Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη

ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη


Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη
      Η έννοια της Βιωσιμότητας ή Αειφορίας έγινε ευρέως γνωστή στα μέσα της δεκαετίας του ’80 με το Brundtland Report (1987), οπότε διατυπώνεται για πρώτη φορά ο όρος «Αειφορία ή Βιωσιμότητα» ως ανταπόκριση στην ανάγκη για βελτίωση της ποιότητας ζωής, την οικολογική προστασία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την οικονομική ισότητα. Αργότερα, στη Διεθνή Διάσκεψη της Θεσσαλονίκης, που έγινε με τη συνεργασία της UNESCO και της ελληνικής κυβέρνησης το 1997, συμφωνήθηκε μεταξύ των άλλων ότι «η έννοια της Αειφορίας περιλαμβάνει όχι μόνο το περιβάλλον, αλλά επίσης τα προβλήματα της φτώχειας του πληθυσμού, της υγείας, της εξασφάλισης τροφής, της δημοκρατίας, των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της ειρήνης».
      Το Δεκέμβριο του 2002 ανακοινώνεται από την UNESCO η έναρξη της Δεκαετίας 2005-2014, της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Το 2005 το ΥΠΕΠΘ ανακοίνωσε την εισαγωγή της Δεκαετίας στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.
      Βιώσιμη ή Αειφόρος Ανάπτυξη είναι πλέον μια έννοια σε συνεχή εξέλιξη και πολύ μελάνι έχει χυθεί για τον ορισμό της. Ο παραδοσιακός και πλέον συχνά χρησιμοποιούμενος ορισμός συναντάται στο κείμενο Brundtland «Το κοινό μας μέλλον» σ. 34 σύμφωνα με τον οποίο «Αειφόρος είναι η ανάπτυξη η οποία καλύπτει τις ανάγκες της παρούσας γενιάς χωρίς να εμποδίζει τη δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες». Πράγματι, η Αειφόρος ανάπτυξη έχει άμεση σχέση με τη βελτίωση της ζωής του καθένα από μας συμπεριλαμβανομένων των επόμενων γενιών και το κύριο χαρακτηριστικό της  είναι η προτεραιότητα που δίνει στη «συμφιλίωση» της οικονομικής ανάπτυξης με την περιβαλλοντική προστασία. Τα ερωτηματικά όμως σχετικά με το τι μπορεί να περιλαμβάνει η Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη είναι πολλά: τι αλλαγές προϋποθέτει στη σχολική πράξη και πώς είναι δυνατόν η εφαρμογή της να γίνει με τον καλύτερο τρόπο, ώστε τα οφέλη αυτά να διαπεράσουν όλο το εκπαιδευτικό σύστημα.
      Η προβληματική για την Εκπαίδευση για την Αειφόρο Ανάπτυξη εστιάζεται κυρίως στο εγχείρημα ότι, ενώ ο όγκος της γνώσης έχει αυξηθεί και, ταυτόχρονα, έχει αισθητά βελτιωθεί η ευαισθητοποίηση των ανθρώπων απέναντι στα περιβαλλοντικά ζητήματα, εντούτοις τα βασικά προβλήματα της κοινωνίας μας, όπως η άνιση κατανομή των πόρων, η έλλειψη κοινωνικής δικαιοσύνης και οικονομικής ισότητας, οι κίνδυνοι από την οικολογική καταστροφή, όχι μόνο δεν έχουν αντιμετωπιστεί αλλά έχουν επιδεινωθεί. Γι’ αυτό λοιπόν ο γενικός διευθυντής της UNESCO επισημαίνει ότι η εκπαίδευση δεν αποτελεί σκοπό από μόνη της, αλλά είναι από τα πιο ισχυρά εργαλεία που διαθέτουμε για να επιφέρουμε τις απαιτούμενες αλλαγές που απαιτεί η αειφορία. Στο νέο αυτό πλαίσιο της εκπαίδευσης πρέπει να προσφέρεται μια μάθηση διαφορετικού τύπου, που θα οδηγεί τους μαθητές στην ουσία των ζητημάτων ώστε να είναι δυνατή η συμμετοχή τους στην αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων με υπεύθυνο και έγκυρο τρόπο.
      Αυτή την εκπαίδευση η UNESCO τη χαρακτηρίζει ως εκπαίδευση μετασχηματιστικού τύπου, η οποία θα διαμορφωθεί από όλους τους συμμετέχοντες ώστε το νέο αυτό όραμα για την εκπαίδευση να πάρει μια πρακτική και εφαρμόσιμη μορφή. Η Αειφόρος Εκπαίδευση απαιτεί να δούμε τα πράγματα με ένα διαφορετικό τρόπο, σε ότι αφορά τα θέματα της τυπικής εκπαίδευσης αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας. Στην πράξη αυτό σημαίνει να μην περιοριστούμε στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση όπως είναι σήμερα, αλλά να επεκτείνουμε τις πρακτικές της και τον τρόπο σκέψης μας. Να δημιουργήσουμε συνεργασίες ανάμεσα σε πρωτοβουλίες και προγράμματα, γιατί μόνο ενωμένοι είναι δυνατόν να οικοδομήσουμε ένα βιώσιμο κόσμο για μας και τις γενιές που θα έλθουν. Όλα αυτά είναι βέβαια άμεσα συνυφασμένα με την επιτακτική ανάγκη για επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ώστε να αποκτήσουν τις γνώσεις, τις στάσεις και δεξιότητες που καλούνται να καλλιεργήσουν στους μαθητές τους.
Θέματα εξέτασης/ Ασκήσεις

1.    ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Να ενημερώσεις την τάξη σου για το περιεχόμενο του κειμένου με γραπτή περίληψη (110-120 λέξεις)                                                                      25 Μονάδες
2.    ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ: «Η Αειφόρος Εκπαίδευση απαιτεί να δούμε τα πράγματα με ένα διαφορετικό τρόπο, σε ότι αφορά τα θέματα της τυπικής εκπαίδευσης αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας». Ν’ αναπτύξετε την παραπάνω ιδέα σε μια παράγραφο 80-100 λέξεων.                                                                        15 Μονάδες
3.    αειφορία, ανταπόκριση, οικολογική, οικονομική: να βρείτε τα συνθετικά στοιχεία των παραπάνω λέξεων της 1ης παραγράφου, να γράψετε νέες σύνθετες λέξεις με το α’  συνθετικό των προηγούμενων λέξεων και να κάνετε μια δική σας πρόταση με καθεμιά από αυτές.                   10 Μονάδες

4.     Να βρείτε και να αξιολογήσετε το συλλογισμό που λανθάνει στην 4η παράγραφο του κειμένου «Η προβληματική για την ΕΑΑ εστιάζεται…. αλλαγές που απαιτεί η αειφορία».  

5.    Ποιος τρόπος πειθούς επικρατεί στο κείμενο;

6.     ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ (άσκηση για το σπίτι): Συμμετέχετε σε μια ημερίδα με θέμα το οικολογικό κίνημα ως ελπιδοφόρα προοπτική για το μέλλον. Στην ομιλία σας να αναπτύξετε τους λόγους που το οικολογικό κίνημα δεν έχει την απήχηση που απαιτεί η σύγχρονη πραγματικότητα και τι πρέπει να γίνει ώστε η απήχησή του να είναι ανάλογη των απαιτήσεων της εποχής μας. (400-500 λέξεων)

[κείμενο της Ελληνικής Εταιρείας Αειφόρου Ανάπτυξης διασκευασμένο ως ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ στο βιβλίο ΛΟΓΟΣ και ΕΚΦΡΑΣΗ Έκφραση έκθεση Γ΄ Λυκείου της Ειρήνης Μαστρομανώλη σελ.331 ]

Στοιχεία για τις απαντήσεις στα ερωτήματα:

1. Περίληψη
Η έννοια της αειφορίας στο κείμενο σχετίζεται με την ποιότητα ζωής που είναι άρρηκτα δεμένη με την προστασία του περιβάλλοντος. Η πραγμάτωσή της είναι αλληλένδετη με την εκπαίδευση γι’ αυτό από το 2005 έχει οριστεί από Unesco και Υπουργείο Παιδείας η Δεκαετία της Εκπαίδευσης για την Αειφόρο Ανάπτυξη. Η πρακτική εφαρμογή και το περιεχόμενό της είναι αντικείμενο πολλών συζητήσεων. Με κινητήριο μοχλό την εκπαίδευση θα επέλθουν οι αλλαγές που απαιτεί η αειφορία και θα αμβλυνθούν βασικά σύγχρονα προβλήματα. Τελικός στόχος του προγράμματος είναι η κατανόηση και η συμμετοχή των μαθητών στην επίλυση των προβλημάτων. Είναι η νέου τύπου εκπαίδευση, ένα όραμα που διευρύνει τις οπτικές και τη σκέψη μας. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει επιμόρφωση των καθηγητών, ώστε ν’ ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις.

2.    Στοιχεία για την ανάπτυξη ιδέας σε παράγραφο

Η εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη είναι μια εκπαίδευση νέου τύπου, ένα όραμα που οι εκπαιδευτικοί καλούνται να εκπονήσουν. Βασίζεται στην καινοτομία και στη βιωματική προσέγγιση της γνώσης. Κεντρικός στόχος της όχι η ποσότητα των γνώσεων αλλά η δημιουργική αφομοίωση τους και η συνακόλουθη πνευματική καλλιέργεια. Η καλλιέργεια αυτή δίνει έμφαση στην ανάπτυξη οικολογικής συνείδησης, στην ευαισθητοποίηση των μαθητών σε θέματα κοινωνικά και σε θέματα οικονομίας, σε συνάρτηση με την καταπολέμηση της ιδεολογίας που εξισώνει τις έννοιες της ευημερίας με την οικονομική μεγέθυνση.
3.     Για το συλλογισμό της 4ης παραγράφου: ο κρυμμένος επαγωγικός συλλογισμός (από επιμέρους παρατηρήσεις συμπεραίνουμε) θα μπορούσε να πάρει την παρακάτω μορφή: 1η ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΗ: Ο όγκος της γνώσης έχει αυξηθεί και η ευαισθητοποίηση των ανθρώπων για περιβαλλοντικά ζητήματα έχει βελτιωθεί. Αλλά 2η ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΗ: τα βασικά προβλήματα της κοινωνίας μας έχουν επιδεινωθεί. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Η εκπαίδευση είναι ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία που διαθέτουμε για ν’ αλλάξουμε αυτή την κατάσταση.   (επιτρεπτή γενίκευση εφόσον δεχτούμε ότι έχουν λογική βάση οι επιμέρους παρατηρήσεις)

4.     Για τον τρόπο πειθούς που επικρατεί στο κείμενο: κυριαρχεί η ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ με επιχειρήματα σαν το παραπάνω αλλά και πολλά τεκμήρια (στοιχεία για Διεθνής Διασκέψεις κτλ.)

αειφορία, ανταπόκριση, οικολογική, οικονομική

1.     αειφορία: αεί + φέρω à  αεικίνητος  

2.     ανταπόκριση: αντί + απόκριση à  αντίληψη

3.     οικολογική: οίκος + λέγω à  οικοδομή

4.     οικονομική: οίκος + νέμω à  οικοτεχνία

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: αειφορία (σύμφωνα με το λεξικό Μπαμπινιώτη) είναι μια βασική αρχή της δασοπονίας, που αποσκοπεί στην απόδοση του ίδιου ποσού δασικών προϊόντων ετησίως ή κατά περιόδους