Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2012

Οδυσσέας Ελύτης, Βαπόρι στολισμένο βγαίνει στα βουνά κι έχει στο κατάρτι βιγλάτορα τον Ήλιο τον Ηλιάτορα

Τρελοβάπορο (από τον ΗΛΙΟ τον ΗΛΙΑΤΟΡΑ του Οδυσσέα Ελύτη): το τραγούδι είναι αλληγορικό. Τρελοβάπορο είναι η Ελλάδα, που ταξιδεύει μέσα στο χρόνο. Το τρελοβάπορο - Ελλάδα κατορθώνει πάντοτε να συνεχίζει το ταξίδι του και να ξεπερνά κάθε δυσκολία

Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας με τις κοπέλες τις γυμνές που καίγονται στις αμμουδιές κι ένα κορίστι εννιά χρονώ για λόγου τραγουδά ολονώ: δύο εσύ και τρία γω, πράσινο πεντόβολο, μπαίνω μέσα στον μπαξέ, γειά σου Κύριε Μενεξέ: τοιχογραφίες λέξεων από το βιβλίο του Οδυσσέα Ελύτη: Ο ΗΛΙΟΣ Ο ΗΛΑΤΟΡΑΣ, όπου πήραν να καίγονται οι κορφές κι όλες οι πάνω γειτονιές, τι με το «χα» και με το «νο» και με το «νται» όλα του κόσμου τα’ άδικα ξε-χά-νο-νται»

Ο ΗΛΙΟΣ
Τι να σας πω γυναίκες τι να μην σας πω
παρηγοριά κι αλήθεια που να μην ντραπώ
Μόνο να σας ακούω πότε θλίβομαι
πιάνω τα σκοτεινά στα νέφη κρύβομαι
Πότε μα το Θεό περηφανεύομαι
βάζω τα κόκκινά μου και πορεύομαι
Στα χώματα όπου η ρίζα μ’ αφουκράστηκε
γύρισε τ’ άνθος κι από μένα πιάστηκε
Με το φαρμάκι δένει κόμπο στα κρυφά
το γιατρικό που σώζει κι όλη η ομορφιά
Το φως οπού σηκώνω και τον έρωτα
έννοια σας μητ’ εγώ δεν τα ’χω απλέρωτα
Μέσα μου ρίχνει ο χρόνος ασταμάτητα
του κόσμου όλα τα βρώμικα και τ’ άπλυτα
Κι όσον καιρό κρεμιέμαι πάνω απ’ τα νερά
κι όσον περνώ στα μακρινά τα Τάρταρα
Τυράγνιες ζηλοφθόνιες φόνους παιδεμούς
τ’ αλέθω για τους χρόνους τους μελλοντικούς
Τ’ αλέθω τα γυρίζω και πάω στη γη
που ’δωσε το σκοτάδι φως για να το πιεί
Κουράγιο περιστέρες και ανεμώνες μου
Οι ωραίες κι οι συντροφιαστές κι οι μόνες μου
Όπου μαυρίλα κλώθεται και γνέθεται
Ήλιοι μικροί γενείτε κι όλο αλέθετε
Σ’ ευλογημένη μέρα βγάζει το κακό
σε δημοσιά πλατιά το στενοσόκακο
Και είναι στη σκοτεινιά και στην ερήμωση
όπου ριζώνει κι ευωδιάζει η θύμηση
Ρίζα πικρή μου ρίζα και κρυφή πηγή
δώσε την περηφάνεια πάρε την οργή
Σ’ όλα τα σπίτια σ’ όλα τα παράθυρα
δάφνες και κουμαριές και φοινικόκλαρα
Σ’ ένα μακρύ τραπέζι κόκκινο κρασί
νέοι και γέροι κι άνδρες ξεμανίκωτοι
Πάρτε μεράκι φλόγα λόγο μάλαμα
πάρτε μικρό λαγούτο πάρτε μπαγλαμά
Ν’ αρχίσει το τραγούδι ν’ ανέβει ο καημός
να πάρει και να δώσει ο νους κι ο λογισμός
Τι με το «χα» και με το «νο» και με το «νται»
όλα του κόσμου τ’ άδικα ξε-χά-νο-νται.

 

ΤΟ ΤΡΕΛΟΒΑΠΟΡΟ (τραγούδι)
Βαπόρι στολισμένο βγαίνει στα βουνά
κι αρχίζει τις μανούβρες «βίρα-μάινα»
Την άγκυρα φουντάρει στις κουκουναριές
φορτώνει φρέσκο αέρα κι απ’ τις δυο μεριές
Είναι από μαύρη πέτρα κι είναι από όνειρο
κι έχει λοστρόμο αθώο ναύτη πονηρό
Από τα βάθη φτάνει τους παλιούς καιρούς
βάσανα ξεφορτώνει κι αναστεναγμούς
Έλα Χριστέ και Κύριε λέω κι απορώ
τέτοιο τρελό βαπόρι τρελοβάπορο
Χρόνους μας ταξιδεύει δε βουλιάξαμε
χίλιους καπεταναίους τους αλλάξαμε
Κατακλυσμούς ποτέ δεν λογαριάσαμε
μπήκαμε μεσ’ στα όλα και περάσαμε
Κι έχουμε στο κατάρτι μας βιγλάτορα
παντοτινό τον Ήλιο την Ηλιάτορα!

«Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας» γράφτηκε το 1971 και προοριζόταν εξαρχής να μελοποιηθεί. Μερικά χρόνια αργότερα ο Δημήτρης Λάγιος ανέλαβε τη μελοποίηση κι έτσι προέκυψε ο ομώνυμος δίσκος που κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 1982. Τραγουδούν η Ελένη Βιτάλη, ο Νίκος Δημητράτος, η Χορωδία Λαμίας και συμμετέχει ο Γιώργος Νταλάρας