Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2011

Χριστόφορος Μηλιώνης, Ένα όπλο πραγματικά έξυπνο


Αυτά σκεφτόταν, φιλοσοφώντας, επειδή ήταν ένας ΤΟΜΑΧΟΚ, ένα πραγματικά έξυπνο όπλο


Όταν με μια φοβερή έκρηξη, ξέφυγε απ’ το σκοτάδι και την ασφυξία του ατσάλινου πυροσωλήνα και ξαμολήθηκε ελεύθερος στον ουρανό, πάνω από την Αδριατική, είχε αρχίσει να νυχτώνει.


Έπιασε αμέσως τις συντεταγμένες και προσανατολίστηκε. Στα δυτικά, πάνω απ’ την Ιταλία, ο ουρανός είχε ένα γλυκό ρόδινο χρώμα, κάτωθέ του η θάλασσα ήταν μενεξεδένια, ενώ στα ανατολικά είχε αρχίσει κιόλας να πέφτει σκοτάδι. Κι όμως τραβούσε κατά κει. «Από το προσωρινό σκοτάδι στο αιώνιο», σκέφτηκε. «Η ζωή μου όλη, αυτή μονάχα η πανέμορφη εικόνα, ανάμεσα σε δυο σκοτάδια, το ένα προσωρινό και το άλλο αιώνιο. Κι αχ, γιατί τόσο λίγο να βαστάξει!». Σκέφτηκε ακόμα το σκοτάδι που θα απλώνονταν γύρω του, ύστερα από τη φαντασμαγορία και τις πρώτες εντυπώσεις της έκρηξης, σ’ αυτά τα δυστυχισμένα πλάσματα, που δεν είχαν ίσως προλάβει, ούτε αυτά να χαρούν τη μενεξεδένια εικόνα της ζωής τους.



Αυτά σκεφτόταν, φιλοσοφώντας, επειδή ήταν ένας Τόμαχοκ, ένα πραγματικά έξυπνο όπλο. Τι εξυπνάδα θα ήταν αυτή, αν δεν φιλοσοφούσε πάνω στην ίδια τη ζωή του; Και τι να την έκανε την εξυπνάδα, αν δεν προσπαθούσε, με τόση δύναμη που είχε, ν’ αλλάξει τη μοίρα του; «Καλύτερα θαμμένος βαθιά στο χώμα» σκέφτηκε, «παρά αυτό!. Θα κατεβαίνουν οι ρίζες της άνοιξης να της δώσω ιχνοστοιχεία, να πάρει δύναμη! Και θα ’ναι σαν ν’ ανεβαίνω μαζί της στο φως και στον ήλιο, θα τον νίωθω να μου ζεσταίνει το μέταλλο της ράχης». Αρκεί να έβρισκε ένα χώμα μαλακό να μπήξει απαλά τη μουσούδα του, να μη εκραγεί. Κι ενώ έψαχνε κάτω, είδε ένα αλωνάκι όπου τρεμόσβηναν μικρά καντηλάκια. Ήταν κιόλας το νεκροταφείο ενός σέρβικου χωριού. «Εδώ, εδώ», σκέφτηκε γρήγορα. «Εδώ όπου είναι μαλακό το νιόσκαφτο χώμα! Να ’ρχονται οι μανάδες τα βράδια ν’ ανάψουν τα καντήλια και να μου τραγουδάνε, να ’ρχονται οι νιες την άνοιξη και να μου φέρνουν στεφάνια με λουλούδια!» Και με το που το σκέφτηκε, η μούρη του στράφηκε κάτω και μπήχτηκε στο χώμα. Κανένας κρότος δεν ακούστηκε, μα Θεέ μου τι ήταν αυτό! Χιλιάδες ψυχές πεθαμένων όρμησαν μεσ’ απ’ το σκοτάδι και τον έζωσαν υψώνοντας δικράνια και μπαλτάδες, στριφογυρίζοντας γιαταγάνια και κρατώντας καρυοφύλλια, δαγκώνοντας τις κάμες των μαχαιριών και τις ασφάλειες από τις χειροβομβίδες και γυρνώντας πάνω του τις ξιφολόγχες. Δε χρειάστηκε πολύ να καταλάβει, γιατί ήταν ένα έξυπνο όπλο. Κατάφερε στη στιγμή να πυροδοτήσει ξανά τους προωθητήρες του και τινάχθηκε με ορμή έξω από το χώμα. Ξανάκανε ακριβώς την ίδια διαδρομή, έφτασε στους εκτοξευτές κι έσκασε πάνω στα κεφάλια εκείνων που τον είχαν εξαποστείλει. Πρόλαβε και τα’ άκουσε που βρόντηξαν κούφια κι ύστερα θρυμματίστηκε μαζί τους. Γεμάτος αγαλλίαση.


Επειδή βέβαια ήταν ένα πραγματικά έξυπνο όπλο.

[ ΠΗΓΗ: εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ Πέμπτη 19 Μάιου 1999]

Κυριακή, 27 Μαρτίου 2011

Γιατί θα πρέπει να αποδεχτούμε την ιδέα μιας φρικτής οικουμενικής πυρηνικής καταστροφής;


Η πυρηνική ειδησεογραφία θα έχει εξαφανιστεί πριν καν προλάβει η κοινή γνώμη να συνειδητοποιήσει η κοινή γνώμη να συνειδητοποιήσει το μέγεθος του συμβάντος στη Φουκοσίμα. Η πυρηνική απειλή όμως;


Δεν θα έβλαπτε να παρατηρήσει κανείς τον ρυθμό υποχώρησης, στον Τύπο, ηλεκτρονικό και μη, του ζητήματος της ιαπωνικής τραγωδίας.


      Αν όλα πάνε κατ' ευχήν, δηλαδή στην περίπτωση του καλύτερου σεναρίου, η πυρηνική ειδησεογραφία θα έχει εξαφανιστεί πριν καν προλάβει η κοινή γνώμη να συνειδητοποιήσει το μέγεθος του συμβάντος, το πλήθος και το βάθος των διδαγμάτων απ' αυτό, και ασφαλώς το έλλειμμα των ηθικών και ψυχικών εντάσεων που θα έπρεπε, φυσιολογικά, να προκληθούν διεθνώς. Με δυο λέξεις: θα το ξεχάσουμε.
     ΔΕΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ απλώς για παρενέργεια των υψηλών ταχυτήτων που αναπτύσσει η επικαιρότητα και δεν πρόκειται μόνον για το τίμημα του καταιγισμού των εφήμερων ειδησεογραφικών πληροφοριών που δεχόμαστε. Η αμβλυμμένη κοινωνική συνείδηση και η προοδευτική συμφιλίωση με τον κυνισμό της τεχνολογίας είναι επίσης -και, πιθανόν, πρωτίστως- συνέπεια της άμυνας που προβάλλουν οι πολίτες μπροστά σε ζοφερές προοπτικές: είμαστε εντέλει προγραμματισμένοι να στρέφουμε το ενδιαφέρον μας στα «εύκολα» εκείνα θέματα μιας χρήσεως, που επιτρέπουν μιαν αμέριμνη στάση από πλευράς μας, ή σ' αυτά που μοιάζουν να αφορούν έναν άλλο κόσμο σε ένα μακρινό σύμπαν. Η ραδιενέργεια ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ είναι μια αρκετά ενοχλητική πηγή αγωνίας ώστε να την αντιμετωπίζουμε σαν μια φαντασματική απειλή «εκεί και τότε».
      ΑΥΤΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ότι, παρά τις πολιτικές αντιδράσεις στη Γερμανία π.χ., και παρά τις αντιρρήσεις που καλλιεργούνται από την Αριστερά, τους οικολόγους ή τα λόμπι που προσβλέπουν σε επενδύσεις στις αθώες μορφές ενέργειας ενός υποτιθέμενου εναλλακτικού μέλλοντος, η ουσιαστική συζήτηση για το κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια αξίζει ή όχι το ρίσκο, θα σιγήσει πολύ σύντομα - εκτός δυσάρεστου απροόπτου. Θα αποσυρθεί βαθμηδόν απ' τα πρωτοσέλιδα, θα συρρικνωθεί σε περιορισμένες διαμαρτυρίες «φιλοσοφικού» προσανατολισμού και θα κριθεί ανεπίκαιρη, ενώ οι διευθυντές των δελτίων θα κινηθούν αναπόφευκτα με γνώμονα τη διαπίστωση ότι «η ραδιενέργεια δεν πουλάει», γεγονός που αληθεύει εξάλλου, τουλάχιστον στο μέτρο που η ατζέντα διαμορφώνεται πάντα με την ανοχή ή συγκατάθεση της κοινής γνώμης.
     ΜΙΑ ΤΕΤΟΙΟΥ είδους παραγνώριση του κινδύνου είναι απολύτως χαρακτηριστική της περιόδου που διανύουμε: έχουμε εξοικειωθεί με την τήρηση της υποχρέωσης να ζούμε ενσωματώνοντας, στη λεγόμενη καθημερινή ζωή, το σκάνδαλο των μεγάλων θανάσιμων εκκρεμοτήτων - λ.χ. το άγχος του μόνιμου πυρηνικού εφιάλτη. Η καταθλιπτική αποδοχή της ιδέας ότι δηλητηριάζουμε τον κόσμο μας ή ότι οφείλουμε να κοιμόμαστε και να ξυπνάμε με τον τρόμο μιας φρικτής οικουμενικής ζαριάς που ίσως δώσει τέλος στην ανθρώπινη Ιστορία όπως την ξέρουμε, αυτή η γάγγραινα, αυτή η υφέρπουσα απελπισία ΟΥΔΕΠΟΤΕ συνυπολογίζεται στα μείον της πυρηνικής τεχνολογίας! Συμπεριφερόμαστε σαν η ανθρωπότητα ν' αποτελεί ένα σύνολο αναλώσιμων βιολογικών μονάδων - ιδού τι θα πει να είσαι μοντέρνος!
[στήλη ΕΙΣΟΔΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ στη Σαββατιάτικη Ελευθεροτυπία 26/3/2011, ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΑΡΑΝΙΤΣΗΣ]


ΑΣΚΗΣΗ: Το παραπάνω κείμενο είναι επιφυλλίδα. Ποια στοιχεία από το περιεχόμενο, τη μορφή και τη γλώσσα το επιβεβαιώνουν;
ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ (σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στο σχολικό βιβλίο για την επιφυλλίδα -υπογραμμισμένα): Το παραπάνω κείμενο είναι επιφυλλίδα καθώς ο συγγραφέας (που δεν είναι δημοσιογράφος) αναφέρεται σ’ ένα γενικού ενδιαφέροντος πολιτικό/ κοινωνικό θέμα: «την υποβάθμιση της πυρηνικής απειλής από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης». Το κείμενο του Ευγένιου Αρανίτση δημοσιεύτηκε στη Σαββατιάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 26/4/2011 στην ειδική στήλη της τελευταίας σελίδας που έχει τίτλο «ΕΙΣΟΔΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ», όπου τακτικά δημοσιεύει παρόμοια κείμενα. Ο επιφυλλιδογράφος παίρνοντας αφορμή από τα δημοσιεύματα του τύπου που περιοδικά αραιώνουν σχετικά με τους κινδύνους που απειλούν την ανθρωπότητα εξαιτίας των ατυχημάτων σε πυρηναϊκά εργοστάσια, προχωρεί σε παρατηρήσεις και σκέψεις  γενικότερου ενδιαφέροντος σχετικές με τις συνέπειες που έχει αυτό το γεγονός π.χ. «η ουσιαστική συζήτηση για το κατά πόσον η πυρηνική ενέργεια αξίζει ή όχι το ρίσκο, θα σιγήσει πολύ σύντομα - εκτός δυσάρεστου απροόπτου.». Σύμφωνα με τα παραπάνω μπορούμε να πούμε ότι είναι ένα κείμενο «δοκιμιακού χαρακτήρα» που κατά κάποιον τρόπο έχει και τη μορφή ενός σύντομου άρθρου, αν θεωρηθεί ότι η αφορμή του είναι ένα στοιχείο της τρέχουσας επικαιρότητας.

Σάββατο, 26 Μαρτίου 2011

ΠΡΟΤΥΠΑ- ΕΙΔΩΛΑ: κείμενο και ασκήσεις σύμφωνα με τα κριτήρια των πανελλαδικών

3 ώρο Κριτήριο αξιολόγησης στο μάθημα της Γλώσσας



α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τα πρότυπα και οι νέοι


Στα μπαράκια και αλλού όπου συχνάζει η νεολαία ακούω τους νέους να μιλούν μόνο για χρήμα.
     Η ανάπτυξη προτύπων αποτελεί ιδιαίτερη ανάγκη της ανθρώπινης δραστηριότητας και αναγκαστικά αντανακλά την κοινωνική συνείδηση μιας ομάδας ή μιας εποχής. Τα πρότυπα οφείλουν την πνοή και τις μεταλλαγές τους στη δυναμική της κοινωνικής ζωής, στη διαφοροποίηση των τεχνικών μέσων, στη διαμόρφωση της κάθε νέας κουλτούρας. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαία η σχετική απουσία προτύπων και η συμπλήρωση του κενού τους από τις λεγόμενες «ευτελείς» αξίες σήμερα όπου διανύουμε μια ομολογουμένως μεταβατική περίοδο από ένα σύνολο γκρεμισμένων αξιών σε ένα άλλο που ακόμα δεν έχει διαμορφωθεί.
   Δεν είναι, όμως, περίεργο ότι η νεολαία δεν ασχολείται με τα πρότυπά μας αφού δε συνδέεται με αυτά. Και πώς ν’ ασχοληθεί, εφόσον αυτοί που τους τα προσφέρουν έχουν ως πρώτο μέλημά τους να μην είναι ανιχνεύσιμη η προέλευση, η ανάδειξη και η σκοπιμότητά τους. Πώς λοιπόν η νεολαία να ανοιχθεί σε κάτι που εξ ορισμού υποπτεύεται; Αντιδρά στα πρότυπα που εμφανίζονται κούφια και «δημιουργεί» τα δικά της νεανικά «αντιπρότυπα». Η σύγκρουση των δύο παράγει μόνο σιωπή.
    Και η επίσημη άποψη: «Οι νέοι συμπεριφέρονται έτσι, γιατί δεν έχουν πρότυπα». Για ποια πρότυπα μιλάμε άραγε; Τα κίβδηλα πρότυπα που αγοράζονται φτηνά στα περίπτερα; Μα, η νεολαία αξίζει υψηλότερους στόχους και όνειρα που συνοψίζονται στις λέξεις: εντιμότητα, δημιουργικότητα, κοινωνική προσφορά. ίδιους, βέβαια, με τους δικούς μας, αλλά από μας ποιος άραγε τους έχει διατηρήσει;
    Το κάθε πρότυπο κερδίζει το σεβασμό του, όταν αντικατοπτρίζει έργο και όχι κενά νοήματος ιδανικά. Η νεολαία, ασυνείδητα ίσως, το ξέρει αυτό και θα ήμουν επίορκος, αν προσπαθούσα να πείσω για το αντίθετο.
    Η νεολαία μας, που τρώει πολύ λιγότερο κουτόχορτο από τους μεγάλους και σίγουρα δεν το χωνεύει καθόλου, κατάλαβε γρήγορα ότι το θέαμα, με το κιλό, της τηλεόρασης δεν είναι μήνυμα, δεν είναι πρότυπο ούτε φορέας ονείρων και δημιουργίας. Στράφηκε. λοιπόν, στη μουσική, στο χορό και το τραγούδι, που έστω και για τον ακροατή δεν παύουν να είναι δημιουργία, εφόσον οδηγούν την ψυχή, το μυαλό και το σώμα σε νέα μονοπάτια κι αναζητήσεις, σνομπάροντας την τηλεόραση, προτιμώντας εαυτούς και αλλήλους.
     Οι νέοι κάθε εποχής πιστεύουν στην αυθεντία της λογικής και όχι στη λογική της αυθεντίας. Γι’ αυτό είναι νέοι και θα γεννούν πάντα. Λογική και αλήθεια. Ο νέος κάθε εποχής είναι ίδιος, επιφανειακά μόνο αλλάζει. Άλλοτε φοράει καμπάνες και έχει φαβορίτες, βάζει σκουλαρίκι, ακούει τζαζ ή heavy metal κτλ. Στην ουσία είναι πάντοτε ίδιος, ορμητικός, ιδεαλιστής άπειρος, ρομαντικός, αντιαυταρχικός, επαναστάτης. Αντί λοιπόν να τον παγιδεύουμε σε λαβύρινθους τυπολατρίας και να τον κουράζουμε με αμφίβολες αυθεντίες και πρότυπα, γιατί να μην του δώσουμε απλώς την ώθηση, ώστε εκείνος να έχει ελεύθερο χώρο να δώσει κι αυτός τη συμβολή του; Να τραβήξουν, λοιπόν, οι νέοι το δρόμο που νιώθουν να τους δείχνει ο ίδιος ο εαυτός τους.
     Τα πρότυπα πάλι που επικρατούν στο χώρο της παιδείας είναι τα πρότυπα των δυνατών, που κατέχουν και διακυβερνούν τα αγαθά. Η παιδεία προσπαθεί να μορφώσει πολίτη ικανό να συντηρεί τα καθεστώτα, όπως είπε και ο αείμνηστος Γληνός. Η αδιάκοπη, όμως δυναμική και οι πόθοι εκείνων που διψούν για γνώση οδηγεί ευτυχώς σε νέα δεδομένα ισορροπίας, σε αντίθεση με το κράτος, δηλαδή σε νέα πρότυπα.
    Τα νέα πρότυπα πιστεύω κι ελπίζω ότι θα δημιουργηθούν μέσα στο γενικότερο περίγραμμα ιδεών, που ανέκαθεν αποτελούσαν πρόπλασμα μιας ανθρωπιστικής ιδεολογίας και πολιτικής: η κοινωνική αλληλεγγύη, η ιδεολογία της συλλογικότητας –αντί των οραμάτων του τοπικισμού- η πολιτική ως συμπύκνωση κοινωνικών πρακτικών και όχι ως τέχνη διαχείρισης (το περιβόητο management), η πίστη σε έναν καλύτερο κόσμο, όπου θα πρυτανεύουν οι ανάγκες και οι αξίες χρήσης και όχι οι νόμοι της αγοράς και του ανελέητου ανταγωνισμού.
     Επί του παρόντος οι νέοι συνθλίβονται μέσα στην κοινωνική δυσπραγία, την ανεργία, την απαιτητική οικογένεια και κοινωνία, που ολοένα απαιτούν, αλλά δεν είναι διατεθειμένες να ακούσουν και να νιώσουν. Ας μην εκπλήσσονται, λοιπόν, όταν σπέρνοντας ανέμους θερίζουν θύελλες.
[Γ. Μαρκάτος, ΤΟ ΒΗΜΑ, 30-07-1995, στο βιβλίο ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ τράπεζα θεμάτων σελ. 477]


Θέματα εξέτασης
Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (90-110 λέξεις) Μονάδες 25
Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο της παρακάτω φράσης του κειμένου: «Ο νέος κάθε εποχής είναι ίδιος, επιφανειακά μόνο αλλάζει» Μονάδες 11


Β2. Να βρείτε δυο διαφορετικούς τρόπους πειθούς και να τους αξιολογήσετε. Μονάδες 6
Β3. ευτελείς, κίβδηλα, αμφίβολες, ανελέητου: να γράψεις από ένα συνώνυμο και ένα αντώνυμο για κάθε λέξη Μονάδες 8
Β4. Να αναγνωρίσετε το γραμματειακό είδος του κειμένου (αποδεικτικό ή στοχαστικό δοκίμιο, άρθρο, επιφυλλίδα) με στοιχεία από το περιεχόμενο, τη μορφή, τους τρόπους πειθούς και τη γλώσσα. Μονάδες 10


Γ. (παραγωγή κειμένου): Ο συγγραφέας αναφέρει στο κείμενό του: «Η ανάπτυξη προτύπων αποτελεί ιδιαίτερη ανάγκη της ανθρώπινης δραστηριότητας και αναγκαστικά αντανακλά την κοινωνική συνείδηση μιας ομάδας ή εποχής». Ποια πιστεύετε πως είναι η συμβολή των προτύπων στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ατόμου και ιδίως εκείνου της μικρής ηλικίας. Να αναπτύξετε τις απόψεις σας σε ένα αποδεικτικό κείμενο. (500-600 λέξεις) Μονάδες 40




στοιχεία για τις απαντήσεις


Α. Να γράψετε στο τετράδιό την περίληψη του κειμένου
ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ: Ο συντάκτης αναλύει τη σχέση των νέων με τα πρότυπα της εποχής μας. Αρχικά, επισημαίνει την ύπαρξη ανούσιων προτύπων και την άρνηση σων νέων να τα αποδεχτούν, επειδή αυτά δεν προσφέρουν τίποτα σημαντικό. Παράλληλα, αναφέρει πως η σύγχρονη νεολαία αντιλαμβάνεται την έκλυση των ηθών και καταφεύγει σ’ άλλους δρόμους, όπως η μουσική και ο χορός. Όπως παρατηρεί, παρά την αμφίβολη εξουσία των μεγάλων στην παιδεία και τη γενική κρίση που επικρατεί, οι νέοι συνεχίζουν να επιδιώκουν τη γνώση και να διεκδικούν τα ιδανικά που τους ταιριάζουν. Χρειάζονται απλώς την παρότρυνση του κράτους και όχι τη συγκάλυψη των υγιών προτύπων. Ολοκληρώνοντας, υπογραμμίζει τη σημασία του ρόλου των νέων και την ανάγκη δημιουργίας αξιόλογων προτύπων. [λέξεις 113]


Β1. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ: «Ο νέος κάθε εποχής είναι ίδιος, επιφανειακά μόνο αλλάζει»
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ο νέος κάθε εποχής είναι ίδιος, αλλάζει μόνο επιφανειακά. Είναι αλήθεια πως οι νέοι σε κάθε γενιά έχουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά που τους διακρίνουν από τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας. Από τη φύση τους, για παράδειγμα, είναι επαναστάτες και αντικομφορμιστές, καθώς δεν συμβιβάζονται με τα κοινωνικά στερεότυπα. Ο ενθουσιασμός και ο δυναμισμός ήταν και είναι τα βασικά τους γνωρίσματα, που τους καθοδηγούν στον τρόπο της ζωής τους. Σε κάθε εποχή το μόνο που αλλάζει είναι η εμφάνισή τους ανάλογα με την κοινωνία, τις εκάστοτε συνθήκες ζωής και τα ιδανικά που θέλουν να διεκδικήσουν. Στην ουσία είναι τα ίδια άτομα που αμφισβητούν το κατεστημένο και επιδιώκουν την αλλαγή του κόσμου, αλλά με διαφορετικά μέσα και μεθόδους σε κάθε εποχή. [λέξεις 118]


Β2. Να βρείτε δυο διαφορετικούς τρόπους πειθούς και να τους αξιολογήσετε.

α] ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ με ρητορικά ερωτήματα και φορτισμένες συναισθηματικά λέξεις στην 4η παράγραφο: «Και η επίσημη άποψη: «Οι νέοι συμπεριφέρονται έτσι, γιατί δεν έχουν πρότυπα». Για ποια πρότυπα μιλάμε άραγε; Τα κίβδηλα πρότυπα που αγοράζονται φτηνά στα περίπτερα; Μα, η νεολαία αξίζει υψηλότερους στόχους και όνειρα που συνοψίζονται στις λέξεις: εντιμότητα, δημιουργικότητα, κοινωνική προσφορά. Ίδιους, βέβαια, με τους δικούς μας, αλλά από μας ποιος άραγε τους έχει διατηρήσει;»
β] ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΥΘΕΝΤΙΑ στην 8η παράγραφο όπου χρησιμοποιεί την γνώμη του οραματιστή παιδαγωγού Γληνού, για να ενισχύσει την άποψή του ότι και η παιδεία δεν δίνει τα σωστά πρότυπα στους νέους «η παιδεία προσπαθεί να μορφώσει πολίτη ικανό να συντηρεί καθεστώτα»

Β4. Να αναγνωρίσετε το γραμματειακό είδος του κειμένου
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Το κείμενο έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός αποδεικτικού δοκιμίου. Ο συγγραφέας ασχολείται με τους νέους και τα πρότυπα τους, που είναι ένα θέμα γενικότερου ενδιαφέροντος, και από την αρχή το ορίζει διατυπώνοντας τις θέσεις που θα προσπαθήσει ν’ αποδείξει (π.χ. δεν είναι τυχαία η απουσία προτύπων σήμερα που διανύουμε μια ομολογουμένως μεταβατική περίοδο») Ως προς τη μορφή υπάρχει λογική οργάνωση των σκέψεων, αφού σε κάθε παράγραφο υπάρχει θεματική πρόταση, λεπτομέρειες ανάπτυξης και κατακλείδα (π.χ. στη 2η παράγραφο) και συνολικά στο κείμενο χρησιμοποιούνται οι επιμέρους ιδέες για να καταλήξει στο γενικό του συμπέρασμα στον επίλογο («Επί του παρόντος οι νέοι συνθλίβονται μέσα στην κοινωνική δυσπραγία κλπ»). Ως προς τους τρόπους πειθούς κυριαρχεί η επίκληση στη λογική με επιχειρήματα και τεκμήρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα στοιχεία της 7ης παραγράφου όπου ο συγγραφέας θέλοντας να υποστηρίξει την άποψή του ότι σε όλες τις εποχές, παρ’ όλες τις εξωτερικές αλλαγές, οι νέοι στην ουσία αγωνίζονταν για την αλήθεια, αναφέρεται στα διαφορετικά χαρακτηριστικά της εμφάνισης των νέων (φαβορίτες, σκουλαρίκια, καμπάνες παντελόνι) που έδιναν το ίδιο αποτέλεσμα ορμητικών και ρομαντικών νέων.. Ως προς τη γλώσσα διακρίνουμε πολλά στοιχεία απλού και οικείου ύφους, στην προσπάθεια του συγγραφέα να πλησιάσει το αναγνωστικό του κοινό: π.χ. «Η νεολαία μας, που τρώει πολύ λιγότερο κουτόχορτο από τους μεγάλους….»

Η ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΟΥΤΕ ΚΑΘΑΡΗ, ΟΥΤΕ ΑΝΕΞΑΝΤΛΗΤΗ, ΟΥΤΕ ΑΣΦΑΛΗΣ

Από τη Χιροσίμα στη Φουκουσίμα: η «φτηνή και καθαρή» πυρηνική ενέργεια



Χωρίς αμφιβολία η εξέλιξη της ανθρωπότητας είναι συνυφασμένη με την ενέργεια που θα έχει στη διάθεσή της. Υπάρχει άλλωστε ιστορικό προηγούμενο. Η βιομηχανική εποχή άρχισε με την ατμομηχανή και βασίστηκε στο κάρβουνο. Έτσι, χώρες πλούσιες σε πετροκάρβουνο, όπως η Αγγλία και η Γερμανία, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή. Κατόπιν ήρθαν οι μηχανές εσωτερικής καύσεως και άρχισε η εποχή του πετρελαίου, που διαρκεί ακόμα. Στην πρωτοπορία βρέθηκαν χώρες που είχαν στο έδαφός τους κοιτάσματα πετρελαίου, όπως οι ΗΠΑ και η Ρωσία, ή χώρες που στις αποικίες ή τα προτεκτοράτα τους υπήρχε πετρέλαιο, όπως η Αγγλία, η Γαλλία και η Ολλανδία.
      Αυτές οι πηγές ενέργειας, που ονομάζονται επίσης ορυκτά καύσιμα, είναι προσιτές, σχετικά φτηνές και έχουν εύκολη εφαρμογή. Παρουσιάζουν όμως πολλά σοβαρά μειονεκτήματα, τα κυριότερα από τα οποία είναι: Δεν είναι ανεξάντλητες. Τα κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων κάποτε θα εξαντληθούν και σε ορισμένες χώρες εξαντλήθηκαν ήδη. Η εξόρυξή τους προκαλεί σοβαρή επιβάρυνση του περιβάλλοντος και με την καύση τους ρυπαίνουν την ατμόσφαιρα με διοξείδιο του άνθρακα και αυξάνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Και ακόμα, αποτελούν πολύτιμες πρώτες ύλες για τη χημική τεχνολογία και είναι αμαρτία να τις καίμε.
      Έτσι, όταν κατά τη δεκαετία τού 1960 άρχισε η ειρηνική εφαρμογή της πυρηνικής ενέργειας, πολλοί νόμισαν πως η λύση βρέθηκε. Η νέα πηγή ενέργειας χαρακτηρίστηκε οικολογικώς καθαρή, θεωρήθηκε φθηνότερη από τις άλλες και σχεδόν ανεξάντλητη και, όπως ήταν επόμενο, υιοθετήθηκε με ενθουσιασμό. Στα επόμενα 30 χρόνια, σε 40 μεγάλες και μικρές χώρες του πλανήτη (14 μόνο στην Ευρώπη) εγκαταστάθηκαν 450 πυρηνικοί σταθμοί, καθένας από τους οποίους περιέχει από 3 έως 5 πυρηνικούς αντιδραστήρες και οι οποίοι καλύπτουν το 30% των ενεργειακών αναγκών τους.
      Συνεπακόλουθο της στροφής στην πυρηνική ενέργεια ήταν να ατονήσει το ενδιαφέρον για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, από τον ήλιο, τον άνεμο και τη γεωθερμία, γιατί θεωρήθηκαν κατάλληλες για εφαρμογές μικρής μόνο κλίμακας και τοπικής σημασίας. Πιστεύω πως ο ισχυρισμός αυτός είναι εκ του πονηρού. Η αδιαφορία που δείχνουν οι πάσης φύσεως οικονομικοί παράγοντες, αλλά και οι υποταγμένες σ’ αυτούς κυβερνήσεις, για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας οφείλεται στην απουσία κέρδους. Βλέπετε, ο ήλιος ή ο άνεμος δεν ανήκουν σε κανέναν ούτε μπορεί να γίνει κάποια κερδοφόρα εκμετάλλευση του ενεργειακού δυναμικού τους. Η τεχνογνωσία που απαιτείται γι’ αυτό είναι πολύ απλή και δε γίνεται να μονοπωληθεί. Επομένως… δε συμφέρει.
      Αντίθετα, οι πυρηνικοί ενεργειακοί σταθμοί αποφέρουν τεράστια κέρδη σε πολλούς και ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες. Τόσο στις ΗΠΑ, όσο και στην Ιαπωνία, αλλά και στις περισσότερες χώρες με πυρηνικούς σταθμούς, αυτοί ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες, όπως και σε ιδιώτες, επίσης, ανήκουν τα μεταλλεία, από τα οποία εξορύσσονται τα μεταλλεύματα του ουρανίου και σε χέρια ιδιωτών βρίσκεται η μεταφορά, η επεξεργασία των πυρηνικών καυσίμων… Και φυσικά οι ιδιωτικές εταιρείες που λειτουργούν με αποκλειστικό γνώμονα το κέρδος, δεν έχουν καμιά όρεξη να δώσουνε χρήματα για να αντικαταστήσουν τους παλιούς αντιδραστήρες των πυρηνικών σταθμών με καινούργιους ή να αυξήσουν τα μέτρα ασφαλείας τους από φυσικές καταστροφές. Όπως έχει καταγγελθεί, η εταιρεία που εκμεταλλεύεται τους πυρηνικούς σταθμούς της Φουκουσίμα και των γειτονικών παράκτιων πόλεων, όταν οι ειδικοί, μετά το τσουνάμι, του Δεκεμβρίου τού 2004, που σάρωσε τον Ινδικό Ωκεανό από τη Σουμάτρα ως τη Μαδαγασκάρη, συνέστησαν να αυξήσει το ύψος του προστατευτικού κρηπιδώματος, αρνήθηκε να το κάνει επικαλούμενη το υψηλό κόστος του έργου.
      Ήρθαν όμως τρία σοβαρά πυρηνικά ατυχήματα, στις 28 Μαρτίου 1979 στο σταθμό Θρι Μάιλ Άιλαντ στα ανοιχτά της Πενσυλβανίας των ΗΠΑ, στις 26 Απριλίου 1986 στο Τσερνομπίλ της Ουκρανίας και τώρα στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας, για να αποδείξουν κάτι που οι ειδικοί επιστήμονες έλεγαν από καιρό, αλλά κανείς δεν τους άκουγε: πως η πυρηνική ενέργεια ούτε καθαρή, ούτε ανεξάντλητη, ούτε ασφαλής είναι. Μπροστά στα τρομερά και σχεδόν ανεξέλεγκτα αποτελέσματα των καταστροφών αυτών, άρχισε να κερδίζει έδαφος η ιδέα της εγκατάλειψης της πυρηνικής ενέργειας.
       Ήδη, μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ, έγινε στην Ιταλία το 1987 δημοψήφισμα και ο λαός αποφάσισε με τεράστια πλειοψηφία να κλείσουν οι 4 πυρηνικού σταθμοί της χώρας, ενώ μετά το ατύχημα της Φουκουσίμα η καγκελάριος Μέρκελ ανακοίνωσε το άμεσο κλείσιμο, για τρεις μήνες στην αρχή, 7 πυρηνικών σταθμών, η δε ελβετική κυβέρνηση πάγωσε προς το παρόν τα σχέδιά της για την κατασκευή πυρηνικών σταθμών.
      Ευτυχώς στην Ελλάδα δεν έχουμε σταθμούς πυρηνικής ενέργειας. Ο «Δημόκριτος» στην Αγία Παρασκευή είναι ουσιαστικά εργοστάσιο παραγωγής ραδιοϊσοτόπων για επιστημονικούς σκοπούς. Όταν τη δεκαετία τού ‘70 μπήκε θέμα να κατασκευαστεί πυρηνικός σταθμός, όλοι οι επιστημονικοί φορείς, το Τεχνικό Επιμελητήριο, η Ένωση Ελλήνων Χημικών, οι Γεωλόγοι, οι ιατρικοί σύλλογοι της χώρας, στάθηκαν κατηγορηματικά αντίθετοι, επικαλούμενοι τη μεγάλη σεισμικότητα της Ελλάδας. Και τα σχέδια των κερδοσκόπων ματαιώθηκαν.
       Διερωτώμαι γιατί οι Ιάπωνες, που ζούνε σε μια χώρα με σεισμικότητα μεγαλύτερη από τη δική μας και η οποία επιπλέον είναι η μόνη χώρα που δέχτηκε δυο πυρηνικά πλήγματα, με χιλιάδες νεκρούς, δεν αντέδρασαν, τότε σαν εμάς, αλλά γέμισαν τη χώρα τους με 32 πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής; Τόσο πολύ χάσανε τη μνήμη τους ή τόσο πολύ έχουν υποταχτεί στο χρήμα;

[ΠΗΓΗ: από το ιστολόγιο του ΣΑΡΑΝΤΑΚΟΥ http://sarantakos.wordpress.com/  ]

Παρασκευή, 25 Μαρτίου 2011

Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΟΓΟΣ και ΑΔΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ: ηθική πλευρά της πειθούς



ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ ΚΑΙ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Πρόκειται για θεματική ενότητα που αναφέρεται στην ΗΘΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ της πειθούς, περιέχει ποικιλία κειμενικών ειδών (άρθρα, συνεντεύξεις, ποιήματα κλπ), στα οποία συγκρούονται ο ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΟΓΟΣ και ο ΑΔΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ (δηλαδή, με τη θεωρία που αναπτύσσεται στην εισαγωγική ενότητα και με τα κείμενα που επιλέγονται στη συνέχεια παρουσιάζονται αντίθετες θέσεις αναφορικά με το δίκαιο και το άδικο, που στην ουσία συνιστούν δυο διαφορετικούς τρόπους επικοινωνίας, δύο διαμετρικά αντίθετες χρήσεις της γλώσσας- παράλληλα όμως παρουσιάζονται και άλλα θέματα SOS που άπτονται του ΔΙΚΑΙΟΥ ΛΟΓΟΥ: ανθρωπισμός, παιδεία, μεσσιανισμός – βλέπε παράλληλα κείμενα και στην ενότητα «Ο πόθος της εξουσίας και η δύναμη της ελευθερίας» στους ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ 379-421 ).
(ο τίτλος της ενότητας παραπέμπει στις ΝΕΦΕΛΕΣ του Αριστοφάνη, στο μέρος δηλαδή της κωμωδίας, όπου συγκρούονται ο Δίκαιος και Άδικος Λόγος, καθώς ο καθένας τους προσπαθεί να επιβάλει τις δικές του θέσεις – απόσπασμα σ. 213)


Ενδιαφέρον παρουσιάζει η στενή σύνδεση του ΔΙΚΑΙΟΥ ΛΟΓΟΥ με την παιδεία, ενώ ο ΑΔΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ταυτίζεται με την εξουσία: οπότε, σύμφωνα με τους συγγραφείς:
α] η γλώσσα της εξουσίας αποσκοπεί στην χειραγώγηση και τον έλεγχο, ενώ
β] η γλώσσα της παιδείας στην απελευθέρωση του ανθρώπου.


Η ενότητα διαρθρώνεται σε επιμέρους άξονες:
Στην πρώτη ενότητα το θέμα είναι: Η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ (= άδικος λόγος) και η ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ (= δίκαιος λόγος) – βλέπε σχετικό κείμενο στις σελίδες: 220-224
Στόχος της ενότητας είναι να δουν οι μαθητές τα βασικά γνωρίσματα της γλώσσας της εξουσίας και το κύριο γνώρισμα της γλώσσας της παιδείας, και μέσα από τη σύγκριση να καταλάβουν πως πρόκειται για γλώσσες διαμετρικά αντίθετες. Στόχος επίσης είναι μέσα από τα κείμενα να μελετηθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κάθε γλώσσας και να αξιολογηθεί η δύναμή τους.


1ο ΘΕΜΑ: ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ
ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ: α] Ποια είναι η πιο δυνατή, η γλώσσα της εξουσίας ή η γλώσσα της ελευθερίας, της παιδείας και του ανθρωπισμού;
β] (κρίσεως) γιατί κυριαρχεί σ’ αυτή την πάλη η γλώσσα της εξουσίας και όχι η γλώσσα της παιδείας, της ελευθερίας και του ανθρωπισμού;


Διαβάζουμε απόσπασμα από εισαγωγικό κείμενο σ. 218-219 και απαντάμε:
«Εκείνος που διέθετε και διαθέτει την πιο μεγάλη ισχύ πολεμικού πυρός είναι γνωστό ότι και κατά το παρελθόν κυριαρχούσε και σήμερα κυριαρχεί σε μεγαλύτερα ή σε μικρότερα τμήματα του πλανήτη μας ή και σε ολόκληρο τον πλανήτη. Η κυριαρχία του αυτή γίνεται ασφαλέστερη, όταν συνοδεύεται από ανάλογη οικονομική ισχύ, καθώς και από την ισχύ των ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ, όταν δηλαδή ελέγχει την τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τον Τύπο και όλους τους άλλους μηχανισμούς, ορατούς και αόρατους, με τους οποίους οι ισχυροί της γης στέλνουν τα μηνύματά τους σε κάθε γωνιά της και καθορίζουν τις τύχες των λαών της. Οι ισχυροί αυτού του είδους επιβάλλουν, έτσι, τη βούλησή τους τη στρατιωτική, την πολιτική, και όχι μόνο, αφού έχουν τον τρόπο να επηρεάζουν και να καθορίζουν τις εξελίξεις σε παγκόσμια κλίμακα, ακόμη και τις «πολιτιστικές». Είναι και αυτή μια γλώσσα, η γλώσσα της εξουσίας. Μπροστά της ο μέσος άνθρωπος υποχωρεί καθιστώντας με την υποχώρησή του ισχυρότερο τον ήδη ισχυρό δυνάστη»


β] ALTERA PARS: (σελ. 219): Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά: υπάρχει η άποψη ότι την πιο μεγάλη δύναμη την έχει η πιο ελεύθερη ψυχή, επομένως αυτή διαθέτει και την πιο δυνατή γλώσσα, γλώσσα δυνατότερη ακόμη και από τη γλώσσα της εξουσίας, έστω και αν ο χρήστης αυτής της γλώσσας δεν επιβάλλει την κυριαρχία του. Φτάνει ότι δεν ενδίδει στη δύναμη των όπλων και κρατάει την εσωτερική του ελευθερία. Είναι αυτή η στάση του γι’ αυτόν, και για όσους έχουν την ίδια ευαισθησία, μια ολοκλήρωση. Παραπέμπει στο γνωστό μας «ΤΟ ΕΥΔΑΙΜΟΝ ΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ, ΤΟ Δ’ ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΤΟ ΕΥΨΥΧΟΝ» (σχόλια- ΕΥΤΥΧΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΕΝΝΑΙΟΤΗΤΑ)


(πιθανά συμπεράσματα μετά τις απαντήσεις στα ερωτήματα): Υπάρχει γλώσσα της εξουσίας και η γλώσσα του ελευθέρου ανθρώπου, της ελεύθερης ψυχής: είναι γλώσσες διαμετρικά αντίθετες και η καθεμιά έχει τα γνωρίσματά της. Μερικοί πιστεύουν ότι παντοδύναμη είναι η γλώσσα της εξουσίας γιατί μπροστά της ο μέσος άνθρωπος υποχωρεί καθιστώντας με την υποχώρησή του ισχυρότερο τον ήδη ισχυρό δυνάστη. Άλλοι όμως θεωρούν ότι την πιο μεγάλη δύναμη την έχει η πιο ελεύθερη ψυχή, επομένως αυτή διαθέτει και την πιο ισχυρή γλώσσα, έστω κι αν ο χρήστης αυτής της γλώσσας δεν επιβάλει την κυριαρχία του.




2ο ΚΕΙΜΕΝΟ: για τη γλώσσα της εξουσίας και τη γλώσσα της παιδείας (βασικά γνωρίσματα της γλώσσας της εξουσίας και το κύριο γνώρισμα της γλώσσας της παιδείας – άρθρο στις σελ. 220-224)


α] διαβάζουμε το σχόλιο που έχει το βιβλίο για το εν λόγω άρθρο (σελ. 220) και σχολιάζουμε τα υπογραμμισμένα:)
Αυτό το άρθρο υπογραμμίζει την παραμόρφωση της γλώσσας από την εξουσία και την προσαρμογή της στα μέτρα και τους σκοπούς της. Η δύναμη της εξουσιαστικής γλώσσας μεταβάλλει, είπαν, σε αγέλες προδομένων παλιάτσων τα ανθρώπινα πλάσματα. Αυτό συμβαίνει σήμερα περισσότερο ίσως από κάθε άλλη φορά, αφού σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά η εξουσία έχει μελετήσει και έχει αναγάγει σε επιστήμη αυτόν τον τρόπο διοίκησης. Άλλωστε σήμερα περισσότερο από άλλοτε η τεχνολογία της παρέχει τα μέσα να εξακτινώσει σε όλα τα σημεία του πλανήτη το λόγο της. Η πραγματικότητα όμως αυτή δεν είναι καθόλου αθεράπευτη. Θεραπεύεται και αναστρέφεται με τη γλώσσα της παιδείας, η οποία αποτελεί και τη μόνη ελπίδα για ν’ αρχίσει κάποτε η αντίστροφη μέτρηση.




β.- ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ (δυο πρώτες παράγραφοι):
Η γλώσσα είναι παντοδύναμη. Την παντοδυναμία της αυτήν την γνωρίζουν οι εξουσίες, και μάλιστα οι εξουσίες των ολοκληρωτικών καθεστώτων, και την εκμεταλλεύονται προκειμένου να επιβάλουν τη βούλησή τους. Φτάνουμε έτσι στις ολοκληρωτικές γλώσσες, οι οποίες στηρίζονται κυρίως στη βουλητική λειτουργία της γλώσσας (πρβλ. επίκληση στο συναίσθημα πολιτικού λόγου). Μια λειτουργία που προσπαθεί να αλλοιώσει/ κάμψει τη βούληση του δέκτη, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα και την πλύση του εγκεφάλου του (οπότε προπαγάνδα).
      Την πιο δυνατή γλώσσα σήμερα, λένε, τη διαθέτει εκείνος που διαθέτει την πιο μεγάλη δύναμη, και την πιο μεγάλη δύναμη την διαθέτει εκείνος που ελέγχει και κατευθύνει τον τύπο το ραδιόφωνο, την τηλεόραση, χωρίς να αγνοούμε τον ψίθυρο και τους κάθε είδους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς των ολοκληρωτικών καθεστώτων, οι οποίοι (μηχανισμοί) με άκρως μελετημένους τρόπους και με επιστημονική μεθοδικότητα χρωματίζουν και προσφέρουν στην κοινή γνώμη, ό,τι κάθε φορά συμφέρει στην εξουσία την οποία υπηρετούν. Η δύναμη αυτή της εξουσιαστικής γλώσσας μεταβάλλει, όπως είπαν, σε αγέλες προδομένων παλιάτσων τα ανθρώπινα πλάσματα.


3ο ΘΕΜΑ: ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΩΝ ΕΞΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ (= λόγοι πολιτικών, διατάγματα, προκηρύξεις, διαφημίσεις, άρθρα σε εφημερίδες, νομοθεσίες κλπ καθώς και κάθε λόγος στον οποίο υποκρύπτονται εξουσιαστικές τάσεις – πρβλ. και στοιχεία από την ενότητα ΠΕΙΘΩ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΛΟΓΟ σελ. 68 SOS):
«Ο πολιτικός λόγος, επειδή συνδέεται με την εξουσία, συχνά χαρακτηρίζεται από έντονη συναισθηματική φόρτιση και από ρητορεία και ορισμένες φορές στοχεύει στην παραπλάνηση ή στον εκφοβισμό του ακροατηρίου, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η άκριτη αποδοχή από το δέκτη των αποφάσεων του πομπού: ΑΡΑ ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ!!! Στις περιπτώσεις αυτές η αποδεικτική ισχύς των επιχειρημάτων αντικαθίσταται από αυταπόδεικτες έννοιες ή από λέξεις με τέτοια ηθική διάσταση π.χ. ΕΘΝΟΣ, ΛΑΟΣ, ΕΘΝΙΚΗ ΣΩΤΗΡΙΑ κτλ, που εμποδίζουν το λογικό έλεγχο και παγιδεύουν το δέκτη». Όταν ο πολιτικός λόγος παίρνει αυτή τη μορφή, με την παραποίηση των εννοιών και τη στρέβλωση των αξιών, γίνεται προπαγάνδα»)


διαβάζουμε προσεκτικά τις παραγράφους 10-14 του κειμένου «Γλώσσα εξουσίας & γλώσσα παιδείας» (από «Η προσέγγιση και η ανάλυση του εξουσιαστικού λόγου…» στο μέσον της σελ. 221 ΕΩΣ… «Η στρέβλωση, δηλαδή, και η αυθαιρεσία της διαφθοράς θριαμβεύουν σε βάρος της γλώσσας και του επικοινωνιακού της χαρακτήρα» (τέλος σ. 222)


• Καταγραφή γνωρισμάτων των δύο γλωσσών


Α.- γνωρίσματα εξουσιαστικού λόγου ΣΤΗ ΜΟΡΦΗ- ΕΚΦΡΑΣΗ:
1. Εμφανής ή λανθάνων διατακτικός χαρακτήρας. Ο διατακτικός χαρακτήρας επιτυγχάνεται μέσα από:
α] ελλειπτικές και ονοματικές προτάσεις με χρήση προσδιορισμών οι οποίοι υπογραμμίζουν αυταπόδεικτες αλήθειες με τρόπο δογματικό και απόλυτο.
β] περιορισμό του ρηματικού λόγου ή όταν χρησιμοποιείται το ρήμα προτιμούνται οι εξακολουθητικοί χρόνοι οι οποίοι εμφανίζουν τις συγκεκριμένες χρονικές στιγμές και τονίζουν τη διάρκεια και την αιωνιότητα.
2. Αοριστία, γενικότητα, ταυτολογία, μυστικοπάθεια: όλα αυτά καλλιεργούνται μέσα από το μονοσήμαντο και κατευθυνόμενο μονόλογο.
3. Συνειδητή δημιουργία απόστασης και χάσματος ανάμεσα στο πομπό και το δέκτη, ο οποίος πρέπει να αισθάνεται ασήμαντος, κατώτερος και εξαρτημένος από τον πομπό (απόρροια όλων των προηγούμενων)


Β.- γνωρίσματα εξουσιαστικού λόγου ΣΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ:
1. Προβολή των δομικών στοιχείων ενός αντι-κριτικού λόγου σκέψης: συντήρηση και μεταφορά με μεγαληγορία και βεβαιότητα «αιώνιων και μοναδικών» αξιών, αυταρχικός περιορισμός του διαλόγου μέσα από την εντολή στο δέκτη να συντονίζεται στα μηνύματα του πομπού
2. Παραγκωνισμός ή συνειδητή άγνοια της καθημερινότητας μέσα από τη γενίκευση (και τη θέωση) αποδεκτών μεγάλων αξιών (πατρίδα, θρησκεία, οικογένεια κλπ)
3. Στρέβλωση αξιών και παραποίηση του νοήματος εννοιών


4ο ΘΕΜΑ: ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΟΣ:
(να διαβαστεί προσεκτικά η 14 παράγραφος στο βιβλίο σελίδα 222) «Θα μπορούσαμε δηλαδή συνοπτικά να πούμε ότι η γλώσσα της εξουσίας είναι γλώσσα φθοράς και διαφοράς και όχι γλώσσα επικοινωνίας, αφού διασαλεύεται αυθαίρετα η σχέση συμβόλων και συμβολιζομένων, σημαινόντων και σημαινομένων, καθώς τα σημεία φορτίζονται με τα αντίθετά τους σημασιολογικά φορτία. Είναι γνωστό π.χ. πως σε ολόκληρο τον κόσμο οι δικτατορίες επιβάλλονται εν ονόματι της σωτηρίας των δημοκρατικών ελευθεριών των λαών. Η στρέβλωση, δηλαδή, και η αυθαιρεσία της διαφθοράς θριαμβεύουν σε βάρος της γλώσσας και του επικοινωνιακού της χαρακτήρα».




5ο ΘΕΜΑ: Η ΑΛΛΗ ΠΛΕΥΡΑ «Την πιο μεγάλη δύναμη πιστεύω ότι τη διαθέτει η πιο ελεύθερη ψυχή. Αυτή έχει την πιο δυνατή γλώσσα. Δυνατότερη ακόμα και από τη γλώσσα της εξουσίας»
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ η απάντηση του Μακρυγιάννη στον Δεριγνύ στο μέσον της σ. 223:
Το θέμα δεν είναι καθόλου τωρινό. Έχει τεθεί με διάφορους τρόπους:
α] στον Προμηθέα του Αισχύλου (όπου συγκρούεται η ελεύθερη ψυχή του Προμηθέα με τον άδικο λόγο της εξουσίας του Δία – βλέπε σχετικό απόσπασμα στο βιβλίο σελ. 225-227)
β] στην Αντιγόνη του Σοφοκλή: το δίκαιο λόγο εκπροσωπεί η Αντιγόνη (υπερασπίζεται τον άγραφο δίκαιο λόγο), ενώ τον άδικο της εξουσίας ο Κρέοντας (αποσπάσματα στις σελ. 225-230)
γ] η απάντηση του Κολοκοτρώνη στον Ιμπραήμ (σελ. 231)


ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ: «Τα μεγάλα προβλήματα της ζωής δε λύνονται στην επιφάνεια, αλλά μονάχα στο βυθό. Σε επιφανειακές διαστάσεις παραμένουν άλυτα» (Wittgenstein). Και στο βυθό βρίσκεται η ψυχή του ανθρώπου. Τα αίτια λοιπόν της κρίσης της γλώσσας (και της γλώσσας της εξουσίας) παραπέμπουν στα αίτια της κρίσης της παιδείας, τα οποία με τη σειρά τους παραπέμπουν στην κρίση του ανθρώπου. Ένας φαυλεπίφαυλος κύκλος.


τελικά συμπεράσματα για τον άδικο λόγο της εξουσίας και το δίκαιο λόγο της παιδείας
Γίνεται φανερό από τα παραπάνω πως ο εξουσιαστικός είναι άδικος λόγος, αφού φθείρει έννοιες και νοήματα, διαφθείρει τους δέκτες του και καταστρατηγεί κάθε έννοια εντιμότητας και ειλικρίνειας στην επικοινωνία.
Στον αντίποδα αυτού του είδους του λόγου, ως μόνη ελπίδα για να αντισταθεί ο άνθρωπος στη δύναμή του, αναδύεται ο δίκαιος λόγος της παιδείας. Πρόκειται για το λόγο που εκπέμπουν οι ελεύθερες ψυχές, τα βαθιά καλλιεργημένα πνεύματα, για ένα λόγο ο οποίος, σε αντίθεση με τον άδικο λόγο των ισχυρών, διακρίνεται από τα δικά του ιδιαίτερα γνωρίσματα:
1] Εντιμότητα, ειλικρίνεια, αλήθεια: αυτή έγκειται στη διατήρηση της πραγματικής σχέσης σημαινόντων και σημαινομένων, στη σήμανση των πραγμάτων του κόσμου με το αληθινό τους όνομα.
2] Σαφήνεια, διαύγεια, ακριβολογία: επιτυγχάνεται με το λεξιλογικό πλούτο, ο οποίος επιστρατεύεται, για να δηλωθεί κάθε σημασιολογική απόχρωση, με τις ολοκληρωμένες συντακτικές δομές, με την εκφραστική ποικιλία χάρη στην οποία δηλώνονται τα οριστικά και τα αβέβαια, τα πραγματικά και τα πιθανά, τα εφήμερα και τα αιώνια.
3] Διαλλακτικότητα: ο λόγος της παιδείας είναι λόγος που συσχετίζει, αντιπαραθέτει και συγκρίνει ποικίλα νοήματα, θέτει ερωτήματα και δοκιμάζει απαντήσεις. Είναι ένας λόγος ερευνητικός, ζωντανός, δυναμικός.
4] Γνησιότητα, αυθεντικότητα, απουσία επιτήδευσης: είναι λόγος βαθύς, γιατί αναδύεται από καλλιεργημένες συνειδήσεις, πυκνός γιατί εκπέμπεται από ανθρώπους με περιεχόμενο, ουσιαστικός, γιατί αποτελεί τη φωνή ανθρώπων που έχουν λάβει επιμελημένη αγωγή και παιδεία.


ΚΕΙΜΕΝΑ σχετικά με το θέμα της ενότητας (πρέπει να μελετηθούν):
1.-Γιώργου Σεφέρη: ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗ ΣΤΟΚΧΟΛΜΗ (σ. 232-234)
Πρόκειται για την εμπνευσμένη ομιλία του ποιητή με αφορμή τη βράβευσή του με το ΝΟΜΠΕΛ Λογοτεχνίας, στην οποία συσχετίζεται η ελληνική γλώσσα με την αντίληψη που έχει ο ελληνισμός για τη δικαιοσύνη και τον άνθρωπο (= ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΟΓΟΣ): «σ’ αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο όπου και να βρίσκεται… Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Οιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα, κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Οιδίποδα».


2.- Αλέξανδρου Δελμούζου: ΠΑΙΔΕΙΑ και Εθνική Μόρφωση (εισαγωγικό σημείωμα στη σ. 235 και όλο το ΚΕΙΜΕΝΟ στις σ. 235-240)
Χρήσιμοι στη μελέτη του θέματος και οι ορισμοί για τις έννοιες του ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΥ (σελ. 240), ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥ (σελ. 241), ΜΕΣΣΙΑΝΙΣΜΟΥ (κείμενο στη σελίδα 250)


4.- Ι.Θ. Κακριδή: ΠΑΙΔΕΙΑ ΔΥΝΑΜΙΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΗΣ (εισαγωγικό σημείωμα στη σ. 260 και όλο το ΚΕΙΜΕΝΟ στις σ. 260-265)
Ο λόγος του Κακριδή αναφέρεται στην παιδεία (= ΔΙΚΑΙΟΣ ΛΟΓΟΣ), την οποία αντικρίζει σαν μια δύναμη που καλλιεργεί την ψυχή και εστιάζεται (ο λόγος του) στην πνευματική σχέση δάσκαλου και μαθητή – μια παιδευτική, δηλαδή μορφωτική, σχέση, με αμφίδρομη κίνηση: η μια ψυχή κινεί την άλλη, και μέσα απ’ τη συν-κίνηση (= συγκίνησή) τους υψώνονται και οι δύο.
5.- ΠΟΘΟΣ της ελευθερίας και η δύναμη της εξουσίας ή ο πόθος της εξουσίας και η δύναμη της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ (διάφορα κείμενα στους ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ σελ. 379-421) Λίγα λόγια για τα πιο αντιπροσωπευτικά και ενδιαφέροντα:
α] ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ: η πραγμάτωση του ανθρώπου του Παπανούτσου (στη σελίδα 386 των Θεματικών Κύκλων: όπου ο συγγραφέας με αφορμή τον ορισμό της ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ καταλήγει στον ορισμό του ανθρώπου: «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΘΑ ΕΙΠΕΙ: απόσειση του ζυγού μιας δουλείας. Και τελείωση: υπερνίκηση της ατέλειας. Εδώ ακριβώς πλέκεται ολόκληρη η ανθρώπινη τραγωδία. Τη δίψα της ελευθερίας, τον πόθο της τελειότητας τον αισθάνεται και τον καταξιώνει μόνο ένα δραματικά προνομιούχο ον μέσα στον κόσμο: εκείνο που έχει επίγνωση της ατέλειας και της δουλείας του, αλλά επειδή δεν θέλει να συνθηκολογήσει και να υποταχθεί, κάνει νόημα και πρόγραμμα της πνευματικής ζωής την υπέρβαση της ατέλειας, την αποτίναξη της δουλείας. ΟΠΟΤΕ Ιδού ο ορισμός του ανθρώπου: «το ψεύδος είναι δουλεία, είναι ατέλεια. Η ασκήμια είναι δουλεία, είναι ατέλεια. Το κακό είναι δουλεία, είναι ατέλεια. Όταν καταλύω το ψεύδος με την εύρεση και τη βεβαίωση της αλήθειας, όταν καταλύω την ασκήμια με την αποκάλυψη του ωραίου σε όλες τις μορφές του, όταν καταλύω το κακό με την αναγνώριση και επιβολή του αγαθού – ελευθερώνω μέσα μου τον άνθρωπο από μια ταπεινωτική δουλεία, του δίνω τη δύναμη και τη χαρά να υπερνικήσει μιαν ανυπόφορη ατέλεια, κι έτσι προσφέρω νόημα στη ζωή μου, την κάνω αξιοβίωτη. κατά το μέτρο που θέλω και μπορώ να φτάσω σ’ αυτή την πραγμάτωση και δικαίωση του Ανθρώπινου, προσδιορίζεται μαζί με το βάρος της ευθύνης και το πνευματικό μου μέγεθος. Τόσο πιο άνθρωπος γίνεται το θνητό ζώο, όσο μεγαλύτερες και βεβαιότερες νίκες σημειώνει σ’ αυτή τη δύσκολη άθληση»


β] ΓΡΑΜΜΑ ΑΠ’ ΤΗ ΦΥΛΑΚΗ του Γεωργίου Α. Μαγκάκη (ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ σελ 388-391): ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο που γράφτηκε κρυφά στις φυλακές από τον καθηγητή της Νομικής Γ. Μαγκάκη και δημοσιεύτηκε σ’ όλες τις μεγάλες εφημερίδες του κόσμου στη διάρκεια της δικτατορίας (1967-1974). Στο γράμμα αυτό ο καθηγητής, ως πολιτικός κρατούμενος της Χούντας, τις συνθήκες της φυλάκισής του και τον πόθο για ελευθερία που τον κράτησε ζωντανό μέσα στις φυλακές.


γ] ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ επιφυλλίδα του Άγγελου Τερζάκη (ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ σελ 393): ένα κείμενο με τίτλο αυτό το οξύμωρο σχήμα (τιμητική αποτυχία), που αναφέρεται στο πραξικόπημα του στρατηγού Πινοσέτ εναντίο του δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου της Χιλής Αλιέντε.




δ] ΕΘΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΓΝΩΣΗ του Παπανούτσου (ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ σελ 410): πολιτική ανάλυση του συγγραφέα για το ενδιαφέρον που δείχνουν στις μέρες οι νέοι για την πολιτική


ε] Ο ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ του Βάτσλαβ Χάβελ, Τσέχου συγγραφέα και διανοούμενου που αγωνίστηκε εναντίον του ολοκληρωτικού καθεστώτος της πατρίδος του και στη συνέχεια εκλέχθηκε πρόεδρος της Τσεχίας (ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ σελ 416): μια από τα έσω κριτική στην εξουσία.


στ] Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ ΤΟΥ La Ciotat (= γαλλική πόλη) του Μπέρτολτ Μπρεχτ (ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ σελ 397): όπου ο γνωστός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας επινοεί την ιστορία του «ανθρώπινου αγάλματος» για να μεταδώσει το αντιπολεμικό του μήνυμα.

Τρίτη, 22 Μαρτίου 2011

ΚΡΙΤΗΡΙΟ Προσομοίωσης με θέμα σχετικό με την ΠΑΡΑΔΟΣΗ (με στοιχεία για υποδειγματικές απαντήσεις)

Κριτήριο αξιολόγησης στο μάθημα της Γλώσσας (Έκφραση/ Έκθεση Γ΄ Λυκείου 2010-2011)



α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Η παράδοση
Όσες αλλαγές κι αν έχουν γίνει στη σύγχρονη ζωή, η πρόοδος μας εξακολουθεί να εννοείται και να ορίζεται ως εθνική υπόθεση. Δεν μπορούμε, όμως, να μιλάμε για εθνική πρόοδο χωρίς εθνική ανεξαρτησία, χωρίς ιδιαίτερη πολιτισμική δημιουργία και, τελικά, χωρίς εθνική οντότητα. Πάντα στην ιστορία μας η παράδοση συνέβαλε σ’ αυτό. Αν δεν είχαμε ιστορική μνήμη και συνείδηση, αν δεν είχαμε την εθνική θωράκιση της παράδοσης, είναι σχεδόν βέβαιο ότι το έθνος δεν θα είχε επιβιώσει κατά τις ιστορικές περιόδους της σφοδρής δοκιμασίας. Σ’ αυτές τις ιστορικές περιόδους ο Έλληνας άντλησε το ψυχικό σθένος αντίστασης από την παράδοσή του και από αυτήν αναδείχθηκαν τελικά οι αναγεννητικές δυνάμεις. Ο πολιτισμός στις μέρες μας δοκιμάζεται και απειλείται με αφομοίωση, ακόμη και με μελλοντική εξαφάνιση από την εξάπλωση, με άνισους όρους, μιας παγκόσμιας πολιτιστικής ομοιομορφίας που επιχειρούν να επιβάλουν ισχυρά τεχνολογικά και οικονομικά έθνη. Για να διατηρήσουμε, λοιπόν, την πολιτιστική μας ιδιαιτερότητα και να μην αφελληνιστούμε, είναι ανάγκη να ανατρέξουμε στην αυθεντικότητα του παραδοσιακού μας πολιτισμού και αξιοποιώντας την πολιτιστική μας περιουσία να προδιαγράψουμε με σιγουριά το μέλλον.
     Σίγουρα η παράδοση συμβάλλει και στην αυθεντικότερη έκφραση του πολιτισμού ενός έθνους. Η πνευματική ζωή περιλαμβάνει τα διανοητικά επιτεύγματα ενός λαού, εφόσον δεχόμαστε ότι αυτή αποτελεί τις ρίζες, τα θεμέλια πάνω στα οποία οικοδομείται κάθε νέο επίτευγμα, αποτελεί την πολυτιμότερη υποθήκη για την πρόοδο του στον τομέα αυτόν. Και η δική μας πνευματική παράδοση είναι ανεκτίμητης αξίας. Ο φιλοσοφικός στοχασμός της αρχαιότητας, το δράμα και τα δημιουργήματα της κλασικής αρχιτεκτονικής, ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός, τα δημοτικά μας τραγούδια και τα αριστουργήματα της λαϊκής μας τέχνης, αποτελούν μερικές από τις μοναδικές στον κόσμο εκφράσεις της πνευματικής μας παράδοσης. Τα δημιουργήματα αυτά συνετέλεσαν όχι μόνο στη δική μας, αλλά, κατά καιρούς, και στην πρόοδο του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Είναι δε τόσο ανεξάντλητη η προσφορά τους, που ακόμη και σήμερα, ή μάλλον κυρίως σήμερα, λόγω της κρίσης αξιών, έχουν πολλά να συνεισφέρουν στην πνευματική μας πρόοδο. Μπορούμε να διδαχθούμε τρόπους σκέψης, να εμπνευστούμε ιδέες, να ανασυνθέσουμε στοιχεία, να αντλήσουμε γνώση και εμπειρία χρήσιμη όχι μόνο για την κατανόηση, αλλά και για την εξέλιξη της πνευματικής δημιουργίας. Αρκεί, βέβαια, να τα μελετήσουμε με ευλάβεια και επιμέλεια.
     Αναμφίβολα και η πνευματική και η καλλιτεχνική δημιουργία ευνοούνται από τους θεσμούς και το πολίτευμα μιας κοινωνίας. Ειδικότερα, σε συνθήκες φιλελεύθερου και δημοκρατικού πολιτεύματος παρατηρείται πρόοδος σε όλους τους τομείς επειδή συντρέχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις ώστε να αναπτύσσει ελεύθερα ο πολίτης όλες τις δημιουργικές πρωτοβουλίες και δραστηριότητές του. Η δημοκρατία στην Ελλάδα έχει πολύ βαθιές ρίζες. Σ’ αυτόν εδώ το χώρο γεννήθηκε και λειτούργησε πρότυπο πολιτεύματος. Στις δύσκολες συνθήκες του τουρκικού ζυγού διατήρησε την άμεση μορφή της ως κοινοτική αυτοδιοίκηση. Και στα χρόνια της εθνικής παλιγγενεσίας ο ελληνικός λαός αγωνίστηκε για τη θεσμική κατοχύρωσή της με τα Συντάγματα του Αγώνα, γιατί πίστεψε πως μόνο με δημοκρατικές συνθήκες είναι δυνατή η πρόοδός του. Αυτή η παραδοσιακή ευαισθησία του Έλληνα για ελευθερία, δικαιοσύνη και δημοκρατία αποτελεί την καλύτερη εγγύηση για την πρόοδο του, επειδή η δημοκρατία έχει άρρηκτη σχέση με την πνευματική εξέλιξη, την ηθικότητα και την ευημερία των πολιτών και των κοινωνιών.
     Τέλος, στην εποχή μας η ευημερία εξαρτάται, κατά κύριο λόγο, από την οικονομική ανάπτυξη των εθνών. Γι’ αυτό και όλοι πασχίζουν με κάθε τρόπο να βελτιώσουν την οικονομική τους κατάσταση, να εκσυγχρονίσουν τις μεθόδους και τις τεχνικές παραγωγής, να αυξήσουν το εθνικό εισόδημα. Σ’ αυτή τη διαδικασία, όσο αντιφατικό κι αν ακούγεται, μπορεί να έχει και η παράδοση τη συνεισφορά της. Υπάρχουν ορισμένοι κλάδοι της οικονομίας στους οποίους, από παράδοση, κάθε λαός έχει ιδιαίτερη εμπειρία και επίδοση. Ο ελληνικός λαός παραδοσιακά διακρίθηκε στη ναυτιλία, στο εμπόριο, τη γεωργία, την κτηνοτροφία, την υφαντουργία, την κατασκευή κοσμημάτων κ.α. Η δημιουργική, λοιπόν, αξιοποίηση αυτής της εμπειρίας μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη στην οικονομική μας πρόοδο.


[Σπ. Κούτρας, Πειστικός Λόγος , Εκδόσεις Σαββάλας – διασκευασμένο ως κριτήριο στο βιβλίο της Ειρήνης Μαστρομανώλη ΛΟΓΟΣ και ΈΚΦΡΑΣΗ σελ. 232]


Θέματα εξέτασης


Α. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (90-110 λέξεις) Μονάδες 25
Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος από την 1η παράγραφο του κειμένου: «Ο πολιτισμός στις μέρες μας δοκιμάζεται και απειλείται με αφομοίωση, ακόμη και με μελλοντική εξαφάνιση από την εξάπλωση, με άνισους όρους, μιας παγκόσμιας πολιτιστικής ομοιομορφίας που επιχειρούν να επιβάλουν ισχυρά τεχνολογικά και οικονομικά έθνη» Μονάδες 12
Β2. Αν θεωρήσουμε ότι το θέμα προς απόδειξη στη 2η παράγραφο περιέχεται στη θεματική πρόταση «η παράδοση συμβάλλει και στην αυθεντικότερη έκφραση του πολιτισμού ενός έθνους», να εντοπίσετε και να αξιολογήσετε τη συλλογιστική πορεία που ακολουθεί ο συγγραφέας. Μονάδες 6
Β3. ανεξάντλητη, ανάπτυξη, οφέλη: να γράψεις από ένα συνώνυμο και ένα αντώνυμο για κάθε λέξη – πρότυπο: ένα συνώνυμο Μονάδες 7
Β4. Να αναγνωρίσετε το γραμματειακό είδος του κειμένου (αποδεικτικό ή στοχαστικό δοκίμιο, άρθρο, επιφυλλίδα) με στοιχεία από το περιεχόμενο, τη μορφή, τους τρόπους πειθούς και τη γλώσσα. Μονάδες 10


Γ. (παραγωγή κειμένου): Έρευνα έδειξε ότι ένα μεγάλο ποσοστό των Νεοελλήνων αγνοεί βασικά στοιχεία της ιστορίας των μνημείων (Παρθενώνας, Θησείο, Ολυμπία, Επίδαυρος κλπ). Υποθέστε ότι, ως εκπρόσωπος του σχολείου σας, θα εκφωνήσετε ένα λόγο στη Βουλή των Εφήβων. Να αναπτύξετε τον προβληματισμό σας για την άγνοια των Νεοελλήνων και ειδικότερα των νέων για τα μνημεία, την ιστορία και την παράδοση της χώρας μας. Να αναφερθείτε και σε προτάσεις που θα οδηγούσαν τους μαθητές σε μια βιωματική σχέση με αυτά. (500-600 λέξεις) Μονάδες 40


στοιχεία για τις απαντήσεις
Α.  περίληψη του κειμένου
 Το κείμενο αναφέρεται στα θετικά αποτελέσματα που μπορεί να επιφέρει η διαφύλαξη της παράδοσης. Η εθνική οντότητα και η εθνική πολιτιστική δημιουργία που αποτελούν προϋπόθεση για την πρόοδό μας είναι τα πρώτα θετικά αποτελέσματα της παράδοσης. Ιδιαίτερα σε καιρούς σφοδρής δοκιμασίας η παράδοση θωράκισε το έθνος μας, και σήμερα, σε μια εποχή «έμμεσης αποικιοκρατίας», αυτή θα μας διαφυλάξει από τον κίνδυνο του αφελληνισμού. Αλλά και τα διανοητικά επιτεύγματα του παρελθόντος η παράδοση τα διαφυλάσσει. Μπορούμε από αυτά ν’ αντλήσουμε διδάγματα, ιδιαίτερα σήμερα που βρισκόμαστε σε μια εποχή πνευματικής καθίζησης. Ακόμα η παράδοση μας παραπέμπει στο δημοκρατικό ιδεώδες, που άρρηκτα συνδέεται με την ηθική, την ευημερία, την πνευματική εξέλιξη. Ο ελληνικός λαός έχει, ωστόσο, παράδοση και σε κάποια επαγγέλματα, όπως η κτηνοτροφία, η υφαντουργία, και η αξιοποίηση της εμπειρίας αυτής μπορεί να αποβεί ωφέλιμη και για την οικονομική πρόοδο. [λέξεις 138]


Β1. Ανάπτυξη ιδέας σε παράγραφο 
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Στην εποχή μας, είναι έντονος ο κίνδυνος της πολιτισμικής αφομοίωσης ειδικά των χωρών που βρίσκονται σε μειονεκτική οικονομική θέση. Μια ματιά στη σύγχρονη πραγματικότητα είναι αρκετή για να μας δείξει πως επικρατεί μια παγκόσμια πολιτική αφομοίωσης, που την υπηρετούν κυρίως τα ισχυρά τεχνολογικά και οικονομικά έθνη. Η παντοδυναμία τους στον οικονομικό τομέα και ο κυριαρχικός έλεγχος των μέσων μαζικής επικοινωνίας διαμορφώνουν το πλαίσιο της νέας κατάστασης. Στα πλαίσια αυτής της πραγματικότητας, που είναι γνωστή και ως παγκοσμιοποίηση, υποβαθμίζεται σταδιακά η παράδοση και η ιστορία κάθε λαού και απειλούνται με εξαφάνιση τα ιδιαίτερα στοιχεία του πολιτισμού τους. Ο κίνδυνος αφομοίωσης όλων των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των πολιτισμών της περιφέρειας είναι μεγάλος και ίσως, δεν είμαστε μακριά, από την απώλεια της εθνικής τους ταυτότητας. Ένας κόσμος, όμως, στον οποίο θα επικρατεί μια παγκόσμια πολιτιστική ομοιομορφία, θα είναι ένας κόσμος χωρίς ιστορία και εθνική συνείδηση.


Β2. Συλλογιστική πορεία παραγράφου

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η συλλογιστική πορεία του συγγραφέα είναι επαγωγική. Επιδιώκοντας να επιβεβαιώσει το γενικό συμπέρασμα που προτάσσεται στη Θ.Π. («Η παράδοση συμβάλλει στην αυθεντικότερη έκφραση του πολιτισμού ενός έθνους», «αρκεί, βέβαια», όπως γράφει στην κατακλείδα της ίδιας παραγράφου, να μελετήσουμε με ευλάβεια και επιμέλεια» όλα τα στοιχεία της), αναφέρεται διεξοδικά στα επιμέρους επιτεύγματα της παράδοσης του λαού μας ξεκινώντας από το φιλοσοφικό στοχασμό της αρχαιότητας και καταλήγοντας στα δημοτικά τραγούδια και τα αριστουργήματα της λαϊκής μας τέχνης. Τα στοιχεία που χρησιμοποιεί είναι πολλά και αξιόπιστα άρα θεωρούνται επαρκή για να χαρακτηριστεί η γενίκευση του επιτρεπτή.




Β4. Να αναγνωρίσετε το γραμματειακό είδος του κειμένου
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Το κείμενο έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός αποδεικτικού δοκιμίου. Ο συγγραφέας ασχολείται με «τα θετικά αποτελέσματα της παράδοσης», που είναι θέμα γενικότερου ενδιαφέροντος, και από την εισαγωγική παράγραφο το ορίζει διατυπώνοντας με σαφήνεια τις θέσεις που θα προσπαθήσει ν’ αποδείξει (π.χ. πάντα στην ιστορία η παράδοση συνέβαλε στην πολιτισμική κλπ δημιουργία) Ως προς τη μορφή υπάρχει λογική οργάνωση των σκέψεων, αφού σε κάθε παράγραφο υπάρχει θεματική πρόταση, λεπτομέρειες ανάπτυξης και κατακλείδα (π.χ. στη 2η παράγραφο) και συνολικά στο κείμενο χρησιμοποιούνται οι επιμέρους ιδέες για να καταλήξει στο γενικό του συμπέρασμα στον επίλογο (Τέλος, στην εποχή μας κλπ). Ως προς τους τρόπους πειθούς κυριαρχεί η επίκληση στη λογική με επιχειρήματα και τεκμήρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα επαγωγικού συλλογισμού έχουμε στη 2η παράγραφο, ενώ τεκμήρια (παραδείγματα) βρίσκουμε σ’ όλο το κείμενο π.χ. στην 3η παράγραφο θέλοντας ν’ αποδείξει τις βαθιές ρίζες του δημοκρατικού πολιτεύματος χρησιμοποιεί και το παράδειγμα των δύσκολων συνθηκών του τουρκικού ζυγού στη διάρκεια του οποίου διατήρησε την άμεση μορφή της ως κοινοτική αυτοδιοίκηση. Ως προς τη γλώσσα διακρίνουμε χαρακτηριστικά εκφραστικά μέσα που χαρακτηρίζουν έναν περισσότερο επιστημονικό λόγο αλλά και κάποια οικειότητα στο ύφος που οφείλονται στη διάθεση του συγγραφέα να επικοινωνήσει άμεσα με τον αναγνώστη.




Γ. (παραγωγή κειμένου):

Αγαπητοί συμμαθητές,
Είναι βέβαιο ότι δεν υπάρχει κανένας σήμερα που να αγνοεί τη σημασία της παράδοσης, που να μην νιώθει τον καταλυτικό ρόλο που διαδραματίζει η ιστορία στην ανάπτυξη και εξέλιξη του πολιτισμού. Ειδικότερα η παράδοση, που αντικατοπτρίζεται στα αρχαία μνημεία και τον πολιτισμό τους, αποτελεί δύναμη που εξασφαλίζει την ιστορική συνέχεια, συντελεί στη διαφύλαξη της εθνικής ταυτότητας, με την οποία επιτυγχάνεται η εθνική συνοχή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χώρα μας, καθώς διαθέτει έναν από τους πλουσιότερους πολιτισμούς με πολλά μνημεία διεθνώς ανεγνωρισμένα. Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση, που όλοι λίγο πολύ υποψιαζόμαστε: η νέα γενιά φαίνεται ν’ αγνοεί σημαντικά στοιχεία από την ιστορία αυτών των έργων μη έχοντας, έτσι, συνειδητοποιήσει πλήρως την αξία τους.
      Σ΄ όλη τη διάρκεια της μακραίωνης πορείας της, η Ελλάδα αποτέλεσε λίκνο ενός λαμπρού πολιτισμού, που πέρασε από διάφορες φάσεις εξέλιξης. Συχνές όμως ήταν και οι απόπειρες ξένων δυνάμεων ή κατακτητών που διέκοπταν με βίαιο τρόπο αυτή την πορεία. Ο μακροχρόνιος τουρκικός ζυγός ήταν η δραματικότερη απ’ αυτές τις παρενθέσεις. Το ελληνικό, όμως, έθνος κατάφερε να διατηρήσει ακέραια την εθνική συνείδηση, ακόμα και σε παρόμοιες ανώμαλες ιστορικές συγκυρίες, με μοναδικό μέσο τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς που εκπορεύονταν από τη συνειδητοποίηση της αξίας της που, με τη σειρά της δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για τον αγώνα και τις θυσίες που απαιτούσε η προσπάθεια για τη σωτηρία τους.
     Αντίθετα, σήμερα που οι πολιτικές και κοινωνικές καταστάσεις είναι βέβαια κρίσιμες, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να συγκριθούν με τις ταραγμένες ιστορικές περιόδους που πέρασε το έθνος στο παρελθόν, τα μνημεία, η παράδοση και ο πολιτισμός, που με τόσους κόπους και θυσίες διαφυλάχθηκαν, αποτελούν μια σχεδόν άγνωστη πτυχή για τους νέους. Ελάχιστοι είναι αυτοί που, παρόλα τα αντίστοιχα προγράμματα και μαθήματα του σχολείου, μαθαίνουν αποτελεσματικά και επομένως γνωρίζουν στην πράξη την ιστορία. Γιατί όμως συμβαίνει κάτι τέτοιο;
     Πολλοί νέοι της εποχής μας συνδέουν την παράδοση και ό,τι σχετίζεται με αυτή με κάτι ανιαρό, παλιό και παρωχημένο. Είναι, δηλαδή, ένα αντικείμενο χωρίς ενδιαφέρον και αυτό γιατί δεν είναι μάλλον ικανά τα ερεθίσματα που θα τους ωθούσαν στην ουσιαστική μελέτη του. Γι’ αυτή την κατάσταση δεν είναι άμοιρο ευθυνών το εκπαιδευτικό σύστημα και τα προγράμματα σπουδών. Δυστυχώς σήμερα, που ο κοινωνικός ιστός έχει σχεδόν αποκοπεί από τις παραδόσεις του, ο μοναδικός δρόμος για να προσεγγίσουν οι νέοι το θέμα αυτό είναι το μάθημα της ιστορίας, που στην καλύτερη περίπτωση το αποστηθίζουν για τις εξετάσεις και την προφορική βαθμολογία. Γι’ αυτό, ίσως, οι νέοι προτιμούν να αφιερώνουν τον ελεύθερο χρόνο τους σε πιο διασκεδαστικές δραστηριότητες, παρά στην αναζήτηση πληροφοριών για την πολιτιστική κληρονομιά, γεγονός που θα ήταν «παιχνιδάκι» με την ευκολία που τους παρέχει προς τούτο ο προσωπικός υπολογιστής και το διαδίκτυο.
     Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα αρχαία μνημεία και η παράδοση αντιμετωπίζονται με ένα είδος προκατάληψης από τους μαθητές, οι οποίοι σχεδόν πάντα θεωρούν βαρετή την επίσκεψη σ’ ένα μουσείο, χωρίς να θέλουν να προσεγγίσουν το ζήτημα με ανοιχτό μυαλό. Οι ίδιες οι παρέες διαμορφώνουν αυτή την αντίληψη, καθώς οι συνομήλικοι του ατόμου θα προτιμούσαν μια βόλτα ή την παρακολούθηση μιας ταινίας, αντί της οργάνωσης μιας εκπαιδευτικής επίσκεψης σε κάποιον αρχαιολογικό χώρο. Στην παγίωση αυτών των αντιλήψεων που απαξιώνουν το παρελθόν και ό,τι έχει σχέση με αυτό, συντελεί και η γενικότερη κρίση αξιών, τα φαινόμενα διαφθοράς και η κοινωνική παθογένεια που ενισχύουν την αμφισβήτηση των νέων σε πρόσωπα και θεσμούς. Δηλαδή, το όλο πρόβλημα δεν πρέπει να το δούμε ξεκομμένα από τη γενικότερη οικονομική, πολιτική και πολιτιστική κρίση της εποχής μας.
     Οι τρόποι για να μπει σε μια νέα βάση η σχέση των μαθητών με την παράδοση και την ιστορία της χώρας δεν είναι καθορισμένοι ή απόλυτα αποτελεσματικοί, επειδή, όπως είδαμε τα αίτια είναι πολλά και σύνθετα. Μεγάλη σημασία έχει να δείξει ο ίδιος ο νέος ενδιαφέρον για το παρελθόν, έτσι ώστε να δραστηριοποιηθεί. Για να γίνει κάτι τέτοιο όμως πρέπει να βρεθούν πρώτα τα κατάλληλα ερεθίσματα, πράγμα που είναι ίσως πολύ δύσκολο να γίνει σε μια κοινωνία που οι αξίες περνάνε κρίση και απουσιάζουν οι ιδέες και τα οράματα για έναν καλύτερο κόσμο. Όποια κι αν είναι η κατάσταση, το σχολείο είναι ο χώρος απ’ όπου μπορεί να ξεκινήσει η αλλαγή νοοτροπίας. Τα προγράμματα και οι στόχοι υπάρχουν, θα πρέπει όμως να αναμορφωθούν και κυρίως θα πρέπει να βρεθούν οι κατάλληλοι τρόποι με τους οποίους η γνωριμία του μαθητή με την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου θα γίνει πράξη και ουσία. Ο καλύτερος και πιο αποτελεσματικός τρόπος γι’ αυτό δεν είναι άλλος από τον ανθρωπιστικό προσανατολισμό που πρέπει να δοθεί στα προγράμματα και γενικά στην εκπαιδευτική διαδικασία.
     Συμπερασματικά, το παρελθόν ενός τόπου, όπως εκφράζεται από τα μνημεία και τον πολιτισμό του, πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ζωής του Έλληνα και ειδικά της νέας γενιάς. Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η εξασφάλιση της προόδου, καθώς όποιος γνωρίζει και αποδέχεται το παρελθόν του, έχει τα εφόδια να δημιουργήσει ένα λαμπρό μέλλον

Δευτέρα, 21 Μαρτίου 2011

ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ; Τρία επίκαιρα άρθρα


Στο ερώτημα αν υπάρχει ασφαλής πυρηνική ενέργεια, η απάντηση είναι ένα κατηγορηματικό «όχι».
Τρία επίκαιρα άρθρα στο ΒΗΜΑ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ για τους Πυρηνικούς Αντιδραστήρες, τη ραδιενέργεια και τους κινδύνους από την αυξημένη πιθανότητα πυρηνικών ατυχημάτων


Δεν ισχύουν πιθανότητες σε πυρηνικά ατυχήματα, γιατί ούτε η έκταση και η σοβαρότητά τους μπορεί να προβλεφθούν αλλά και οι επιπτώσεις τους διαρκούν για πολλές εκατοντάδες χρόνια


Είναι ασφαλώς μια από τις μεγαλύτερες ειρωνείες στην ανθρώπινη ιστορία αυτό που ζει σήμερα η Ιαπωνία. Η χώρα που έζησε πρώτη το πυρηνικό εφιάλτη με τις δύο βόμβες στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι γίνεται το πεδίο όπου εκτυλίσσεται το πρώτο μεγάλο δράμα της πυρηνικής εποχής. Πόσο ισχυρός είναι τελικά ο Προμηθέας της τεχνολογίας μπροστά στις δυνάμεις που ο ίδιος ελευθέρωσε; Η διαρροή στη Φουκοσίμα δεν ήταν μόνο ατύχημα από τότε που η πυρηνική ενέργεια χρησιμοποιήθηκε για ειρηνικούς σκοπούς. Αλλά είναι το πρώτο που δεν μπορεί να αποδοθεί σ’ έναν προβλέψιμο και δυνητικά ελέγξιμο παράγοντα: δεν οφείλεται ούτε σε ανθρώπινο λάθος ούτε σε παρωχημένη τεχνολογία αλλά στις δυνάμεις της Φύσης που παρά τις προσπάθειες του ο σύγχρονος προμηθέας δεν έχει καταφέρει να ελέγξει.


Η ραδιενέργεια είναι μέρος του φυσικού περιβάλλοντος
     Υπάρχει ασφαλής πυρηνική ενέργεια; κατηγορηματικά η απάντηση είναι όχι. Όμως καμία ανθρώπινη ενέργεια δεν είναι ασφαλής…. Όλες εμπεριέχουν το στοιχείο του κινδύνου – του ρίσκου. Όταν λέμε ότι κάτι είναι ασφαλές (από τα τρόφιμα και τα αεροπορικά ταξίδια ως την πιο συνηθισμένη σήμερα μορφή ενέργειας. τον ηλεκτρισμό) δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος είναι μηδαμινός. Στη συζήτηση για την ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας, η οποία έχει ξεκινήσει από το 1951, από τότε που λειτούργησε ο πυρηνικός αντιδραστήρας για την παραγωγή ηλεκτρισμού, εμπλέκεται η έννοια του κόστους και μαζί με αυτή και του κέρδους. Πόσο ασφαλής πρέπει να είναι ένας αντιδραστήρας ώστε να είναι οικονομικά εκμεταλλεύσιμος; Στο μεταξύ εμφανίστηκε και μία άλλη παράμετρος στο πρόβλημα: η υπερθέρμανση του πλανήτη από την αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου. Σύμφωνα με τους υπέρμαχους της πυρηνικής ενέργειας, οι επιπτώσεις από την ενδεχόμενη υπερθέρμανση της ατμόσφαιρας λόγω της καύσης των ορυκτών καυσίμων ίσως να είναι πιο καταστρεπτικές.
    Όπως γίνεται αντιληπτό από τα παραπάνω, το πρόβλημα της εγκατάστασης πυρηνικών αντιδραστήρων είναι περίπλοκο. Ο επιστήμονας, ευτυχής που δεν είναι πολιτικός για να πάρει τις αποφάσεις, έχει καθήκον να παραθέσει τα σχετικά στοιχεία:
      Η ραδιενέργεια είναι μέρος του φυσικού περιβάλλοντος και ζούσαμε πάντα μαζί της. Αν λάβουμε υπόψη ότι το 14% της έκθεσης του γενικού πληθυσμού σε ακτινοβολίες οφείλεται σε ιατρικές πράξεις (π.χ. ακτινογραφίες), το 1% περίπου προέρχεται από την πυρηνική ενέργεια – όπου υπάρχουν πυρηνικοί αντιδραστήρες – και το υπόλοιπο προέρχεται από φυσικές πηγές (ραδόνιο, ακτινοβολία από πετρώματα, και κοσμική ακτινοβολία). Η μέση δόση που δέχτηκε ο κάτοικος της Δ. Ευρώπης από το χειρότερο ως τώρα ατύχημα, στο Τσέρνομπιλ, έχει συγκριθεί με τη δόση μιας ακτινογραφίας. Όμως οι εργαζόμενοι στην πυρηνική βιομηχανία δέχονται αυξημένες δόσεις ακτινοβολίας με συνέπεια να παρουσιάζονται σ’ αυτούς και αυξημένα ποσοστά καρκίνου. Τα πυρηνικά εργοστάσια απελευθερώνουν συχνά και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας τους ραδιενέργεια στον αέρα και το νερό. Επιπλέον είναι γεγονός ότι οι διαρροές από μικρής κλίμακας ατυχήματα δεν είναι σπάνιες στην πυρηνική βιομηχανία.
      Ένα πυρηνικό εργοστάσιο περιέχει μεγάλες ποσότητες ραδιενεργών υλικών και ένα ατύχημα που καταλήγει στην απελευθέρωση των στοιχείων αυτών σίγουρα θα βλάψει τους γύρω πληθυσμούς και το περιβάλλον. Όσοι εκτεθούν σε υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας κινδυνεύουν είτε να πεθάνουν είτε να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία τους σε διάστημα ημερών ή εβδομάδων. Χαμηλότερα επίπεδα ραδιενέργειας μπορεί να προκαλέσουν βλάβες στα κύτταρα τους, που ίσως οδηγήσουν σε καρκίνους σε διάστημα από λίγα χρόνια ως δεκαετίες. Επιπλέον θα πρέπει να γίνει μόνιμη μετεγκατάσταση των κατοίκων γειτονικών περιοχών. Η ραδιενέργεια που απελευθερώνεται από ένα σοβαρό ατύχημα μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο εκατοντάδες ως χιλιάδες ανθρώπους και να μολύνει μεγάλες εκτάσεις.


{ΠΗΓΗ:Κώστας Ιωαννίδης, επίκουρος καθηγητής Εφαρμογών Πυρηνικής Φυσικής στο Φυσικό τμήμα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων – ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 20-03-2011]


Δεν είναι λύση, είναι ένα ακόμη πρόβλημα: η πιθανότητα πυρηνικού ατυχήματος θα αυξάνεται όσο θα αυξάνονται ο αριθμός των αντιδραστήρων και τα έτη λειτουργίας τους
    Στο ερώτημα αν υπάρχει ασφαλής πυρηνική ενέργεια, η απάντηση είναι ένα κατηγορηματικό «όχι». Ακόμα και οι υπερασπιστές της πυρηνικής ενέργειας ομολογούν σεμνά ότι το μόνο μειονέκτημά της είναι η πιθανότητα ατυχήματος. Αν και δεν είναι το μόνο, αναρωτιέται κανείς: Χρειάζεται και άλλο επιχείρημα; Ισχυρίζονταν βέβαια μέχρι πρότινος ότι με τα μέτρα ασφαλείας είναι σχεδόν απίθανο να συμβεί μεγάλο ατύχημα. Η ζωή τούς διέψευσε με τρόπο τραγικό και μάλιστα στη μητρόπολη της πυρηνικής τεχνολογίας, όπου ξοδεύονται τεράστια ποσά για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων. Αποδείχθηκε ότι όσο και αν αυξάνονται τα μέτρα, δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα ενός σοβαρού πυρηνικού ατυχήματος. Πιθανότητα που θα αυξάνεται όσο θα αυξάνεται ο αριθμός των αντιδραστήρων, καθώς και τα έτη λειτουργίας τους. Εξάλλου τα μέτρα ασφαλείας σχετίζονται άμεσα με τις διατιθέμενες πιστώσεις και την υψηλή εξειδίκευση, εμπειρία και τεχνογνωσία του προσωπικού, ζητήματα που δεν είναι δεδομένα και μάλιστα σε όλη τη διάρκεια του πυρηνικού κύκλου, που περιλαμβάνει και τη για πολλούς αιώνες διαχείριση των πυρηνικών καταλοίπων.
      «Η πυρηνική ενέργεια είναι ασφαλής μόνον εάν λειτουργεί σε έναν τεχνολογικό παράδεισο. Αλλά ο τεχνολογικός παράδεισος δεν υπάρχει, είναι μια ψεύτικη εικόνα φτιαγμένη από εκείνους που επιθυμούν διακαώς να είναι όλα ακριβή και τακτοποιημένα στον κόσμο, οι οποίοι όμως δεν μπορούν να κάνουν αυτόν τον κόσμο πραγματικότητα» έχει πει ο τιμημένος με Βραβείο Νομπέλ Φυσικής Ηannes Αlfven.
       Αντιθέτως, στα όσα προβλήματα ασφαλείας υπήρχαν έχουν προστεθεί καινούργια, όπως η ισχυρή πιθανότητα ενός «τυφλού» τρομοκρατικού χτυπήματος, καθώς και ο υπαρκτός κίνδυνος διασποράς ραδιενεργού υλικού είτε από κρατικό φορέα είτε από ανεξέλεγκτα κυκλώματα με σκοπό την εμπορία και διάθεση για κατασκευή πυρηνικού όπλου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Ακόμα και ο κατά τεκμήριο «απολογητής» της πυρηνικής ενέργειας, πρώην διευθυντής της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΔΕΑΕ) Μοχάμεντ ελ Μπαραντέι , είχε δηλώσει λίγο πριν απο χωρήσει ότι «πάνω από 1.500 περιστατικά παράνομης διακίνησης πυρηνικού ή ραδιενεργού υλικού έχουν αναφερθεί στη ΔΕΑΕ και αυτό είναι η κορυφή του παγόβουνου». Η γεωπολιτική ρευστότητα και ασάφεια που υπάρχει στην περιοχή μας, καθώς και οι εσωτερικές ή διακρατικές συγκρούσεις και εντάσεις ενισχύουν ακόμα περισσότερο το ρίσκο που έχει η πυρηνική επιλογή.
      Ορισμένοι λένε ότι κάθε δραστηριότητα ενέχει κινδύνους και προσπαθούν να προσομοιάσουν το ρίσκο ενός πυρηνικού ατυχήματος με το ρίσκο που αναλαμβάνεις πετώντας με ένα αεροπλάνο ή οδηγώντας ένα αυτοκίνητο. Ομολογουμένως απλοϊκά επιχειρήματα. Οσοι ισχυρίζονται κάτι τέτοιο ξεχνούν ότι στην περίπτωση ενός συμβατικού ατυχήματος, οι όποιες επιπτώσεις περιορίζονται τόσο γεωγραφικά όσο και χρονικά. Ο κύκλος τους κλείνει σχεδόν αμέσως. Αντίθετα στην περίπτωση ενός πυρηνικού ατυχήματος οι επιπτώσεις απλώνονται σε τεράστια έκταση, αλλά και σε μεγάλο βάθος χρόνου. Ο κύκλος τους μόλις ανοίγει με άγνωστο τέλος. Είναι μη ελέγξιμες στον χώρο και στον χρόνο. Άλλοι πάλι για να «αποδείξουν» ότι είναι σχεδόν απίθανο να έχουμε νέα καταστροφή, ισχυρίζονται ότι το Τσερνόμπιλ ήταν προϊόν ενός ξεπερασμένου συστήματος αναξιόπιστης διοίκησης. Εδώ πραγματικά σηκώνει κανείς τα χέρια ψηλά. Προφανώς οι κύριοι αυτοί έχουν μελετήσει και έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στα σύγχρονα συστήματα αξιόπιστης διοίκησης που διαθέτουν όλες οι γειτονικές μας χώρες (Βουλγαρία, Ρουμανία, Τουρκία, Αίγυπτος, κ.ά.) οι οποίες έχουν ή φιλοδοξούν να αποκτήσουν πυρηνικούς σταθμούς.
      Ας τελειώνουμε επιτέλους με την πυρηνική ενέργεια, η οποία απέδειξε περίτρανα ότι δεν είναι λύση, είναι ένα ακόμη πρόβλημα. Και όπως έχει γράψει ο Νόαμ Τσόμσκι, σε ένα μήνυμά του προς το Αντιπυρηνικό Παρατηρητήριο Μεσογείου «μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα συνετιστούν όλοικαι δεν θα προχωρήσουμε τυφλά και αποφασιστικά στον τερματισμό του μόνου πειράματος της βιολογίας με την υψηλή νοημοσύνη»
{ΠΗΓΗ:Αθανάσιος Αναπολιτάνος, πρόεδρος του ΔΣ του Αντιπυρηνικού Παρατηρητηρίου Μεσογείου – ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 20-03-2011]

Όταν το απίθανο γίνεται εξαιρετικά πιθανό: οι πυρηνικοί αντιδραστήρες κατασκευάζονται και λειτουργούν από ιδιωτικές εταιρίες για να επιφέρουν κέρδος. Στο βωμό του κέρδους πολλές φορές παραβλέπονται η ασφάλεια και η προστασία του πολίτη
     Όταν πρωτοεμφανίστηκαν οι πυρηνικοί αντιδραστήρες, στη δεκαετία του ΄60, οι υποστηρικτές της πυρηνικής ενέργειας για να υπογραμμίσουν το πόσο ασφαλείς είναι προέβαλαν το επιχείρημα ότι η πιθανότητα θανάτου από πυρηνικό αντιδραστήρα είναι ίδια με την πιθανότητα θανάτου από την πτώση μετεωρίτη. Με το πρώτο πυρηνικό ατύχημα εγκατέλειψαν το παράδειγμα του μετεωρίτη και προέβαλλαν άλλα που να ταιριάζουν σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση.
      Για το Τhree Μile Ιsland στην Πενσυλβανία το επιχείρημα ήταν το ανθρώπινο λάθος. Στο Τσερνόμπιλ το επιχείρημα ήταν ότι έφταιγε η παρωχημένη ανατολική τεχνολογία. Στην Ιαπωνία το επιχείρημα είναι το τσουνάμι. Στη Φουκουσίμα η κατάσταση δεν είναι ομαλή και μάλλον, θα έλεγα, ανεξέλεγκτη. Η αρχή του προβλήματος ήταν οι εκρήξεις στις δεξαμενές φύλαξης του καμένου ουρανίου λόγω αδυναμίας ψύξης του. Στις δεξαμενές αυτές βρίσκονται 150 τόνοι πυρηνικών αποβλήτων. Το αποτέλεσμα αυτών των εκρήξεων ήταν διπλό. Πρώτον, γκρέμισαν το κτίριο και την οροφή του σταθμού και, δεύτερον, προκάλεσαν την ελεύθερη έξοδο των ραδιενεργών στοιχείων στην ατμόσφαιρα. Το πρόβλημα συνεχίστηκε και σε άλλους αντιδραστήρες πλην του αριθμού 1. Θα πρέπει να πούμε ότι η το καμένο αυτό καύσιμο που αποτελεί και το πυρηνικό απόβλητο είναι πολύ πιο ραδιενεργό από το ουράνιο που βρίσκεται στην καρδιά του αντιδραστήρα. Παράλληλα, στο εσωτερικό των αντιδραστήρων η θερμοκρασία, άρα και η πίεση, ανέβαινε λόγω έλλειψης ψύξης, γεγονός που θα μπορούσε στην ακραία περίπτωση να οδηγήσει σε έκρηξη με καταστροφή του προστατευτικού ατσάλινου θόλου. Η ρίψη θαλασσινού νερού από ελικόπτερα έχει στόχο την ελάττωση της θερμοκρασίας της καρδιάς του αντιδραστήρα, αλλά και της δεξαμενής φύλαξης του καμένου καυσίμου.
     Το πυρηνικό ατύχημα που συνέβη πριν από 25 χρόνια στο Τσερνόμπιλ είχε κατά τους θεωρητικούς υπολογισμούς πιθανότητα να συμβεί μία στο εκατομμύριο. Το ίδιο και το πολλαπλό πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας. Ωστόσο η εμπειρική πραγματικότητα απέδειξε ότι σε διάστημα 25 μόνο ετών είχαμε δύο σοβαρά ατυχήματα τα οποία διέψευσαν κατηγορηματικά τις θεωρητικές προβλέψεις. Το συμπέρασμα είναι ότι δεν ισχύουν οι πιθανότητες σε πυρηνικά ατυχήματα, γιατί ούτε η έκταση και η σοβαρότητά τους μπορεί να προβλεφθούν αλλά και οι επιπτώσεις τους διαρκούν για πολλές εκατοντάδες χρόνια. Τα ραδιενεργά στοιχεία έχουν μεγάλο χρόνο ημιζωής (το χρονικό διάστημα κατά το οποίο περιορίζεται στο μισό η δραστικότητά τους) και διαχέονται σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Στα χαρακτηριστικά αυτά που συνιστούν τον επισφαλή χαρακτήρα των πυρηνικών αντιδραστήρων προστίθεται και το γεγονός ότι κατασκευάζονται και λειτουργούν από ιδιωτικές εταιρείες για να επιφέρουν κέρδος. Στον βωμό του κέρδους πολλές φορές παραβλέπονται η ασφάλεια και η προστασία του πολίτη.
     Το γεγονός ότι ακόμη και η Ιαπωνία, το υπόδειγμα του πυρηνικού λόμπι, που διακρίνεται για την τεχνολογική υπεροχή και οργάνωσή της, όπως επίσης και για την πειθαρχία και ευσυνειδησία του λαού της, δεν κατάφερε να λειτουργεί ασφαλείς πυρηνικούς αντιδραστήρες σηματοδοτεί την επικινδυνότητά τους.
     Γι΄ αυτό, το θέμα της πυρηνικής ενέργειας θα πρέπει να αναθεωρηθεί σε παγκόσμια κλίμακα, με δεδομένο ότι οι μισοί από τους σημερινούς αντιδραστήρες που λειτουργούν στον κόσμο είναι γερασμένοι και θα πρέπει να κλείσουν, να πραγματοποιηθεί μια αποφασιστική στροφή σε άλλες μορφές ενέργειας.
[ΠΗΓΗ Θανάσης Γεράνιος, αναπληρωτής καθηγητής Πυρηνικής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ΤΟ ΒΗΜΑ 20-03-2011]

Δευτέρα, 14 Μαρτίου 2011

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ με θέμα τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, το διαδίκτυο και τις εφαρμογές τους στην εκπαίδευση

Θέμα: Ηλεκτρονικοί υπολογιστές και διαδίκτυο στην εκπαίδευση (θετικές και αρνητικές επιδράσεις και μια πρόταση)



ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:
Χωρίς καμιά αμφιβολία, καταλυτική είναι η επίδραση που άσκησε, σε όλους τους τομείς των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, η χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών. Στις τηλεπικοινωνίες και στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, στο τραπεζικό σύστημα, στη βιομηχανία, στις κρατικές υπηρεσίες, στις συγκοινωνίες, στη συγγραφή βιβλίων, παντού σήμερα όπου εκδηλώνεται η ανθρώπινη δημιουργικότητα βρίσκεται και ο υπολογιστής. Κορυφαία έκφραση αυτής της εξέλιξης είναι η ραγδαία εξάπλωση του διαδικτύου με τις πολύμορφες εφαρμογές και τις απεριόριστες δυνατότητες ειδικά στον τομέα της γρήγορης και αποτελεσματικής αναζήτησης πληροφοριών. Το πιο σπουδαίο, όμως, είναι ότι η κυκλοφορία της γνώσης στο νέο «ηλεκτρονικό κόσμο» είναι ελεύθερη και απρόσκοπτη και ο κάθε χρήστης του διαδικτύου μπορεί να συνδεθεί με ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία, να επικοινωνήσει με ειδικούς και μη σε όλο τον κόσμο. Η συμβολή, λοιπόν, των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση είναι δεδομένη και η αξιοποίησή της στον εκσυγχρονισμό της εντελώς απαραίτητη.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ: α] οι θετικές επιδράσεις στην εκπαίδευση
      Οι ασύλληπτες δυνατότητες του διαδικτύου κάνουν τους ερευνητές σε θέματα εκπαιδευτικής τεχνολογίας να μη διανοούνται πλέον εφαρμογή που να μην είναι δικτυακή. Σήμερα, οι ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα της πληροφορικής, αλλάζουν ριζικά τα δεδομένα κυρίως στα μέσα που μπορούν να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά σε εκπαιδευτικές εφαρμογές. Πριν μερικά χρόνια ήταν αδιανόητο να υπάρχει σχολείο χωρίς άρτια εξοπλισμένη αίθουσα πληροφορικής, σήμερα οι διαδραστικοί πίνακες κρίνονται απαραίτητοι σε κάθε αίθουσα διδασκαλίας. Και κανείς δεν αμφιβάλλει ότι, σε πολύ λίγα χρόνια, οι μαθητές θα προσέρχονται στα σχολεία εφοδιασμένοι με τον προσωπικό φορητό υπολογιστή τους ή τα αντίστοιχα ηλεκτρονικά βιβλία (e-books). Όπως είναι φυσικό, κάποιοι τρομάζουν μπροστά στις νέες εξελίξεις και αναπτύσσουν έναν έντονο προβληματισμό για τις αρνητικές συνέπειες που θα τις συνοδεύουν. Άλλοι πιστεύουν ότι ο άνθρωπος έχει πολλά να ωφεληθεί βάζοντας σ’ άλλες βάσεις την όλη εκπαιδευτική διαδικασία.
      Πρώτα απ’ όλα, θα πρέπει να συμφωνήσουμε ότι η εισαγωγή των ηλεκτρονικών υπολογιστών στην εκπαίδευση και η κατάλληλη αξιοποίηση των απεριόριστων δυνατοτήτων του διαδικτύου, θα έχει πολλά θετικά στοιχεία. Αρχικά, η γνώση της λειτουργίας και της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή είναι πλέον μια απαραίτητη δεξιότητα, την οποία όποιος δεν την κατέχει σε ικανοποιητικό βαθμό θα μειονεκτεί σοβαρά. Πιο πέρα, οι ειδικοί επιστήμονες πιστεύουν ότι η γνώση της λειτουργίας και χρήσης του Η/Υ βοηθάει στη νοητική ανάπτυξη του μαθητή. Με την κατασκευή μάλιστα προγραμμάτων ο μαθητής μπορεί να κατανοεί ευκολότερα αφηρημένες έννοιες και να αποκτά επίγνωση των νοητικών του λειτουργιών, καθώς υποχρεώνεται να σκέφτεται και να ενεργεί συνειδητά και δημιουργικά για τη λύση προβλημάτων που ανακύπτουν σχετικά με τον προγραμματισμό και τη λειτουργία του υπολογιστή. Έτσι, ο μαθητής έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει μεθοδικό και επιστημονικό τρόπο σκέψης.
      Ένα άλλο θετικό στοιχείο είναι ότι με τους υπολογιστές ευνοείται η εξατομικευμένη διδασκαλία. Με τα κατάλληλα προγράμματα, οι μαθητές θα μπορούν να προχωρούν στην εργασία τους με ρυθμούς που ανταποκρίνονται στις δικές του δυνατότητες. Εξάλλου, μαθητές και εκπαιδευτικοί μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πηγές εκπαιδευτικού υλικού και δυνατότητα αναζήτησης ποικίλων και μεγάλης κλίμακας πληροφοριών. Μπορούν να μπουν σε μεγάλες βιβλιοθήκες ή σε άλλες εκπαιδευτικές σελίδες, να αντλήσουν χρήσιμες πληροφορίες χρήσιμες για τα μαθήματά τους, να μελετήσουν επιστημονικά άρθρα και άλλα δημοσιεύματα σε περιοδικά και εφημερίδες. Ένα καλό παράδειγμα για να αξιολογήσουμε τις εφαρμογές του υπολογιστή στην εκπαίδευση είναι και η δυνατότητα γραφής με το πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου. Για το μαθητή ο επεξεργαστής κειμένου είναι ένα ευέλικτο εκπαιδευτικό εργαλείο, με το οποίο μπορεί όχι μόνο να παράγει αξιόλογα και ευπαρουσίαστα κείμενα, αλλά και να ασκείται στη γλώσσα και ειδικότερα στη σαφήνεια των νοημάτων, στη σύνταξη και στην ορθογραφία των λέξεων, στην αλληλουχία και στη συνοχή των ιδεών του, αφού εύκολα μπορεί να διορθώσει ή να αλλάξει σειρά σε όσα έγραψε. Σε τελική ανάλυση, θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο επεξεργαστής κειμένου βοηθά στην ανακάλυψη και στην οργάνωση της σκέψης.
      Η πιο σημαντική όμως εκπαιδευτική λειτουργία των υπολογιστών, που θα συντελέσει αποφασιστικά στην αλλαγή της εκπαιδευτικής διαδικασίας, είναι οι τεράστιες δυνατότητες για εύκολη και ταχύτατη πρόσβαση στις πηγές της γνώσης. Οι ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, οι βάσεις πληροφοριών, οι τεράστιες δυνατότητες αποθήκευσης, οργάνωσης, ανάκλησης, αναπαράστασης, συσχετισμού και, γενικά, επεξεργασίας των πληροφοριών, καθώς και της διασύνδεσης με ηλεκτρονικά δίκτυα και άλλα εποπτικά μέσα, που διαθέτει ο υπολογιστής, τον καθιστούν μια σπουδαία πηγή πληροφοριών, γεγονός πολύ σημαντικό στην εποχή μας, αφού ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και ο βαθμός πρόσβασης σε αυτήν από όλους τους πολίτες είναι δείκτης όχι μόνο οικονομικής προόδου, αλλά και δημοκρατίας για κάθε σύγχρονη χώρα.
      Τέλος, ο Η/Υ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο για τη δημιουργική διδασκαλία, την έρευνα και τη μάθηση σε όλα σχεδόν τα μαθήματα. Για παράδειγμα, στα μαθηματικά μπορεί να αξιοποιηθεί για στατιστική επεξεργασία δεδομένων και εκτύπωση διαγραμμάτων και πινάκων, στις εικαστικές τέχνες για δημιουργία αφισών, φωτογράφηση και βιντεοσκόπηση, στη μουσική για δημιουργία μουσικής υπόκρουσης σε ποιήματα και θεατρικές παραστάσεις. Δίνεται, επίσης, η δυνατότητα χρησιμοποίησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων με την τεχνολογία των πολυμέσων (συνδυασμός κειμένου- εικόνας-ήχου). Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει στο μαθητή να συμμετέχει ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία, να προσεγγίσει και να επεξεργαστεί σύνθετες πληροφορίες με ποικίλους συνδυασμούς και δυνατότητες. Με άλλα λόγια ο Η/Υ ως μέσο διδασκαλίας δεν κάνει μόνο πιο παραστατικό και πιο εύληπτο ένα μάθημα, αλλά συμβάλλει και στη συγκρότηση του μαθητή βοηθώντας τον να ανακαλύψει και να κατανοήσει τη σχέση μεταξύ διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων και να τα συνδυάσει.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ: β] οι αρνητικές επιδράσεις στην εκπαίδευση
      Δεν είναι, όμως, πάντα η επαφή των παιδιών με μεγάλο όγκο πληροφοριών συνώνυμο της γνώσης. Πράγματι, ο υπολογιστής από μόνος του δεν μπορεί να κάνει τα παιδιά πιο έξυπνα, παραγωγικά και αποτελεσματικά. Δηλαδή, η ύπαρξη και μόνο του όγκου πληροφοριών και η ικανότητα διαχείρισής του σε καμιά περίπτωση δεν εγγυώνται την πρόσκτηση ουσιώδους γνώσης αυτών των πληροφοριών από πλευράς χρήστη. Και αυτό γιατί η διαδικασία της γνώσης, με τα διάφορα επίπεδα επεξεργασίας της πληροφορίας, αποτελεί μια περίπλοκη διεργασία, που μόνο ένα καλά οργανωμένο σχολείο με σαφείς και συγκεκριμένους εκπαιδευτικούς στόχους, μπορεί να προσφέρει. Επομένως, σε καμιά περίπτωση τα νέα μέσα δεν μπορούν ν’ αντικαταστήσουν το δημιουργικό ρόλο του εκπαιδευτικού.
     Τα νέα δεδομένα, όμως, αλλάζουν ριζικά το ρόλο του εκπαιδευτικού. Η επιτυχής προσαρμογή σ’ αυτόν εξαρτάται από το πόσο καλά προετοιμασμένος θα είναι να ανταποκριθεί στις σύνθετες απαιτήσεις του. Ο δάσκαλος παύει πλέον να είναι η κύρια πηγή πληροφοριών και γι’ αυτό πρέπει να διαμορφώσει μια νέα τα ικανότητα: να επιλέγει τα κατάλληλα προγράμματα με τα οποία θα ενισχύει τη διδασκαλία τους. Επίσης, θα πρέπει να καθοδηγεί σωστά τους μαθητές του για την αξιοποίηση σε κάθε περίπτωση των πιο πρόσφορων πληροφοριών. Αν, λοιπόν, ο εκπαιδευτικός δεν έχει αποκτήσει τις κατάλληλες γνώσεις και δεξιότητες και δεν έχει επιμορφωθεί στη χρήση των νέων μέσων, δεν μπορεί ν’ ανταποκριθεί σωστά στο νέο ρόλο του.
      Ένας άλλος κίνδυνος, με τη γενικευμένη χρήση των υπολογιστών, είναι ο κίνδυνος της τυποποίησης όπως ακριβώς έγινε με την είσοδο της μηχανής στην παραγωγική διαδικασία. Το πιο ορατό αρνητικό αποτέλεσμα σ’ αυτή την περίπτωση είναι η συρρίκνωση του λόγου εξαιτίας της συνεχούς χρήσης των γλωσσών προγραμματισμού. Επίσης, οι πολύ μεγάλες δυνατότητες για πρόσβαση στις πηγές τις γνώσεις, όπου όλες οι πληροφορίες είναι άμεσα διαθέσιμες μ’ ένα ΚΛΙΚ, εθίζουν τους μαθητές στην ευκολία. Στην πρώτη, λοιπόν, δυσκολία, το αίσθημα της ευχαρίστησης θα δώσει τη θέση του στη δυσαρέσκεια, που μπορεί στη συνέχεια να απωθήσουν τους νέους απ’ οποιαδήποτε γνωστική προσπάθεια απαιτεί κόπο. Το πιο δυσάρεστο από όλα είναι ότι τυποποίηση στη διαδικασία της μάθησης δεν ευνοεί καθόλου την ανάπτυξη κριτικής ικανότητας και λειτουργεί μάλλον αρνητικά στην όλη πνευματική τους συγκρότηση. Η πνευματική καλλιέργεια όμως και η απόκτηση κριτικής ικανότητας ήταν και θα είναι κύριος σκοπός της εκπαίδευσης και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να υποβαθμιστεί εξαιτίας της ευκολίας στην πρόσβαση στις πηγές τις γνώσης. Δηλαδή, μπορεί να είναι σημαντικό να έχει ο μαθητής ασκήσει τις δεξιότητες του στο χειρισμό προγραμμάτων που κάνουν προσιτή την πρόσβαση στον κόσμο των πληροφοριών, αλλά είναι πολύ πιο σημαντικό ειδικά σήμερα να καλλιεργήσει την ικανότητα να αναλύει, να ταξινομεί, να συγκρίνει πληροφορίες, να επιλέγει τις πιο πρόσφορες για κάθε περίπτωση ανακαλύπτοντας τις μεταξύ τους σχέσεις, να βρίσκει τα αίτια και τα αποτελέσματα γεγονότων, να αποτιμά την πραγματική αξία έργων κτλ.
      Η πολύωρη καθημερινή ενασχόληση των παιδιών με τον υπολογιστή, είναι ένας άλλος υπαρκτός κίνδυνος. Μπορεί να οδηγήσει στην απομόνωση και τη μοναξιά, ιδιαίτερα εκείνα που από την ιδιοσυγκρασία τους είναι εσωστρεφή. Η εικονική πραγματικότητα γίνεται υποκατάστατο ζωής και ο «άυλος ψηφιακός κόσμος αποκόπτει τους εφήβους από την πραγματική ζωή, τη συνάντηση με τους ανθρώπους και τη ζωντανή επικοινωνία μαζί τους.

ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ: πρόταση για την άρση των αρνητικών
     Το Ιντερνέτ, όμως, όπως και κάθε είδους τεχνολογία, είναι από μόνα τους ουδέτερα εργαλεία στα χέρα του ανθρώπου. Εκείνο που έχει σημασία και συντελεί στη θετική ή αρνητική επίδρασή τους, είναι ο τρόπος με τον οποίο τα χειρίζονται οι άνθρωποι. Η αποτελεσματική αξιοποίηση υπολογιστών και διαδικτύου στα σχολεία εξαρτάται από τη σωστή χρήση τους τόσο από τους εκπαιδευτικούς όσο και από τους μαθητές. Την ευθύνη, ωστόσο, την επωμίζονται κυρίως οι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι χρειάζεται να είναι επαρκώς ενημερωμένοι για τους κινδύνους που ελλοχεύουν με την πρόσβαση στο διαδίκτυο και ειδικά καταρτισμένοι στην εφαρμογή και χρήση των σχετικών προγραμμάτων. Γιατί, είναι φανερό ότι, όσο εύκολο είναι το ιντερνέτ να αποτελέσει ένα εργαλείο παιδείας, άλλο τόσο εύκολο είναι να ακυρώσει στην πράξη κάθε εκπαιδευτική αποστολή, αν από απλό μέσο γίνει αυτοσκοπός,
      Συμπεραίνουμε, λοιπόν, ότι είναι απαραίτητο ν’ αναπτύξουμε και να εφαρμόσουμε την τεχνολογία, αλλά με τέτοιον τρόπο, ώστε να υλοποιούνται πιο σωστά και πιο ολοκληρωμένα τα εκπαιδευτικά προγράμματα και οι άλλοι στόχοι της παιδείας. Όμως, για να συμβεί αυτό, πρέπει το άτομο να είναι ενεργό και όχι παθητικός δέκτης, πρέπει να κατανοεί όσα συμβαίνουν γύρω του και όχι απλώς να επεξεργάζεται πληροφορίες. Απαραίτητη προϋπόθεση για κάτι τέτοιο είναι η ουσιαστική παιδεία και η ολόπλευρη πνευματική καλλιέργεια, που δυστυχώς αυτή τη στιγμή δεν μπορούν να την προσφέρουν από μόνοι τους οι υπολογιστές και το διαδίκτυο. [σύνολο λέξεων: 1579, οπότε, επειδή στις πανελλαδικές εξετάσεις το ανώτερο όριο είναι οι 600 λέξεις, επιλέγουμε από το παραπάνω υλικό εκείνο που είναι πιο πρόσφορο για την απόδειξη των ζητουμένων]