλον. Μα, προπαντός, χρειάζεται να αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι: εγώ, εσύ, φίλε αναγνώστη, ο γείτονας και κάθε ψεύτης και κλέφτης, που δεν έπαψε να κλέβει σε κάθε περίσταση και σε κάθε ευκαιρία.
     Να πάψουμε να σκύβουμε το κεφάλι, όταν πληρώνουμε τους κακομαθημένους γιατρούς, καθώς εκείνοι δεν δίνουν απόδειξη είσπραξης αμοιβής. Κι όχι μόνον οι γιατροί και οι δικηγόροι. Κάθε μαστοράντζα: υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, κλειδαράδες, μπογιατζήδες κ.ο.κ. Να κόψουμε ακόμη και την καλημέρα στα τσόφλια, που μπήκαν στα υπουργεία (κι όχι μόνο στο παρελθόν...) και δυσαρεστήθηκαν με την επίπλωση του γραφείου τους, πως τάχα είναι κατώτερη της μεγάλης και αρχοντικής καταγωγής τους!
      Να δώσουμε δέκα φάσκελα στους νεόκοπους δημάρχους που, πριν ακόμη αναλάβουν τα καθήκοντά τους, αξίωσαν να διπλασιαστούν οι κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητες αποδοχές τους, όπως επίσης αξίωσαν να τους επιτραπεί η παράλληλη επαγγελματική τους απασχόληση, κατά το πρότυπο των άλλων τρωκτικών, που λάμπουν με τη σταθερή απουσία τους από τις συνεδριάσεις της Βουλής!
      Και για το Μνημόνιο, ποια γνώμη έχεις; ρώτησα φίλο με γνώση και περίσκεψη. Με παρέπεμψε στην πρόσφατη δήλωση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος: Είναι η τελευταία ευκαιρία για τη γενιά των παιδιών μας. Όχι για μας. Εμείς είμαστε άξιοι της αδολεσχίας μας. Αλλά για να πετύχει το Μνημόνιο, θα πρέπει πρωτίστως να αρθεί για όλους ανεξαιρέτως το τραπεζικό απόρρητο για τα τελευταία είκοσι χρόνια. Και να δοθεί σε κοινή θέα στο Διαδίκτυο.

[άρθρο του ΚΩΣΤΑ Ε. ΜΠΕΗ, που δημοσιεύτηκε στην στήλη του στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 15/12/2010] www.kostasbeys.gr  

Η δουλεία του δογματισμού και η αρετή της ανεκτικότητας

Η δουλεία του δογματισμού και η αρετή της ανεκτικότητας, δυο κείμενα που δίνουν πολλές αφορμές για ένα ευρύτερο προβληματισμό γύρω από τα θέματα του φανατισμού, της βίας και των συνεπειών τους



1ο ΚΕΙΜΕΝΟ: Η δουλεία του δογματισμού (απόσπασμα από δοκίμιο του Ε.Π. Παπανούτσου
      Από τη φύση του ιδεοπλάστης και ιδεολόγος ο άνθρωπος γίνεται από πνευματική αδράνεια και ηθική δειλία ιδεοληπτικός, αιχμάλωτος των ιδεών δούλος των διανοητικών προϊόντων του. Τέτοιος είναι ο μισαλλόδοξος και ο δογματικός. Εκείνος, που με πείσμα και ακαμψία κλείνεται μέσα στις ιδέες του αρνούμενος και το παραμικρό άνοιγμα στους τοίχους της φυλακής του. Επειδή δεν θέλει να δει, δεν μπορεί πλέον να δει τίποτα πέρα από το στενό πνευματικό του ορίζοντα. Ας θυμηθούμε την περίφημη πλατωνική αλληγορία: τους δεσμώτες του σπηλαίου. Από τη μακρά εγκάθειρξή τους στη σκοτεινή φυλακή έχασαν όχι μόνο τη δύναμη της όρασης, αλλά και τη θέληση να βγουν στο φως και ν’ αντικρίσουν τα ίδια τα πράγματα. Είναι τόσο καλά βολεμένοι, ήσυχοι και μακάριοι στον ίσκιο των ειδώλων του, ώστε εάν κανείς επιχειρήσει να τους τραβήξει έξω, διαμαρτύρονται, εξοργίζονται και είναι ικανοί να διαμελίσουν τον απερίσκεπτο ελευθερωτή τους.
      Τίποτα δεν ενοχλεί τον δογματικό όσο ο έλεγχος, η κριτική των άρθρων της πίστης του. Φοβάται μήπως αναγκαστεί να μετακινηθεί από τις θέσεις του και αμυνόμενος επιτίθεται εναντίον εκείνων που και διακριτικά ακόμη δοκιμάζουν να κλονίσουν την τυφλή βεβαιότητά του. Τους υποπτεύεται, αμφισβητεί τις καλές προθέσεις τους, δεν σκέπτεται καν να τους ακούσει. «Υπάρχουν» λέει, «αρχές, κανόνες έννοιες που βρίσκονται πέρα από κάθε αμφιβολία και είναι καθαρή μωρία να κατεβάζει κανείς από τα βάθρα τους αυτές τις σεβάσμιες ιδέες και να τις παραδίδει στον έλεγχο του τυχόντος». – Αν έμενε με την αντίληψη αυτή ο άνθρωπος, δεν θα είχε απομακρυνθεί πολύ από τα άλλα δίποδα ζώα. Ευτυχώς για τον πολιτισμό μας αποφάσισε νωρίς ν’ απαρνηθεί τις πνευματικές ανέσεις του και να ριψοκινδυνέψει στο πέλαγος της ελεγχόμενης γνώσης. Η ιστορία της επιστήμης (στα πρώτα αποφασιστικά βήματά της την έλεγαν: φυσιολογία και φιλοσοφία) είναι μια μακρά σειρά από τολμηρές πρωτοβουλίες για την απελευθέρωση του σκεπτόμενου ανθρώπου από την ιδεοληψία και το δογματισμό, με το επαναστατικό σύνθημα του «λόγον διδόναι». Παρά την ανευλάβεια που κατηγορείται ότι δείχνει απέναντι στον παραδοσιακό κώδικα των «αναμφισβήτητων αληθειών», ο επιστήμονας απαιτεί από κάθε ιδέα, οποιαδήποτε κι αν έχει σημαία, να δεχτεί τον έλεγχο και να επιδείξει τους τίτλους της. [απόσπασμα από κείμενο του Ε.Π. Παπανούτσου –– βιβλίο ΕΚΦΡΑΣΗ/ έκθεση για όλες τις τάξεις του Λυκείου Σπ. Κόυτρα σελ. 455]






2ο ΚΕΙΜΕΝΟ: Η αρετή της ανεκτικότητας
     Χαρακτηριστικό δημιούργημα των νεώτερων χρόνων, η ανεκτικότητα εμφανίστηκε ως αίτημα κατά τη διάρκεια των θρησκευτικών πολέμων που μάστιζαν την ήπειρό μας μετά τη Μεταρρύθμιση. Ο ορθολογικός διαφωτισμός περιέλαβε στον πυρήνα της ηθικής και πολιτικής διδασκαλίας του το καθήκον σεβασμού όποιων ανήκουν σε διαφορετική εθνότητα, ασπάζονται άλλη ή καμιά θρησκεία, μιλούν άλλη γλώσσα, έχουν διαφορετικό χρώμα δέρματος ή απλώς σκέφτονται διαφορετικά από εμάς. Οι αγώνες για ανεξιθρησκία, για κατάργηση των φυλετικών διακρίσεων, για ελευθερία του λόγου και της συνείδησης και, πάνω απ’ όλα, για καθιέρωση φιλελεύθερων και δημοκρατικών θεσμών συνδέονται άρρηκτα με το αίτημα της ανεκτικότητας. Η σημερινή κατάσταση, αλλά και η ευκολία με την οποία ορισμένοι, εν ονόματι μιας δήθεν κριτικής σκέψης, αμφισβητούν ριζικά την ηθική αξία του ορθολογισμού των νεοτέρων χρόνων, κάνει επίκαιρη την υπενθύμιση της σημασίας της ανεκτικότητας και των λόγων που την αναδεικνύουν αναγκαίο θεμέλιο των θεσμών μας.
     Η αξία της ανεκτικότητας προκύπτει ανάγλυφη, αν τη συγκρίνουμε με το αντίθετό της: το φανατισμό και τη μισαλλοδοξία. Καθημερινή εμπειρία όλων μας είναι ότι στον κόσμο δεν επικρατούν ενιαίες θρησκευτικές, πολιτικές, ηθικές αντιλήψεις και ότι στα διάφορα πρακτικά ερωτήματα που απασχολούν ένα μεγαλύτερο ή μικρότερο κύκλο ανθρώπων δε δίνονται συνήθως ομόφωνες απαντήσεις. Αυτό δεν είναι από μόνο του κακό. Το κακό αρχίζει εκεί όπου εμφανίζεται ο φανατισμός και μισαλλοδοξία. Φανατικός και μισαλλόδοξος δεν είναι απλώς όποιος είναι πεισμένος ότι οι δικές του αξίες, απόψεις και προτάσεις είναι ορθότερες. Το αποφασιστικό παραπέρα βήμα που κάνει είναι ότι αποκλείει εκ των προτέρων το να έχουν οι άλλοι ορθές αξίες, απόψεις και προτάσεις. Δεν είναι αυτός που έχει κάνει δικές του ορισμένες απόψεις, επειδή πιστεύει ότι είναι ορθές, αλλά αντίθετα αυτός που προβάλλει ως ορθές τις απόψεις του αποκλειστικά και μόνο επειδή είναι δικές του. Απορρίπτει έτσι τις απόψεις των άλλων όχι για την ουσία τους, αλλά για την προέλευσή τους, τις πολεμά αποκλειστικά και μόνο επειδή δεν είναι δικές του.
      Στο σημείο αυτό φαίνεται η ηθική υπεροχή της ανεκτικότητας, αλλά και άρρηκτος σύνδεσμος της ηθικής με τον ορθό λόγο. Η στάση του φανατικού και του μισαλλόδοξου είναι ακραία, εγωιστική και ανορθολογική. Τοποθετεί τον εαυτό του πριν από οποιαδήποτε άποψη ή αξία, πριν από οποιοδήποτε επιχείρημα. Το πρώτο πράγμα που κάνει είναι να ξεχωρίζει τον κόσμο στα δύο, σε ό,τι είναι δικό του και ό,τι είναι ξένο, σε εχθρούς και φίλους. Στην επικοινωνία του με τους άλλους (που δεν ανήκουν στην ίδια εθνότητα, θρησκευτική ομάδα) αυτό που εξετάζει πρώτο είναι η προέλευση των απόψεων, το αν δηλαδή πηγάζουν από το ατομικό ή συλλογικό εγώ με το οποίο ταυτίζει τον εαυτό του, οπότε οι απόψεις είναι αυτοδίκαια αυτές που πρέπει να επικρατήσουν ή αν προέρχονται από κάπου αλλού, οπότε οι απόψεις αυτές πρέπει αυτοδίκαια να απορριφθούν. Ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία είναι αυτό ακριβώς: η ηθική και πολιτική αυτοδικία. Αντίθετα η ανεκτικότητα είναι η στάση εκείνου που, αν επιμένει στις απόψεις του, είναι επειδή έχει προηγουμένως προσπαθήσει να ελέγξει την ορθότητά τους. Είναι η στάση εκείνου που αναγνωρίζει και στους άλλους την ικανότητα να ελέγχουν αντίστοιχα τις δικές του. Είναι η στάση εκείνου που δέχεται εκ των προτέρων ότι μπορεί να έχει κάνει λάθος στις εκτιμήσεις του και που θεωρεί ευπρόσδεκτα τα επιχειρήματα των άλλων, γιατί τον βοηθούν να οξύνει τον έλεγχο του. Ο ανεκτικός είναι έτσι, σε τελευταία ανάλυση, εκείνος που κατά την αναζήτηση του πρακτέου σέβεται τους άλλους ως πρόσωπα ισότιμα μεταξύ τους και με τον ίδιο του τον εαυτό και εξαρτά τη λήψη της σωστής απόφασης από τον αμοιβαίο καλόπιστο έλεγχο των ανταλλασσόμενων επιχειρημάτων.
[απόσπασμα από κείμενο του Π.Κ. Σούρλα –– βιβλίο ΕΚΦΡΑΣΗ/ έκθεση για όλες τις τάξεις του Λυκείου Σπ. Κόυτρα σελ. 458]


Ασκήσεις
1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Να ενημερώσεις τη τάξη σου για το περιεχόμενο του 2ου κειμένου με γραπτή περίληψη σε 90-110 λέξεις.
2. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ: με θεματική πρόταση την ιδέα από το πρώτο κείμενο «χάσμα χωρίζει τον επιστήμονα από το φανατικό», να γράψεις μια παράγραφο με σύγκριση και αντίθεση.
3. ΚΡΙΣΕΩΣ: γιατί, κατά την άποψή σου, ο συγγραφέας του 2ου κειμένου χαρακτηρίζει τη στάση του φανατικού και μισαλλόδοξου «ακραία, εγωιστική και ανορθολογική»;
4. Υποστηρίζεται ότι το δοκίμιο έχει διδακτικό χαρακτήρα, δεν του ταιριάζει όμως ο δογματισμός. Επαληθεύονται αυτά τα χαρακτηριστικά του δοκιμίου στα κείμενα που διάβασες;
5. ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ (και από τα δύο κείμενα): ποια είναι η ετυμολογία των παρακάτω σύνθετων λέξεων: ιδεοληπτικός, αιχμάλωτος, αλληγορία, σύνθημα, άρρηκτα, μισαλλοδοξία, απόφαση, άποψη
6. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: με αφορμή τα δύο κείμενα που διάβασες, να γράψεις κι εσύ ένα δοκίμιο 400-500 λέξεων για τα αίτια του φανατισμού, τις συνέπειες που μπορεί να έχει στο άτομο και την κοινωνία και να προτείνεις τρόπους με τους οποίους μπορεί να αποφευχθεί. Για επιβεβαίωση των απόψεων σου μπορείς ν’ αναφερθείς σε ιστορικά και σύγχρονα παραδείγματα.

Τρίτη, 14 Δεκεμβρίου 2010

Ιστορίες για άγριες αρκούδες…. και μαϊμούδες


ΑΝΕΚΔΟΤΟ με αρχή μέση και ΕΠΙΜΥΘΙΟ για μνημόνια, αγορές, οικονομική κρίση
και… φως στο βάθος του τούνελ (λέμε κι ένα αστείο στο τέλος για να γελάσουμε… Φως και πράσινα άλογα)


Μια φορά και έναν καιρό σε ένα χωριό, ένας άντρας ο Χάρης ανακοίνωσε στους χωρικούς ότι θα αγόραζε μαϊμούδες προς 10 δολάρια τη μία. Να και οι Μαϊμούδες!
Ξέροντας οι χωρικοί ότι υπήρχαν πολλές μαϊμούδες γύρω στο δάσος ...πήγαν και τις έπιασαν.


Ο Χάρης αγόρασε χιλιάδες προς 10 δολάρια τη μία όπως είπε
Το εμπόρευμα όμως λιγόστευε και οι χωρικοί σταμάτησαν να κυνηγάνε μαϊμούδες
Ο Χάρης ανακοινώνει ξανά ότι θα αγόραζε μαϊμούδες για 20 δολάρια τη μία.
Οι χωρικοί έτρεξαν και έπιασαν και άλλες μαϊμούδες.
Σύντομα όμως οι μαϊμούδες λιγόστεψαν κι άλλο, οι χωρικοί επέστρεψαν στα κτήματά τους.
Ο Χάρης ανακοινώνει πάλι ότι επειδή δεν υπάρχουν πλέον πολλές μαϊμούδες θα αγόραζε τη μία προς 25 δολάρια.
Οι χωρικοί πιάνουν και τις λίγες που έμειναν. Ο Χάρης τούς λέει καταλαβαίνω ότι δεν υπάρχουν πλέον παρά ελάχιστες μαϊμούδες γι' αυτό και εγώ θα σας δώσω 50 δολάρια τη μία. Αλλά επειδή πρέπει να φύγω για την πόλη για δουλειές θα αναλάβει την αγοροπωλησία ο βοηθός μου.
Ο βοηθός φωνάζει τους χωρικούς και τους λέει:
Κοιτάξτε τι έκανε ο Χάρης. Γέμισε ένα στάβλο γεμάτο με μαϊμούδες, θα σας τις πουλήσω εγώ για 35 δολάρια τη μία και όταν γυρίσει ο Χάρης τού τις πουλάτε εσείς για 50 δολάρια τη μία.
Οι χωρικοί στριμώχτηκαν μάζεψαν όλες τις οικονομίες τους και αγόρασαν όλες τις μαϊμούδες.
Δεν ξαναείδαν ούτε τον βοηθό ούτε τον Χάρη.
(και μετά εμείς ζήσαμε καλά και οι χωρικοί πτωχεύσανε)


ΕΠΙΜΥΘΙΟ:
Καλώς ήλθατε στην .. Wall Street, στις ΑΓΟΡΕΣ που μας δάνεισαν και στα ΜΝΗΜΟΝΙΑ τους. Τυχόν ομοιότητες με πρόσωπα και πράγματα της τρέχουσας πολιτικής πραγματικότητας είναι εντελώς μα εντελώς συμπτωματική. Ο Χάρης και ο βοηθός του είναι πλαστά πρόσωπα και εντελώς φανταστική υπόθεση ότι τώρα, κάπου εκεί μακριά στην Ελβετία ζουν με εισοδήματα τους τόκους από τις καταθέσεις τους και όταν αδιάκριτοι και ενοχλητικοί δημοσιογράφοι τους ρωτούν για το χωρίο τους και τη φτώχεια του μ’ ένα στόμα απαντούν «Μαζί τα φάγαμε»

Κυριακή, 12 Δεκεμβρίου 2010

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Στόχοι Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης


Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Στόχοι της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης
      Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση γεννήθηκε από την αναγκαιότητα να αντιμετωπιστεί η οικολογική κρίση. Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι η διαδικασία η οποία «θα βοηθήσει τους πολίτες να αποκτήσουν γνώση του περιβάλλοντος και, πάνω από όλα, να γίνουν ικανοί και αποφασισμένοι, να έχουν διάθεση να εργαστούν, ατομικά και συλλογικά, για την επίτευξη και τη διατήρηση μιας δυναμικής ισορροπίας μεταξύ της ποιότητας της ζωής και της ποιότητας της ζωής και της ποιότητας του περιβάλλοντος….
Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι μια πολυδύναμη και πολυδιάστατη διαδικασία και χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο επιμέρους στόχων, οι οποίοι κινούνται σε διαφορετικά αλλά δυναμικά αλληλοσχετιζόμενα επίπεδα, για την κατάκτηση του κεντρικού της σκοπού.
      Στοχεύει να οδηγήσει τα άτομα και τις κοινωνικές ομάδες στη διαμόρφωση μιας σφαιρικής αντίληψης του περιβάλλοντος, δηλαδή στη σύλληψη του περιβάλλοντος ως δυναμικού πλέγματος φυσικών και κοινωνικοπολιτισμικών συστημάτων, στην κατανόηση ότι η δράση φυσικών, βιολογικών και πολιτισμικών παραγόντων και η αλληλεξάρτησή τους μέσα στο χώρο και στο χρόνο διαμορφώνουν το ολικό περιβάλλον του ανθρώπου. Μια τέτοιου είδους αντίληψη του περιβάλλοντος μπορεί, κατά συνέπεια, να οδηγήσει στην κατανόηση του είδους των σχέσεων που συνδέουν τον άνθρωπο με το περιβάλλον. Η κατανόηση αυτή είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ορθή και συνετή διαχείριση των φυσικών πόρων, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι υλικές και πολιτισμικές ανάγκες των σύγχρονων αλλά και των επόμενων γενεών.
      Ταυτόχρονα, έχει ως στόχο να οδηγήσει τα άτομα και τις κοινωνικές ομάδες στην κατανόηση των οικολογικών και πολιτικών αλληλεξαρτήσεων σε πλανητικό επίπεδο, όπου οι αποφάσεις που παίρνονται σε κάποια περιοχή της Γης έχουν συχνά επιπτώσεις πλανητικής εμβέλειας. Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση οφείλει να παίξει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ισχυρού αισθήματος ευθύνης και αλληλεγγύης μεταξύ των ατόμων και των λαών όλου του κόσμου στην προοπτική της εγκαθίδρυσης μιας νέας διεθνούς τάξης πραγμάτων, η οποία θα διασφαλίζει την ποιότητα του περιβάλλοντος και την ποιότητα της ζωής.
       Επίσης, στοχεύει να οδηγήσει στη γνώση των περιβαλλοντικών προβλημάτων και την κατανόηση της πολύπλοκης και πολυδιάστατης φύσης τους. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι το αποτέλεσμα αλυσιδωτών διαταραχών που προκαλούνται από οικολογικές λειτουργίες. Όμως, η αναγνώριση και διασαφήνιση των προβλημάτων μόνο σε επιστημονικό επίπεδο δεν αρκούν. Όπως δεν αρκούν για τη λύση τους οι διορθωτικού τύπου παρεμβάσεις μέσω της υπάρχουσας τεχνολογίας. Είναι απαραίτητη η κατανόηση των βαθύτερων αιτίων που τα προκαλούν, τα οποία είναι κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά και πολιτισμικά. Απαιτείται η αναζήτηση όλων αυτών των αιτίων, άμεσων και έμμεσων, ώστε να συγκροτηθεί και να αναλυθεί κριτικά η αιτιατή αλυσίδα που οδηγεί στην εμφάνιση τέτοιων προβλημάτων. Μέσα από μια τέτοια διαδικασία μπορεί κανείς ν’ αποκαλύψει όλα τα δίκτυα αλληλεπίδρασης μεταξύ πολλών και διαφορετικών αιτίων και μεταξύ των αιτίων και των προβλημάτων. Απαιτείται η διερεύνηση του ρόλου που διαδραματίζουν κάποιες αξίες που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες, κάποιες οικονομικές και τεχνολογικές επιλογές, οι τρόποι ζωής και κατανάλωσης στην υποβάθμιση ή τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Η προσέγγιση αυτή των ζητημάτων είναι θεμελιώδης για τη συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων και για τη διερεύνηση τρόπων επίλυσής τους. Και η πλήρης συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων ως προβλημάτων που απορρέουν από την αλληλεπίδραση οικολογικών λειτουργιών και κοινωνικών και οικονομικών επιλογών προσδίδει στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση τις σωστές της διαστάσεις.
       Πέραν όμως της γνώσης και της συνειδητοποίησης περιβαλλοντικών προβλημάτων, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στοχεύει ιδιαίτερα στη διαφοροποίηση των στάσεων και των συμπεριφορών των ατόμων και των κοινωνικών ομάδων απέναντι στο περιβάλλον. Η διαφοροποίηση όμως σ’ αυτό το επίπεδο προϋποθέτει αναγκαστικά την καλλιέργεια νέων ηθικών, οικονομικών και αισθητικών αξιών, οι οποίες θα ευνοήσουν την υιοθέτηση συμπεριφορών σύμφωνων με ένα νέο περιβαλλοντικό ήθος. Ως εκ τούτου, βασικός άξονας της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι η συνειδητοποίηση στο επίπεδο των αξιών. Η διασαφήνιση των αξιών που στηρίζουν τις υπάρχουσες συμπεριφορές και επιλογές είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την πλήρη κατανόηση του περιβαλλοντικού ζητήματος και την αμφισβήτηση των επιλογών που εμφανώς οδηγούν σε περιβαλλοντικά αδιέξοδα.
       Τέλος, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση οφείλει να οδηγήσει στην ανάπτυξη των απαραίτητων ικανοτήτων που πρέπει να έχουν τα άτομα και οι κοινωνικές ομάδες ώστε να είναι σε θέση να συμβάλλουν στην επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Οι ικανότητες ξεπερνούν την απλή γνώση των φαινομένων και δεν αφορούν στο χειρισμό τεχνικών θεμάτων που σχετίζονται με τη λύση των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Είναι οι ικανότητες για διερεύνηση, διάγνωση των προβλημάτων, για θεώρηση και σύνθεση των διαφορετικών παραγόντων που παρεμβαίνουν στην εμφάνιση ενός προβλήματος, για συστηματική προσέγγιση των φαινομένων, για αντίληψη της πραγματικότητας ως ενιαίου συστήματος, ικανότητες κριτικής ανάλυσης των καταστάσεων, διασαφήνισης αξιών που στηρίζουν και ευνοούν τις αποφάσεις και τις επιλογές στο κοινωνικό, το πολιτικό και το οικονομικό πεδίο, για εκτίμηση και αξιολόγηση των λύσεων που προτείνονται.
[απόσπασμα από το βιβλίο της ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΦΛΟΓΑΪΤΗ Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, διασκευασμένο ως ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗ Έκθεση για όλες της τάξης του Λυκείου του Σπ. Κούτρα σελ.309 ]


Θέματα εξέτασης/ Ασκήσεις
1. Να ενημερώσεις την τάξη σου για το περιεχόμενο του κειμένου με γραπτή περίληψη (110-120 λέξεις)
2. Τι δηλώνουν οι διαρθρωτικές λέξεις της 3ης παραγράφου;
3. άμεσος και έμμεσος: να χρησιμοποιήσεις αυτές τις λέξεις σε προτάσεις, έτσι ώστε να φαίνεται με σαφήνεια η διαφορά στη σημασία τους.
4. α] Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η 3η παράγραφος του κειμένου; Με ποιον από τους τρόπους πειθούς ταιριάζει αυτός ο τρόπος ανάπτυξης; 5 Μονάδες
β] Να βρείτε και να αξιολογήσετε τον τρόπο πειθούς που αξιοποιεί ο συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο του κειμένου. 5 Μονάδες


5. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Με αφορμή ένα καταστροφικό για τη φύση συμβάν, π.χ. μεγάλες πυρκαγιές που αποτεφρώνουν τεράστιες εκτάσεις δασών ή τη διαρροή μεγάλης ποσότητας πετρελαίου στη θάλασσα ή κάτι άλλο, να γράψεις ένα άρθρο για τη σχολική εφημερίδα, στο οποίο, αφού πρώτα κάνεις μια σύντομη αναφορά στις επιπτώσεις που έχουν παρόμοια γεγονότα στην ποιότητα της ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, ν’ αναπτύξεις τις πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν ν’ αναλάβουν οι μαθητικές κοινότητες στα πλαίσια της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για το γενικότερο θέμα των δικαιωμάτων 3ης γενιάς. (400-500 λέξεων – 40 Μονάδες)


ΣΤΟΙΧΕΙΑ για τις απαντήσεις
1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Θέμα του κειμένου είναι οι στόχοι της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Αρχικά η συγγραφέας ορίζοντας την έννοια της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης προσδιορίζει γενικά τον κεντρικό σκοπό της. Στη συνέχεια αναφέρεται αναλυτικά στους επιμέρους στόχους της. Οι στόχοι αυτοί είναι η κατανόηση των σχέσεων που συνδέουν τον άνθρωπο με το περιβάλλον, η διαμόρφωση αισθήματος ευθύνης και αλληλεγγύης όλων των ανθρώπων για την προστασία του, η βαθιά γνώση των περιβαλλοντικών προβλημάτων και των αιτίων που τα προκαλούν, η καλλιέργεια νέων ηθικών, οικονομικών και αισθητικών αξιών και, τέλος, η ανάπτυξη πνευματικών ικανοτήτων για τη λύση των περιβαλλοντικών προβλημάτων.
2. Τρόπος ανάπτυξης 3ης παραγράφου: η 3η παράγραφος αναπτύσσεται με αίτια και αποτελέσματα. ΑΙΤΙΟ είναι η διαμόρφωση μιας σφαιρικής αντίληψης του περιβάλλοντος και ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ οι συνέπειες από τη διαμόρφωση τέτοιας αντίληψης. Αυτός ο τρόπος ανάπτυξης ταιριάζει με την επίκληση στη λογική, γιατί πρόκειται για ανάπτυξη επιχειρηματολογίας, για την τεκμηρίωση μιας θέσης.
3. Διαρθρωτικές λέξεις 3ης παραγράφου: (= α στερητικό + επιτρέπω): δηλαδή= επεξήγηση, κατά συνέπεια= συμπέρασμα, αποτέλεσμα, προκειμένου να= σκοπό
4. άμεσος (= χωρίς μεσολάβηση ή παρέμβαση άλλου) – έμμεσος (=): Θα προτιμούσα να τον συναντήσω και να έχω μιαν άμεση επικοινωνία μαζί του – Στην αρχαία Αθήνα το πολίτευμα ήταν άμεση δημοκρατία, γιατί οι αποφάσεις λαμβάνονταν απευθείας από το σώμα των πολιτών, χωρίς τη μεσολάβηση αντιπροσώπων (κατ’ αντιδιαστολή με το σημερινό πολίτευμα της κοινοβουλευτική δημοκρατίας που είναι έμμεση δημοκρατία) - Όσα είπε πριν από λίγες μέρες ο καθηγητής μας για την καθημερινή μελέτη ήταν έμμεση προειδοποίηση για το διαγώνισμα που μας έβαλε.
5. άμεσα (= απευθείας χωρίς τη μεσολάβηση προσώπου) # έμμεσα, ενώ το αμέσως σημαίνει χωρίς καθυστέρηση, τώρα: Με ημίμετρα και παρακλήσεις δεν λύνεται το θέμα, πρέπει να τεθεί άμεσα (=απευθείας) στους υπευθύνους και μάλιστα το ταχύτερο δυνατό. Πρέπει να του μιλήσεις αμέσως (= τώρα) για να μη χαθεί πολύτιμος χρόνος.


6. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Nα γράψεις ένα άρθρο για τη σχολική εφημερίδα, στο οποίο, αφού πρώτα κάνεις μια σύντομη αναφορά στις επιπτώσεις που έχουν παρόμοια γεγονότα στην ποιότητα της ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, ν’ αναπτύξεις τις πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν ν’ αναλάβουν οι μαθητικές κοινότητες στα πλαίσια της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για το γενικότερο θέμα των δικαιωμάτων 3ης γενιάς (περιβάλλον και ποιότητα ζωής). (400-500 λέξεων – 40 Μονάδες)


Τίτλος άρθρου: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: το όπλο των μαθητών στον αγώνα για το περιβάλλον
      Τα τελευταία χρόνια, πολύ συχνά απασχολούν την ανθρωπότητα θέματα σχετικά με το περιβάλλον και συγκεκριμένα με εκτεταμένες περιβαλλοντικές καταστροφές. Ιδιαίτερα έντονα είναι τα προβλήματα που δημιουργούν φαινόμενα όπως πυρκαγιές, πετρελαιοκηλίδες, τυφώνες κλπ., τόσο για το περιβάλλον όσο και για τις ανθρώπινες κοινωνίες που αυτά πλήττουν. Συγκεκριμένα, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι μικρής σημασίας αλλά και εξαιρετικά σοβαρές και βέβαια ποτέ αμελητέες. Άνθρωποι που έχουν πληγεί, μπορεί να χάσουν τις περιουσίες τους, τα σπίτια τους, μερικές φορές μάλιστα να τραυματιστούν ή να χάσουν και τη ζωή τους. Η τοπική οικονομία μπορεί να καταρρεύσει και τα κοινωνικά προβλήματα που προκύπτουν είναι μεγάλα. Η συχνή λοιπόν εμφάνιση τέτοιων φαινομένων απαιτεί την εύρεση τρόπων αντιμετώπισης. Ιδιαίτερο ρόλο σ’ αυτή την προσπάθεια μπορούν να παίξουν οι μαθητικές κοινότητες στα πλαίσια της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
      Με τα προγράμματα της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ειδικά σήμερα που ο σχεδιασμός τους προβλέπει ανάπτυξη δράσεων για την υλοποίηση της αειφορίας στην εκπαίδευση, οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να εμβαθύνουν σε θέματα που αφορούν το περιβάλλον και φυσικά να αποκτούν καινούργιες γνώσεις ώστε να συμμετέχουν ενεργά στην προστασία του. Το έντονο ενδιαφέρον που έχει εκδηλωθεί όσον αφορά στα δικαιώματα τρίτης γενιάς, καθιστά το ρόλο της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ακόμα σημαντικότερο. Τα δικαιώματα τρίτης γενιάς έρχονται σε αντιδιαστολή με τη δραματική κατάσταση του περιβάλλοντος, καθώς αντικατοπτρίζουν την επιθυμία του ανθρώπου για την επαναφορά της φύσης στην πρωταρχική, υγιή της κατάσταση και το δικαίωμα κάθε ατόμου να ζει και να απολαμβάνει το φυσικό περιβάλλον. Έτσι και οι μαθητές, οι οποίοι έχουν τις ίδιες επιθυμίες, μπορούν να δραστηριοποιηθούν μέσω της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για να πετύχουν αυτό το σκοπό.
      Η ανάληψη πρωτοβουλιών είναι ένα βασικό βήμα. Οι μαθητικές κοινότητες μπορούν σε συνεργασία με περιβαλλοντικές οργανώσεις και τοπικούς φορείς, να επιδιώξουν τη βελτίωση του τόπου τους. Με δενδροφυτεύσεις, εργασίες για τη δημιουργία πάρκων και χώρων πρασίνου κάθε κοινότητα μπορεί να παρέμβει δημιουργικά στο τοπικό περιβάλλον. Επιπλέον, οι μαθητές μπορούν να επιδιώξουν την ενημέρωση των πολιτών, με τη διανομή ενημερωτικών φυλλαδίων που οι ίδιοι θα επιμεληθούν, αλλά και με τη δημιουργία κάποιας θεματικής ιστοσελίδας στο διαδίκτυο. Η γνώση είναι το θεμέλιο για την επιτυχία τέτοιου είδους ενεργειών και συνεπώς πρέπει να υπάρχει ενημέρωση. Επιπλέον, σκόπιμο θα ήταν οι μαθητικές κοινότητες να προωθήσουν συλλογικά κάποια αιτήματα τους, σχετικά με το περιβάλλον στους αντίστοιχους κρατικούς φορείς, διότι η δραστηριοποίησή τους μπορεί να συντελέσει στην ενεργοποίηση και κινητοποίηση περισσότερων πολιτών.
      Συμπερασματικά, οι φυσικές καταστροφές είναι τις περισσότερες φορές απρόβλεπτες και γι’ αυτό δύσκολο να αναχαιτιστούν. Η ενημέρωση των πολιτών είναι το σημαντικότερο βήμα για την καλύτερη αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων και με αυτή μπορεί να γίνει η αρχή για την ενεργή συμμετοχή του ατόμου σε πρωτοβουλίες σχετικές με το περιβάλλον και την ποιότητα της ζωής. Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η συμμετοχή των μαθητών σ’ όλη αυτή τη διαδικασία, καθώς είναι συνήθως πιο ευαισθητοποιημένοι. Στα πλαίσια, λοιπόν, της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης με τη συλλογική πρωτοπόρα δράση των μαθητών, μπορούν να γίνουν σημαντικά βήματα για την κατάκτηση του τελικού στόχου: ενός κόσμου καλύτερου για όλους. [Π.Α. μαθήτρια Γ2 1ου ΓΕΛ Θεσσαλονίκης]

Σάββατο, 11 Δεκεμβρίου 2010

Μαθηματικός γρίφος για δυνατούς λύτες


ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΑΙΝΙΓΜΑ (η λύση στο τέλος της ανάρτησης):


«Επτά σπίτια έχουν το καθένα επτά γάτες, η καθεμιά από τις οποίες τρώει επτά ποντίκια, που έφαγαν επτά σπόρους σιταριού το καθένα, ενώ ο κάθε σπόρος θα είχε παραγάγει 35 κιλά αλεύρι».
[άντε τώρα, κάνε ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ σε παράγραφο με τη μέθοδο αιτίου - αποτελέσματος ή επαγωγικό συλλογισμό με επαρκή στοιχεία για μια επιτρεπτή γενίκευση]
Τον πρώτο μαθηματικό γρίφο της Ιστορίας περιέχει ο Πάπυρος του Ράιντ, που καλεί τους αναγνώστες να βρουν πόσα αντικείμενα περιγράφονται σε πολύπλοκο κατάλογο.

     Ο Πάπυρος του Ράιντ χρονολογείται από το 1650 π.Χ. και είναι ένας από σειρά εύθραυστων παπύρων και άλλων αντικειμένων που αποδεικνύουν τη μαθηματική ευρηματικότητα των αρχαίων Αιγυπτίων. Άλλοι ανάλογοι πάπυροι είναι ο Μαθηματικός Πάπυρος της Μόσχας στο Μουσείο Πούσκιν, ο Αιγυπτιακός Μαθηματικός Δερμάτινος Πάπυρος (στο Βρετανικό Μουσείο, μαζί με τον Πάπυρο του Ράιντ) και τα Ξύλινα Μαθηματικά Δισκία του Αχμίμ στο Αιγυπτιακό Μουσείο του Καΐρου. Τα αντικείμενα αυτά περιλαμβάνουν μεθόδους υπολογισμού του ύψους του καταρτιού και του πλάτους του πηδαλίου σε πλοία, του όγκου κυλίνδρων και θεμελίων για πυραμίδες, τον διαμοιρασμό μεγάλων ποσοτήτων σιτηρών σε μικρότερες και τον υπολογισμό της ανταλλακτικής αναλογίας ζύθου και ψωμιού. Οι Αιγύπτιοι είχαν καταφέρει επίσης να υπολογίσουν το εμβαδόν του κύκλου, υπολογίζοντας την αξία του «π» στο 3,16 αντί του 3,14 που γνωρίζουμε ότι είναι σήμερα.
     «Οι γρίφοι και τα μαθηματικά προβλήματα ανήκουν στην κατηγορία των πανάρχαιων ενστίκτων. Ο Πάπυρος του Ράιντ είναι το πρώτο βιβλίο προβλημάτων στον κόσμο. Οι άνθρωποι κάθε πολιτισμού και εποχής αγαπούν τα μαθηματικά προβλήματα γιατί αυτά, αντίθετα από τα θεμελιώδη προβλήματα και ερωτήματα της ύπαρξης, έχουν απάντηση», λέει ο δρ Μαρσέλ Ντανέζι, καθηγητής Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο.
     Ο Πάπυρος του Ράιντ δεν έχει ωστόσο σκοπό να ψυχαγωγήσει, όπως εξηγεί ο συντάκτης του, ο γραφέας Αχμές, στην εισαγωγή των περίπου 85 προβλημάτων: «Παρουσιάζω τον σωστό τρόπο υπολογισμού, αντίληψης της σημασίας των αντικειμένων και αντίληψης επί παντός επιστητού και όλων των μυστικών».

Η απάντηση του δυσεπίλυτου αινίγματος είναι 19.607.

Παρασκευή, 10 Δεκεμβρίου 2010

ΠΟΛΕΜΟΣ - ΕΙΡΗΝΗ: πληροφοριακό υλικό

ΠΟΛΕΜΟΣ, το δίκαιο της πυγμής, ΕΙΡΗΝΗ ο δίκαιος λόγος της ελευθερίας



1. Το δίκαιο της πυγμής ως θεωρία ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας είναι η αρχή όλων των δεινών
Στοχασμούς, που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, υποστήριζαν ότι η ίδια η φύση δηλώνει καθαρά ότι το δίκαιο είναι με το μέρος του καλύτερου ή του δυνατότερου, βρίσκουμε στους αρχαίους έλληνες φιλοσόφους της κλασικής εποχής (και ακόμα παλιότερα). Ο Πλάτων, για παράδειγμα έβαλε στο στόμα ενός μαθητή του Σωκράτη, τον ορισμό ότι «η βία είναι το της φύσεως δίκαιον». Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση όμως είναι ο κυνικός τρόπος με τον οποίον, σύμφωνα με το Θουκυδίδη, οι Αθηναίοι απέρριψαν απερίφραστα το αίτημα των Μηλίων για ουδετερότητα στη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, δηλώνοντάς τους με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο ότι «κατά τον ανθρώπινο νόμο τα δικαία κρίνονται μόνο από ίσους, ενώ τα δυνατά τα πράττουν οι ισχυροί και τα παραδέχονται οι ασθενείς». Η θεωρία αυτή, που κωδικοποιήθηκε με τον όρο «Το δίκαιο της πυγμής», ενδυναμώθηκε αργότερα και από τη θεωρία του Δαρβίνου, σύμφωνα με την οποία επιζεί ο δυνατότερος και αφανίζεται ο αδύναμος. Την πιο τραγική όμως εκδοχή της άποψης αυτής τη συναντάμε στη θεωρία του ρατσισμού το Χίτλερ. Η γερμανική, λοιπόν, θεώρηση, έδωσε μεταφυσικές διαστάσεις στη θεωρία περί ανωτερότητας των φυλών. Σύμφωνα με τους ναζιστές, η ανωτερότητα της φυλής υπάρχει «φύσει», δεν είναι δηλαδή αποτέλεσμα κάποιων παραγόντων και γι’ αυτό μοναδικός κίνδυνος για την ανώτερη φυλή είναι οι επιμειξίες και η μόλυνση από κατώτερες φυλές. Γι’ αυτό το δίκαιο της πυγμής σ’ αυτή την περίπτωση είναι, το μέσο επιβολής, αφού, σύμφωνα με τον Χίτλερ, «η κυριαρχία της ανώτερης φυλής είναι εύλογη και κάθε θεωρία περί ισότητας εγγράφεται στα πλαίσια της συνωμοσίας των κατωτέρων». Καλύτερα απάνθρωπος παρά υπάνθρωπος, ήταν το κυρίαρχο σύνθημά του.
       Και σήμερα όμως, που θεωρητικά τουλάχιστον η ιδέα περί ανωτέρων και καθαρών φυλών απηχεί αποκλειστικά και μόνο αντιλήψεις ολοκληρωτικών καθεστώτων, στην πράξη οι δυνατοί της Γης και στη «δημοκρατική» Δύση, ούτε λίγο ούτε πολύ, εφαρμόζουν την ίδια λογική. Επεμβαίνουν στα εσωτερικά των αδύναμων κρατών και, άμεσα ή έμμεσα, επιβάλλουν απόψεις, ρυθμίζοντας την εσωτερική και εξωτερική πολιτική σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα που υπακούνε μόνο στη λογική του ισχυρότερου. Συχνά, μάλιστα, δεν διστάζουν να εξαπολύσουν πολέμους και να εξοντώσουν ολόκληρους πληθυσμούς με το πρόσχημα (δήθεν) της προστασίας των ιδανικών ή της ελευθερίας.
      Φυσικά η θεωρία του ισχυρού, του Υπεράνθρωπου, της Αρίας φυλής, ή όπως αυτό λέγεται στις διάφορες εποχές, καταρρίπτεται από τη φύση και τη λογική. Η Βιολογία σήμερα υποστηρίζει πως οι ιδιαιτερότητες κάθε φυλής οφείλονται στην προσπάθεια προσαρμογής της στο περιβάλλον και τα όρια τους είναι δυσδιάκριτα. Οι διαφορές μεταξύ των φυλών δεν είναι μόνο γονιδιακές, αλλά και πολιτιστικές, σύμφωνα με τις οποίες δομείται ο οικουμενικός πολιτισμός. Άλλωστε, δεν είναι λίγα τα παραδείγματα όπου, άτομα «κατώτερων φυλών», μεγαλουργούν όταν αλλάζουν περιβάλλον. Δηλαδή, με την παιδεία, την ειρήνη και τη συνεργασία των λαών, είναι δεδομένη η πρόοδος και η εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού.


2. «Πόλεμος πάντων πατήρ» (Ηράκλειτος)
Σκοτεινό το νόημα της προκλητικής φράσης που χάραξε ο σκοτεινός φιλόσοφος από την Έφεσο. Κυκλοφορεί συνήθως πετσοκομμένη ως «πόλεμος πάντων πατήρ», ενώ ακέραιη η πρόταση του Ηράκλειτου λέει: «πόλεμος πάντων μεν πατήρ έστι, πάντων δε βασιλεύς». Σίγουρα ο μοναχικός προσωκρατικός στοχαστής, που παραιτήθηκε από βασιλικές τιμές, για να βυθιστεί στη φύση του κόσμου και του ανθρώπου, δεν υπήρξε πολεμοχαρής. Με την προηγούμενη απόφασή του εννοούσε τη γενικότερή του θεωρία για σύγκρουση των αντιθέτων, προϋπόθεση ώστε αυτά να συντεθούν μετά στην παλίντονή τους αρμονία. Παράδειγμα το ριζικό αντιθετικό ζεύγος: Διόνυσος και Άδης. (η εισαγωγή από ΑΡΘΡΟ του Δ. Μαρωνίτη στο ΒΗΜΑ της Κυριακής – βλέπε ολόκληρο το άρθρο]


3. Αίτια των πολέμων – κίνδυνοι για την ειρήνη
Τα σπουδαιότερα αίτια, που οδηγούσαν ανέκαθεν τον άνθρωπο στην επίλυση των διαφορών του με τη σύγκρουση, είναι πολιτικά και οικονομικά. Και σήμερα, όπως σχεδόν σε κάθε εποχή, τα συμπλέγματα υπεροχής που έχουν τα ισχυρά κράτη, είναι η βασική αρχή που υποσκάπτει τα θεμέλια της ειρήνης. Η επιδίωξη του κέρδους με κάθε τρόπο και η απορρέουσα από αυτό ιμπεριαλιστική πολιτική διαμορφώνει το πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο που υποθάλπει συγκρούσεις, προκαλεί ανάφλεξη εστιών πολέμου. Φυσικά, η πολεμική βιομηχανία, που είναι μοχλός ανάπτυξης της οικονομίας στις μεγάλες δυνάμεις, παίζει το δικό της «παιχνίδι» με σκοπό την απορρόφηση της βιομηχανικής παραγωγής όπλων. Η πρόσβαση στις πηγές ενέργειας (πετρέλαιο) και στις πρώτες ύλες, που είναι απαραίτητες στις βιομηχανικές χώρες οξύνουν το μεταξύ τους ανταγωνισμό και ενισχύουν το ψυχροπολεμικό κλίμα. Εξίσου σημαντικό οικονομικό αίτιο αποτελεί το αναπτυξιακό χάσμα, η τριχοτόμηση του κόσμου σε ανεπτυγμένα, αναπτυσσόμενα και υποανάπτυκτα κράτη και οι μεταξύ τους ανισότιμες σχέσεις, οι οποίες εκτρέφουν δυσφορία και αισθήματα αδικίας, που ανά πάσα στιγμή μπορούν να οδηγήσουν ένα λαό σε πολεμική έκρηξη.
     Δεν είναι, βέβαια, υποδεεστέρα τα ηθικά και ιδεολογικά αίτια. Ο αμοραλισμός του ανθρώπου των σύγχρονων κοινωνιών, απόρροια της κατεύθυνσης που έχει πάρει τα τελευταία χρόνια η παιδεία, η απουσία, δηλαδή ανθρωπιστικής καλλιέργειας και η έλλειψη πνευματικότητας, συνεπάγεται αυτόματα την υποβάθμιση των αξιών και των ιδανικών, την εσωτερική εκείνη υποδομή που είναι απαραίτητη στα άτομα για να διαμορφώσουν διάθεση αντίστασης ενάντια στη βαρβαρότητα του πολέμου. Όταν απουσιάζει η ουσιαστική παιδεία, βρίσκουν έδαφος και ανθούν ο φανατισμός και η μισαλλοδοξία που δημιουργούν πολώσεις στο εσωτερικό των κοινωνιών αλλά και στο διεθνή χώρο καταλύουν τους δεσμούς φιλίας και μισαλοδοξίας.


4. Το μεγαλύτερο από τα τεχνικά επιτεύγματα του ανθρώπου είναι ο Λεβιάθαν
Στα νεότερα χρόνια ένας που ακόνισε τη σκέψη και τη ρητορική του γύρω από τα προβλήματα του πολέμου και της ειρήνης ήταν Τόμας Χομπς. Ο άγγλος φιλόσοφος βρίσκει ότι το μεγαλύτερο και το αρτιότερο από τα τεχνικά επιτεύγματα του ανθρώπου είναι ο Λεβιάθαν, αυτός ο τεχνητός υπεράνθρωπος, που το όνομά του στην πολιτική είναι κράτος.
     Αν δυο άνθρωποι επιθυμούν το ίδιο πράγμα, γράφει ο άγγλος φιλόσοφος, που δεν μπορούν να έχουν και οι δυο, γίνονται εχθροί. Και ο αποτελεσματικότερος τρόπος να εξοντώσω τον εχθρό μου είναι να τον προλάβω προτού προλάβει αυτός. Από εδώ και ο γενικευμένος πόλεμος όλων εναντίον όλων, στον οποίον ακριβώς θέτει τέρμα ο Λεβιάθαν.
      Γιατί όμως στη φυσική κατάσταση οι άνθρωποι συγκρούονται μεταξύ τους; Ο Χόμπς αναζητεί και βρίσκει την εξήγηση στην ανθρώπινη φύση, η οποία συγκροτείται από τρεις θεμελιώδεις εστίες σύγκρουσης: τον ανταγωνισμό, την καχυποψία και τη δόξα. Ο πρώτος ωθεί τους ανθρώπους να συγκρουστούν με στόχο το κέρδος. Η δεύτερη οδηγεί τους ανθρώπους στη σύγκρουση με στόχο την ασφάλεια. Η τρίτη, τέλος, φέρνει τους ανθρώπους αντιμέτωπους με στόχο τη φήμη. Και στις τρεις περιπτώσεις κυριαρχεί η βία. «Ο ανταγωνισμός τη χρησιμοποιεί για να γίνει αφέντης των άλλων: των γυναικών τους, των παιδιών τους, των κτημάτων τους. Η καχυποψία την εφαρμόζει για να πετύχει την ασφάλεια. Η δόξα, για μικρά τίποτα: μια λέξη, ένα χαμόγελο, μια διαφορά γνώμης και ένα οποιοδήποτε άλλο σημάδι που μας μειώνει είτε αμέσως τους ίδιους είτε εμμέσως, στρεφόμενο εναντίον της οικογένειας μας, των φίλων μας, της χώρας μας ή του επαγγέλματός μας (βλέπε ολόκληρο το ΚΕΙΜΕΝΟ στα άρθρα/ κριτήρια αξιολόγησης)


5. ΕΙΡΗΝΗ ή ΠΟΛΕΜΟΣ (αποσπάσματα από εργασία μαθητών Γυμνασίου);
Από τα αρχαία ακόμα χρόνια το δίλημμα ΕΙΡΗΝΗ ή ΠΟΛΕΜΟΣ, απασχολούσε όλους τους λαούς, από τους ηγέτες τους έως τον πιο απλό άνθρωπο.
Οι δυνατοί της γης, οι τύραννοι, οι δικτάτορες, αυτοί που είχαν εξουσία και πλούτη ήταν σχεδόν πάντοτε φιλοπόλεμοι. Έβλεπαν τον πόλεμο σαν ένα μέσο που θα μεγάλωνε τη δύναμή τους, θα πολλαπλασίαζε τα κέρδη τους.


Οι απλοί άνθρωποι, οι ποιητές και καλλιτέχνες ένωναν τη φωνή τους για την ΕΙΡΗΝΗ.
Το πιο ωραίο παράδειγμα γι’ αυτή την αντίθεση μας το δίνει ο ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ μέσα από τις κωμωδίες του: ΕΙΡΗΝΗ και ΛΥΣΙΣΤΡΑΤΗ

     Στην κωμωδία του λοιπόν ΕΙΡΗΝΗ, παρουσιάζει έναν αμπελουργό από την Αττική, τον Τρυγαίο, να είχε απαυδήσει από τον πόλεμο! Εξαιτίας του εγκατέλειψε τα κτήματά του και καβάλα πάνω σ’ ένα τεράστιο σκαθάρι ανέβηκε στην κατοικία των θεών, για να ζητήσει την Ειρήνη από το Δία....
      Όμως οι θεοί ήταν φευγάτοι: μπροστά στις αιώνιες αγριότητες του πολέμου αποσύρθηκαν σε ψηλότερες περιοχές του αιθέρα και έτσι ο ΠΟΛΕΜΟΣ κυβερνούσε ανεμπόδιστος. Τη θεά ΕΙΡΗΝΗ την είχε φυλακίσει μέσα σ’ ένα σπήλαιο και να τώρα θέλει να στουμπίξει όλες τις πόλεις-κράτη μέσα σ’ ένα πελώριο γουδί και να τις κάνει σκόνη. Ευτυχώς ο Κυδοιμός, ο υπηρέτης του πολέμου, η προσωποποίηση του τρόμου της μάχης, δεν μπόρεσε να προμηθεύσει στον κύριο του κανένα γουδοχέρι...
     Με τη λέξη ΓΟΥΔΟΧΕΡΙ ο Αριστοφάνης κοροϊδεύει τους φιλοπόλεμους άρχοντες της εποχής του! Θέλει να πει ότι αυτοί που κάνουν τον πόλεμο για τα συμφέροντα των δυνατών, είναι τα «εργαλεία» με τα οποία καταστρέφεται η γη και οι άνθρωποι.


Γενικά στον ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ οι φιλοπόλεμοι εμφανίζονται φρικτοί και απάνθρωποι και γελοιοποιούνται όπως και ο ΠΟΛΕΜΟΣ.
Ο ΚΛΕΩΝ και ο ΒΡΑΣΙΔΑΣ, που ήταν οι αρχηγοί της Αθήνας και της Σπάρτης είναι «συμφορές» για τις χώρες τους.
Είναι τα γουδοχέρια του Πολέμου εκείνης της εποχής.
Για να προκαλέσει την αντιπάθεια των θεατών προς τον ΠΟΛΕΜΟ, ο Αριστοφάνης, επινοεί πολλές κωμικές σκηνές, με τις οποίες υπογραμμίζει τη φρίκη που προκαλεί ο πόλεμος σε όλους τους λογικούς ανθρώπους. Σε μια από αυτές τις σκηνές τον παρουσιάζει ως μάγειρο της κακιάς ώρας, ανάμεσα σε σκόρδα και πράσα. Σε μια άλλη σκηνή εμφανίζεται ο ΠΟΛΕΜΟΣ με τρομερές δυνατότητες αυθαιρεσίας και βιαιοπραγιών: κλείνει την ΕΙΡΗΝΗ σε μια βαθιά σπηλιά.
Η ΕΙΡΗΝΗ όμως είναι κοσμαγάπητη, από αυτήν οι άνθρωποι περιμένουν όλα τα αγαθά. Γι’ αυτό, στο τέλος της κωμωδίας, ενώνουν τις δυνάμεις τους όλοι και όλοι μαζί, γυναίκες. άνδρες παιδιά, από την Αθήνα και τη Σπάρτη, τραβούν με σχοινιά το μεγάλο βράχο που είχε βάλει στην είσοδο της σπηλιάς ο ΠΟΛΕΜΟΣ και ελευθερώνουν την ΕΙΡΗΝΗ.
Ο Πόλεμος έτσι δεν πρόλαβε να φτιάξει νέο γουδοχέρι.
Ο Τρυγαίος, δηλαδή, ο απλός άνθρωπος της Αθήνας εκείνης της εποχής, άρπαξε την ευκαιρία, κάλεσε όλους τους Έλληνες και πέτυχε την απελευθέρωση της Ειρήνης.
Μαζί της εμφανίστηκαν η ΟΠΩΡΑ, η θεά της καρποφορίας και η ΘΕΩΡΙΑ, η χαρά του πανηγυριού.
Με αυτές τις ωραίες προσωποποιήσεις ο ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ υμνεί τα αγαθά της ΕΙΡΗΝΗΣ! Θέλει να πει ότι όταν υπάρχει η ΕΙΡΗΝΗ ο άνθρωπος μπορεί ν’ ασχολείται ελεύθερα μ’ όλες τις δραστηριότητες, να προοδεύει ν’ αναπτύσσει τον πολιτισμό του.


6. Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΗΜΕΡΑ: σοκ και δέος... για τα παιδιά
Στο περίφημο πίνακα του Πικάσο ΓΚΟΥΕΡΝΙΚΑ ο πόλεμος έχει κομματιάσει ανθρώπινα μέλη, κεφάλια από ζώα, χέρια, πόδια ένας ατελείωτος φρικιαστικός σωρός θανάτου! Αυτό τον τρόπο βρήκε ο μεγάλος Ισπανός ζωγράφος για να εκφράσει τον πόνο και τη θλίψη που δημιουργεί στον άνθρωπο ο πόλεμος. Ο πόλεμος είναι συνώνυμο της καταστροφής και του θανάτου.

Πέτρινα πρόσωπα και θρήνος, χώμα και αίμα.

Και το δάκρυ στο πρόσωπο των παιδιών αδιάψευστος μάρτυρας μιας απίστευτης βαρβαρότητας.

Σ’ όλους τους πολέμους τα πιο τραγικά θύματα είναι πάντοτε τα παιδιά.

Χιλιάδες εικόνες, σαν σφαίρες, κι από τη Βασόρα, τη Μοσούλη, το Ουμ Κασρ, τη Νασιρίγια, από κάθε «μέτωπο» αυτής της μαρτυρικής χώρας - πτώματα πεταμένα όπως -όπως μέσα σε λάκκους κι άλλα ακίνητα στους δρόμους σαν να κοιμούνται, άδεια ρούχα και παπούτσια, ίχνη ανθρώπων που τέλειωσε βίαια η ζωή τους...
Και τα παιδιά, με τους επιδέσμους στο κεφάλι και τις πληγές στο κορμάκι τους, με την απορία, τον πόνο και τον τρόμο μέσα στα μάτια τους.
Εκατό χιλιάδες παιδιά είναι αυτή τη στιγμή σε άμεσο κίνδυνο στη Βασόρα δίχως φως, νερό και φάρμακα
1.000.000 παιδιά κάτω των 5 χρόνων υποσιτίζονται και
13 στα 100 πεθαίνουν, τα περισσότερα από διάρροιες.
Παιδιά της στέρησης,
παιδιά της ορφάνιας των προηγούμενων πολέμων,
παιδιά των δρόμων,παιδιά της φρίκης που προκαλεί ο πόλεμος
Πέρα απ' την οργή, μια λύπη σκεπάζει τον κόσμο.


7. Οι συνέπειες των πολέμων είναι ανυπολόγιστες σ’ όλους τους τομείς: κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό, πολιτιστικό
Με τους πολέμους διαπράττονται εγκλήματα κατά της ανθρώπινης ζωής αλλά και της ηθικής υπόστασης και της αξιοπρέπειας του ατόμου. Χάνονται μαζικά ανθρώπινες ζωές, ενώ το σωματικό άλγος από τους τραυματισμούς και η ψυχική οδύνη από την κυριαρχία του φόβου, της ανασφάλειας, του πόνου για την απώλεια των αγαπημένων είναι ανείπωτα. Προκαλούνται ασθένειες και γενετικές ανωμαλίες σε περίπτωση χρήσης χημικών ή ραδιενεργών ουσιών, ενώ ο άνθρωπος αποκτηνώνεται, διαφθείρονται οι συνειδήσεις, εφόσον το ένστικτο της αυτοσυντήρησης οδηγεί σε βία και αγριότητα και η βαρβαρότητα επικρατεί της ευγένειας. Οι ηθικοί δεσμοί ατόμων και λαών καταλύονται. Φυσικά, δεν είναι χωρίς σημασία και οι υλικές και οικονομικές συνέπειες. Οι πολεμικές δαπάνες απομυζούν τους κρατικούς προϋπολογισμούς, ενώ οι λειτουργίες της οικονομικής ζωής αναστέλλονται, επιφέροντας τον οικονομικό μαρασμό. Σειρά έχουν οι επιπτώσεις στον πολιτισμό. Καταστρέφονται μνημεία που αποτελούν την πολιτιστική κληρονομιά ενός λαού, αναστέλλεται η καλλιέργεια των γραμμάτων και των τεχνών, οπισθοδρομούν οι επιστήμες, με εξαίρεση αυτές που έχουν άμεση εφαρμογή στον πόλεμο. Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον, ειδικά σήμερα με τη χρήση σύγχρονων χημικών ή ραδιενεργών όπλων, είναι ανεπανόρθωτες. Καταστρέφεται σε βάθος χρόνου η χλωρίδα και η πανίδα, μολύνεται το έδαφος, ο αέρας και τα ύδατα, ενώ ελλοχεύει ο κίνδυνος ολοκληρωτικής καταστροφής του πλανήτη.


8. Υπάρχουν τρόποι για να ξεφύγει ο άνθρωπος από το φαύλο κύκλο του πολέμου;
Αναμφίβολα, μια από τις σημαντικότερες προϋποθέσεις για την εδραίωση της ειρήνης είναι η ΠΑΙΔΕΙΑ, μια παιδεία ανθρωπιστική, χάρη στην οποία ο άνθρωπος θα κατορθώσει ν’ αναπτύξει τη λογική και την αγάπη στηριζόμενος στο βίωμα της παγκόσμιας αδελφοσύνης. Μέσο για την απόκτηση μιας τέτοιας παιδείας θα αποτελέσει ένα πρόγραμμα σπουδών που θα προσανατολίζεται στην ανύψωση του πνευματικού επιπέδου, στην προβολή, δηλαδή, ενός νέου τύπου ανθρώπου, σκεπτόμενου, έντιμου και ανθρωπιστή. Ο ανθρωπισμός συντελεί στην ουσιαστική γνωριμία και επικοινωνία με τους άλλους, στην καλλιέργεια συλλογικής, πανανθρώπινης, οικουμενικής συνείδησης, στοιχεία απαραίτητα, ώστε να δημιουργηθούν ικανά στελέχη, που θα ανορθώσουν με την αποτελεσματικότητά τους την παραγωγικότητα και την οικονομία των χωρών τους. Η αποφυγή του πολέμου ως λύσης για την αντιμετώπιση των διαφορών και η συνακόλουθη εδραίωση μιας διαρκούς ειρήνης προϋποθέτουν πρώτα απ’ όλα την αντίστοιχη θετική πολιτική βούληση των ηγεσιών, η οποία δεν μπορεί να προκύψει με ηγέτες που δεν διαπνέονται από τα ανθρωπιστικά ιδανικά. Τέλος, στον αγώνα της ανθρωπότητας για την εμπέδωση της ειρήνης πολύτιμη είναι η αξιοποίηση όλων εκείνων των στοιχείων του πολιτισμού που λειτουργούν ενωτικά: της επιστήμης, της τέχνης και του αθλητισμού. Με την επιστήμη, την τέχνη και τον πολιτισμό ενισχύονται οι πνευματικοί δεσμοί, καλλιεργούνται και αναπτύσσονται οράματα και εδραιώνεται μια συνείδηση παγκοσμιότητας που ενοποιεί κάτω από κοινούς στόχους ανάπτυξης και προόδου όλη την ανθρωπότητα.