Παρασκευή, 21 Δεκεμβρίου 2012

Να υπερασπιζόμαστε την οικουμενική αξία του παρελθόντος μας, χωρίς να το φορτώνουμε με τα συμπλέγματα της ωραίας πλατείας του χωριού μας

Δεν χωράει αμφιβολία ότι η υπόθεση της επιστροφής των μαρμάρων του Παρθενώνα υπήρξε το ισχυρότερο πολιτιστικό μας αντιβιοτικό για κάτι δεκαετίες τώρα. Δεν χωράει αμφιβολία επίσης ότι αν εξαιρέσουμε τη συγκίνηση που μας προσέφερε επί του θέματος η Μελίνα Μερκούρη με το ταλέντο της, όλη αυτή η υπόθεση δεν προσέφερε τίποτε



Άκουσα προχθές στην εκπομπή της Βίκυς Φλέσσα την αρχαιολόγο Αγγελική Κοταρίδου να λέει ότι πρέπει να σταματήσει κάποτε αυτή η ιστορία με την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα. Το έργο του Φειδία έχει οικουμενική αξία, την οποία δεν χάνει όπου κι αν βρίσκεται. Θα τολμούσα να προσθέσω ότι αν η ελληνική Πολιτεία αποφάσιζε να ασκήσει σοβαρή ευρωπαϊκή πολιτική πάνω σε αυτή την αρχή θα έπρεπε να τη στηρίξει. Εμείς, ως Ελληνες, επειδή έχουμε ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στις υποθέσεις του κλασικού μας πολιτισμού είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τα αριστουργήματά του όπου γης. Και δεν μπορώ να μην αισθανθώ απελευθερωμένος από το ισχυρότερο εθνικό ταμπού των τελευταίων τριάντα χρόνων όταν ακούω να το αμφισβητεί μια αρχαιολόγος με το κύρος της κυρίας Κοταρίδου.

Και ο Λαζόπουλος θα μου πείτε που κόντεψε να δακρύσει παρουσιάζοντας τη Μελίνα χθες στο Σκάι; Σε γενικές γραμμές, πάντως, ένας ασφαλής οδηγός πνευματικής υγείας είναι να σκέφτεσαι το ακριβώς αντίθετο από αυτό που σου λέει ο Λαζόπουλος. Δεν χωράει αμφιβολία ότι η υπόθεση της επιστροφής των μαρμάρων του Παρθενώνα υπήρξε το ισχυρότερο πολιτιστικό μας αντιβιοτικό για κάτι δεκαετίες τώρα. Δεν χωράει αμφιβολία επίσης ότι αν εξαιρέσουμε τη συγκίνηση που μας προσέφερε επί του θέματος η Μελίνα Μερκούρη με το ταλέντο της, όλη αυτή η υπόθεση δεν προσέφερε τίποτε. Αν εξαιρέσω τον ευάερο και ευήλιο δεύτερο όροφο του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης αφιερωμένο στο μεγαλύτερο μέρος τους «σε αυτά που κάποτε θα έρθουν», αφήνοντας όσα αριστουργήματα είναι ήδη εδώ να συνωστίζονται στον από κάτω όροφο.

Θα δεχόμουν ότι η μακρόχρονη φασαρία για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα είχε αφήσει κάποια υπεραξία αν ακόμη και χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα βοηθούσε την κοινή μας γνώμη να ευαισθητοποιηθεί κατά τι περισσότερο στα ζητήματα καταβολών, ρίζας, σχέσεις της σύγχρονης Ελλάδας με τη γλυκιά αρχαία πατρίδα. Δυστυχώς, το μόνο που κατάφερε ήταν να ερεθίσει λίγο ακόμη το αίσθημα μιας κληρονομικής ιδιοκτησίας, αντιμετωπίζοντας το έργο του παππού Φειδία σαν να ήταν το σερβίτσιο και τα κουταλοπίρουνα της γιαγιάς Μαρουσώς. Εχω δε την ψευδαίσθηση να πιστεύω ακόμη και σήμερα πως αν η Ελλάδα είχε αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη σοβαρότητα και λιγότερα δάκρυα το θέμα, αν κάποιος είχε αποφασίσει να εκπονήσει μια εθνική πολιτική για το ζήτημα της αρχαίας περιουσίας μας οι Eυρωπαίοι θα μας αντιμετώπιζαν διαφορετικά.

Θα μου πείτε, αυτοί δεν καταλαβαίνουν από τον καημό που αισθάνεται ο καθένας μας όταν σηκώνει τα μάτια του και βλέποντας τον Παρθενώνα κουνάει το κεφάλι του και καταριέται τον έβδομο λόρδο του Ελγιν που τον κατάκλεψε. Απλώς επειδή πολλή κουβέντα γίνεται για την ανάπτυξη που έρχεται, και πες πες πού θα πάει θα έρθει θέλει δεν θέλει, αναρωτιέμαι μήπως ήρθε η ώρα να ακούσουμε και φωνές όπως της Αγγελικής Κοταρίδου και αποφασίσουμε ότι είναι καλύτερα να υπερασπιζόμαστε την οικουμενική αξία του παρελθόντος μας, χωρίς να το φορτώνουμε με τα συμπλέγματα της ωραίας πλατείας του χωριού μας.

[ΠΗΓΗ: Τάκης Θεοδωρόπουλος, Ανορθόδοξα:Εθνικά ταμπού και δάκρυα - ΝΕΑ Πέμπτη 20 Δεκεμβρίου 2012]

Πέμπτη, 13 Δεκεμβρίου 2012

Οι βάρβαροι άνθρωποι και η ατίμωση της Γης

 «Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο
τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα
και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο»
[Νίκος Γκάτσος, Ο εφιάλτης της Περσεφόνης]


Το θαυμαστό ποίημα του Γκάτσου περιγράφει καίρια την κατάσταση. Εικόνες ήδη πολύ οικείες: δίπλα σε πανέμορφες ακτές, κολοσσιαία πρατήρια καυσίμων στα νησιά μας, παντού χτισμένες βίλες και ξενοδοχειακά συγκροτήματα πολλοί τόποι διακοπών έχουν μεταμορφωθεί σε απαίσιες περιοχές αποκλειστικής τουριστικής εκμετάλλευσης και γίνονται – κατά τον θαυμάσιο στίχο του Τ. Σ. Έλιοτ – εφιαλτικές «ανύπαρχτες πολιτείες» με αφορμή (ή μήπως με πρόφαση;) τους Ολυμπιακούς αγώνες – οι οποίοι εντούτοις δεν είναι, εντέλει, παρά ένα, διόλου αθώο, φαντασμαγορικό πανηγύρι διαρκείας δύο εβδομάδων - σε πολλές πόλεις μας, τερατώδεις πολεοδομικές παρεμβάσεις (ανισόπεδες γέφυρες που άλλαξαν εντελώς την εικόνα μεγάλων περιοχών, τεράστια γήπεδα, «παλάτια» της άρσης βαρών και όποιου άλλου αθλήματος) οι δρόμοι, σε πόλεις και χωριά, κατακλυσμένοι με ογκώδη αυτοκίνητα (αλήθεια, ποιοι χρειάζονται όλα αυτά τα υπερμεγέθη «4Χ4»); Και ως προς τους ανυπόφορους θορύβους, τι θα έλεγε σήμερα ο Σοπενχάουερ (έχει γράψει μια ειδική θρηνωδία (!) για τη μάστιγα αυτή – «Για τον θόρυβο και τη φασαρία»); Κι αν αναφερθούμε, εκτός από το φυσικό, και στο ιστορικό περιβάλλον, ποια εικόνα παρουσιάζεται στα μάτια μας; Πολύ συχνά, ανατριχιαστική έλλειψη σεβασμού για ιστορικά μνημεία, ανεξάρτητα από το αν έχουν ανακηρυχθεί σε «διατηρητέα» ή όχι. Ένα μόνο δείγμα της έλλειψης τέτοιου σεβασμού (εξ όνυχος) αποτελεί η συνεχής μετονομασία οδών στην χώρα μας: σε κεντρικές αρτηρίες, αλλά και σε νοσοκομεία ή σε στάδια, δίδονται τα ονόματα ασήμαντων προσώπων τα οποία κατέγραψε ήδη η Ιστορία ως συνώνυμα του αμοραλισμού και του μακιαβελισμού.

Ποια να είναι άραγε τα αίτια της κατάστασης αυτής; Θα επιχειρήσω να ανιχνεύσω μερικά από τα αίτια τούτα. Πρώτα θα αναφέρω τα γενικότερα (ας πούμε, τα καθολικά και οικουμενικά), και έπειτα εκείνα που αφορούν ειδικότερα στην Ελλάδα.

Το πρώτιστο και θεμελιακό είναι η διαφθορά ή διαστροφή του ανθρώπου. Στο έργο του Η θρησκεία εντός των ορίων του Λόγου και μόνο (1793), ο Καντ την προσδιόρισε με καταπληκτική ακρίβεια και την χαρακτήρισε ως το «ριζικό κακό» στην ανθρώπινη φύση. Σε τι συνίσταται αυτό; Στην «αντιστροφή των ελατηρίων», δηλαδή των κινήτρων των πράξεων. Αντί να επιδιώκει ο άνθρωπος την ευδαιμονία υπό τον όρο της ηθικότητας και της εκπληρώσεως των καθηκόντων του, οπότε η αναζήτηση αυτή της ευδαιμονίας είναι καθ’ όλα θεμιτή (ο Καντ την αποκαλεί το «φυσικό αγαθό», από το οποίο ούτε μπορεί ούτε οφείλει να παραιτηθεί ο άνθρωπος), αντιστρέφει τη σειρά αυτή και είναι μεν πρόθυμος να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις της ηθικότητας, αλλά υπό τον όρο ότι αυτές συμβιβάζονται με την αναζήτηση της ευδαιμονίας του, στην οποία φυσικά αναγνωρίζει το απόλυτο πρωτείο. Το ίδιο πράγμα διδάσκει κατ’ ουσίαν ο Κομφούκιος: πριν προβείς σε οποιαδήποτε πράξη, να αναρωτηθείς αν είναι θεμιτή. Εφαρμοζόμενα τούτα στο θέμα μας λένε: Ναι στην αξιοποίηση της Γης με τελικό σκοπό την ευημερία του ανθρώπου υπό τον απαράβατο, όμως, όρο της συμβατότητας με την επιβίωση του πλανήτη.

Η διαφθορά αυτή συνιστά τη ρίζα του προβλήματος, όλα τα άλλα είναι συμπτώματα ή επιπλοκές της: ο υπέρμετρος και άκρατος καταναλωτισμός, η πλεονεξία, η συνεχής δημιουργία και ο πολλαπλασιασμός νέων τεχνητών αναγκών, η διαρκής αναζήτηση ολοένα μεγαλύτερης ευμάρειας.

Αλλά το πραγματικό αίτιο της «ατίμωσης της Γης» (Δ. Πικιώνης) - απόρροια της κατάρρευσης της Μεταφυσικής, της εκκοσμίκευσης και τελικά του μηδενισμού - αξίζει να το στοχαστούμε ιδιαίτερα. Η στάση του ανθρώπου απέναντι στην Γη, στη φύση και γενικότερα στον Κόσμο (η νοοτροπία και η βιοτροπία του) συναρτάται άμεσα με τη μεταφυσική ή θρησκευτική του κοσμοθεωρία: είναι εντελώς διαφορετική αν αντιμετωπίζει τη φύση ως κτήμα του που δικαιούται να το νέμεται όπως θέλει, ή, αντιθέτως, αν στέκεται απέναντί της με δέος και τη σέβεται ως δώρο του Θεού, ως κάτι «δοσμένο» (κατά τον Σεφέρη) - ανεξάρτητα από το αν βλέπει τη φύση ως κτίση (κατά τον Χριστιανισμό) ή ως κάτι Ιερό και ενδεχομένως ένθεο ή θεϊκό (με βάση κάποια άλλη Μεταφυσική). Σημασία έχει να αντιληφθεί ο άνθρωπος ότι οφείλει απόλυτο σεβασμό στο Σύμπαν, γιατί δεν το έχομε δημιουργήσει εμείς, αλλά αντιθέτως μας έχει δοθεί ως δώρο – είμαστε «φιλοξενούμενοι σε έναν ωραίο πλανήτη», όπως έλεγε ο μεγάλος θεολόγος H. Thielicke - και εξαρτόμαστε από αυτό (απόλυτα, όπως θα προσέθετε ο Σλάιερμαχερ, ο οποίος θεωρεί τη «συνείδηση της απόλυτης εξάρτησης» του ανθρώπου – χωρίς, βέβαια, να διευκρινίζει ρητά από πού! – ως ταυτόσημη με την ευσέβεια).

Αν έλθομε τώρα στα δικά μας, τι διαπιστώνομε; Δυστυχώς, στα προηγούμενα οικουμενικά αίτια προστίθενται ορισμένα ειδικότερα που οφείλονται σε ιδιαιτερότητες του νεοελληνικού χαρακτήρα και βίου. Τελείως ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρομε: την αρνητική στάση και δυσπιστία πολλών Νεοελλήνων απέναντι στον Νόμο και την Πολιτεία (το χαρακτηριστικό αυτό, το τόσο θεμελιακό για τη σύγχρονη Ελλάδα, έχει τις διαστάσεις κοινωνικής παθολογίας και απαιτεί ειδική ανάλυση) εσπευσμένη και συχνά υπέρμετρη βελτίωση του κοινωνικού και οικονομικού επιπέδου και της περιβόητης ευμάρειας. Ουδεμία αντίρρηση στην βελτίωση του κοινωνικού επιπέδου και στην αληθινή πρόοδο, αρκεί αυτή να συνοδεύεται (μακροπρόθεσμα, βέβαια) από αντίστοιχη άνοδο και βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου. Άλλο κοινωνική πρόοδος και άλλο νεοπλουτισμός! Διότι, η σωστή διαχείριση του πλούτου απαιτεί και προϋποθέτει κατάλληλο μορφωτικό επίπεδο. Χωρίς αυτό, τι θα κάμει κάποιος τον πλούτο; Θα γίνει θύμα της πλεονεξίας, της ματαιοδοξίας: θα εμπλακεί στο κυνήγι της ικανοποίησης πλασματικών, συνήθως, αναγκών, θα βαλθεί να αποκτήσει για κάθε οικογένεια δύο ή και περισσότερα αυτοκίνητα. Εξοργιστική έλλειψη σεβασμού απέναντι στα μνημεία της ιστορίας και του πολιτισμού* άκρατος ατομικισμός, αυθαιρεσία, ανομία, νοοτροπία «αντάρτικου»: βαρύτατες αξιόποινες πράξεις (λ.χ., καταλήψεις και καταστροφές δημοσίων κτιρίων και εκπαιδευτηρίων) μετονομάζονται σε «αγωνιστικές διεκδικήσεις» - γιατί, αλήθεια; Τα έχει αναλύσει ήδη όλα ο Ντοστογιέφσκι στους Δαίμονες.

Ποια να είναι, άραγε, η θεραπεία για όλα τούτα; Εύκολα να τα σκεφτεί κανείς, δυσχερέστατα να γίνουν: Ευνομία, σεβασμός της φύσης και της πολιτείας, αισθητική και πνευματική μόρφωση και καλλιέργεια. Τα πάντα είναι ζήτημα παιδείας.

[πηγή: Κώστας Ανδρουλιδάκης, Aντίφωνο, πρώτη έντυπη δημοσίευση περιοδικό ΕΥΘΥΝΗ, Απρίλιος 2007]

Σάββατο, 8 Δεκεμβρίου 2012

Για την αντιμετώπιση της φασιστικής απειλής και την υπεράσπιση της Δημοκρατίας

Πρόκειται για το ιδρυτικό κείμενο της Κίνησης, που πρόσφατα συγκροτήθηκε στην περιοχή της Πέλλας. Καλώ όσους διατηρούν τις δημοκρατικές τους ευαισθησίες να το υπογράψουν, με τα στοιχεία του αποστολέα (oνοματεπώνυμο, ιδιότητα, τηλέφωνο, e-mail) στην ηλεκτρονική διεύθυνση thaxts@hol.gr, και να υποστηρίξουν ενεργά την πρωτοβουλία. Θεωρώ ότι ανάλογες Κινήσεις πρέπει να δρομολογηθούν σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.



Εξήντα επτά χρόνια μετά τη μεγάλη αντιφασιστική νίκη των λαών στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και τριάντα οκτώ μετά την πτώση της στρατιωτικής δικτατορίας στη χώρα μας, οι θαυμαστές του Χίτλερ και του Παπαδόπουλου όχι μόνο βρίσκονται στην ελληνική βουλή, αλλά φαίνεται να έχουν την αποδοχή -ή πάντως την ανοχή- ενός σημαντικού μέρους της κοινωνίας μας.

Η Χρυσή Αυγή, εκμεταλλευόμενη:

- την οικονομική κρίση, την ανεργία, τη φτώχεια και την κοινωνική περιθωριοποίηση, στην οποία έχουν οδηγήσει μεγάλα τμήματα του ελληνικού λαού οι πολιτικές των μνημονίων

- τη γενική κρίση του πολιτικού μας συστήματος και της αξιοπιστίας του πολιτικού κόσμου, τη διαφθορά, τη διαπλοκή και τα σκάνδαλα

- την ελλιπή λειτουργία του κράτους

- την κινδυνολογία περί ανεξέλεγκτης παράνομης μετανάστευσης και τη στοχοποίηση των μεταναστών

- την εξάπλωση της ξενοφοβίας και ενός χρόνιου εθνικισμού μέσα στην ελληνική κοινωνία

- την αποενοχοποίηση της ακροδεξιάς και την οπισθοχώρηση της δημοκρατικής ιδεολογίας

- την πολυετή ανοχή των αρχών στις βιαιότητες των μελών της αλλά και την ειδική μεταχείριση ή και χρησιμοποίησή τους από την Αστυνομία για το χτύπημα συγκεντρώσεων Ελλήνων και αλλοδαπών εργαζομένων

- την ευνοϊκή μεταχείρισή της από κάποια ΜΜΕ

βλέπει τον εθνικιστικό, ρατσιστικό, σεξιστικό και μισαλλόδοξο λόγο της να βρίσκει απήχηση.

Πίσω όμως από τις καταγγελίες για το διεφθαρμένο πολιτικό και μιντιακό σύστημα, πίσω από τις αντιμνημονιακές της κορώνες, πίσω από το σύνθημα «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες» που χρησιμοποιεί και πίσω από τις στημένες εικόνες Χρυσαυγιτών, που υποκρινόμενοι τους προσκόπους «προστατεύουν» ηλικιωμένους την ώρα που συναλλάσσονται με τράπεζες ή κάνουν τα ψώνια τους, κρύβεται:

- μια φασιστική, νεοναζιστική οργάνωση με διεθνείς διασυνδέσεις, που εχθρεύεται τη δημοκρατία και τον κοινοβουλευτισμό, μισεί την τέχνη και την ελεύθερη σκέψη, ομνύει στον αυταρχισμό και τον ολοκληρωτισμό, θεωρεί τον Χίτλερ «Μεγάλο Οραματιστή της Νέας Ευρώπης», μνημονεύει τον Ρούντολφ Ες ως ήρωα και οραματίζεται το 4ο Ράιχ

- μια παραστρατιωτική ομάδα, που θεοποιεί τον μιλιταρισμό, αντιγράφει τις μεθόδους των ναζί, υπερασπίζεται τη δράση των ταγμάτων ασφαλείας και προετοιμάζει νέα τάγματα εφόδου

- μια σοβινιστική, ξενοφοβική και ρατσιστική οργάνωση, που διακηρύσσει την ανωτερότητα της λευκής φυλής, περιφρονεί τους άλλους λαούς, σπέρνει το μίσος για όσους έχουν διαφορετικό χρώμα δέρματος, ξυλοκοπεί άνανδρα ανυπεράσπιστους μετανάστες και πρόσφυγες, υποστηρίζει τον αντισημιτισμό και κάθε λογής αντιεβραϊκή συνωμοσιολογία

- μια εγκληματική συμμορία, που θεοποιεί τη βία ως μήνυμα, μέσο και σκοπό, που καθημερινά χρησιμοποιεί τη βία και την απειλή χρήσης βίας, που μέλη της έχουν καταδικαστεί για δολοφονικές επιθέσεις εναντίον αθώων πολιτών

- μια οργάνωση, που μπορεί μεν να εμφανίζεται τελευταία για ευνόητους ψηφοθηρικούς λόγους ως «ελληνορθόδοξη», αλλά θεωρεί τον χριστιανισμό ως «σκοταδισμό 20 αιώνων» και που τα κηρύγματα μίσους που εξαπολύει εναντίον άλλων ανθρώπων -όποιοι κι αν είναι αυτοί- και οι πρακτικές βίας που εφαρμόζει δεν έχουν καμιά σχέση με τη διδασκαλία του Ευαγγελίου

- ένα κόμμα, που, παρά την αντικαπιταλιστική του ρητορεία, ψηφίζει στη Βουλή υπέρ του χαρίσματος των χρεών των ποδοσφαιρικών ομάδων, κατά της εξεταστικής για τη Ζήμενς, υπέρ του Λάτση και υπέρ της πώλησης της Αγροτικής Τράπεζας.

Η δράση της Χρυσής Αυγής καθημερινά παίρνει όλο και πιο ανησυχητικές διαστάσεις: δεν στρέφεται πλέον μόνο εναντίον των μεταναστών, των ρομά, των ομοφυλόφιλων ή των «αντιφρονούντων». Πλήττει τη δημοκρατία, την κοινωνία, τον πολιτισμό μας. Απειλεί πρωτογενή αγαθά: την ανθρώπινη ζωή, τις στοιχειώδεις ελευθερίες.

Εναντίον αυτού του ακροδεξιού αφηνιασμού, εμείς που υπογράφουμε το κείμενο αυτό (κι ανάμεσά μας πολλοί που είναι εγγόνια προσφύγων και παιδιά μεταναστών) οργανώνουμε εδώ στα Γιαννιτσά, τον τόπο όπου το Σεπτέμβρη του 1944 εκτελέστηκαν πάνω από εκατό συμπατριώτες μας από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής και τους ντόπιους συνεργάτες τους – ιδεολογικούς προγόνους των Χρυσαυγιτών, την ευρύτερη δυνατή αντιφασιστική συμμαχία και αντιπαραθέτουμε ένα πλατύ αντιφασιστικό μέτωπο πολιτικών φορέων, κοινωνικών και συνδικαλιστικών οργανώσεων, απλών πολιτών. Στην συστράτευση αυτή καλούμε όλο τον δημοκρατικό κόσμο, όλους όσοι, ανεξάρτητα από ιδεολογικές ή πολιτικές διαφορές, ιεραρχούν την αντιμετώπιση των νεοναζιστικών ιδεών και της φασιστικής εγκληματικής δράσης ως αυτοτελές πολιτικό διακύβευμα, που δεν υπόκειται σε συμψηφισμούς. Δικαιολογίες για τη μη συμμετοχή δεν υπάρχουν.

Επιπλέον για την αντιμετώπιση της νεοναζιστικής εξάπλωσης και του εκφασισμού της κοινωνίας αναλαμβάνουμε άμεση και πολυεπίπεδη δράση:

- με παρεμβάσεις στις γειτονιές, τα σχολεία και τους τόπους δουλειάς, με τη μαζική κινητοποίηση και παρουσία μας στους δρόμους, με την αντίστασή μας σε κάθε φασιστική εκδήλωση, με την άσκηση πίεσης στις κρατικές αρχές για τήρηση της νομιμότητας, με καταγγελία στη Δικαιοσύνη κάθε εγκληματικής δραστηριότητας των μελών της Χρυσής Αυγής, με τη διάρρηξη των όποιων σχέσεών της με την Αστυνομία, με την αποδόμηση της ουσίας της πολιτικής της στα σημερινά προβλήματα, με αντιφασιστικές εκδηλώσεις και ιδεολογικό αγώνα, με πρωτοβουλίες κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης

- για την ενημέρωση των πολιτών, την καλλιέργεια αντιφασιστικής κουλτούρας στη νεολαία, το ξεμπρόστιασμα του εγκληματικού χαρακτήρα της Χρυσής Αυγής, την αποκάλυψη της ιδεολογίας και της δράσης της, την απονομιμοποίηση του ρόλου που υποδύεται, την αναχαίτιση του κύματος φόβου που καλλιεργεί, την άρση των αιτίων που ευνοούν την εξάπλωσή της, την απομόνωση και περιθωριοποίησή της, την καταστολή από το κράτος της φασιστικής και ρατσιστικής βίας, την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Οι νεοναζιστές πρέπει πλέον να ξέρουν ότι όσο υπάρχουν αυτοί, θα υπάρχουμε κι εμείς, απέναντί τους και εναντίον τους.

[ΠΗΓΗ: Ιστολόγιο ΙΧΝΗΛΑΣΙΕΣ:  http://ixnilasies.blogspot.com/ ]

Παρασκευή, 7 Δεκεμβρίου 2012

Ανεπίδοτη Επιστολή Εκπαιδευτικού που πλήττεται βάναυσα από την οικονομική κρίση

Πραγματικά φτάνω στο σημείο να μην μπορώ καν να σκεφτώ τι θα κάνουν οι πολύτεκνες οικογένειες.  Ήδη, ο μικρός μου, με ρωτάει μεταξύ σοβαρού κι αστείου: «δηλαδή μπαμπά, αν δεν είχατε εμένα θα πληρώνατε λιγότερα;»

 
Είμαι μισθωτός, δημόσιος υπάλληλος, καθηγητής. Η σύζυγος δασκάλα. Έχουμε τρία παιδιά 10,13 και 15 ετών. Αποφασίσαμε το 2008 να κάνουμε την κίνηση και να αγοράσουμε ένα σπίτι. Πήραμε δάνειο από το Παρακαταθηκών & Δανείων, με σταθερό επιτόκιο κι ας ήταν πιο ακριβό τότε, για να έχουμε μια σχετική σιγουριά, να μπορούμε να οργανώσουμε με σύνεση την ζωή μας και το μέλλον των παιδιών μας. Δεν έχουμε άλλους πόρους πέρα από τους μισθούς μας, δεν κάνουμε ιδιαίτερα, δεν παίρνουμε «μαύρα» από πουθενά, προσπαθούμε να διδάξουμε την αξιοπρέπεια ως στάση ζωής τόσο στα παιδιά μας, όσο και μέσα στις τάξεις. Ένα αυτοκίνητο έχουμε, κι αυτό το αγοράσαμε μεταχειρισμένο κι ακόμη το ξεπληρώνουμε. Διασκέδαση δεν υπάρχει στον προγραμματισμό μας, πέρα από τις σχολικές διακοπές, που έχουμε την πολυτέλεια να πηγαίνουμε στο σπίτι γονιών και πεθερικών (εκτός Αττικής), 40 m2 το ένα σε παραλιακό μέρος και 27m2 το άλλο σε ορεινό. Λίγο δύσκολο να βολεύονται επτά άτομα σε τόσο μικρούς χώρους, αλλά τα βολεύουμε και δεν παραπονιόμαστε.

Θεωρούμε τους εαυτούς μας τυχερούς που έχουμε έστω και μια τέτοια επιλογή, ενώ άλλοι δεν έχουν τίποτα. Η δόση του σπιτιού είναι 1000€ και καταφέραμε για 2 χρόναι να πληρώνουμε μόνο τόκους, οπότε για έναν χρόνο ακόμη θα είμαστε «ευεργετημένοι».  Βέβαια, θα το πληρώσουμε πανάκριβα μετά, αλλά τώρα είναι τα ζόρια, τώρα δεν βγαίνουμε, δεν είχαμε άλλη επιλογή από το να καταφύγουμε σε αυτή τη λύση.

Ως τρίτεκνοι, λόγω του διαφορετικού τρόπου φορολόγησης, είχαμε την τύχη να έχουμε επιστροφή φόρου, ένα ποσό περίπου 3000€ που ήταν απίστευτα μεγάλη βοήθεια για να καλύψουμε τις τρέχουσες ανάγκες του σπιτιού και της οικογενείας. Βγάζαμε σχετικά άνετα περίπου τέσσερις με πέντε μήνες με αυτά τα χρήματα, αν και τα πράγματα ζόριζαν γιατί όλο κάτι έκτακτο εμφανιζόταν, μια κάποια βλάβη στο αυτοκίνητο λόγω παλαιότητας, μια κάτι ξαφνικά φουσκωμένοι λογαριασμοί ρεύματος, χαράτσια, κάτι ιατρικά θέματα και πάει λέγοντας.

Φέτος όμως τα πράγματα άλλαξαν. Όχι μόνο δεν πήραμε επιστροφή, μας βγήκε και να πληρώσουμε επιπλέον 2100€.

Οι μισθοί μας έχουν φάει τέτοιο ψαλίδισμα που πραγματικά δεν θέλω να ξέρω πόσα παίρνω «καθαρά». Εδώ και ένα χρόνο περίπου, δεν περνάει μήνας που να μην συνδράμουν οι γονείς μου από τις συντάξεις ΙΚΑ που παίρνουν.  Και είναι τα μόνα που έχουν κι αυτοί ως εισόδημα, 1100€ για να περάσουν δύο άτομα και να τσοντάρουν και σε εμάς.

Με το νέο φορολογικό σας, πρόκειται απ΄ ότι μαθαίνω, να καταργήσετε εντελώς το αφορολόγητο των παιδιών, πράγμα που για εμάς θα σημαίνει επιπλέον οικονομική επιβάρυνση, αφού θα κληθούμε να πληρώσουμε περισσότερο φόρο, μάλλον επειδή θεωρείτε πως επειδή αποφασίσουμε να κάνουμε τρία παιδιά, είμαστε και πλούσιοι.

Πραγματικά φτάνω στο σημείο να μην μπορώ καν να σκεφτώ τι θα κάνουν οι πολύτεκνες οικογένειες.  Ήδη, ο μικρός μου, με ρωτάει μεταξύ σοβαρού κι αστείου: «δηλαδή μπαμπά, αν δεν είχατε εμένα θα πληρώνατε λιγότερα;» Προσπαθώ να του απαντάω με χιούμορ και να αλλάζω κουβέντα και να μην πανικοβληθώ για την πιθανότητα του να δημιουργηθούν τίποτα ανατριχιαστικοί συνειρμοί στο μυαλό του.

Για να μην αναφερθώ σε περιπτώσεις οικογενειών με παιδιά που γνωρίζω και που και οι δύο γονείς είναι άνεργοι, ή δουλεύει μεν ο ένας, αλλά τα έσοδα δεν καλύπτουν ούτε τα βασικά για μια οικογένεια.

Επιπρόσθετα, κάθε μέρα, πρέπει να προσπαθώ να ισορροπήσω πάνω από 450 μαθητές και πάνω από 50 καθηγητές στο σχολείο μου, που ο καθένας έρχεται με τα δυσβάσταχτα προσωπικά του φορτία να καθρεπτίζονται στα μάτια του.  Ανέχεια, διαλυμένες οικογένειες και σχέσεις, οικονομικά αδιέξοδα, αρρώστιες, ΠΕΙΝΑ.  Ναι πείνα. Τώρα, εδώ στην Ελλάδα, το 2012.

Κάθε μέρα με αυτά παλεύω, αυτά βλέπω, αυτά προσπαθώ να διαχειριστώ. Κάθε μέρα Από το πρωί μέχρι το μεσημέρι.  Και μετά, πρέπει να προσπαθήσω να τα αφήσω όλα πίσω μου και να πάω σπίτι, να προσπαθήσω να διαχειριστώ και τα δικά μου φορτία.  Να είμαι ο βράχος της οικογένειας, εκείνος που θα δώσει λύσεις, που θα λύσει τα προβλήματα. Με τι; Πως;

Με τα λόγια χτίζω ανώγια και κατώγια, από πράξεις όμως, νοιώθω πως στέγνωσα πια.

Κουράστηκα.

Οι αντοχές μου ελαχιστοποιήθηκαν πολύ, οι αντιδράσεις μου μπορεί να είναι πιο νωθρές, αλλά ακόμη δεν παραιτούμαι. Ίσως να είναι και ασυναίσθητη οικονομία δυνάμεων, δεν ξέρω…

Και έρχομαι και ρωτάω τώρα εγώ, όλους όσους κόπτονται για την προσπάθεια που καταβάλουν εξ΄ ονόματος του «λαού», για να διορθωθεί η κατάσταση, να ανακάμψει η οικονομία, να ξαναγίνει τάχα μου αξιόπιστη η χώρα:

Πόσο θα αντέξω;
Πόσο θα αντέξουμε;

Όχι μόνο εγώ, όχι μόνο η δική μου οικογένεια, αλλά και οι γύρω μας, οι φίλοι, οι γνωστοί, όλοι εκείνοι που γνωρίζουμε και που όλοι βρίσκονται στην ίδια με εμάς κατάσταση και ψυχολογία.

Εκείνο που μας κάνει έξω φρενών όμως, είναι πως δεν συμμετείχαμε στη δημιουργία αυτής της κατάστασης κύριοι να πάρει ο διάολος!  Όπως επίσης και το ότι δεν τα φάγαμε μαζί, δεν κλέψαμε, δεν πήραμε «μαύρα», δεν καταπατήσαμε, δεν βγάλαμε αδήλωτο χρήμα «έξω», δεν κοροϊδέψαμε κανέναν. Τουλάχιστον αυτοί που γνωρίζω εγώ.

Εσείς όμως το κάνατε

Ακόμη κι αν ιδεολογικά κάποιοι συνειδητά είμαστε αντίθετοι με ότι εκπροσωπείτε και ότι υποστηρίζατε, παίξαμε το παιγνίδι πάνω στο fair play, με προμετωπίδα την αξιοπρέπειά μας κι ας ξέραμε πως δεν υπήρχε περίπτωση να «κερδίσουμε»

Αλλά το παιγνίδι έχει φτάσει στα όριά του κύριοι, πλέον μιλάμε για επιβίωση.

Κι είμαι ένα «κλικ» μακριά από την έκρηξη …
 
Και μην αυταπατάστε κύριοι.

Δεν θέλω ούτε την «συμπόνοια» σας, ούτε τον «οίκτο» σας, ούτε την «κατανόησή» σας, ούτε το χαμηλωμένο βλέμμα σας, ούτε την δήθεν «μετάνοιά» σας, ούτε το φιλικό χτύπημα στην πλάτη, δεν θέλω να με αγγίζετε, δεν θέλω να ανασαίνετε δίπλα μου, δεν θέλω να έχω καμία σχέση μαζί σας, δεν θέλω καν να είστε στον τόπο που ζω.

Και μην ακούσω τίποτα ανούσιες βλακείες πως εσείς είστε οι «εργοδότες» μου και δεν μπορώ να σας κρίνω, επειδή ούτε αυτό είστε.

Ο ξεφτιλισμένος –όπως τον καταντήσατε-μισθός μου, βγαίνει από τους φόρους των συμπολιτών μου και αυτοί και μόνο αυτοί μπορούν να λογίζονται σαν «εργοδότες» μου.

Κι έχω την αίσθηση πως οι περισσότεροι, ανεξάρτητα πολιτικών θέσεων και προσωπικών διαφορών, θα μου αναγνώριζαν –τουλάχιστον- την δουλειά που ρίχνω για να είμαι «εντάξει» απέναντί τους και απέναντι στα παιδιά τους. Για την δικιά σας άποψη και κριτική, απλά αδιαφορώ, όπως κι εσείς αδιαφορείτε αν θα ζήσουμε ή αν θα μας πεθάνετε.

Βέβαια, μπορείτε να προσποιείστε ότι δεν καταλαβαίνετε ή ακόμη χειρότερα, να μην έχετε καν ιδέα για το τι μιλάω. Αν είχατε τουλάχιστον τα κότσια, ας περπατούσατε στους δρόμους να δείτε πως περπατάει ο κόσμος σαν χαμένος, πως οδηγάει σαν να μην υπάρχει αύριο, τι συζητά, τι λέει, πως περνάει…

Στην τελική βέβαια, αναμενόμενο είναι.

Ποτέ ο χορτάτος δεν κατάλαβε τον πεινασμένο ή τουλάχιστον, ήταν προς το συμφέρον του να κάνει πως δεν τον καταλαβαίνει

Έτσι, ετούτο εδώ το κείμενο και ο συντάκτης του, δεν τρέφουν αυταπάτες, ούτε ελπίζουν και ούτε περιμένουν κάτι «καλό» από εσάς και το σινάφι σας.

Από στάχτες στα μάτια πήξαμε, χρόνια τώρα.

Αυτό που επιθυμεί να πετύχει ετούτο το κείμενο, σε ετούτη τη γωνιά στο αχανές διαδίκτυο, είναι να βγάλει από τα εσώψυχα του συντάκτη ένα «ουφ», να το καταγράψει για να μην το ξεχάσει, σαν μια ηθική υποχρέωση εκφρασμένη σε ανεπίδοτη επιστολή, να λειτουργήσει σαν μήνυμα ναυαγού στο μπουκάλι, σαν μια απλή υπενθύμιση από έναν ψευδώνυμο bloger, μια μαρτυρία- παρακαταθήκη που ίσως κάποιος στο μέλλον βρει ψάχνοντας τα αρχεία του ιντερνετ για να δεί τι γινόταν «τότε» στην Ελλάδα.

Ίσως, αν τελικά τα καταφέρουν, αναγνώστες να είναι και τα ίδια τα παιδιά μου ή και τα παιδιά τους. Ας μάθουν λοιπόν πως περνάμε δύσκολα και ξέρουμε πως έρχονται και δυσκολότερα και ανησυχούμε κυρίως για ότι δεν θα μπορέσουμε να τους προσφέρουμε. Ας μάθουν πως η επιβίωση είναι μια πάρα πολύ ιδιαίτερη κατάσταση γι΄ αυτόν που την βιώνει και θέλει καθαρό μυαλό επειδή μπορεί και ρίχνει ηθικούς φραγμούς, δυναμιτίζει κοινωνίες, αναδομεί την ιεραρχία των αξιών του ατόμου, αλλάζει συμπεριφορές, τρόπους σκέψης, τρόπους δράσης, επηρεάζει την κρίση, το επίπεδο ανοχής και κατανόησης, εξαλείφει την υπομονή σε κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο, αλλάζει την ίδια την διαδικασία λήψης αποφάσεων…

Πολλοί λοιπόν πολίτες της χώρας έχουν ήδη φτάσει σε εκείνο το χωροχρονικό σημείο που βιώνουν ως πραγματικότητα την καθημερινή μάχη για επιβίωση και κάποιοι σαν κι εμένα έχουν κάτι παράξενα γουργουρητά στο στομάχι τους τελευταία κι όλο μας πλησιάζουν οι κλαγγές της «μάχης» και προσπαθούμε να προετοιμαστούμε όπως –όπως.

Κυρίως όμως, ας μάθουν πως είναι ύστατη πράξη αξιοπρέπειας και μόνη ελπίδα, το να μην πέσει κανείς μας αμαχητί

[ΠΗΓΗ: Ιστολόγιο Ιχνηλασίες: http://ixnilasies.blogspot.com/  ]

Πέμπτη, 6 Δεκεμβρίου 2012

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΟΝ ΠΛΑΤΩΝΑ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΜΙΑΣ ΑΝΑΠΤΥΓΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Πώς η πολιτεία θα συμβάλλει σε μια «ακριβεστέραν παιδείαν» των νέων  με στόχο τη γνώση της αρετής  και την έμπρακτη εφαρμογή της

Ποτέ άλλοτε όσο σήμερα δε θα λέγαμε ότι ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης δεν είναι τόσο επίκαιροι και αναγκαίοι για μελέτη και ανάλυση όλων των  προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε αλλά και για το μείζον θέμα της παιδείας και της εξέλιξης των εκπαιδευτικών συστημάτων. Οι θέσεις των φιλοσόφων για ένα προτεινόμενο εκπαιδευτικό σύστημα είναι διάχυτες σε όλο το έργο τους, εντοπίζονται όμως κυρίως στους πλατωνικούς διαλόγους «Πολιτεία» και «Νόμοι», καθώς και στα «Πολιτικά» του Αριστοτέλη, όπου ο ρόλος της παιδείας είναι καίριος για τη συγκρότηση μιας αναπτυγμένης κοινωνίας.

          Η πλατωνική παιδεία είναι το «εν μέγα» το οποίο θα συγκροτήσει ηθικά και πνευματικά το άτομο αλλά και ο θεμέλιος λίθος πάνω στο οποίο θα θεμελιωθεί η ιδεώδης πολιτεία. Η ανατροφή, η διαπαιδαγώγηση, η καλλιέργεια, η «Ιθάκη» για την εύρεση της αλήθειας ξεπερνώντας κάθε είδους ψευδαισθήσεις, αμάθειες και σκοταδισμούς  αποτελούν τα σημαντικά εχέγγυα  που θα βοηθήσουν τον άνθρωπο απομακρυνθεί από τη μεταβλητότητα των αισθήσεων στον άφθαρτο κόσμο των ιδεών. Ωστόσο  κάτοχοι γερής και ουσιαστικής παιδείας οφείλουν να είναι όχι μόνο οι φύλακες αλλά και οι άρχοντες οι οποίοι θα ρυθμίσουν τα  εκπαιδευτικά θέματα και θα συμβάλλουν σε μια «ακριβεστέραν παιδείαν» των νέων  με στόχο τη γνώση της αρετής  και την έμπρακτη εφαρμογή της. Σαφώς λοιπόν, για τον Πλάτωνα ιδανική πολιτεία  χωρίς αγωγή και παιδεία δε νοείται.

Έτσι το πλατωνικό ιδεώδες στηρίζεται και εξαρτάται από την ισότιμη παιδαγωγική και πνευματική κατάρτιση των ατόμων αλλά και την ηθική  διάπλασή τους που διαμορφώνεται από το ιδεώδες της ανδρείας, της τιμής, του σεβασμού και αφοσίωσης στην πατρίδα, και την υπακοή στους νόμους. Τότε μόνο η Πολιτεία λειτουργεί ως αρωγός της κοινωνικής ευδαιμονίας  ενώ οι άνθρωποι δεν πέφτουν θύματα της κακοδαιμονίας ένεκα της αμάθειάς τους.

Βασικοί στόχοι στο πλατωνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι η ύπαρξη δημόσιας εκπαίδευσης, η κοινή εκπαίδευση για άνδρες και γυναίκες, με άλλα λόγια η ισότητα των δύο φύλων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, η διαμόρφωση ακμαίου πνεύματος αλλά και σώματος , η ηθική αναμόρφωση του πολίτη ενισχύοντας μέσα του τις αρετές της δικαιοσύνης, δηλαδή τη σοφία, την ανδρεία και τη σωφροσύνη, καθώς και η απομάκρυνση από κάθε είδους μονομέρεια.

Συνεπώς η διαμόρφωση του νεανικού μυαλού απαιτεί πολύ μεγάλη προσοχή. Έτσι η ποίηση που για άλλες προγενέστερες εποχές υπήρξε βασικό εργαλείο μάθησης-παιδείας, τώρα περνά από αυστηρό κριτικό έλεγχο. Ο ψεύτικος-εικονικός κόσμος που παρουσιάζει, η ασέβεια, η αδικία και η άσχημη εικόνα που προβάλλει για τους θεούς, ο φόβος στο θάνατο, η μεγάλη αγάπη για το χρήμα είναι μερικά από τα θέματα που αποτελούν τροχοπέδη στη σφυρηλάτηση μιας ακμαίας ψυχής, έτοιμης να αγωνιστεί για οτιδήποτε. Αυτά χαλαρώνουν τη σταθερότητα της ψυχής, αποδυναμώνουν τον άνθρωπο κάνοντάς τον επιρρεπή στις οποιεσδήποτε απολαύσεις με αποτέλεσμα να ευθύνονται για τη διαφθορά των ηθών, τη ψυχική τους αλλοτρίωση και την παρακμή της πολιτείας. Οι ποιητές όφειλαν να προβάλλουν στα έργα τους υψηλά πρότυπα συμπεριφοράς, τέτοια που θα ενισχύουν το θάρρος , το ήθος, τις αρετές, την ευσέβεια, και θα επιδιώκουν όχι μόνο την  τέρψη αλλά και την ωφελιμότητα.

Σε αντίθεση με την Ποίηση, τα Μαθηματικά κατέχουν σημαντικότατη θέση σε όλο το πλατωνικό εκπαιδευτικό σύστημα, γιατί αυτά εξασφαλίζουν επικυρωμένη γνώση των αιώνιων και αμετάβλητων όντων και αληθειών. Αυτό σημαίνει ότι αν εξοικειωθούμε με την έννοια του μέτρου, μπορούμε να ασχοληθούμε με τα νοητά αντικείμενα και να απαλλαχθούμε από τα αισθητά. Στα Μαθηματικά συγκαταλέγονται η αριθμητική, η γεωμετρία, η στερεομετρία, η αστρονομία και η αρμονική. Την προσφορά τους ο φιλόσοφος την εντόπιζε στην επίλυση προβλημάτων της καθημερινής ζωής, στην οικονομία, τη δικαιοσύνη και στις τέχνες. Παίζουν αξιόλογο ρόλο στην εξέλιξη του χαρακτήρα, γιατί υποβάλλουν το άτομο σε τέτοιους ερεθισμούς που το αναγκάζουν σε σύντονη πνευματική ενεργοποίηση. Ξυπνούν από τη νωθρότητα και αμάθεια λόγω φύσης και κάνουν τον άνθρωπο «ευμαθή, μνήμονα και αγχίνουν».  Εξάλλου, πάντα ο Πλάτωνας πίστευε πως τα μαθηματικά εμπεριέχουν μια ουσιαστικότερη αξία: ότι διευκολύνουν τη στροφή της ψυχής από τη γένεση στην ουσία.

Η Μουσική επίσης, είναι μάθημα ιδιαίτερης αξίας. Αυτή συνίσταται σε τρία μέρη, το λόγο, την αρμονία και το ρυθμό. Αρμονία και ρυθμός οφείλουν να υποτάσσονται στο λόγο. Έτσι μόνο οι λόγοι των ποιημάτων που συνοδεύονται από ρυθμό ή μελωδία του ίδιου χαρακτήρα αποτελούν μοναδικό κριτήριο κάθε αισθητικής ή ηθικής κριτικής. Συνεπώς, το περιεχόμενο της κάθε μορφής και είδους ποίησης περνάει από ιδιαίτερη λογοκρισία και έλεγχο, ώστε  να προφυλάξει από κάθε χαλαρότητα και εξευτελισμό την ψυχή και περαιτέρω την πόλη. Όμηρος, Ησίοδος και άλλοι ποιητές βρίσκονται στο στόχο της πλατωνικής πολεμικής….

Επειδή απώτατος σκοπός είναι η διαμόρφωση «καλού καγαθού πολίτη», ο γενναίος άνθρωπος με ηρωικό φρόνημα, ο ελεύθερος και χαριτωμένος, ο ειρηνοποιός και σώφρονας  και οι αρμονίες από το χώρο της μουσικής πρέπει να περνούν από αυστηρό έλεγχο και λογοκρισία…. Μουσική που καταφέρνει να στρέψει τον άνθρωπο στο καλό, την  αρετή, το ωραίο και αληθινό, στο απλό, και συνάμα μουσική σοφία με επιστημονική και φιλοσοφική χροιά υποστηρίζεται αλλά και ολοκληρώνει το πλατωνικό εκπαιδευτικό του σύστημα. Κάθε μορφή εμπειρισμού καταδικάζεται.

Επειδή ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως ενιαία ψυχοσωματική και πνευματική οντότητα  η σύζευξη της μουσικής με τη γυμναστική θα συμβάλλει στην υποταγή του σωματικού στοιχείου στο πνευματικό. Το σώμα θα αγγίξει την ψυχή. Η μεν γυμναστική θα επηρεάσει το πνευματικό τμήμα της ψυχής ενώ η μουσική θα καλλιεργήσει το λογικό ή φιλοσοφικό της τμήμα.16 Μουσική και γυμναστική θα εναρμονίσουν τη λογική και το πνεύμα κι αυτές την επιθυμία, ώστε η αρμονία των τριών αρχών της ψυχής και η αρμονία ψυχής σώματος να οφείλονται στην ηθική επίδραση των δυο σημαντικών βαθμίδων της εκπαίδευσης. Οποιαδήποτε υπερβολή μπορεί να οδηγήσει στη σκληρότητα ή μαλθακότητα. Πάντως ο αληθινός μουσικός είναι εκείνος που καταφέρνει να ενώσει τη γυμναστική και μουσική στις τέλειες αναλογίες της και στη συνέχεια να τις προσφέρει με μέτρο ως δώρο στην ψυχή.

Σύμφωνα με τον Πλάτωνα η γυμναστική είναι αδελφή της μουσικής. Για την επίτευξη της ψυχοσωματικής ανάπτυξης του ατόμου επιβάλλεται η σύμμετρη σωματική άσκηση και των δύο. Η γυμναστική δεν αποτελεί αυτοσκοπό για να κερδίσουν τα μετάλλια  και  τη δόξα, αλλά για να καλλιεργήσουν το θάρρος τους και να διαπλάσουν το πνεύμα τους. Υπερβολική γυμναστική θα οδηγούσε σε τραχύτητα και βιαιότητα, όπως και η υπερβολική μουσική θα έπλαθε μαλθακό και υποταγμένο άτομο. Έτσι η πλατωνική γυμναστική συμβάλλει στην υποταγή του ανθρώπινου σώματος στο πνεύμα, στην καλλιέργεια καλού χαρακτήρα, στον εμβολιασμό της ψυχής με αυτοπειθαρχία, στη χαλιναγώγηση της «θυμοειδούς φύσης», στην προστασία από τη θηλυπρέπεια και μαλθακότητα αλλά και τη βαρβαρότητα και αναισθησία. Η μουσική δρώντας ως αντιφάρμακο της σωματικής άσκησης, που παρέχει η γυμναστική, τους κάνει να αποκτούν ευρυθμία και οι διηγήσεις της ήθος μετρημένο. Γι’ αυτό παράλληλα με τη μουσική και γυμναστική φρόντιζε ο Πλάτων να παρέχεται καλή λογοτεχνική μόρφωση, ηθική, θρησκευτική και πολιτική αγωγή, ώστε η ορθή παιδεία να συμβάλλει ουσιαστικά στη πλήρη ανάπτυξη του ατόμου αλλά και στην προστασία του από μονομέρειες κάθε είδους που θα οδηγούσαν στον αποπροσανατολισμό τους από το αληθινό και το καλό και αγαθό.

Όμως, ενώ όλα τα παραπάνω μαθήματα βοηθούν το άτομο να φθάσει στην κορυφή του ορατού και να στραφεί η ψυχή προς τον κόσμο των ιδεών, η διαλεκτική θεωρείται η πεμπτουσία της παιδείας, η κορωνίδα εκείνη που θα οδηγήσει τον άνθρωπο απελευθερώνοντάς τον από τις αισθήσεις να πλησιάσει την αλήθεια των πραγμάτων, τις απόλυτες ουσίες μετά από συστηματική σκέψη και λογική έκφραση. Η ενατένιση της ιδέας του αγαθού, της πηγής της αλήθειας και αρχής της ζωής είναι αποτέλεσμα μιας επίγειας «Ιθάκης», πολύπονης και πολύχρονης φιλοσοφικής προσπάθειας.

Ακριβώς επειδή η καλή λειτουργία της πολιτείας εξαρτιόταν από τη σωστή εκπαίδευση των φυλάκων, γι’ αυτό η παιδεία τους τύγχανε μεγάλης προσοχής, φροντίδας και μεθοδικού προγραμματισμού.

          Όμως και οι φιλόσοφοι τύγχαναν ιδιαίτερης εκπαιδευτικής προσοχής. Ολοκληρώνοντας την υποχρεωτική τους παιδεία στα είκοσί τους χρόνια όσοι άνδρες ή γυναίκες κατάφερναν να διακριθούν στις στρατιωτικές τους επιδόσεις και τη φιλοσοφική τους παιδεία, εισέρχονταν στην τάξη των φιλοσόφων. Κατόπιν είχαν την ίδια παιδεία μ’ αυτή των φυλάκων για τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια, ενώ από τα τριάντα πέντε τους έτη και εξής σπούδαζαν ανώτερα μαθηματικά, γεωμετρία, αστρονομία και αρμονία, καθώς και φιλοσοφία, και δοκιμάζονταν σε πολιτικά και διοικητικά αξιώματα στην πόλη. Μετά τα πενήντα τους έτη εκπαίδευαν τους διαδόχους τους σε πολιτικά και διοικητικά θέματα. Το αποκορύφωμα της σταδιοδρομίας τους, μετά τα πενήντα τους βέβαια, -έμπειροι σοφίας και φιλοσοφικής καλλιέργειας, και κάτοχοι της αρετής- αποτελεί η μελέτη της διαλεκτικής, μέσω της οποίας έφθαναν κι αυτοί στη θέαση του Αγαθού. Σαφώς και η φύση, η μακρόχρονη εκπαίδευση, η επίπονη άσκηση και δοκιμασία συνεργάζονται  στενά για την ανάπτυξη των σωματικών, ψυχικών και πνευματικών χαρισμάτων εκείνων που θα αναλάβουν τις πρώτες και βαρύτερες ευθύνες της πόλης.

          Είναι άξιο αναφοράς ότι ο Πλάτωνας υποστήριζε την ισότητα των δύο φύλων και στην πράξη. Έτσι άνδρες και γυναίκες έπρεπε να δεχθούν ομοιόμορφη αγωγή, ίδια εκπαιδευτικά μέσα, προκειμένου να ανελιχθούν οι άξιοι στα κατάλληλα αξιώματα. Βέβαια γνώριζε ο φιλόσοφος ότι οι άνδρες υπερέχουν από τις γυναίκες στη ρώμη και την αντοχή, γι’ αυτό μεριμνούσε τα δέοντα .

          Συνοψίζοντας, διαπιστώνουμε ότι το θέμα της παιδείας για τον Πλάτωνα βρίσκεται στην κορωνίδα της ευρύτερης μεταρρυθμιστικής του προσπάθειας. Αυτή συμβάλλει τόσο στην αρμονική ανάπτυξη όλων των δυνάμεων και ικανοτήτων του ανθρώπου-δηλαδή κάλλος, τελειότητα, υγεία ψυχής και σώματος, καλλιέργεια συναισθημάτων και δεσμών του ατόμου προς το κοινωνικό σύνολο, ενσυναίσθηση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του, πειθαρχία,- όσο και σε μια πολιτεία  που διακρίνεται για την εύρυθμη λειτουργία της, την υπακοή των πολιτών στους νόμους και στους άρχοντες της πόλης, στον ορθολογισμό και την πειθαρχία στις επιταγές της νόησης, στην τήρηση και καλλιέργεια των ηθικών αρχών, στην εργατικότητα, στο ιδανικό της καλοκαγαθίας, στην αγάπη στις αιώνιες ιδέες και την ενατένιση του Αγαθού. Ο κάθε πολίτης έχει καλή γνώση ότι κάθε λανθασμένη εκτίμηση της ελευθερίας, μπορεί να λειτουργήσει ως τροχοπέδη στην παιδεία και να επιφέρει μύρια όσα κακά.

         

Από την άλλη πλευρά ο Αριστοτέλης ξεκινά από τη θέση ότι ο άνθρωπος είναι «ζώον κοινωνικόν»  και «φύσει πολιτικόν», γι΄αυτό θεωρεί την αγωγή μέρος της πολιτικής.

Όταν ο άνθρωπος καλλιεργηθεί ψυχοσωματικά , πολιτικά και ανθρωπιστικά, θα είναι χρηστός πολίτης, άξιος  για μια ευτυχισμένη ζωή στα πλαίσια της πόλης κράτους. Μάλιστα η παιδεία θα προσφέρει στον άνθρωπο ό,τι δεν μπορεί να του προσφέρει η φύση. Τον οδηγεί στην ελευθερία, την καλοσύνη και την αρετή. Το πολίτευμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το πολιτικό πνεύμα των νέων. Έτσι ένα υπέροχο πνεύμα γίνεται αίτιο για ένα υπέροχο πολίτευμα. Το να ζει κανείς «χάριν της πολιτείας» σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί δουλεία αλλά ευδαιμονία τόσο της πολιτείας όσο και του πολίτη. Χρέος της πολιτείας είναι η διά βίου εκπαίδευση και διαπαιδαγώγηση των πολιτών περιορίζοντας στο ακέραιο την ατομική πρωτοβουλία. Εξάλλου, το άτομο χωρίς την πολιτική κοινωνία είναι άνευ σημασίας. Γι’ αυτό ο κάθε πολίτης οφείλει να διαπαιδαγωγείται στα πλαίσια μιας δημοκρατικής πολιτείας , όπου θα ευνοείται η πρόοδος της δημοκρατικής ζωής. Συνεπώς η αρετή του πολίτη βρίσκεται σε άμεση εξάρτηση από την παιδεία και τους νόμους.

Παρόλο που η εκπαίδευση έχει δημόσιο χαρακτήρα, ωστόσο το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να είναι έτσι δομημένο ώστε να ενισχύει την προδιάθεση και τις φυσικές ιδιότητες του κάθε ατόμου.

          Βέβαια, βασικές προϋποθέσεις για τη μόρφωση είναι η ανθρώπινη φύση, η συνήθεια και η λογική. Στη συνέχεια με τη συνήθεια και τη βοήθεια των δασκάλων θα αρχίσει η μαθησιακή διαδικασία εκείνη κατά την οποία οι μαθητές θα πράττουν τα ωραία, τα αναγκαία και ωφέλιμα. Η ψυχή διαιρείται στο έλλογο τμήμα της και στο άλογο. Ανώτερο εκ των δύο είναι το πρώτο, το οποίο πρέπει να υπηρετείται από το δεύτερο. Σαφώς η παρεχόμενη παιδεία θα πρέπει να είναι κατάλληλα  δομημένη. Και το έλλογο μέρος όμως της ψυχής υφίσταται διάκριση ανάμεσα στο θεωρητικό και πρακτικό του τμήμα. Κι εδώ ο θεωρητικός λόγος υπερτερεί έναντι του πρακτικού. Έτσι το εκπαιδευτικό σύστημα οφείλει να προετοιμάζει όχι αποβλέποντας στον πόλεμο αλλά στην ειρήνη που αποτελεί προϋπόθεση του θεωρητικού βίου. Οι αρετές του σώματος πρέπει να υπηρετούν τις αρετές της ψυχής. Στην πόλη πρέπει να υπερτερούν οι αρετές της ανδρείας, ασχολίας, θεωρίας, δικαιοσύνης, σωφροσύνης, καρτερίας αλλά και η φιλοσοφία.

          Επειδή ο άνθρωπος από τη γέννησή του φέρει εν δυνάμει το ορεκτικό, θυμικό και βουλητικό στοιχείο, ενώ ο λόγος και ο νους αναπτύσσονται με το πέρασμα του χρόνου, γι’ αυτό θεωρεί ο Αριστοτέλης πως πρέπει να προηγείται η εκπαίδευση του σώματος από αυτή της ψυχής. Δηλαδή το άλογο μέρος καλλιεργείται πρώτιστα, προκειμένου να υπηρετήσει το έλλογο, δηλαδή την ψυχή. Η αγωγή που στοχεύει στην άσκηση της αρετής, θα συμβάλλει και στην ευδαιμονία και κατά συνέπεια στην ηδονή και την  απόλαυση. Με τη διευκρίνιση ότι η ευδαιμονία είναι ανεξάρτητη από τα υλικά αγαθά και ότι ο ευδαίμων είναι αυτός που ως λογικό ον, καταφέρνει να αποδώσει τα μέγιστα.

          Στην όλη αγωγή τονίζεται τόσο η πλευρά του ηθικού οικοδομήματος όσο και αυτή της διανοητικής ανάπτυξης, που χρήζει μακρόχρονης υποστήριξης από αξιόπιστους δασκάλους, σωστού οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος αλλά και της κληρονομικότητας. Το ηθικό ιδεώδες της αρετής πρέπει να αποτελεί μέλημα του ατόμου-πολίτη. Αυτή προκύπτει ως αποτέλεσμα της  άσκησης της ψυχής απέναντι στις ορμές  και τα πάθη. Περαιτέρω οι ηθικές αρετές - π.χ. γενναιοδωρία, σωφροσύνη, -απορρέουν από την άσκηση του ανθρώπου να ξεχωρίσει με το λόγο και τις πράξεις του από τα ζώα και αποκτώνται με τον εθισμό , ενώ οι διανοητικές ,- όπως σοφία, σύνεση, φρόνηση, -αποκτώνται με τη μάθηση.

          Κάθε αρετή αποτελεί μια μέση κατάσταση μεταξύ μεταξύ δύο ακροτήτων, δηλαδή της έλλειψης και της υπερβολής, ωστόσο δεν επιδέχεται καμιά υπερβολή γιατί αποτελεί κάτι απόλυτο. Έτσι ο άνθρωπος προκειμένου να καταστεί ενάρετος και σπουδαίος, πρέπει οι φυσικές του προδιαθέσεις, ο εθισμός και ο λόγος  να είναι σε αρμονία.  Στο ρόλο του εθισμού ο Αριστοτέλης ρίχνει ιδιαίτερο βάρος, γιατί σε συνδυασμό με τη μίμηση, έμφυτο στοιχείο στον άνθρωπο, στηρίζεται η μάθηση, ειδικά κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του ανθρώπου. Είναι γνωστό σε όλους πως η συναναστροφή με αγαθά και ενάρετα άτομα επιδρά στη διαμόρφωση χρηστών χαρακτήρων.

          Επίσης κατά τη διδασκαλία οι μέθοδοι της επαγωγής και του συλλογισμού, η εποπτική διδασκαλία  αλλά και  η εξατομικευμένη εξαίρονται ιδιαίτερα. Πάντως η εμπειρία είναι αποτέλεσμα μακρόχρονης και επίμονης άσκησης ως φυσική απόρροια, γιατί καθετί καταναγκαστικό επιφέρει το αντίθετο. Έτσι το «μανθάνειν» αφορά και την  απόκτηση γνώσης αλλά και την εφαρμογή της.

          Συνεπώς, ως προς την παρεχόμενη εκπαίδευση από την πολιτεία προηγείται η εξάσκηση του σώματος, έπεται η καλλιέργεια του άλογου μέρους της ψυχής, δηλαδή του επιθυμητικού της  και ακολουθεί η παίδευση στο «ορεκτικόν», δηλαδή του νου. Όλη αυτή η εκπαίδευση στοχεύει στο να μάθουν να κρίνουν σωστά και να χαίρονται με τα ευπρεπή ήθη και τις καλές πράξεις.

          Βασικά και αναγκαία μαθήματα που πρέπει να διδάσκονται οι νέοι είναι η ανάγνωση, η γραφή, η γυμναστική, η ιχνογραφία και η μουσική, προκειμένου να αποκτήσουν εκείνη τη σωστή αγωγή που ταιριάζει σε ελεύθερους πολίτες , ευαισθησίες αλλά και εχέγγυα για την κάλυψη πρακτικών, θεωρητικών και αισθητικών αναγκών τους .

          Η εκπαίδευση των παιδιών αρχίζει από τη γέννησή τους. Έτσι ως την ηλικία των εφτά χρονών υποστηρίζεται η φυσική κατάσταση των παιδιών με επιλεγμένα κινητικά παιχνίδια , η πνευματική με τη διήγηση  παραμυθιών από παιδονόμους και την παροχή ερεθισμάτων τέτοιων που θα διεγείρουν το νου τους.60 Οτιδήποτε δίνεται στα παιδιά πρέπει να είναι απαλλαγμένο από καθετί επιβλαβές για την ηθικότητά τους. Η επιβολή τιμωρίας και ποινών ενδείκνυνται για το σωφρονισμό τους. Πάντα όμως προηγείται ο διάλογος και η νουθεσία έναντι της βίας. Πλήρης ελευθερία για συμμετοχή σε διάφορα συμπόσια δίδεται μόνο όταν ο άνθρωπος έχει πλήρως παιδευτεί κι έτσι έχει την ωριμότητα για αυτοπροστασία. Συγκεκριμένα από το 5ο ως το 7ο έτος της ηλικίας γίνεται μια πρώτη επαφή των μαθητών με μαθήματα που θα διδαχθούν αργότερα. Στην ηλικία των 7-14 ετών παρέχεται μια πιο θεωρητική μόρφωση. Γράμματα, γυμναστική, μουσική και γραφική καλύπτουν το σχολικό πρόγραμμα σπουδών. Στην όλη παιδευτική διαδικασία, που δεν είναι κάτι στατικό και μονοσήμαντο, ο παιδαγωγός παιδεύει αλλά και παιδεύεται, δεν αποτελεί αυθεντία ενώ ο μαθητής πάντα ωφελείται από το σωστό παιδαγωγό.

          Οι παιδαγωγοί είναι παιδοτρίβες και γυμναστές, δάσκαλοι και παιδονόμοι. Οι πρώτοι ασχολούνται με τη σωστή άθληση των μαθητών τους , κάποτε μάλιστα τους αναλαμβάνουν και για πρωταθλητισμό με το κατάλληλο πρόγραμμα σπουδών. Οι δεύτεροι αρχικά για την επιλογή των κατάλληλων προτύπων συμπεριφοράς, την προστασία των νέων από κακόβουλες παρέες, π.χ. δούλων -ως αρνητικά πρότυπα μίμησης για τη διαμόρφωση ενός υψηλού βαθμού παιδαγωγίας-, αλλά και για την επίβλεψη των σωματικών και στρατιωτικών ασκήσεων των εφήβων. Εξάλλου , η αγωγή των πρώτων χρόνων της ζωής είναι καθοριστικής σημασίας για τη μελλοντική τους συμπεριφορά.

          Η γενική μόρφωση ή αλλιώς εγκύκλια μαθήματα περιλαμβάνουν τη διδασκαλία των γραμμάτων, της γυμναστικής, της μουσικής και της ιχνογραφίας. Όλα τα μαθήματα πρέπει να συμβάλουν στην κάθε μορφής υγεία των ατόμων και να είναι σύμφωνα με τη φυσιολογική ανάπτυξη τους.  

Η αρετή της ανδρείας προϋποθέτει ένα ήρεμο κοινωνικό περιβάλλον για την εκδήλωσή της. Οι βαριές σωματικές ασκήσεις ενδείκνυνται μόνο γύρω στο 17ο έτος της ηλικίας, όταν έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος των θεωρητικών μαθημάτων, γιατί συμβαίνει η μεγάλη καταπόνηση του σώματος να εμποδίζει τη διάνοια, όπως και η πνευματική εμποδίζει το σώμα.

Ως  προς τη χρησιμότητα της μουσικής άλλοι προγενέστεροι ή σύγχρονοι του Αριστοτέλη πίστευαν πως συμβάλλει στην καλλιέργεια του ατόμου, ή ότι αποτελεί προϋπόθεση της παιδείας ή ότι είναι μια πολλή καλή αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου ή πως  είναι παιχνίδι προς ευχαρίστηση. Ο Αριστοτέλης από την πλευρά του συναινεί σε όλα, δηλαδή πως η μουσική προσφέρει και παιδεία και τέρψη και πνευματική καλλιέργεια. Πρώτιστα όμως συμβάλλει στη διαμόρφωση ορθών χαρακτήρων με αποτέλεσμα να είναι αναγκαία η διδασκαλία της ως μάθημα από τη νηπιακή ακόμη ηλικία. Μάλιστα για την επιλογή της διδασκαλίας των κατάλληλων μελωδιών ορίζονται άτομα με φιλοσοφική μόρφωση καταρτισμένοι σε μουσικά θέματα, ικανοί να επιλέγουν τα καταλληλότερα για την κάθε ηλικία.

          Με τον όρο φιλοσοφία ο Αριστοτέλης συμπεριλάμβανε όλη τη γκάμα των επιστημών. Έτσι στο θεωρητικό είδος που ασχολείται με το πραγματικό, ανήκουν τα μαθηματικά, η φυσική και η θεολογία, στο πρακτικό, που πραγματεύεται τις ακούσιες πράξεις του ανθρώπου που τον βοηθούν να επιλέξει τα μέσα για να πραγματώσει ό,τι επιθυμεί, ανήκουν η Πολιτική, η Οικονομική και η Ηθική. Τέλος στο ποιητικό είδος ανήκουν η ποίηση και οι καλές τέχνες. Ο Αριστοτέλης θεωρεί πως οι ποιητές  είναι οι καλύτεροι δάσκαλοι του λαού, γιατί η Ποιητική είναι η τέχνη  που μιμείται τον ανθρώπινο λόγο, συναίσθημα και πράξη.

          Γενικά η αριστοτελική εκπαίδευση τονίζει την ηθική άσκηση,  την ενεργητική και ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών σε πράξεις θάρρους, δικαιοσύνης , εγκράτειας, καλλιεργεί την αγάπη για το αγαθό και την αποφυγή οτιδήποτε κακού, μεριμνά για την κοινή, δημόσια και χωρίς διακρίσεις παιδεία όλων των πολιτών ανακαλύπτοντας πάντα τις φυσικές κλίσεις του καθενός χωριστά, ασκώντας τις αρετές τους και καλλιεργώντας εσωτερικές τους δυνάμεις όπως τη φαντασία, τη μνήμη, τη θέληση και σκέψη, φρόνηση και ευδαιμονία. Γιατί πράγματι, στόχος της αριστοτελικής φιλοσοφίας είναι  το «ευ ζην», δηλαδή η πολιτική ωρίμανση των πολιτών, η ηθική και πνευματική τελείωσή τους μέσα στο πλαίσιο της πολιτείας που εξασφαλίζει τις απαραίτητες συνθήκες για να αναζητήσει ο άνθρωπος- πολίτης το δρόμο προς την ευδαιμονία, που αποτελεί πεμπτουσία όλων των αρετών.

          Τόσο ο Πλάτωνας όσο και ο Αριστοτέλης θεωρούν την προσφορά της παιδείας ύψιστης σημασίας. Η παιδεία ως δημόσιο αγαθό οφείλει να είναι προγραμματισμένη, κατάλληλα δομημένη με στόχο την απόκτηση της αρετής και περαιτέρω της ευδαιμονίας. Οι πολίτες οφείλουν να έχουν ηθικά ενδιαφέροντα και να μεριμνούν πώς θα γίνουν ενάρετοι. Η σοφία, η ανδρεία, η σωφροσύνη και η δικαιοσύνη συμβάλλουν στο «είναι τε και ζην» της πολιτείας.. Βασική προϋπόθεση της παιδείας είναι η καλή οργάνωση του κράτους. Κοινή θέση επίσης, αποτελεί πως η εκπαίδευση του ατόμου πρέπει να αρχίζει από τη γέννησή του,- γι’ αυτό πρέπει να ελέγχεται και η δημιουργία της οικογένειας-, με την κατάλληλη επιλογή διδακτικών μέσων, τέτοιων που θα κατευθύνουν και θα συμβάλλουν στην πνευματική και σωματική ωριμότητά τους.

.[ΠΗΓΗ Τσώνη Αναστασία - http://www.filosofia.gr/ ]