Πέμπτη, 26 Ιουλίου 2012

Γλώσσα είναι ο τόπος όπου το λέγειν του ανθρώπου συναντάται με το Λόγο ως πόλεμο (Μάρτιν Χάιντεγκερ: Η γλώσσα είναι το είναι μας)

Εν τέλει, τι είναι η γλώσσα; Όργανο εξωτερίκευσης  της σκέψης μας, κάποια ιδιαίτερη τέχνη του λόγου ή μήπως μια ρητορικώς φλυαρούσα συσκότιση του υπάρχοντος;

Σύμφωνα με τον Χάιντεγκερ, η γλώσσα είναι ο τόπος, όπου το λέγειν του ανθρώπου συναντάται με τον Λόγο ως πόλεμο. Ο Λόγος ως πόλεμος είναι αυτό τούτο το Είναι, το οποίο, ως «πατήρ πάντων» (Ηράκλειτος) καλεί τα όντα να φανερώνονται στις αντιθέσεις τους, στις διαφορές τους, στις αντιπαραθέσεις τους και συγχρόνως τα περι-συλ-λέγει μέσα στην αποκαλυμμένη, δια της αντιπαράθεσης τούτης, ενότητα της ύπαρξής τους. Αυτό το Είναι δεν είναι διαφορετικό από το Είναι εκάστου εξ ημών, άρα είναι αυτό που καλεί κι εμάς τους ίδιους προς το φως της αντιπαράθεσης…...

 Όταν η γλώσσα λαμβάνεται ως σκέψη του Είναι, δηλαδή ως η στοχαστική του ικανότητα, σημαίνει, κατά τον Χάιντεγκερ, ότι αυτή δεν είναι ένα ηχητικό συμβάν ή ένα συνονθύλευμα τυχαίων γλωσσικών σημείων, όπως νηπιακά πιστεύουν οι ως άνω «γλωσσολόγοι-συγγραφείς», αλλά η διαρκής και ασφαλής περισυλλογή των καθέκαστων όντων μέσα στην πιο αρχέγονη ενότηττα του Είναι. Αυτή η Χαϊντεγκεριανή περισυλλογή περιέχει το ίδιο ακριβώς νόημα με τη μνημονευθείσα στην §1 οργάνωση της σκέψης. Ποια είναι τούτη η αρχέγονη ενότητα ή συναρμογή του Είναι (μας); Είναι ηαρχέγονη-ποίηση (Urdictung), εντός της οποίας η λέξη δεν είναι απλώς μια λεκτική ήχηση ή συνήχηση, αλλά το ίδιο το Είναι, ο λόγος που παραπέμπει στην αποκαλυπτική ομιλία αυτού του Είναι. Με τούτο το νόημα λέει ο Χάιντεγκερ ότι αυτός που ομιλεί πρωταρχικά δεν είναι ο άνθρωπος, αλλά η γλώσσα, η οποία, ομιλώντας, μας διανοίγει στην αλήθεια του Είναι. Ως εκ τούτου, η ομιλία του ανθρώπου, που από άποψη ουσίας δεν είναι ξέχωρη από το Είναι του, οντολογικά μαρτυρείται ως συστατικό γνώρισμα της ομιλίας της γλώσσας, επομένως εκδιπλώνεται πάντοτε ως αντ-απόκριση σε ό,τι λέγει και συλ-λέγει ο Λόγος.

Από το έργο του Χάιντεγκερ: Επιλογή κειμένων για τη γλώσσα

1. «Η γλώσσα δεν είναι ούτε κάτι το υποκειμενικό ούτε κάτι το αντικειμενικό· επί της αρχής δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής αυτής της αβάσιμης διαφοροποίησης. Η γλώσσα, ως ιστορική στην εκάστοτε περίπτωση, δεν είναι τίποτα άλλο από ένα γεγονός, όπου η εκθετότητα στο ον εξ ολοκλήρου εγχειρίζεται στο Είναι για να του ανταποκρίνεται. Η θελκτικότητα της κοιλάδας και η απειλή του βουνού και της μαινόμενης θάλασσας, το μεγαλείο των άστρων, η απορροφημένη ζωή στις ρίζες του φυτού και η ζωή σε κράτημα του ζώου, το υπολογισμένο φρένιασμα των μηχανών και η τραχύτητα του ιστορικού πράττειν, η τιθασευμένη μέθη για το έργο που δημιουργήθηκε και η ψυχρή παρατολμία του ερωτάν που καταγίνεται με τη γνώση, η σταθερή νηφαλιότητα της εργασίας και η σιωπηρότητα της καρδιάς – όλα αυτά είναι γλώσσα: το Είναι κερδίζει και χάνει μόνο μέσα στο συμβάν της γλώσσας. Η γλώσσα είναι η κυριαρχία του κέντρου (Mitte) του ιστορικού Dasein του λαού, του κέντρου που διαμορφώνει και διαφυλάττει έναν κόσμο».

2. «Η Λογική για μας δεν είναι κάτι που ένα άτομο θα μπορούσε να κατασκευάσει εν μια νυχτί και να το διαθέσει στην αγορά ως εγχειρίδιο. Η Λογική δεν είναι ούτε μπορεί να είναι για χάρη της Λογικής. Το ερωτάν της συμβαίνει ως η μέριμνα της γνώσης σχετικά με το Είναι του όντος, ένα Είναι που αποκτά ισχύ, όταν μέσα στη γλώσσα συμβαίνει η κυριαρχία του κόσμου».

3. «Η ουσία της γλώσσας δεν εκδηλώνεται εκεί, όπου η γλώσσα είναι παραφθαρμένη και ισοπεδωμένη, όπου τη διαστρεβλώνουν και την εξαναγκάζουν να μεταποιείται σε μέσο επικοινωνίας και όπου την υποβιβάζουν σε απλή έκφραση μιας λεγόμενης εσωτερικότητας. Η ουσία της γλώσσας αναπτύσσεται ως ουσία εκεί, όπου η γλώσσα συμβαίνει ως διαμορφωτική δύναμη του κόσμου, δηλαδή εκεί, όπου η γλώσσα εκ των προτέρων προεικονίζει, κατά πρώτο λόγο, το Είναι του όντος και το άγει σε συναρμογή. Η αρχέγονη γλώσσα είναι η γλώσσα της ποίησης. Ο ποιητής ωστόσο δεν είναι εκείνος που γράφει στίχους για το εκάστοτε σήμερα. Η ποίηση δεν αποτελεί κανέναν κατευνασμό για τα μικρά κορίτσια που ξετρελαίνονται, κανένα θέλγητρο για τους εστέτ που πιστεύουν ότι η τέχνη είναι για να την απολαμβάνουν και να τη γεύονται. Η αληθινή ποίηση είναι η γλώσσα εκείνου του Είναι, που ήδη προ πολλού μας έχει λεχθεί στο ομιλείν –ευρέως εκδιπλωμένο ενώπιόν μας– και το οποίο ακόμη ποτέ δεν έχουμε προϋπαντήσει. Γι’ αυτό, η γλώσσα του ποιητή δεν είναι ποτέ σημερινή, αλλά πάντοτε παρελθούσα και ελευσόμενη. Ο ποιητής δεν είναι ποτέ σύγχρονος. Οι σύγχρονοι ποιητές μπορεί πράγματι να εντάσσονται σε ενώσεις, αλλά παρά ταύτα παραμένουν ένας παραλογισμός. Η ποίηση και κατ’ επέκταση η καθαυτό γλώσσα συμβαίνει μόνο εκεί, όπου η κυριαρχία του Είναι άγεται στο υπέρτερο άθικτο του αρχέγονου λόγου/λέξης».

4. «Η γλώσσα δεν είναι ούτε μόνο το πεδίο έκφρασης ούτε μόνο το μέσο έκφρασης ούτε μόνο αμφότερα από κοινού. Ποίηση και σκέψη ποτέ δεν χρησιμοποιούν τη γλώσσα μόνο για να τις βοηθά να εκφράζονται· απεναντίας, ποίηση και σκέψη είναι εντός εαυτού το πρωταρχικό, ουσιώδες και γι’ αυτό το έσχατο ομιλείν που η γλώσσα ομιλεί μέσω του ανθρώπου».

[ΠΗΓΗ:  Δημήτρης Τζωρτζόπουλος , ΑΝΤΙΦΩΝΟ  - www.antifono.gr ]

Τρίτη, 24 Ιουλίου 2012

Προγράμματα online σπουδών σε εκατομμύρια ενδιαφερόμενους σ’ όλο τον κόσμο

Εκατό δωρεάν (προς το παρόν) e- μαθήματα προσφέρονται από δεκαέξι γίγαντες της παγκόσμιας εκπαίδευσης

Ένα «τσουνάμι» on line γνώσης που λέγεται MOOCs και θα αλλάξει τον τρόπο παροχής της online Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης σε όλον τον κόσμο καταφθάνει στους υπολογιστές μας.
Η ριζοσπαστική αλλαγή στην ηλεκτρονική μάθηση με στόχο να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση έρχεται από την εταιρεία Coursera, η οποία ιδρύθηκε από δύο επιστήμονες υπολογιστών του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ.
Η εταιρεία αυτή κατόρθωσε να συνασπίσει 16 από τα μεγαλύτερα και πλέον έγκυρα πανεπιστήμια του κόσμου, τα οποία από τον προσεχή Σεπτέμβριο θα προσφέρουν περισσότερα από 100 δωρεάν προγράμματα σπουδών με online μαθήματα σε εκατομμύρια ενδιαφερόμενους σπουδαστές από όλον τον κόσμο!

ΟΙ ΤΟΜΕΙΣ
Τα νέα αντικείμενα σπουδών των πανεπιστημίων αυτών περιλαμβάνουν «εξωτικούς» ως τώρα τομείς για online εκπαίδευση, όπως λ.χ. ποίηση, μυθολογία, επιστημονική φαντασία, κοσμολογία, κβαντική μηχανική, νανοτεχνολογία, ιστορία, φιλοσοφία, κοινωνιολογία, ιατρική κτλ.

Στο σύστημα MOOCs – από τα αρχικά των λέξεων Massive Open Online Courses, όπως το αποκαλούν σε σχετικό τους ρεπορτάζ οι «Nιου Γιορκ Τάιμς» – αναμένεται να ενταχθούν εκατομμύρια σπουδαστές και ενήλικοι εκπαιδευόμενοι σε παγκόσμιο επίπεδο, λόγω της μεγάλης φήμης των πανεπιστημίων που συμμετέχουν. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αναμενόμενη διεύρυνση της παγκόσμιας οnline εκπαίδευσης στην ιστορία έως σήμερα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα 43 μαθήματα στα τέσσερα πανεπιστήμια που συμμετείχαν έως τώρα στην πρωτοβουλία της Coursera (www.coursera.org) είχαν ήδη συγκεντρώσει 680.000 σπουδαστές. Επιπλέον, μόνο ένα δωρεάν πρόγραμμα για την τεχνητή νοημοσύνη του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ είχε προσελκύσει 160.000 φοιτητές από 190 χώρες!

ΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ
Τα δωρεάν μαθήματα θα παρέχουν γίγαντες της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, όπως το διάσημο Κάλτεκ (το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας) το Στάνφορντ, το Πρίνστον, το Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, το Μίσιγκαν, το Πεν, το Ντιουκ, το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Τζόρτζια, το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, καθώς και τα πανεπιστήμια του Εδιμβούργου, του Τορόντο, η Πολυτεχνική Σχολή της Λωζάννης (που θα παρέχει μαθήματα και στα γαλλικά) κ.ά.
«Αυτό είναι τσουνάμι!» δήλωσε στους «Nιου Γιορκ Τάιμς» ο Ρίτσαρντ ΝτεΜίλο, διευθυντής του Κέντρου για τον 21ο αιώνα στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Τζόρτζια. «Η δυναμική αύξησης του ενδιαφέροντος συμμετοχής σε αυτό το πείραμα είναι τόσο μεγάλη, που μου είναι δύσκολο να φανταστώ κάποιο μεγάλο πανεπιστήμιο που δεν θα ήθελε να συμμετάσχει».

Οι υπόλοιποι μεγάλοι παίκτες στον τομέα της δωρεάν online εκπαίδευσης περιλαμβάνουν έως σήμερα κυρίως το EDX, μια κοινοπραξία μεταξύ του Χάρβαρντ και του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης. Το τελευταίο προσφέρει και το MIT Open Source, μία ακόμη μορφή διαδικτυακής μάθησης. Open Source, μία ακόμη μορφή διαδικτυακής μάθησης.

[ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ, επικαιρότητα 24-07-2012]

Δευτέρα, 23 Ιουλίου 2012

ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΥΛΙΣΜΟΣ. Αναθεματισμένο μποζόνιο, επιτέλους σε είδαμε!

Με την ανακάλυψη του μποζονίου του Higgs κλείνει ένα μεγάλο κεφάλαιο της φυσικής: μένει να δειχθεί πειραματικά αν η τωρινή θεωρία περιγράφει με ακρίβεια όλα τα παρατηρούμενα φαινόμενα στο LHC ή αν, αντιθέτως, η θεωρία πρέπει να τροποποιηθεί ή να εμπλουτισθεί. Περιμένουμε να δούμε!



Φανταστείτε να πρέπει να διασχίσετε ένα μεγάλο δωμάτιο, κατάμεστο από κόσμο που στριμώχνεται. Θα το βρίσκατε πολύ κουραστικό να το διασχίσετε, υποχρεωμένοι να σπρώχνετε για ν’ ανοίξετε δρόμο στα λίγα διαθέσιμα διάκενα, κουραστικό περίπου όσο κι αν διασχίζατε το ίδιο δωμάτιο αλλά άδειο, κουβαλώντας στην πλάτη ένα σωρό περιττά πράγματα. Ωραία, σκεφτείτε τώρα ότι το σύμπαν διαπνέεται από ένα ισχυρό πεδίο το οποίο, όπως ένα κατάμεστο δωμάτιο, επιβραδύνει τους ανθρώπους ή, κυριολεκτικά, αναθέτει σε κάθε στοιχειώδες σωματίδιο μια σαβούρα, εκείνη που αποκαλούμε μάζα.

Τα στοιχειώδη σωματίδια (πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια, νετρίνα κτλ.) είναι τα θεμελιώδη δομικά υλικά, τα τούβλα του σύμπαντος, που γνωρίζουμε και, σαν τούβλα, έχουν μια μάζα που μπορούμε να μετρήσουμε. Σχηματικά, έτσι φαντάζονται οι φυσικοί τον μηχανισμό με τον οποίο παράγεται η μάζα των σωματιδίων. Αλλά μπορούμε να αποδείξουμε την ύπαρξη αυτού του πεδίου;

Ας γυρίσουμε στο παράδειγμα του κατάμεστου δωματίου. Οι άνθρωποι που βρίσκονται σ’ αυτό κουβεντιάζουν πολύ και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Υποθέστε ότι βρίσκεστε σε μια άκρη του δωματίου και ότι λέτε σ’ αυτόν που είναι πιο κοντά σας μια πικάντικη είδηση, με χαμηλή φωνή. Ο διπλανός σας θα θελήσει κι αυτός να τη διηγηθεί σε μια μικρή ομάδα, στους δικούς του διπλανούς, συγκεντρώνοντάς τους γύρω από αυτόν. Και αυτοί, με τη σειρά τους, θα κάνουν το ίδιο. Κανείς δεν μετακινείται από τη θέση του, αλλά η είδηση κυκλοφορεί, συσσωρεύοντας στη σειρά μικρές ομάδες ενδιαφερόμενων που τη διηγούνται χαμηλόφωνα. Αν παρακολουθούσατε τη σκηνή από ψηλά, θα βλέπατε κάτι σαν συνάθροιση κοντινών κεφαλιών να διαδίδεται μέσα στην ανθρώπινη θάλασσα. Από αυτή την οπτική γωνία, φαίνεται καθαρά ότι το σμήνος θα είχε την ίδια δυσκολία να ανοίξει δρόμο μέσα στο δωμάτιο, σαν να επιβαρυνόταν και αυτό από ένα περιττό βάρος, τη μάζα του.

Στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) στη Γενεύη εργάζονται για να καταφέρουν να αποδείξουν την ύπαρξη του «πεδίου Higgs», από το όνομα ενός από τους φυσικούς, που το μακρινό 1964 πρότεινε τον προαναφερόμενο μηχανισμό που προσδίδει μάζα στα στοιχειώδη σωματίδια. Η απόδειξη δόθηκε από την παρουσία του σωματιδίου (ή μποζονίου) του Higgs (η συνάθροιση που διαδίδεται στο πεδίο), μέσω των ιχνών που αφήνει η εφήμερη ύπαρξή του στις μεγάλες συσκευές μέτρησης που ψάχνουν τα προϊόντα των μετωπικών συγκρούσεων των πρωτονίων.

Σήμερα, ύστερα από μακρά αναμονή που διήρκησε όσα χρόνια χρειάστηκαν για να κατασκευαστεί ο LHC και τα περίπλοκα «μάτια» του (Atlas και Cms), η Φαμπιόλα Τζανότι και ο Τζόε Ινκαντέλα, εκπρόσωποι των ομάδων των δύο αυτών πειραμάτων, ανακοίνωσαν την ανακάλυψη ενός σωματιδίου, με μάζα 125 φορές περίπου εκείνης του πρωτονίου, που φαίνεται να είναι ένας εξαιρετικός υποψήφιος για το ρόλο του σωματιδίου Higgs. Αυτή η ανακάλυψη επιβραβεύει μια διαδρομή περίπου πενήντα ετών, που είχε στόχο να κατανοήσει την καταγωγή των δυνάμεων μεταξύ των στοιχειωδών σωματιδίων και της μάζας τους. Πολλοί φυσικοί ήταν έτοιμοι να στοιχηματίσουν ότι το σωματίδιο Higgs έπρεπε να υπάρχει: η θεωρία είχε πολλές άλλες πειραματικές επιβεβαιώσεις, που δυστυχώς όλες τους ήταν έμμεσες. Ωστόσο, υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά μεταξύ του να πιστεύεις στην ύπαρξη ενός σωματιδίου και να την αποδεικνύεις πειραματικά. Μέχρι σήμερα, ήταν πάντοτε ανοιχτό το ενδεχόμενο η συμφωνία της θεωρίας με τα πειράματα να ήταν μόνο συμπτωματική και η ανακάλυψη της «μη ύπαρξης» του μποζονίου του Higgs να γκρέμιζε την κατασκευή σαν πύργο από τραπουλόχαρτα.

Αυτό δεν έγινε. Με την ανακάλυψη του μποζονίου του Higgs κλείνει ένα μεγάλο κεφάλαιο της φυσικής: μένει να δειχθεί πειραματικά αν η τωρινή θεωρία περιγράφει με ακρίβεια όλα τα παρατηρούμενα φαινόμενα στο LHC ή αν, αντιθέτως, η θεωρία πρέπει να τροποποιηθεί ή να εμπλουτισθεί. Περιμένουμε να δούμε!

[ΤΖΙΟΡΖΙΟ ΠΑΡΙΖΙ και ΑΝΤΟΝΕΛΟ ΠΟΛΟΖΑ (μετάφραση από τα Ιταλικά Ελένη Βουγιοκλάκη -Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο «Il Manifesto», στις 5.7.2012 η παραπάνω ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ και ΕΠΙΚΟΛΛΗΣΗ έγινε από τα ΕΝΘΕΜΑΤΑ http://enthemata.wordpress.com/ ]

Σάββατο, 21 Ιουλίου 2012

Παιδεία που νομιμοποιεί την αμάθεια, την αδιαφορία για την ουσιαστική γνώση, είναι επικίνδυνη για την ψυχική υγεία της κοινωνίας.

Οι μαθητές, πριν αποβλακωθούν από την κρεατομηχανή των εξετάσεων, είναι συνήθως πιο έξυπνοι από τους καθηγητές τους και καταλαβαίνουν πότε αυτοί τους μιλούν με ειλικρίνεια και πότε προσχηματικά.

Τι αντίληψη έχει για τον Πλάτωνα ένας απόφοιτος του σημερινού λυκείου ο οποίος τον έχει διδαχθεί, και μάλιστα στο πρωτότυπο; Μπορεί να αρθρώσει μια σκέψη δική του; Ή μήπως αν είναι καλός, μελετηρός, και έχει πάρει ψηλό βαθμό στις Πανελλήνιες θα σου επαναλάβει αυτά που διάβασε στο τάδε εγχειρίδιο το οποίο, υποτίθεται, τον εισάγει στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία; Και αν αυτός ο ίδιος απόφοιτος περάσει στη Φιλοσοφική, μάλλον γιατί δεν του έφταναν τα μόρια για τις σχολές της Αστυνομίας, και περάσει όλα τα μαθήματα και αποφοιτήσει αισίως πόσους πλατωνικούς διαλόγους θα έχει διαβάσει; Θα μπορεί να σου μιλήσει για το αντικείμενο της γνώσης του ως αναγνώστης; Ή μήπως θα σου επαναλάβει, με περισσότερη ή λιγότερη ακρίβεια, αυτά που διάβασε και αποστήθισε στις σημειώσεις του καθηγητή του; Και όταν αυτός ο ίδιος, φιλόλογος πλέον, ή «φιλόσοφος», καταφέρει να διοριστεί στη Μέση Εκπαίδευση ποιον Πλάτωνα θα διδάξει στα παιδιά; Αυτόν που αφομοίωσε διαβάζοντας ο ίδιος, ή μήπως αυτόν που έχει μάθει από τα εγχειρίδια και τις σημειώσεις; Και πώς θα μπορέσει να πείσει τα παιδιά ότι αξίζει να διαβάσουν Πλάτωνα επειδή ο Πλάτων τους δίνει τα όπλα για να σκεφτούν; Γιατί τα παιδιά, πριν αποβλακωθούν από την κρεατομηχανή των εξετάσεων, είναι συνήθως πιο έξυπνα από τους καθηγητές τους και καταλαβαίνουν πότε αυτοί τους μιλούν με ειλικρίνεια και πότε προσχηματικά. Υπάρχουν βέβαια και οι εξαιρέσεις, αλλά η Μέση Εκπαίδευση και το δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι φτιαγμένα για τις εξαιρέσεις.

Είναι φτιαγμένα για τον μέσο όρο. Και όταν όλα γύρω σου γκρεμίζονται, θα μου πεις, ο Πρωταγόρας και ο Θεαίτητος μοιάζουν με πολυτέλεια. Εδώ τους θεωρούσαμε πολυτέλεια όταν διήγαμε βίον πολυτελή και ανέμελο. Δεν ξέρω αν θυμάστε εκείνη τη διαφήμιση μιας τράπεζας που ο καθηγητής μπαίνει στην επιχείρηση του πρώην μαθητή του για να αγοράσει κάτι και έκπληκτος διαπιστώνει πως ο σκράπας τα κατάφερε, έχει πιάσει την καλή χάρη στο δάνειο που πήρε. Ήταν η επιτομή της νοοτροπίας που βασίλευε παρ' ημίν την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα. Τότε που η καλλιέργεια είχε περάσει ήδη στην παρανομία και η αγραμματοσύνη περνούσε από χέρι σε χέρι σαν διαβατήριο κοινωνικής καταξίωσης, διαβατήριο για το «επιτυχώς επιχειρείν», διαβατήριο για τη Βουλή, για τα ΜΜΕ και όπου αλλού δει. Σήμερα που ο επιτυχημένος έχασε την επιχείρησή του και η τράπεζα δεν τον δανείζει πια, συναντιέται με τον πρώην καλό μαθητή, αυτόν που ήξερε να αποστηθίζει εγχειρίδια και σημειώσεις, και οι δύο μαζί συμφωνούν για τον Πλάτωνα. Διότι ο φιλόλογος που δεν διάβασε ούτε έναν ολόκληρο διάλογο όσο ήταν στο πανεπιστήμιο και ο άλλος που επιχειρούσε επιτυχώς, έχουν αποφασίσει πως η ήττα τους οφείλεται στο ότι η Ευρώπη και ο κόσμος όλος δεν αναγνωρίζει ότι σε αυτούς χρωστάει και τον Πλάτωνα και τα άλλα τα παιδιά που της έδωσαν τα φώτα. Όπου αποδεικνύεται περίτρανα ότι μια παιδεία που στην καλύτερη περίπτωση, νομιμοποιεί την αμάθεια, την αδιαφορία για την ουσιαστική γνώση, είναι επικίνδυνη για την ψυχική υγεία της κοινωνίας. Υποκαθιστώντας τη γνώση της πραγματικότητας με την κατανάλωση έτοιμων συνταγών καλλιεργεί ψευδαισθήσεις και εμμονές. Διότι ως γνωστόν, όσο πιο μικρός είναι ο βάλτος τόσο μεγαλύτερα αισθάνονται τα βατράχια.

[ΠΗΓΗ: Ανορθόδοξα του Τάκη Θεοδωρόπουλου, ΤΑ ΝΕΑ ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ, 21-07-2012]

Και μια επιστολή στα ΝΕΑ από μαθητή της Γ’  Λυκείου που πήρε μέρος στις φετινές Πανελλαδικές εξετάσεις

Σε ένα κλίμα ιδιαίτερα δύσκολο για τη χώρα αλλά και την ελληνική κοινωνία εξελίχθηκαν οι φετινές Πανελλαδικές Εξετάσεις για την εισαγωγή των μαθητών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Συνήθως τέλη Απριλίου τα παιδιά της Γ' Λυκείου βάζουν λουκέτο στις σχολικές τάξεις και «ξεκλειδώνουν» τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα. Όλα συνήθως κυλούν ομαλά.

Θα μιλήσω από την πλευρά μου ως νέου για το πώς έζησα τις φετινές Πανελλαδικές. Από πέρυσι το καλοκαίρι λοιπόν, για κάποιους χειμώνα, ξεκίνησαν εντατικά οι προετοιμασίες για τον φετινό αγώνα για ένα κερδίσουμε μια θέση σε ένα πανεπιστήμιο.

Φτάσαμε στην έναρξη των Πανελλαδικών με πρεμιέρα την απούσα από το σχολείο τέχνη και παρούσα στην έκθεση. Δεν θα σταθώ στα λόγια της ακαδημαϊκού: «Αν επέλεγα εγώ θέματα για τις εξετάσεις δεν θα έβαζα ποτέ κείμενο της Αρβελέρ». Συνεχίσαμε με τη Βιολογία, το επίμαχο ερώτημα της Φυσικής που απέδειξε την έλλειψη πείρας, τα πολλά σε όγκο Μαθηματικά, τη δύσκολη Χημεία και τις ασάφειες της Ανάπτυξης Εφαρμογών.

Ειλικρινά, ένα Σαββατοκύριακο πριν από τις Πανελλαδικές ευχόμουν να υπάρξουν τα πιο δύσκολα θέματα, καθότι είμαι της άποψης ότι όσοι μάτωσαν στα γραφεία τους πρέπει να αναδειχθούν. Παρ' όλα αυτά, τα θέματα φέτος στην πλειονότητά τους με έκαναν να νιώθω ότι κάποιος προσπαθεί να δείξει κάτι, να βγάλει ένα απωθημένο! Τόσο για την «περίεργη» δυσκολία και τα επανειλημμένα λάθη όσο και για τις ασάφειες, το μέγεθός τους και την απομακρυσμένη από τα σχολικά βιβλία νοοτροπία.

Είναι πεντακάθαρο ότι στις Πανελλαδικές τα θέματα τα βάζουν άνθρωποι που δεν ξέρουν από κιμωλία. Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις πρέπει να είναι πολύ δύσκολες και καλώς από το 2001 και μετά αυξάνεται η δυσκολία τους. Είναι όμως αναγκαίο να αναφέρονται σε καλούς και διαβασμένους μαθητές και όχι σε ιδιοφυΐες και γρήγορους λύτες ή παπαγάλους

Παρασκευή, 13 Ιουλίου 2012

Ο ΚΕΡΔΙΣΜΕΝΟΣ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ: η Ελεύθερη Βούληση αρχίζει έξω απ’ τον Παράδεισο

Η ανθρωπότητα υπάρχει επειδή κάποιος, κάποτε, παραβίασε έναν κανόνα, αμφισβήτησε μια εντολή, έδειξε δυσπιστία σ’ ένα λόγο, δεν υπάκουσε σ’ ένα νόμο… Τυχαίο καταστάλαγμα βιβλικού μύθου;

Πάμε τώρα να δούμε μαζί μια ιστορία βιβλικής φαντασίας. Ας αναπτύξουμε μία εναλλακτική ιστορία κι ας δούμε το μύθο το χαμένου παράδεισο από νέα οπτική γωνία. Σ’ αυτή την εκδοχή –την οποία κάλλιστα θα μπορούσαν να είχαν σκηνοθετήσει ο Φελίνι, ο Αλμοδόβαρ ή ο Γούντι Άλεν- ο αρχικός μύθος αλλάζει τη στιγμή που η Εύα συναντάει το παμπόνηρο φίδι μπροστά στο δένδρο της γνώσης του καλού και του κακού

Πράγματι, ο όφις βάζει τη γυναίκα στον πειρασμό να φάει τον απαγορευμένο καρπό. Τώρα, όμως, η Εύα του λέει:
-Όχι! Ο καρπός είναι πολύ ελκυστικός, αλλά είναι απαγορευμένος. Έτσι διέταξε ο Θεός.
Το φίδι, παμπόνηρο και σαγηνευτικό, προσπαθεί να την πείσει με το επιχείρημα ότι ο Θεός φοβάται μήπως οι άνθρωποι γίνουν κι αυτοί Θεοί.
Όμως η Εύα αποκρίνεται ευγενικά.
-Όχι, ευχαριστώ.
Και συνεχίζει το δρόμο της στον Παράδεισο, γεμάτη περηφάνια…

Σ’ αυτή την εκδοχή, η Εύα δεν τρώει τον απαγορευμένο καρπό ούτε προτείνει στον σύντροφό της να φάει. Και όταν εμφανίζεται ο Θεός (που ξέρει ήδη τι συνέβη) τους επιβραβεύει.
Και ποιο είναι το βραβείο;
Οι δυο τους μπορούν πια να μείνουν αιωνίως στον παράδεισο τρώγοντας από το δένδρο της ζωής κι απ’ όλα τα άλλα (πλην ενός), να απολαμβάνουν το ιδανικό κλίμα, την υπεραφθονία τροφίμων, την ειρήνη και την ευλογία να μην χρειάζεται να δουλεύουν ούτε να τους απασχολεί ο θάνατος.
Όλα ωραία, πολύ ωραία, θεϊκά, για τα δυο αγγελούδια, τον Αδάμ και την Εύα. Θα τους δώσουμε για βραβείο ακόμα πιο νόστιμα φρούτα και επαινετικά χτυπήματα στην πλάτη… αλλά φυσικά, ούτε κουβέντα για ερωτικές σχέσεις!


Ας θυμηθούμε ότι η σεξουαλικότητα εμφανίζεται μόνο έξω από τις πύλες του Παραδείσου, όταν συνειδητοποιούν τον ερωτικό πόθο και αντιλαμβάνονται τη γύμνια τη δική τους και του άλλου, αποκτώντας ταυτοχρόνως τη γνώση του κακού (ή του καλού).

Σ’ αυτή την παραλλαγή της ιστορίας, με τον Αδάμ και την Εύα βραβευμένους από το Θεό, ο Αδάμ, φυσικά, ποτέ δεν μαθαίνει να χρησιμοποιεί το αλέτρι ούτε τίποτα παρόμοιο, γιατί δεν υπάρχει ανάγκη. Όλα είναι απολύτως τέλεια κι ο Αδάμ περνάει τις μέρες του χοροπηδώντας, βολτάροντας κι ακούγοντας τα πουλάκια…
Η Εύα δεν γνωρίζει ποτέ τους πόνους της γέννας, αφού δεν έχει την ευκαιρία να γνωρίσει τις ηδονές του σεξ.

Και οι δυο ζουν αιώνια και δίχως απαιτήσεις ικανοποιημένοι, στείροι, μοναχικοί κι αθάνατοι.
Και κάτι ακόμα: οι άνδρες και οι γυναίκες από τους οποίους καταγόμαστε, σύμφωνα με τις γραφές, οι τελευταίο κρίκοι μιας φυσικής αλυσίδας γεννήσεων που αρχίζει μ’ εκείνους τους δύο πρώτους γονείς… τον Αδάμ και την Εύα.
Συνεπώς, αν εκείνοι δεν είχαν ποτέ τους «γνωριστεί»… κανενός είδους ανθρώπινη ζωή εκτός από τους ίδιους δεν θα είχε προκύψει, καμία πιθανότητα να βρεθεί κάποιος τρίτος μαζί τους, κάποιος απόγονος… Τίποτα.
Ανθρωπότης μηδέν. Κι από μας… προφανώς … το απόλυτο τίποτα!

Δηλαδή…
Αν η Εύα δεν ήταν ανυπάκουη, η ιστορία θα ήταν αυτή; Δηλαδή, αυτή είναι η άλλη ιστορία;

Μα τότε, μήπως πρέπει να σκεφτούμε ότι ήμασταν τυχεροί που έγινε όπως έγινε;
Η πρώτη γυναίκα ανέλαβε τη μεγαλύτερη ευθύνη να απελευθερώσει τον εαυτό της και τον άνδρα της από την προβλεπόμενη ανία και όλους τους περιορισμούς του αιώνιου Παράδεισου. Επιπλέον, έσωσε όλη την ανθρωπότητα από την ανυπαρξία.

Για μένα φαίνεται προφανές, ύστερα απ’ αυτή την ελάχιστα ορθόδοξη ανάλυση, ότι ο βιβλικός μύθος, έτσι όπως έφτασε ως εμάς, έχει κάτι αποκαλυπτικό να μας πει. Ένα γεγονός στο οποίο θέλει να μας τραβήξει την προσοχή:

Η ανθρωπότητα υπάρχει επειδή κάποιος, κάποτε, παραβίασε έναν κανόνα, αμφισβήτησε μια εντολή, έδειξε δυσπιστία σ’ ένα λόγο, δεν υπάκουσε σ’ ένα νόμο

Η ευλογία της τιμωρίας
Η πολιτιστική μας ιστορία, όπως ακριβώς και η ατομική, μας βάζει να επιλέξουμε ανάμεσα στην ηρεμία και την ακίνητη άνεση της υπακοής, από τη μια, και την αναστάτωση που θα προκύψει από τη στιγμή που θα γίνουμε ανυπάκουοι, ριψοκίνδυνοι παραβάτες, αγωνιστές για την κατάκτηση της ελεύθερης βούλησης.
Η ελευθερία κατακτάται, όπως πολύ ωραία υποδεικνύουν οι Γραφές, αφού πρώτα τολμήσουμε να γνωρίσουμε το καλό και το κακό. Και σ’ αυτή τη γνώση δεν φτάνεις –φαίνεται να λέει ο μύθος-, αν δεν τολμήσεις πρώτα να επαναστατήσεις κατά του κατεστημένου…

Παρότι αυτό ακούγεται αιρετικό, η ελεύθερη βούληση αρχίζει έξω από τον Παράδεισο…
Αν ερμηνεύσουμε την ιστορία μ’ αυτόν τον καινούργιο τρόπο, μπορεί η πτώση από τον Παράδεισο να φανεί ως μια ευκαιρία και μια απελευθέρωση, και όχι ως θεϊκή εκδίκηση. Στο εξής, ο Θεός θα έπαυε να φαντάζει ως ένας παντοδύναμος, εκδικητικός και μνησίκακος άγριος, και θα γινόταν ένας λαμπρός και τρυφερός στρατηγός…
Μετά την έξωση από τον Παράδεισο, όλα αρχίζουν να αποκτούν νέο νόημα: η έξοδος είναι γεμάτη προειδοποιήσεις. Μεταφορικά νοήματα για διδαχή, μάλλον, παρά για τιμωρία. Οι «τιμωρίες» (να δουλεύουν για να κερδίσουν το ψωμί τους, να εξαρτάται ο ένας από τις αποφάσεις του άλλου, να γεννάει με πόνο η γυναίκα, να πεθάνουν), είναι απλώς, μια ειλικρινής προειδοποίηση για τη ζωή έξω από τον Παράδεισο, όταν δεν εξαρτάσαι πια από κανέναν και είσαι πάντοτε εσύ ο κυριότερος υπεύθυνος για ό,τι σου συμβαίνει.
Η φαντασία της δημιουργίας είναι θαυμάσια… Και η Αγία Γραφή, ως μεταφορικό κείμενο, μπορεί να μας εξηγήσει την ανθρώπινη εξέλιξη, αν μπορούμε να τη διαβάσουμε διαφορετικά μ’ άλλα μάτια. Χάρη σ’ αυτήν την «τιμωρία», υπάρχουμε εμείς. Χάρη σ’ αυτήν την «τιμωρία», η ανθρωπότητα προοδεύει και συνεχίζει να αυξάνεται…
Ο μύθος της Δημιουργίας, εκτός από την ιδέα του παντοδύναμου και δημιουργού Θεού, εξιστορεί το τι είμαστε: διωγμένοι από τον Παράδεισο, θα βρούμε εμπρός μας όλες αυτές τις δυσκολίες που θα μας κάνουν να μεγαλώσουμε. Θα φανούν εμπόδια… κι αυτό θα είναι το τίμημα της ελευθερίας: η επίγνωση της απλής αλήθειας ότι η ζωή μας δεν είναι ατελείωτη, ότι δεν θα ζούμε για πάντα, κι αυτό είναι αναπότρεπτο γεγονός.

Έτσι, όμως, δεν φαίνεται η έξωση από τον Παράδεισο μεγάλη τιμωρία. Γιατί, πράγματι, εάν μπορούσαμε να επιλέξουμε, ποιος λογικός άνθρωπος θα επέλεγε την αθανασία;
Προφανώς, το μόνο θλιβερό σ’ αυτό το επεισόδιο είναι η απόλυτη βεβαιότητα ότι η ζωή μας έχει τέλος, κι αυτό, φυσικά, δεν είναι τιμωρία: είναι αφύπνιση.
Ο Bateson έλεγε:
 

Δεν μπορούμε ν’ αντιληφθούμε τον κόσμο, παρά μόνο να στηριχθούμε στην ερμηνεία που κάνουμε γι’ αυτόν. Ο κόσμος δεν είναι όπως εμείς τον αντιλαμβανόμαστε. Απλώς, κατοικούμε μέσα στο χάρτη που εμείς οι ίδιοι κατασκευάζουμε. Ζούμε τη ζωή μας κατ’ αναλογία και σύμφωνα μ’ αυτόν το χάρτη, κι όχι με τον αληθινό κόσμο


[ΠΗΓΗ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΝΟΙΑ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ Το Ταξίδι της Σιμρίτι του Χέρχε Μπουκάι, Εκδόσεις Opera 2012]

Δευτέρα, 2 Ιουλίου 2012

Δημοκρατία, πολιτική ηθική και πολιτισμός όλα συνάρτηση της οικονομίας με την Παιδεια μοναδική οδό σωτηρίας

Τα πόδια, όσο κουρασμένα κι αν είναι, λέει ο Σεφέρης, τρέχουν «στο παραμικρό σφύριγμα του κέρδους». Και ποιος είναι, σήμερα ο δρόμος της σωτηρίας; Μόνο ο αργός κι επίμονος δρόμος της αγαθής παιδείας, που οδηγεί στην επίγνωση του κοινού συμφέροντος. Οι αδικίες αίρονται μέσα από την αλληλεγγύη.  Κι αλληλεγγύη χωρίς παιδεία δεν υπάρχει. Πρέπει όμως εμείς οι ίδιοι να καταφέρουμε μόνοι μας να άρουμε τις αδικίες που υπάρχουν δίπλα μας.

 «Και όσο καιρό υπάρχει ειρήνη και ευημερία, οι πόλεις και οι πολίτες έχουν αισθήματα ευγενικά, επειδή δεν αντιμετωπίζουν καταστάσεις σκληρής, ακούσιας ανάγκης. Καθώς όμως ο πόλεμος αφαιρεί την καθημερινή ευπορία, αποβαίνει διδάσκαλος της βιαιότητας και εξομοιώνει την υπάρχουσα πολιτική κατάσταση με την οργισμένη διάθεση των πολλών».


Αυτή η γνωστότατη θουκυδίδεια άποψη (3.82) ερμηνεύει, με τρόπο καθολικό θα λέγαμε, την ανθρώπινη συμπεριφορά σε συνθήκες ειρήνης και σε καταστάσεις πολέμου ή πολιτικών αναταραχών: η δημοκρατία, η πολιτική ηθική και ο πολιτισμός έχουν βάση την υλική ευημερία, την υλική άνεση. Η άγρια ανθρώπινη φύση ηρεμεί μέσα στην ασφάλεια των υλικών αγαθών.


Άνετος και ευχάριστος βίος δεν υπάρχει όταν δεν ικανοποιούνται και δεν θεραπεύονται οι καθημερινές ανάγκες. Η κοινωνική ηθική είναι συνάρτηση της οικονομίας. Οι άνθρωποι μπορεί να έχουν μεταφυσικές ανησυχίες, αλλά, τελικά, η βάση της μεταφυσικής είναι η οικονομία - δεν αναφερόμαστε καν στις τέχνες και στα γράμματα.


Ο Θουκυδίδης δεν ήταν χριστιανός - ήταν αυστηρός και έλλογος αναλυτής πολιτικών και οικονομικών καταστάσεων. Αλλά και η χριστιανική Ευρώπη του 2012 δεν χαρακτηρίζεται από τις ευαγγελικές προτροπές πως όσοι έχουν δύο χιτώνες πρέπει να δίδουν τον έναν. Ούτε η πολιτική της Κεντρικής Ευρωπαϊκής Τράπεζας είναι «ελεήστε τους φτωχούς του Νότου, διότι έτσι θα εισέλθετε στη Βασιλεία των Ουρανών». Όσο για μας, τους ορθόδοξους και ελληνοθρεμμένους Ελληνες, οι καταθέσεις στις τράπεζες φαίνεται πως έχουν μεγαλύτερη σημασία από τις «καταθέσεις» της ψυχής. Τα πόδια, όσο κουρασμένα κι αν είναι, λέει ο Σεφέρης, τρέχουν «στο παραμικρό σφύριγμα του κέρδους».


Τα λέω αυτά επειδή οι πολλαπλές και ακραίες μορφές βίας, που όσο περνά ο καιρός όλο και αυξάνονται, δεν είναι άσχετες με τη δεινή οικονομική κρίση που καθημερινά βιώνει η περίτρομη και ανασφαλής κοινωνία μας. Αλλά, από την άλλη, οι διαπιστώσεις, όσο σωστές και αν είναι, δεν λύνουν το πρόβλημα από μόνες τους. Ούτε οι μεσσιανικού τύπου διακηρύξεις, ούτε τα ευχολόγια. Η σωτηρία μας είναι ζήτημα αυτογνωσίας, η διατήρηση της ζωής του Έθνους επαφίεται στην πατριωτικού τύπου αυτοσυνειδησία μας. Και τούτο, επειδή ακόμη και τώρα ένα πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας δεν έχει συνειδητοποιήσει πως η ευθύνη γι' αυτή την εθνική αναταραχή είναι πρωτίστως δική μας. Η πολιτική που εμείς εγκρίναμε, χειροκροτήσαμε και υποστηρίξαμε φανατικά, από τη Μεταπολίτευση και μετά, είναι αυτή που ευθύνεται, εν πολλοίς, για τη σημερινή κατάσταση. Όλες οι μικρές ή μεγάλες βιαιότητες και εγκληματικές ενέργειες οφείλονται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην άποψη πως για όλα φταίνε οι άλλοι και πως, επομένως, εμείς είμαστε οι «καθαροί» και αναμάρτητοι τιμωροί. Τόσο οι παρακρατικού τύπου νοοτροπίες (που εξακολουθούν και σοβούν στον κρατικό οργανισμό), τόσο οι ανήθικες, φασιστοειδείς συνδικαλιστικές επιτροπές (δημοκρατικών δήθεν κομμάτων) όσο και οι ηλίθιες αλλά τόσο επικίνδυνες «επαναστατικές» οργανώσεις, που εξακολουθούν και σήμερα ακόμη να μας τρομοκρατούν και να μας σκοτώνουν, δεν είναι τίποτε άλλο παρά εκφάνσεις και ενέργειες ανθρώπων που πιστεύουν πως έχουν τη σφραγίδα της δωρεάς και κρατούν αξιωματικά το σπαθί της δικαιοσύνης.

Βρισκόμαστε λοιπόν εκτός ορίων; Ζούμε και πορευόμαστε ως κοινωνία και ως άτομα δασκαλεμένοι μόνο και αποκλειστικά από τον πόλεμο και την επιθετικότητα; Ναι. Σε μεγάλο βαθμό. Προφανώς, δεν ζούμε μέσα σε πολεμικές συνθήκες (ελπίζουμε να μη μας συμβεί και αυτό), αλλά ο πόλεμος έχει πολλά ποδάρια και πολλά πρόσωπα. Ειδικά ο εμφύλιος πόλεμος και η ενδοοικογενειακή, ενδοκοινωνική διαμάχη. Ξανά λοιπόν αφήνουμε να μας δασκαλεύουν σκληρές ανάγκες, οδηγός μας γίνεται η καθημερινή φθορά, κατηχητής μας η ιδεοληψία πως φταίνε όλοι εκτός από εμάς. Ζούμε - και πρέπει να το αντιληφθούμε αυτό μια ώρα νωρίτερα - μέσα σε αυτή την οριακή κατάσταση ενός εξαθλιωμένου Κράτους και ενός υπό αμφισβήτηση Έθνους, επειδή (το έχουμε πει πολλές φορές) η οικονομική κρίση είναι μόνο μια πλευρά της μεγάλης Κρίσης μας.


Και ποιος είναι ο τρόπος άραγε, ποια η οδός εκείνη που θα μπορούσε να μας οδηγήσει εκτός κινδύνου, έξω από το ναρκοπέδιο-σπουδαστήριο του διδασκάλου της βίας; Μόνο ένας: ο αργός, επίπονος δρόμος της αγαθής παιδείας, που οδηγεί στην επίγνωση του κοινού συμφέροντος. Οι αδικίες αίρονται μέσα από την αλληλεγγύη. Αλληλεγγύη χωρίς παιδεία δεν υπάρχει. Πρέπει εμείς οι ίδιοι να καταφέρουμε μόνοι μας να άρουμε τις αδικίες που υπάρχουν δίπλα μας. Ένας άπορος καρκινοπαθής που περιμένει ώρες να ανοίξουν τα φαρμακεία, ένας άνεργος που δεν μπορεί να βρει δουλειά, ένας νέος που δεν ξέρει ποιο το κοινωνικό καλό και το κοινωνικό συμφέρον, όλοι μας, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, γινόμαστε πάλι μαθητές του ίδιου βίαιου δασκάλου. Μαθητεύουμε όλοι, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, στα θρανία μιας απάνθρωπης κοινωνίας. Αυτή είναι που, με την ανοχή μας, προσφέρει δωρεάν μαθήματα στο παρόν, αλλά έχει μεγάλες προσδοκίες στο αίμα και στη βία του μέλλοντος.



[Γιώργης Γιατρομανωλάκης, καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας και συγγραφέας, ΤΟ ΒΗΜΑ  1-07-2012]