Τρίτη, 6 Μαρτίου 2012

Τέχνη ενάντια στους νταήδες

 Ημέρα κατά της σχολικής βίας

«Η βία στο σχολείο δεν σ’ αφήνει να πάρεις ανάσα», «Η βία διδάσκεται και αντιγράφεται», «Η εκμετάλλευση και η εγκατάλειψη των παιδιών είναι η παιδική βία»

Θα μπορούσαν να είναι συνθήματα γραμμένα σε τοίχους σχολείων, κραυγή αγωνίας από το στόμα χιλιάδων παιδιών –θυμάτων της ενδοσχολικής βίας- Είναι όμως μερικά μόνο από τα μηνύματα που στέλνουν κατά του λεγόμενου bullying - του εκφοβισμού και της βίας στα σχολεία – προσωπικότητες της τέχνης και της διανόησης με αφορμή την ημέρα που αποτελεί επίσημα ημέρα δράσεων κατά της βίας στο σχολείο.


Δεκαπέντε εικαστικοί δημιουργοί εκθέτουν για μια μόνο μέρα 06-03-2012 στο Ζάππειο τα έργα τέχνης που φιλοτέχνησαν ειδικά για την περίσταση. Ένα αβοήθητο παιδί έβαλε στον καμβά του ο Αλέκος Φασιανός. Μικρούς ήλιους με παιδικά πρόσωπα είναι η δημιουργία του Αντώνη Κυριακούλη. Ένα εγκλωβισμένο και τρομαγμένο παιδί ζωγράφισε ο Εδουάρδος Σακαγιάν και μια καρδιά με ζωηρά χρώματα προσέφερε ο Χάρης Λάμπερτ.

«Παιδιά: η πιο αδύναμη και η πιο αδικημένη μειονότητα», επισημαίνει ο Διονύσης Σαββόπουλος σε μήνυμά του που θα κυκλοφορήσει μαζί με δεκάδες ακόμη σε ειδική έκδοση ύστερα από πρωτοβουλία του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου και της UNICEF. Και ο ακαδημαϊκός Δημήτρης Μυταράς επισημαίνει: «Η παιδική βία είναι το χειρότερο ένστικτο και καταλύει όλες τις ανθρώπινες αξίες»

«Ποιος θα συγχωρέσει εκείνον που γδέρνει την ψυχή ενός παιδιού;», αναρωτιέται ο εικαστικός Κωστής Γεωργίου και η ηθοποιός Νόνικα Γαληνέα κάνει μια ευχή που είναι συνάμα και κατάρα: «Όποιος κάνει κακό σε παιδί να μη δει άσπρη μέρα. Γιατί παιδί που έχει υποστεί βία –είτε λεκτική είτε σωματική- κινδυνεύει να μη γίνει ολοκληρωμένος άνθρωπος»

«Αφήστε τα παιδιά να παίξουν. Τα επικίνδυνα παιχνίδια των μεγάλων δεν πρέπει να γίνουν πρότυπά τους», λέει με τη σειρά του ο καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών, ζωγράφος Γιάννης Ψυχοπαίδης, ενώ η σχεδιάστρια Λουκία τοποθετεί το πρόβλημα στη βάση του: «Μια φήμη, ένα παρατσούκλι, επαναλαμβανόμενη χρήση βίας, λεκτική, σωματική, μέσω Διαδικτύου, στην αυλή του σχολείου, εκεί όπου πολλά μάτια μένουν κλειστά, ακόμη κι όταν όλα συμβαίνουν μπροστά τους. Το bullying δεν αποτελεί απόδειξη δύναμης αλλά έκφραση αδυναμίας με τρόπο επιθετικό. Αν υφίστασαι βία, μη φοβάσαι: δεν είσαι μόνος, είσαι μοναδικός.

Το φαινόμενο της βίας στο ελληνικό σχολείο

Κάποτε τα περιστατικά βίας και παραβατικότητας των ανηλίκων αποτελούσαν κάτι τελείως άγνωστο για την ελληνική πραγματικότητα. Οι ανησυχίες των γονέων περιορίζονταν μόνο στην επίδοση των παιδιών τους στα μαθήματα και ο χώρος του σχολείου ήταν για αυτά εξίσου ασφαλής με το σπίτι τους.

Τα τελευταία χρόνια όμως παρουσιάζονται όλο και πιο συχνά περιστατικά βίας και παραβατικότητας σε Γυμνάσια, Λύκεια αλλά πλέον και σε Δημοτικά σχολεία, γεγονός που συγκλονίζει και πανικοβάλλει πολλές οικογένειες κυρίως των μεγάλων πόλεων. Η χώρα μας πλέον ζει έντονα την εποχή της παγκοσμιοποίησης και το μονοπολιτισμικό εκπαιδευτικό σύστημα που άλλοτε υπήρχε, αντικαταστάθηκε πλέον από ένα πολυπολιτισμικό και έντονα ποικιλόμορφο σύστημα στο οποίο η χώρα μας φαίνεται να μην έχει καταφέρει να προσαρμοστεί ακόμη.

Οι οικονομικές ανισότητες, οι καινούριες μορφές ψυχαγωγίας των παιδιών, ο έκδηλος ρατσισμός, η έλλειψη του απαραίτητου χρόνου των γονέων και τα λάθος πρότυπα είναι κάποιες από τις αιτίες που ευνοούν παραβατικές συμπεριφορές των παιδιών και δημιουργούν αυτό το πολυδιάστατο πρόβλημα που μέχρι πρότινος ήταν παντελώς άγνωστο στην Ελλάδα.

Μαθητές και εκπαιδευτικοί μπαίνουν άλλοτε στη θέση του θύματος και άλλοτε στη θέση του θύτη, διότι πολλές φορές η άσκηση βίας ξυπνάει την αντίδραση και την εκδικητική συμπεριφορά προκειμένου το θύμα να προφυλαχτεί και να σταματήσει το βασανιστήριο που υπόκειται, με αποτέλεσμα η βία να προκαλεί τη βία και αυτός ο φαύλος κύκλος να εντείνει το πρόβλημα εις βάρος κυρίως των παιδιών. Και όταν μιλάμε για βία δεν εννοούμε μόνο τη σωματική, αλλά και τη ψυχολογική και λεκτική βία, μορφές που κάποιες φορές είναι πιο επιβλαβείς για το παιδί από τη σωματική, εφόσον επηρεάζουν έντονα την ψυχοσύνθεσή του και τα σημάδια τους αργούν να επουλωθούν βασανίζοντας και προκαλώντας έναν μόνιμο φόβο στο θύμα.

Δυστυχώς, τις περισσότερες φορές γονείς και εκπαιδευτικοί γίνονται έρμαια αυτών των καταστάσεων, μη γνωρίζοντας πώς να καταπολεμήσουν ένα περιστατικό χωρίς να προκαλέσουν περαιτέρω προβλήματα, όπως το στιγματισμό κάποιου παιδιού και την άδικη επίρρηψη ευθυνών, γεγονός που πιθανόν να προκαλέσει μεγαλύτερα ξεσπάσματα θυμού και προβλήματα μεταξύ παιδιών και οικογενειών. Η θέση του εκπαιδευτικού είναι πολύ λεπτή σε τέτοιες καταστάσεις και οφείλει να κινηθεί με διακριτικότητα και απόλυτη συνεργασία με τις εμπλεκόμενες στο περιστατικό οικογένειες. Όμως σε πολλά σχολεία της χώρας, κυρίως όπου υπάρχει και ποικιλομορφία στο σύνολο των παιδιών, το φαινόμενο βρίσκεται σε μεγάλη έξαρση και οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζουν καθημερινά την αδιαφορία αλλά συχνά και την επίθεση των οικογενειών των παραβατικών παιδιών, με αποτέλεσμα να μην καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με επιτυχία.

Γρονθοκοπήματα, απειλές με αιχμηρά αντικείμενα, ξεκαθάρισμα λογαριασμών με ραντεβού σε κάποια γειτονιά και γελοιοποίηση συνεσταλμένων παιδιών, είναι κάποια μόνο από τα περιστατικά που συμβαίνουν καθημερινά στον ελληνικό σχολικό χώρο και προκαλούν το φόβο παιδιών και γονέων.