Κυριακή, 23 Ιανουαρίου 2011

ΚΛΩΝΟΠΟΙΗΣΗ: δυο κείμενα και ασκήσεις σύμφωνα με τα κριτήρια των Πανελλαδικών εξετάσεων

Οι δύο όψεις της κλωνοποίησης: θετική συμβολή στην αντιμετώπιση ασθενειών αλλά και σημαντικά ηθικά ζητήματα



Δύο κείμενα που δίνουν πολλές αφορμές για ένα ευρύτερο προβληματισμό και ασκήσεις σύμφωνα με τα κριτήρια εξέτασης στις πανελλαδικές εξετάσεις (με στοιχεία για τις υποδειγματικές απαντήσεις) 


1ο ΚΕΙΜΕΝΟ: Τι θα γνωρίζουν για μας τα αντίγραφά μας;
     Θαυμαστά τα έργα της επιστήμης. Ανεπαρκής να τα συλλάβει η αντίληψή μου. Αποστηθίζει μόνον τους φωτεινούς κύκλους. Γι’ αυτό και η γλώσσα μου, ως αμαθής προσέχει και ποτέ δεν πατάει το πόδι της σε τέτοια σκοτεινά εδάφη. Το να σχολιάζω μιαν ανακάλυψη μου φαίνεται πιο υπερφίαλο απ’ το να επιχειρήσω να πιάσω τα άστρα. Και αν τώρα παραβαίνω τη σοβαρότητά μου, είναι γιατί με παρέσυρε ένα τρελό τηλεφώνημα φίλης φανατικής οικολόγου, τόσο που αρνείται να πατήσει σε γκαζόν επειδή αντιγράφει προσβλητικά το θείο, φυσικό, γρασίδι.
    Η φωνή της ήταν οργισμένη, αντί καλημέρας με περιέλουσε με ψόγους που «κάθομαι αραχτή μέσα στη νοικοκυρίστικη καταθλιψούλα μου αντί να ξεσηκωθώ εναντίον των τρομοκρατών που τοποθέτησαν νέα βόμβα στα θεμέλια της ύπαρξής μας ¬ και, πάει, όπου να 'ναι θα τιναχτεί στον αέρα η ατομικότητά μας, αυτό το μεγαλοειδές δώρο που έδωσε στον καθένα μας η φύση». Ένας καταιγισμός μαύρων οιωνών και σιγά σιγά ξεκαθάρισα ότι τρομοκράτες χαρακτήριζε τους Άγγλους ερευνητές και βόμβα την ανακάλυψή τους, την κλωνοποίηση. Περιέγραψε εν τω μεταξύ με αξιοζήλευτη άνεση τις περίπλοκες κινήσεις του πειράματος σαν να ήταν η ίδια ερευνητής. Πάλευα να καταλάβω από πού έφευγαν κύτταρα, πώς μπαινόβγαιναν στην κατάψυξη, πώς μεταφέρονταν οι ομοιότητες σε ωάριο αδειασμένο από τον αρχικό του ρόλο, τι σπέρμα ήταν αυτό που δεν ήταν σπέρμα αλλά κομμάτι από το αυτί ή την αχίλλειo πτέρνα - πελάγωσα. Και πού να τολμήσω βέβαια να υπερασπίσω την «καταθλιψούλα» μου, ότι είναι το ιστορικό πολλών και διαφόρων ξεσηκωμών μου εναντίον πολλών και διαφόρων βομβών που τοποθέτησαν τα ανεπιθύμητα στα θεμέλια των επιθυμητών. Βόμβες, που, παρά τους ξεσηκωμούς εξερράγησαν.
       Ωστόσο, συνωστίζομαι τώρα κι εγώ έξω από το θόρυβο και τη μεγάλη ανησυχία που ξεσήκωσε το επίτευγμα. Το διαφημίζει, νόστιμη, ήρεμη η Ντόλι, ανυποψίαστη ότι είναι το ορεκτικό ώσπου να φτάσουμε στο κύριο γεύμα. Τον άνθρωπο.
    Να ληφθούν μέτρα, ξεφώνιζε η οικολόγος φίλη. Ποια μέτρα, αλήθεια; Η μοίρα της ανθρωπότητας είναι σαν τη Λερναία Ύδρα. Κόβεις το κεφάλι της φυματίωσης και φυτρώνει στη θέση του ο καρκίνος, κόβεις τη σχιζοφρένεια και πετάγεται το κεφάλι των πυρηνικών όπλων, μισοκόβεις το Έιτζ και φυτρώνει το κεφάλι της κλωνοποίησης. Ποια μέτρα, αλήθεια; Ο μοιραίος γενετικός τύπος που ασφαλής πια φυλάσσεται στα άδυτα της μνήμης των ηλεκτρονικών υπολογιστών και ασφαλέστερος στις κρυψώνες της εργοδότριας σκοπιμότητας που χρηματοδοτούσε και την έρευνα - αναρωτιέμαι αν στοιχίζει φθηνότερα η παραγωγή ύπαρξης, απ' όσο το χαπάκι για τη θεραπεία του καρκίνου.
    Και καλά να αυγατίσουν τα πρόβατα, τα πλάσματα των δασών και η παρέα της μοναχικής ατμόσφαιρας: τα πετούμενα. Και επάρκεια σφαγής θα έχουμε και χωρίς δεσμεύσεις πια θα μπορούν οι κυνηγοί να αξιοποιούν τα βόλια τους σημαδεύοντας τη μοναδική δυνατότητα των φτερών. Μόλις μας τελειώσουν τα πουλιά, θα γονιμοποιούμε τα αντίγραφά τους.
    Αλλά ο άνθρωπος; Σωστά διατυπώνω το ενδεχόμενο ν' αναπαράγεται κατ' εικόνα και ομοίωσή του σε όσα αντίγραφα θέλει; Και αν δε θέλει, πόσο σεβαστό θα είναι, πώς θα επανδρωθούν τα ακραία οράματα με επιστρατευμένα «Ρόμποκοπ»;
     Μου είναι αδιανόητο ότι ανθρώπινο πλάσμα θα γεννιέται από ένα κύτταρο άμοιρο μάλλον μητρικού φίλτρου. Ένα πλάσμα ορφανό, εντέλει. Πώς να προβλέψεις με τι ασυνήθιστα, δικά του ένστικτα θα διεκδικήσει την επιβίωσή του, ποια εκδικητικότης θα λανθάνει για τη μυστηριώδη ορφάνια του. Καθόλου παράξενο κάποια στιγμή να γυρίσουν τ' αντίγραφα και να τρώνε το πρωτότυπο. Ό,τι παραλλαγμένα κάπως συμβαίνει και στους εμφύλιους πολέμους.
     Ένα θλιβερό υποκατάστατο αθανασίας. Μια ακόμα ελπίδα για μετά θάνατον ζωή. Τι θα γνωρίζουν για μας τα αντίγραφά μας; Πόσο πιστά θα ξέρουν να διαχειρίζονται όσα μας πόνεσαν, μας απέλπισαν, όσα αγαπώντας τα διασώσαμε; Θα αναπαραχθεί επομένως και ο ψυχισμός μας; Μα, Θεέ μου, η ψυχή δεν αντιγράφεται με καμιά ανακάλυψη. Ψυχραιμία. Ας περιμένουμε να εκδηλώσει τη δυσφορία του ο θεός. Γιατί καθόλου βέβαια .δε θα του αρέσει να του επιβληθεί, με το έτσι θέλω, να γίνει συνέταιρος στη δημιουργία μας. 'Ο, τι και να ισχυρίζονται οι πίθηκοι, εμείς τον Θεό διαλέξαμε για πλάστη μας. Επειδή ως αόρατος είναι όμορφος, ως αόρατος είναι ανεξακρίβωτα φταίχτης και, προπάντων, γιατί αόρατος ευκολότερο υπάρχει. Ψυχραιμία. Άλλωστε εμείς οι μεγάλοι, όταν θα ενσαρκωθεί η απειλή, θα βλέπουμε την κλωνοποίηση από τη ρίζα μόνον.
    Ας φοράνε λοιπόν οι νέοι φυλαχτό την ευχή μου: ποτέ να μην δεχτoύν να προέλθει ο άνθρωπος από άλλη μέθοδο, παρά μόνον από κείνην που εφαρμόζει η έλξη, μόνον από τη μεθυστική πειθώ που ασκεί ο έρωτας, μόνον από την αβίαστη ευτυχισμένη συναίνεση των σωμάτων, τη γοργή έστω, τη χιμαιρική έστω, αλλά κάθε φoρά σαν καινούργια κοσμογονική ανακάλυψη.
[δοκίμιο της ΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΥΛΑ που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΜΕΤΡΟ –– από το βιβλίο ΕΚΦΡΑΣΗ – ΈΚΥΕΣΗ Νεοελληνική γλώσσα του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη σελ.298



2ο ΚΕΙΜΕΝΟ: Ο αιώνας της βιοτεχνολογίας: στην ουσία ο κόσμος μας μετατρέπεται σε βιολογικό-βιομηχανικό
       Αν ο 20ος αιώνας χαρακτηρίστηκε από τη θεαματική πρόοδο στους τομείς της φυσικής και της χημείας, τότε σίγουρα ο 21ος ανήκει στις βιολογικές επιστήμες. Επιστήμονες σε όλο τον κόσμο αποκωδικοποιούν ταχύτατα τον γενετικό κώδικα της ζωής ξεδιαλύνοντας μυστήρια αιώνια σχετικά με τη βιολογική εξέλιξη. Τα γονίδια είναι η πρώτη πρόσοδος της νέας οικονομικής εποχής και ήδη χρησιμοποιούνται σε ευρύτατα επιχειρησιακά επίπεδα, συμπεριβαλομένης της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της ενέργειας των ινών και υλικών συσκευασίας, των φαρμάκων και αλλού. Στην ουσία ο κόσμος μας μετατρέπεται σε βιολογικό- βιομηχανικό…
     Ο τρόπος που τρώμε, ο τρόπος που ζευγαρώνουμε, ο τρόπος με τον οποίο αποκτάμε τα παιδιά μας, ο τρόπος με τον οποίο τα αναθρέφουμε και τα εκπαιδεύουμε, ο τρόπος με τον οποίο εργαζόμαστε, ο τρόπος με τον οποίο ασχολούμεθα με την πολιτική, ο τρόπος με τον οποίο εκφράζουμε την πίστη μας, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας και τη θέση μας μέσα σε αυτόν ¬ όλες οι προσωπικές αλλά και οι κοινές δοξασίες μας θα επηρεαστούν από τη νέα τεχνολογία της βιοτεχνολογικής εποχής.
      Συνεχώς αυξανόμενες ποσότητες τροφίμων και ινών θα καλλιεργούνται ως τεχνητοί ιστοί σε τεράστιες δεξαμενές βακτηριδίων. Έτσι για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο αγρότης και η καλλιεργήσιμη γη θα χάσουν τη σημασία τους, περιοριζόμενοι μερικώς. Η κλωνοποίηση ανθρώπων και ζώων θα μπει στην ημερησία διάταξη και έτσι σιγά-σιγά η λέξη «αναπαραγωγή» θα αντικατασταθεί από τη λέξη «αντιγραφή». Εκατομμύρια άνθρωποι θα αποκτήσουν τη δυνατότητα ελέγχου των βιολογικών χαρακτηριστικών τους και καθορισμού του βιολογικού μέλλοντος και της ζωής τους κατά τρόπους που ως χθες ήταν αδιανόητοι. Οι γονείς θα μπορούν να τεκνοποιήσουν χρησιμοποιώντας τεχνητές μήτρες, έξω από το ανθρώπινο σώμα. Στα έμβρυα θα γίνονται γενετικές παρεμβάσεις, προκειμένου να προληφθούν επικίνδυνες αρρώστιες, αλλά και για να προσδιοριστούν ο χαρακτήρας και η μελλοντική συμπεριφορά του ανθρώπου που θα γεννηθεί με δείκτη ευφυΐας ελεγχόμενο, όπως άλλωστε και τα φυσικά χαρακτηριστικά του.
      Δύο ευρείες προσεγγίσεις του βιοτεχνολογικού αιώνα έχουν αρχίσει να αναδύονται και η καθεμία βασίζεται σε εντελώς διαφορετικό πλέγμα αξιών. Η μία σχολή ¬ ο σκληρός δρόμος ¬ χρησιμοποιεί τα σύγχρονα επιτεύγματα της γενετικής επιστήμης για να φέρει ριζικές αλλαγές στα γενετικά χαρακτηριστικά των διαφόρων ειδών τα οποία θέλει να αλλάξει στο όνομα της προόδου. Η άλλη σχολή ¬ ο ήπιος δρόμος ¬ χρησιμοποιεί τα ίδια επιτεύγματα της γενετικής επιστήμης όχι για να αλλάξει τα είδη, αλλά για να βελτιώσει τις σχέσεις των υπαρχόντων ειδών με το περιβάλλον στο οποίο ζει το καθένα.
       Πάρτε για παράδειγμα τη γεωργία. Οι ερευνητές της μοριακής βιολογίας παρεμβάλλουν γονίδια εξωτικών και μη βρώσιμων οργανισμών στον γενετικό κώδικα καλλιεργήσιμων φυτών για να αυξήσουν την αντοχή τους στα παράσιτα, στα ζιζανιοκτόνα, στα βακτηρίδια και στους μύκητες. Από την άλλη, πολλοί οικολόγοι χρησιμοποιούν τα νέα οικολογικά δεδομένα για να βοηθηθούν στην πληρέστερη κατανόηση των διαδικασιών με τις οποίες το περιβάλλον επηρεάζει τις γενετικές μεταλλάξεις των φυτών. Επεμβαίνουν στη γενετική μηχανική των καλλιεργήσιμων ειδών διατροφής, προκειμένου να δημιουργήσουν μια περίπλοκη οργανική προσέγγιση στη γεωργία, παράγοντας σοδειές ανθεκτικότερες, που να μη χρειάζονται τεχνητή λίπανση και να βρίσκονται σε απόλυτη αρμονία με το περιβάλλον οικοσύστημα. Ομοίως στον ιατρικό τομέα, πολλοί μοριακοί βιολόγοι προσανατολίζουν τις έρευνές τους προς τη λεγόμενη σωματική ή κυτταρική γονιδιακή χειρουργική που έγκειται στην εισαγωγή μεταλλαγμένων γονιδίων στον οργανισμό ανθρώπων που υποφέρουν από διάφορες ασθένειες. Πρόκειται δηλαδή για πρωτοποριακές θεραπείες αρρώστων.
       Άλλοι ερευνητές, συμπεριλαμβανομένου και ενός μικρού αλλά διαρκώς αυξανόμενου αριθμού μοριακών βιολόγων, επωφελούνται από τον τεράστιο πλούτο των γενετικών πληροφοριών για να διερευνήσουν την επίδραση του περιβάλλοντος στις γενετικές μεταλλάξεις. Σκοπός τους είναι να επιτύχουν μια επιστημονικότερη προσέγγιση της προληπτικής ιατρικής. ….. Χρησιμοποιώντας τους πιο σύγχρονους κομπιούτερ και το τελειότερο λογισμικό, οι μοριακοί βιολόγοι σε όλο τον κόσμο ταξινομούν και χαρτογραφούν ολόκληρα γονιδιώματα ζωντανών οργανισμών σε όλα τα επίπεδα, από τα απλούστατα βακτηρίδια ως τον άνθρωπο. Σκοπός τους είναι να βάλουν σε τάξη τις γενετικές πληροφορίες για οικονομικούς λόγους. Περί τα τέλη της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα οι μοριακοί βιολόγοι ελπίζουν ότι θα έχουν ταξινομήσει και καταχωρίσει στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές τα γονιδιώματα χιλιάδων ζωντανών οργανισμών, δημιουργώντας έτσι μια τεράστια βιβλιοθήκη που θα περιέχει τα «κατασκευαστικά σχέδια» των περισσότερων ζωντανών πλασμάτων του πλανήτη μας, μικροοργανισμών, φυτών και ζώων. Η δυνατότητα εντοπισμού, απομόνωσης και χειρισμού των γονιδίων επέτρεψε τη χρησιμοποίηση της δεξαμενής των γονιδίων ως «πρώτης ύλης» για μελλοντική οικονομική δραστηριότητα. Η βιοπληροφορική και η γονιδιακή έρευνα φέρνουν ραγδαίες αλλαγές στην οικονομική δραστηριότητα.
       Οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες που δρουν στον τομέα της ιατρικής, της βιολογίας και της φαρμακολογίας καταβάλλουν τεράστιες προσπάθειες προκειμένου να αποκτήσουν τον έλεγχο αυτού του περί τα γενετικά εμπορίου. Τυπικό παράδειγμα οι τελευταίες κινήσεις ορισμένων χημικών γιγάντων, όπως η Monsanto, η Novartis, η Hoechst και η Dupont, που σπεύδουν να ξεπουλήσουν τα χημικά τμήματά τους για να ρίξουν το βάρος τους στην έρευνα, στην ανάπτυξη και στο εμπόριο προϊόντων βιοτεχνολογίας. Αυτή η μεταστροφή αποτελεί το ορόσημο ανάμεσα σε δύο εποχές, της πετροχημικής που εγκαταλείπουμε και της γενετικής που ανατέλλει, ως αντικείμενο εμπορικής δραστηριότητας. Και στο σημείο αυτό πρέπει να προσέξουμε πολύ, δεδομένου ότι ο έλεγχος των γενετικών «σχεδίων κατασκευής» από τις εταιρείες θα έχει επίπτωση σε κάθε πτυχή της ζωής μας.
      Ο αιώνας της βιοτεχνολογίας υπόσχεται τη δημιουργία πληθώρας γενετικά μεταλλαγμένων φυτών και ζώων που θα χρησιμεύσουν ως τροφή για τον άνθρωπο, ετοιμάζει νέες γενετικής προέλευσης πηγές ενέργειας και υλικών με τα οποία θα φτιάξουμε μια «ανανεώσιμη» κοινωνία, έχει στα σκαριά νέα θαυμαστά φάρμακα και θεραπείες που θα απαλύνουν τον ανθρώπινο πόνο, θα επιμηκύνουν τον ανθρώπινο βίο και θα προσφέρουν τη δυνατότητα να αποκτάμε υγιέστερους απογόνους. Σε κάθε βήμα όμως που θα κάνουμε σε αυτόν τον «θαυμάσιο καινούργιο κόσμο» δεν θα πρέπει να ξεχνιόμαστε. Το δραματικό ερώτημα είναι: «Με ποιο κόστος;».
      Το νέο γενετικό εμπόριο δημιουργεί προβλήματα μεγαλύτερα από εκείνα που δημιούργησαν οι άλλες οικονομικές επαναστάσεις της ιστορίας. Η τεχνητή δημιουργία διαγενετικών ζώων με τη μέθοδο της κλωνοποίησης σημαίνει άραγε το τέλος της φύσης και την υποκατάστασή της από έναν «βιολογικό - βιομηχανικό» κόσμο; Η διάχυση στο περιβάλλον χιλιάδων μεταλλαγμένων από τη βιοτεχνολογία ζωντανών πλασμάτων δεν θα προκαλέσει ένα είδος γενετικής μόλυνσης με ανεπανόρθωτες βλάβες στη βιόσφαιρα; Και ποιες θα είναι οι συνέπειες για την κοινωνία και την παγκόσμια οικονομία αυτού του ολιγοπωλίου που θα δημιουργηθεί όταν περάσει ο έλεγχος της δεξαμενής των γονιδίων σε έναν μικρό αριθμό μεγάλων εταιρειών; Ποιο θα είναι το νόημα της ζωής μέσα σε έναν κόσμο όπου τα μωρά θα διαμορφώνονται κατά βούληση στην κοιλιά της μάνας τους και ήδη προτού γεννηθούν θα έχουν αναγνωριστεί, καταταγεί και ταξινομηθεί ανάλογα με τον τύπο των γονιδίων τους; Ποιο θα είναι το αντίτιμο της προσπάθειας σχεδιασμού και παραγωγής όλο και πιο «τέλειων» ανθρώπινων πλασμάτων;
      Για πρώτη φορά στην ιστορία γινόμαστε «μηχανικοί» της ίδιας της ζωής. Αρχίζουμε να προγραμματίζουμε εκ νέου τους γενετικούς κώδικες ζωντανών πλασμάτων φιλοδοξώντας να τα προσαρμόσουμε στις δικές μας ανάγκες, οικονομικές ή πολιτιστικές. Να τα προσαρμόσουμε στις επιθυμίες μας. Επιχειρούμε μια δεύτερη Γένεση, συνθετική όμως αυτή τη φορά και προσαρμοσμένη στη λογική της παραγωγικότητας και της αποτελεσματικότητας.
      Έχει φτάσει πλέον η στιγμή για να αρχίσει ένας εμπνευσμένος και ευρύς δημόσιος διάλογος προκειμένου να αποφασίσουμε ποιος από τους δύο εντελώς διαφορετικούς δρόμους αρμόζει καλύτερα στις αξίες και στις ευαισθησίες της γενιάς μας για να μας οδηγήσει με ασφάλεια στον βιοτεχνολογικό αιώνα: ο ήπιος ή ο σκληρός;
[κείμενο του Τζέρεμι Ρίφκιν από το ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 25-12-1998 –– διασκευασμένο ως κριτήριο αξιολόγησης στο βιβλίο ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Τράπεζα Θεμάτων σελ. 242Ο κ. Τζέρεμι Ρίφκιν (ΗΠΑ) έχει γράψει 13 βιβλία με θέμα τις επιπτώσεις των τεχνολογικών εξελίξεων στην οικονομία, στην εργασία, στην κοινωνία και στο περιβάλλον. Το έργο του «Το τέλος της εργασίας» είχε τέτοια επιτυχία που τον έκανε παγκοσμίως γνωστό, ενώ το τελευταίο βιβλίο του υπό τον τίτλο «Ο αιώνας της βιοτεχνολογίας: Χαλιναγωγώντας το γονίδιο και ξαναφτιάχνοντας τον κόσμο» έχει μεταφραστεί σε 16 γλώσσες.]


Ασκήσεις (σύμφωνα με τα κριτήρια εξέτασης στις πανελλαδικές εξετάσεις - με στοιχεία για τις απαντήσεις στο τέλος)
1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Να ενημερώσεις τη τάξη σου για το περιεχόμενο του 2ου κειμένου (110-130 λέξεις)
2. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ: με θεματική πρόταση την ιδέα από το πρώτο κείμενο «Παρ’ όλη τη φανερή ομοιότητα ο κλώνος δεν μπορεί να είναι ταυτόσημος με το γονέα του», να γράψεις μια παράγραφο .
3. ΚΡΙΣΕΩΣ: η συντάκτρια του πρώτου κειμένου χαρακτηρίζει «ένα θλιβερό υποκατάστατο αθανασίας» γενετικά αντίγραφα που θα προκύψουν μέσα από την κλωνοποίηση. Να σχολιάσετε το χαρακτηρισμό σε μια παράγραφο
4. ΠΕΙΘΩ: α] Να εντοπίσετε, αν υπάρχουν, τις διαφορές ως προς τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούν τους τρόπους πειθούς οι δυο συγγραφείς, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Κική Δημουλά είναι ποιήτρια, ενώ ο Τζέρεμι Ρίφκιν συγγραφέας επιστημονικών βιβλίων β] Να μελετήσετε το δεύτερο κείμενο και να επισημάνετε τη συλλογιστική του πορεία
5. ΔΟΚΙΜΙΟ: α] Στην κατηγορία του αποδεικτικού ή στοχαστικού δοκιμίου πιστεύετε ότι ανήκει το πρώτο κείμενο; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας β] Να εξετάσετε αν το 2ο κείμενο ανήκει στο γραμματειακό είδος του επιστημονικού άρθρου ή της επιφυλλίδας
6. ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΗ (και από τα δύο κείμενα): α] να αποδώσετε με κυριολεκτικό λόγο τις παρακάτω μεταφορικές εκφράσεις του πρώτου κειμένου: τοποθέτησαν νέα βόμβα στα θεμέλια της ύπαρξής μας, συνωστίζομαι τώρα κι εγώ έξω από το θόρυβο και τη μεγάλη ανησυχία που ξεσήκωσε το επίτευγμα, κόβεις το κεφάλι της φυματίωσης και φυτρώνει στη θέση του ο καρκίνος β] να παραθέσετε ένα μονολεκτικό αντώνυμο για καθεμιά από τις λέξεις του 2ου κειμένου: κοινές, αδιανόητοι, εξωτικών, ραγδαίες, πληθώρας, διάχυση και από ένα συνώνυμο για τις λέξεις του πρώτου κειμένου: ψόγους, άνεση, παρέα, να εκδηλώσει, να μην δεχτούν


7. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: ΘΕΜΑ: Ποια οφέλη και ποιοι κίνδυνοι πιστεύετε ότι μπορούν να προκύψουν απ’ την ανάπτυξη της Γενετικής και ειδικότερα της κλωνοποίησης.


ΚΕΙΜΕΝΑ για την κλωνοποίηση: Στοιχεία για τις απαντήσεις
1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ 2ου ΚΕΙΜΕΝΟΥ 25Μ:
Σύμφωνα με το συγγραφέα, η ανθρωπότητα στηρίζεται πλέον στις επιστημονικές εξελίξεις του τομέα της βιολογίας, που επιδρούν σ’ όλες τις πτυχές του οικονομικού και καθημερινού βίου. Αρχικά, αναφέρεται πως η κλωνοποίηση, ως βασικό εργαλείο της βιολογίας, θα επηρεάσει τις αγροτικές καλλιέργειες και την αναπαραγωγή ανθρώπων με προεπιλεγμένα χαρακτηριστικά, δίνοντας στον άνθρωπο δύο βασικές δυνατότητες: της ριζικής αλλαγής των γνωρισμάτων ή της βελτίωσης των ειδών. Παρουσιάζονται παραδείγματα που η χρήση νέων γονιδίων σε φυτικούς και ανθρώπινους οργανισμούς κάνει τα είδη πιο ανθεκτικά σε ασθένειες, εφευρίσκονται νέες θεραπείες και επιτυγχάνεται η πρόληψη ασθενειών. Επιπλέον, οι επιστήμονες, συγκεντρώνουν πληροφοριακό υλικό για όλα τα γονιδιώματα, ώστε να αξιοποιηθούν επιστημονικά και οικονομικά από τις μεγάλες εταιρείες που επιθυμούν την εκμετάλλευση του υλικού. Τέλος, διατυπώνεται ο προβληματισμός για τις συνέπειες αυτών των εξελίξεων και επισημαίνεται η αναγκαιότητα προσδιορισμού της πορείας της ανθρωπότητας. (λέξεις 136)


2. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ: με θεματική πρόταση την ιδέα από το πρώτο κείμενο «Παρ’ όλη τη φανερή ομοιότητα ο κλώνος δεν μπορεί να είναι ταυτόσημος με το γονέα του», να γράψεις μια παράγραφο . Μονάδες 12
     Πράγματι, παρά την εξωτερική ταύτιση, το πλάσμα που θα δημιουργηθεί από την κλωνοποίηση θα φέρει σημαντικές διαφορές απ’ το γονέα του. Έτσι, ο γονιδιακός εξοπλισμός όχι από δύο αλλά από ένα μόνο γονέα, έλλειψη (ορφάνια) που γεννά εύλογο προβληματισμό γύρω από τα γνωρίσματα της συμπεριφοράς που θα αναπτύξει. Ακόμα, η αντιγραφή του γενετικού υλικού δεν ισοδυναμεί με αντιγραφή στοιχείων της προσωπικής ταυτότητας, αφού η διαμόρφωση της προσωπικής ταυτότητας, είναι κατά κύριο λόγο αποτέλεσμα των επιδράσεων του κοινωνικού περιβάλλοντος και των προσωπικών αναμνήσεων και εμπειριών.


3. ΚΡΙΣΕΩΣ: η συντάκτρια του πρώτου κειμένου χαρακτηρίζει «ένα θλιβερό υποκατάστατο αθανασίας» γενετικά αντίγραφα που θα προκύψουν μέσα από την κλωνοποίηση. Να σχολιάσετε το χαρακτηρισμό Μονάδες 10
     Η κλωνοποίηση δημιουργεί σε πολλούς την ελπίδα κατάκτησης της αθανασίας, μέσα από τη συνεχή παραγωγή γενετικών αντιγράφων. Τα γενετικά όμως αυτά αντίγραφα θα διαμορφώσουν διαφορετική ταυτότητα και θα αποκτήσουν διαφορετική προσωπικότητα κάτω από την επίδραση του διαφορετικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο θα ζήσουν. Άρα, η ελπίδα της αθανασίας δεν είναι τίποτε άλλο από μια θλιβερή ψευδαίσθηση.


4. ΠΕΙΘΩ: α] Να εντοπίσετε, αν υπάρχουν, τις διαφορές ως προς τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιούν τους τρόπους πειθούς οι δυο συγγραφείς, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Κική Δημουλά είναι ποιήτρια, ενώ ο Τζέρεμι Ρίφκιν συγγραφέας επιστημονικών βιβλίων β] Να μελετήσετε το δεύτερο κείμενο και να επισημάνετε τη συλλογιστική του πορεία Μονάδες 5
    α] Στο πρώτο κείμενο της ποιήτριας Κικής Δημουλά εμφανής είναι η αξιοποίηση, με όλα σχεδόν τα μέσα, της ΕΠΙΚΛΗΣΗΣ στο συναίσθημα: αφήγηση, λέξεις και εκφράσεις συγκινησιακά φορτισμένες (π.χ. τοποθέτησαν νέα βόμβα στα θεμέλια της ύπαρξής μας) σχήματα λόγου (π.χ. συνωστίζομαι τώρα κι εγώ έξω από το θόρυβο και τη μεγάλη ανησυχία που ξεσήκωσε το επίτευγμα) και πολλά άλλα (σχεδόν όλο το κείμενο είναι μια λυρική αφήγηση με πλούτο σχημάτων λόγου). Αντίθετα στο δεύτερο επιστημονικό κείμενο, όπως είναι φυσικό κυριαρχεί η επίκληση στη λογική κυρίως με τεκμήρια - παραδείγματα (αλλά και επιχειρήματα)
β] ΣΥΛΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: το κείμενο αναπτύσσεται με παραγωγική συλλογιστική πορεία, γιατί αρχίζει με μια γενική διαπίστωση για την επικράτηση της βιολογίας, στη συνέχεια αναλύει αυτή τη θέση με παραδείγματα και άλλα τεκμήρια και στο τέλος διατυπώνει (ως συμπέρασμα) έναν προβληματισμό για τις συνέπειες τις εξέλιξης (συνεπώς έχουμε μια συλλογιστική πορεία από το γενικό στο ειδικό= ΠΑΡΑΓΩΓΗ)


5. ΔΟΚΙΜΙΟ: α] Στην κατηγορία του αποδεικτικού ή στοχαστικού δοκιμίου πιστεύετε ότι ανήκει το πρώτο κείμενο; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας β] Να εξετάσετε αν το 2ο κείμενο ανήκει στο γραμματειακό είδος του επιστημονικού άρθρου ή της επιφυλλίδας
α] Το κείμενο της ΔΗΜΟΥΛΑ φέρει τα κύρια χαρακτηριστικά ενός στοχαστικού δοκιμίου. Πιο συγκεκριμένα, το θέμα εξετάζεται από την προσωπική σκοπιά του συγγραφέα και με διάθεση ελεύθερης έκφρασης των απόψεων, οι ιδέες παρουσιάζονται με συνειρμικό-διαισθητικό τρόπο και είναι χαλαρά οργανωμένες, ο λόγος διακρίνεται από τη συχνή ποιητική λειτουργία της γλώσσας και χρωματίζεται με στοιχεία προσωπικού ύφους και λογοτεχνικής χροιάς.
β] Το δεύτερο κείμενο είναι επιστημονικό άρθρο διότι παρουσιάζει ένα επιστημονικό θέμα, αλλά ο επιστήμονας συγγραφέας ξεκινάει από στοιχεία της επικαιρότητας και προχωρεί σε παρατηρήσεις και σκέψεις διαχρονικού χαρακτήρα και γενικότερου ενδιαφέροντος.