Δευτέρα, 14 Μαρτίου 2011

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ με θέμα τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, το διαδίκτυο και τις εφαρμογές τους στην εκπαίδευση

Θέμα: Ηλεκτρονικοί υπολογιστές και διαδίκτυο στην εκπαίδευση (θετικές και αρνητικές επιδράσεις και μια πρόταση)



ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:
Χωρίς καμιά αμφιβολία, καταλυτική είναι η επίδραση που άσκησε, σε όλους τους τομείς των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Στις τηλεπικοινωνίες και στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, στο τραπεζικό σύστημα, στη βιομηχανία, στις κρατικές υπηρεσίες, στις συγκοινωνίες, στη συγγραφή βιβλίων, παντού σήμερα όπου εκδηλώνεται η ανθρώπινη δημιουργικότητα βρίσκεται και ο υπολογιστής. Κορυφαία έκφραση αυτής της εξέλιξης είναι η ραγδαία εξάπλωση του διαδικτύου με τις πολύμορφες εφαρμογές και τις απεριόριστες δυνατότητες ειδικά στον τομέα της γρήγορης και αποτελεσματικής αναζήτησης πληροφοριών. Το πιο σπουδαίο, όμως, είναι ότι η κυκλοφορία της γνώσης στο νέο «ηλεκτρονικό κόσμο» είναι ελεύθερη και απρόσκοπτη και ο κάθε χρήστης του διαδικτύου μπορεί να συνδεθεί με ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία, να επικοινωνήσει με ειδικούς και μη σε όλο τον κόσμο. Η συμβολή, λοιπόν, των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση είναι δεδομένη και η αξιοποίησή της στον εκσυγχρονισμό της εντελώς απαραίτητη.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ: α] οι θετικές επιδράσεις στην εκπαίδευση
      Οι ασύλληπτες δυνατότητες του διαδικτύου κάνουν τους ερευνητές σε θέματα εκπαιδευτικής τεχνολογίας να μη διανοούνται πλέον εφαρμογή που να μην είναι δικτυακή. Σήμερα, οι ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα της πληροφορικής, αλλάζουν ριζικά τα δεδομένα κυρίως στα μέσα που μπορούν να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά σε εκπαιδευτικές εφαρμογές. Πριν μερικά χρόνια ήταν αδιανόητο να υπάρχει σχολείο χωρίς άρτια εξοπλισμένη αίθουσα πληροφορικής, σήμερα οι διαδραστικοί πίνακες κρίνονται απαραίτητοι σε κάθε αίθουσα διδασκαλίας. Και κανείς δεν αμφιβάλλει ότι, σε πολύ λίγα χρόνια, οι μαθητές θα προσέρχονται στα σχολεία εφοδιασμένοι με τον προσωπικό φορητό υπολογιστή τους ή τα αντίστοιχα ηλεκτρονικά βιβλία (e-books). Όπως είναι φυσικό, κάποιοι τρομάζουν μπροστά στις νέες εξελίξεις και αναπτύσσουν έναν έντονο προβληματισμό για τις αρνητικές συνέπειες που θα τις συνοδεύουν. Άλλοι πιστεύουν ότι ο άνθρωπος έχει πολλά να ωφεληθεί βάζοντας σ’ άλλες βάσεις την όλη εκπαιδευτική διαδικασία.
      Πρώτα απ’ όλα, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι η εισαγωγή των ηλεκτρονικών υπολογιστών στην εκπαίδευση και η κατάλληλη αξιοποίηση των απεριόριστων δυνατοτήτων του διαδικτύου, θα έχει πολλά θετικά στοιχεία. Αρχικά, η γνώση της λειτουργίας και της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή είναι πλέον μια απαραίτητη δεξιότητα, την οποία όποιος δεν την κατέχει σε ικανοποιητικό βαθμό θα μειονεκτεί σοβαρά. Πιο πέρα, οι ειδικοί επιστήμονες πιστεύουν ότι η γνώση της λειτουργίας και χρήσης του Η/Υ βοηθάει στη νοητική ανάπτυξη του μαθητή. Με την κατασκευή μάλιστα προγραμμάτων ο μαθητής μπορεί να κατανοεί ευκολότερα αφηρημένες έννοιες και να αποκτά επίγνωση των νοητικών του λειτουργιών, καθώς υποχρεώνεται να σκέφτεται και να ενεργεί συνειδητά και δημιουργικά για τη λύση προβλημάτων που ανακύπτουν σχετικά με τον προγραμματισμό και τη λειτουργία του υπολογιστή. Έτσι, ο μαθητής έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει μεθοδικό και επιστημονικό τρόπο σκέψης.
      Ένα άλλο θετικό στοιχείο είναι ότι με τους υπολογιστές ευνοείται η εξατομικευμένη διδασκαλία. Με τα κατάλληλα προγράμματα, οι μαθητές θα μπορούν να προχωρούν στην εργασία τους με ρυθμούς που ανταποκρίνονται στις δικές του δυνατότητες. Εξάλλου, μαθητές και εκπαιδευτικοί μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πηγές εκπαιδευτικού υλικού και δυνατότητα αναζήτησης ποικίλων και μεγάλης κλίμακας πληροφοριών. Μπορούν να μπουν σε μεγάλες βιβλιοθήκες ή σε άλλες εκπαιδευτικές σελίδες, να αντλήσουν χρήσιμες πληροφορίες χρήσιμες για τα μαθήματά τους, να μελετήσουν επιστημονικά άρθρα και άλλα δημοσιεύματα σε περιοδικά και εφημερίδες. Ένα καλό παράδειγμα για να αξιολογήσουμε τις εφαρμογές του υπολογιστή στην εκπαίδευση είναι και η δυνατότητα γραφής με το πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου. Για το μαθητή ο επεξεργαστής κειμένου είναι ένα ευέλικτο εκπαιδευτικό εργαλείο, με το οποίο μπορεί όχι μόνο να παράγει αξιόλογα και ευπαρουσίαστα κείμενα, αλλά και να ασκείται στη γλώσσα και ειδικότερα στη σαφήνεια των νοημάτων, στη σύνταξη και στην ορθογραφία των λέξεων, στην αλληλουχία και στη συνοχή των ιδεών του, αφού εύκολα μπορεί να διορθώσει ή να αλλάξει σειρά σε όσα έγραψε. Σε τελική ανάλυση, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο επεξεργαστής κειμένου βοηθά στην ανακάλυψη και στην οργάνωση της σκέψης.
      Η πιο σημαντική όμως εκπαιδευτική λειτουργία των υπολογιστών, που θα συντελέσει αποφασιστικά στην αλλαγή της εκπαιδευτικής διαδικασίας, είναι οι τεράστιες δυνατότητες για εύκολη και ταχύτατη πρόσβαση στις πηγές της γνώσης. Οι ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, οι βάσεις πληροφοριών, οι τεράστιες δυνατότητες αποθήκευσης, οργάνωσης, ανάκλησης, αναπαράστασης, συσχετισμού και, γενικά, επεξεργασίας των πληροφοριών, καθώς και της διασύνδεσης με ηλεκτρονικά δίκτυα και άλλα εποπτικά μέσα, που διαθέτει ο υπολογιστής, τον καθιστούν μια σπουδαία πηγή πληροφοριών, γεγονός πολύ σημαντικό στην εποχή μας, αφού ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και ο βαθμός πρόσβασης σε αυτήν από όλους τους πολίτες είναι δείκτης όχι μόνο οικονομικής προόδου, αλλά και δημοκρατίας για κάθε σύγχρονη χώρα.
      Τέλος, ο Η/Υ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο για τη δημιουργική διδασκαλία, την έρευνα και τη μάθηση σε όλα σχεδόν τα μαθήματα. Για παράδειγμα, στα μαθηματικά μπορεί να αξιοποιηθεί για στατιστική επεξεργασία δεδομένων και εκτύπωση διαγραμμάτων και πινάκων, στις εικαστικές τέχνες για δημιουργία αφισών, φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση, στη μουσική για δημιουργία μουσικής υπόκρουσης σε ποιήματα και θεατρικές παραστάσεις. Δίνεται, επίσης, η δυνατότητα χρησιμοποίησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων με την τεχνολογία των πολυμέσων (συνδυασμός κειμένου- εικόνας-ήχου). Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει στο μαθητή να συμμετέχει ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία, να προσεγγίσει και να επεξεργαστεί σύνθετες πληροφορίες με ποικίλους συνδυασμούς και δυνατότητες. Με άλλα λόγια ο Η/Υ ως μέσο διδασκαλίας δεν κάνει μόνο πιο παραστατικό και πιο εύληπτο ένα μάθημα, αλλά συμβάλλει και στη συγκρότηση του μαθητή βοηθώντας τον να ανακαλύψει και να κατανοήσει τη σχέση μεταξύ διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων και να τα συνδυάσει.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ: β] οι αρνητικές επιδράσεις στην εκπαίδευση
      Δεν είναι, όμως, πάντα η επαφή των παιδιών με μεγάλο όγκο πληροφοριών συνώνυμο της γνώσης. Πράγματι, ο υπολογιστής από μόνος του δεν μπορεί να κάνει τα παιδιά πιο έξυπνα, παραγωγικά και αποτελεσματικά. Δηλαδή, η ύπαρξη και μόνο του όγκου πληροφοριών και η ικανότητα διαχείρισής του σε καμιά περίπτωση δεν εγγυώνται την πρόσκτηση ουσιώδους γνώσης αυτών των πληροφοριών από πλευράς χρήστη. Και αυτό γιατί η διαδικασία της γνώσης, με τα διάφορα επίπεδα επεξεργασίας της πληροφορίας, αποτελεί μια περίπλοκη διεργασία, που μόνο ένα καλά οργανωμένο σχολείο με σαφείς και συγκεκριμένους εκπαιδευτικούς στόχους, μπορεί να προσφέρει. Επομένως, σε καμιά περίπτωση τα νέα μέσα δεν μπορούν ν’ αντικαταστήσουν το δημιουργικό ρόλο του εκπαιδευτικού.
     Τα νέα δεδομένα, όμως, αλλάζουν ριζικά το ρόλο του εκπαιδευτικού. Η επιτυχής προσαρμογή σ’ αυτόν εξαρτάται από το πόσο καλά προετοιμασμένος θα είναι να ανταποκριθεί στις σύνθετες απαιτήσεις του. Ο δάσκαλος παύει πλέον να είναι η κύρια πηγή πληροφοριών και γι’ αυτό πρέπει να διαμορφώσει μια νέα τα ικανότητα: να επιλέγει τα κατάλληλα προγράμματα με τα οποία θα ενισχύει τη διδασκαλία τους. Επίσης, θα πρέπει να καθοδηγεί σωστά τους μαθητές του για την αξιοποίηση σε κάθε περίπτωση των πιο πρόσφορων πληροφοριών. Αν, λοιπόν, ο εκπαιδευτικός δεν έχει αποκτήσει τις κατάλληλες γνώσεις και δεξιότητες και δεν έχει επιμορφωθεί στη χρήση των νέων μέσων, δεν μπορεί ν’ ανταποκριθεί σωστά στο νέο ρόλο του.
      Ένας άλλος κίνδυνος, με τη γενικευμένη χρήση των υπολογιστών, είναι ο κίνδυνος της τυποποίησης όπως ακριβώς έγινε με την είσοδο της μηχανής στην παραγωγική διαδικασία. Το πιο ορατό αρνητικό αποτέλεσμα σ’ αυτή την περίπτωση είναι η συρρίκνωση του λόγου εξαιτίας της συνεχούς χρήσης των γλωσσών προγραμματισμού. Επίσης, οι πολύ μεγάλες δυνατότητες για πρόσβαση στις πηγές τις γνώσεις, όπου όλες οι πληροφορίες είναι άμεσα διαθέσιμες μ’ ένα ΚΛΙΚ, εθίζουν τους μαθητές στην ευκολία. Στην πρώτη, λοιπόν, δυσκολία, το αίσθημα της ευχαρίστησης θα δώσει τη θέση του στη δυσαρέσκεια, που μπορεί στη συνέχεια να απωθήσουν τους νέους απ’ οποιαδήποτε γνωστική προσπάθεια απαιτεί κόπο. Το πιο δυσάρεστο από όλα είναι ότι τυποποίηση στη διαδικασία της μάθησης δεν ευνοεί καθόλου την ανάπτυξη κριτικής ικανότητας και λειτουργεί μάλλον αρνητικά στην όλη πνευματική τους συγκρότηση. Η πνευματική καλλιέργεια όμως και η απόκτηση κριτικής ικανότητας ήταν και θα είναι κύριος σκοπός της εκπαίδευσης και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να υποβαθμιστεί εξαιτίας της ευκολίας στην πρόσβαση στις πηγές τις γνώσης. Δηλαδή, μπορεί να είναι σημαντικό να έχει ο μαθητής ασκήσει τις δεξιότητες του στο χειρισμό προγραμμάτων που κάνουν προσιτή την πρόσβαση στον κόσμο των πληροφοριών, αλλά είναι πολύ πιο σημαντικό ειδικά σήμερα να καλλιεργήσει την ικανότητα να αναλύει, να ταξινομεί, να συγκρίνει πληροφορίες, να επιλέγει τις πιο πρόσφορες για κάθε περίπτωση ανακαλύπτοντας τις μεταξύ τους σχέσεις, να βρίσκει τα αίτια και τα αποτελέσματα γεγονότων, να αποτιμά την πραγματική αξία έργων κτλ.
      Η πολύωρη καθημερινή ενασχόληση των παιδιών με τον υπολογιστή, είναι ένας άλλος υπαρκτός κίνδυνος. Μπορεί να οδηγήσει στην απομόνωση και τη μοναξιά, ιδιαίτερα εκείνα που από την ιδιοσυγκρασία τους είναι εσωστρεφή. Η εικονική πραγματικότητα γίνεται υποκατάστατο ζωής και ο «άυλος ψηφιακός κόσμος αποκόπτει τους εφήβους από την πραγματική ζωή, τη συνάντηση με τους ανθρώπους και τη ζωντανή επικοινωνία μαζί τους.

ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ: πρόταση για την άρση των αρνητικών
     Το Ιντερνέτ, όμως, όπως και κάθε είδους τεχνολογία, είναι από μόνα τους ουδέτερα εργαλεία στα χέρα του ανθρώπου. Εκείνο που έχει σημασία και συντελεί στη θετική ή αρνητική επίδρασή τους, είναι ο τρόπος με τον οποίο τα χειρίζονται οι άνθρωποι. Η αποτελεσματική αξιοποίηση υπολογιστών και διαδικτύου στα σχολεία εξαρτάται από τη σωστή χρήση τους τόσο από τους εκπαιδευτικούς όσο και από τους μαθητές. Την ευθύνη, ωστόσο, την επωμίζονται κυρίως οι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι χρειάζεται να είναι επαρκώς ενημερωμένοι για τους κινδύνους που ελλοχεύουν με την πρόσβαση στο διαδίκτυο και ειδικά καταρτισμένοι στην εφαρμογή και χρήση των σχετικών προγραμμάτων. Γιατί, είναι φανερό ότι, όσο εύκολο είναι το ιντερνέτ να αποτελέσει ένα εργαλείο παιδείας, άλλο τόσο εύκολο είναι να ακυρώσει στην πράξη κάθε εκπαιδευτική αποστολή, αν από απλό μέσο γίνει αυτοσκοπός,
      Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι είναι απαραίτητο ν’ αναπτύξουμε και να εφαρμόσουμε την τεχνολογία, αλλά με τέτοιον τρόπο, ώστε να υλοποιούνται πιο σωστά και πιο ολοκληρωμένα τα εκπαιδευτικά προγράμματα και οι άλλοι στόχοι της παιδείας. Όμως, για να συμβεί αυτό, πρέπει το άτομο να είναι ενεργό και όχι παθητικός δέκτης, πρέπει να κατανοεί όσα συμβαίνουν γύρω του και όχι απλώς να επεξεργάζεται πληροφορίες. Απαραίτητη προϋπόθεση για κάτι τέτοιο είναι η ουσιαστική παιδεία και η ολόπλευρη πνευματική καλλιέργεια, που δυστυχώς αυτή τη στιγμή δεν μπορούν να την προσφέρουν από μόνοι τους οι υπολογιστές και το διαδίκτυο. [σύνολο λέξεων: 1579, οπότε, επειδή στις πανελλαδικές εξετάσεις το ανώτερο όριο είναι οι 600 λέξεις, επιλέγουμε από το παραπάνω υλικό εκείνο που είναι πιο πρόσφορο για την απόδειξη των ζητουμένων]