Παρασκευή, 5 Αυγούστου 2011

Ζήτημα δημοκρατίας: οι όροι του πολιτικού παιχνιδιού είναι κατ’ ουσίαν μια τέχνη επί της διαδικασίας

Απτά δείγματα τάσεων αυταρχισμού στους κόλπους της σημερινής εξουσίας, υποκαθιστούν εκείνη την τέχνη επί της διαδικασίας που ορίζουν την ίδια τη δημοκρατία και την ηθική τους αξία (επίκαιρο άρθρο του Τάκη Καφετζή στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ)

Η αντοχή της δημοκρατίας κρίνεται πάντα σε συνθήκες κοινωνικής κρίσης. Τότε δοκιμάζεται το σύνολο των κανόνων, των διαδικασιών και των αξιακών αρχών που ορίζουν την αρχιτεκτονική της δημοκρατίας ως τη βέλτιστη δυνατή μορφή Πολιτικής, δηλαδή θεσμικής ρύθμισης των κοινωνικών αντιθέσεων και νομιμοποίησης του συνολικότερου «καθεστώτος».


Κι αυτός ο ορισμός της δημοκρατίας σημαίνει ότι, σε μεγάλο βαθμό, οι όροι του πολιτικού παιχνιδιού στους κόλπους της συνιστούν κατ' ουσίαν μία τέχνη επί της διαδικασίας.


Αυτά γράφονται με αφορμή τα όσα εκτυλίσσονται τις τελευταίες βδομάδες γύρω από την απεργία μιας κοινωνικής ομάδας, των ιδιοκτητών ταξί. Θα μπορούσε να ήταν κάποια άλλη ομάδα, καθώς αρκετά στοιχεία της τωρινής αντιπαράθεσης και σύγκρουσης έχουν παρατηρηθεί και σε απεργίες διαφόρων ομάδων κατά το παρελθόν: έλλειψη διαλόγου μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών, απουσία ρυθμιστικού πλαισίου προσδιορισμού του επίμαχου προβλήματος, πρακτικές αιφνιδιασμού, συμπεριφορές στα όρια της ανομίας, τυφλοί τακτικισμοί, μαξιμαλιστικές νοοτροπίες, καταχρήσεις θέσεων ισχύος και άλλα συναφή. Αυτά τα στοιχεία, βεβαίως, δεν χαρακτηρίζουν εξίσου τους πρωταγωνιστές μιας αντιπαράθεσης, καθώς πριν και πίσω από αυτά υπάρχει ένας δεδομένος συσχετισμός δύναμης μεταξύ των μερών της αντιπαράθεσης.


Στην απεργία των ταξιτζήδων, η λεγόμενη κοινή γνώμη, και μάλιστα αυτή που διαμορφώνεται από τα τηλεοπτικά δελτία, προσανατολίστηκε μονοδιάστατα σε δύο ζητήματα: τις «ακραίες» μορφές κινητοποίησης των απεργών και τις «καταστροφικές» συνέπειες αυτής της απεργίας για την «εθνική» οικονομία εν μέσω δεινής κρίσης. Με τον τρόπο αυτό, δημιουργούνται προϋποθέσεις αντιπαλότητας του κοινού και των απεργών, οι οποίες ενισχύονται μάλιστα από το κοινωνικά διάχυτο αρνητικό στερεότυπο του «ταρίφα».


Όμως, μπορεί να υπάρχουν άλλοι τρόποι ανάγνωσης και ορισμού του ζητήματος, όπως συμβαίνει πάντα με ένα επίδικο ζήτημα που γίνεται πρόβλημα και εντάσσεται στην πολιτική ατζέντα. Και πρώτα απ' όλα, η κάθε απεργία προσλαμβάνει μορφές κινητοποίησης που προσιδιάζουν στην ομάδα η οποία απεργεί και στη φύση του προβλήματος. Παράλληλα, είναι αυτονόητο πως μία απεργία έχει ζημιογόνες συνέπειες για την οικονομία και οι συνέπειες αυτές είναι ένα από τα βασικά όπλα στα χέρια των απεργών. Πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά;


Το πρόβλημα δεν θα υπήρχε αν η ίδια η σημερινή πολιτική εξουσία δεν άρχιζε να δίνει πρώτη τα παραδείγματα της χειροδικίας, της παραβατικότητας, της κρυφής ατζέντας, της αθέτησης δικών της προηγούμενων ρυθμίσεων, της αλαζονείας, της υπέρβασης εξουσίας, της ολιγαρχικής συμπεριφοράς, της έλλειψης συνείδησης ευθύνης για προβλήματα που η ίδια προκαλεί με τις πρακτικές και τις συμπεριφορές της. Όλα αυτά συνιστούν απτά δείγματα τάσεων προς τον αυταρχισμό, ο οποίος γίνεται κυρίαρχος κανόνας στους κόλπους της σημερινής εξουσίας, υποκαθιστάμενος σ' εκείνη την τέχνη επί της διαδικασίας που ορίζει την ίδια τη δημοκρατία και την ηθική της αξία.


Στην απεργία των ταξιτζήδων, δεν είναι το πρόσωπο Ραγκούσης, οι δικοί του χειρισμοί, ο χαρακτήρας του, οι τρόποι του, η όποια «βεντέτα» του με άλλους ομολόγους του που αποτελούν το πρόβλημα. Το πολύ πολύ, ο υπουργός Υποδομών εκφράζει με αδρό τρόπο ένα πυκνό και βαθύ σύμπτωμα του τρόπου με τον οποίο ασκεί την εξουσία η κυβέρνησή του.


Είναι το σύμπτωμα του παραμερισμού της ίδιας της πολιτικής, που προσθέτει προβλήματα σε ένα πολιτικό σύστημα ήδη υπό πίεση από την κοινωνική κρίση και τους «σιδερένιους νόμους» των αγορών. Ο παραμερισμός της πολιτικής βρίσκεται πίσω από τους δεκάδες νόμους-εξπρές που περνά η κυβέρνηση Παπανδρέου κατακαλόκαιρο. Ο παραμερισμός της πολιτικής βρίσκεται πίσω από τη δαιμονοποίηση της διαφοράς, την ενοχοποίηση της διαφωνίας και της αντίθεσης, τις ασκήσεις πάνω σε κοινωνικούς εμφυλίους, την παρουσίαση των Μνημονίων ως «σχεδίων εθνικής διάσωσης», τη μετατροπή της πολιτικής εξουσίας σε άτεγκτο εισαγγελέα όλης της κοινωνίας.


Είναι όλα αυτά που χαρακτηρίζουν ενάμιση χρόνο τώρα τη συνολική συμπεριφορά της σημερινής κυβέρνησης. Οταν αύριο υπάρξουν άλλες απεργίες και κινητοποιήσεις, αυτή η κυβέρνηση θα μιλήσει για «οργανωμένο έγκλημα σε βάρος της χώρας», που της δίνει το δικαίωμα να ασκεί την εξουσία διά πυρός και σιδήρου.


Έχει σαφώς τεθεί ζήτημα δημοκρατίας.

[ΠΗΓΗ: Τάκης Καφετζής, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ /8/2011]