Σάββατο, 31 Αυγούστου 2013

«Εξεταστικό τούνελ κούφιου και ανταγωνιστικού παροξυσμού»

«Εμβαλωματική ρύθμιση, που δεν δίνει απαντήσεις στις στρεβλώσεις που έχουν οικοδομηθεί και συντηρούν την καχεξία της μέσης εκπαίδευσης». «Οι νομοθετικές ρυθμίσεις σχετικά με το Λύκειο θα χειροτερέψουν μια ήδη βεβαρημένη κατάσταση στα σχολεία

Δεν καταλαβαίνει το υπουργείο ότι το πρόβλημα με όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες είναι οι συνεχείς παρεμβάσεις του για να ρυθμίζει τα πάντα;». «Οταν θέλουμε να ανακαινίσουμε ένα παλιό κτήριο δεν αρχίζουμε από τον τελευταίο όροφο, αρχίζουμε από τα θεμέλια. Είναι απορίας άξιον πώς είναι δυνατόν μια μεταρρύθμιση στο πλαίσιο της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης να γίνει χωρίς να έχει συνοδευθεί ταυτόχρονα από μια παρέμβαση και στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο». «Το νέο εκπαιδευτικό μας σύστημα φαίνεται να αποτελεί μία σύνθεση των "δεσμών" της δεκαετίας του '80 και των "κατευθύνσεων" της δεκαετίας του '90». «Το νέο Λύκειο, που αχνοφαίνεται, περισσότερο προσομοιάζει με ένα εξεταστικό τούνελ ενός κούφιου, ανταγωνιστικού παροξυσμού, παρά με σχεδιασμένη πολιτική εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης». Πέντε εκπαιδευτικοί, με μακρά θητεία σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, «ανατέμνουν» το σχέδιο νόμου του υπουργείου Παιδείας για το «Νέο Λύκειο», εκφράζοντας τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες τους.

Λύκειο παράπλευρης ενασχόλησης
Γ. Κοντογιώργης,  καθηγητής  Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο  Πανεπιστήμιο

«Μια πρώτη ανάγνωση του νέου σχεδίου νόμου για το Λύκειο οδηγεί στη διαπίστωση ότι επιχειρεί να βάλει τάξη στο χάος της έκπτωσης και στην χύδην πραγματικότητα που επικρατεί στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Εντούτοις, η όλη ρύθμιση που προκρίνει κινείται στην ίδια λογική που οδήγησε και συντηρεί την παραδειγματική έκπτωση της μέσης εκπαίδευσης. Δεν απαντάει στα μείζονα ζητήματα που συντηρούν την κακοδαιμονία της, όπως η μεταβολή του Λυκείου σε προθάλαμο της εισόδου στα πανεπιστήμια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς και η λειτουργία του ως δικαιολογίας για την ανάδειξη της παραπαιδείας των ιδιωτικών φροντιστηρίων ως κυρίως εκπαιδευτικού πυλώνα της μέσης εκπαίδευσης. Το Λύκειο επομένως θα εξακολουθήσει να λειτουργεί ως παράπλευρη ενασχόληση μαθητών και καθηγητών, σε μια διαδικασία που επικυρώνει το τυπικό νομιμοποιητικό δικαίωμα να διαγωνισθεί κάποιος για την είσοδό του στο πανεπιστήμιο. Ο ρόλος του ως χώρου παροχής γενικής παιδείας, που εισάγει στη γνώση και στη διαμόρφωση των υγιών αντανακλαστικών του πολίτη, καθώς και για τον επαγγελματικό προσανατολισμό του νέου ανθρώπου είναι ανύπαρκτος. Κατά τούτο, η νέα ρύθμιση μπορεί να χαρακτηρισθεί ως εμβαλωματική, να μην δίνει απαντήσεις στις στρεβλώσεις που έχουν οικοδομηθεί και συντηρούν την καχεξία της μέσης εκπαίδευσης. Το Λύκειο ως προθάλαμος για τη γιγάντωση της ιδιωτικής παραπαιδείας και η μεταβολή της φροντιστηριακής ενασχόλησης των καθηγητών του Λυκείου σε κυρίως ενασχόληση υπηρετούν άλλωστε έναν μείζονα πολιτικό σκοπό, που προέχει κάθε μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος: την ανακοπή κάθε μεταρρυθμιστικής σκέψης των καθηγητών, τη μη αντίδρασή τους στις γλίσχρες απολαβές που, υπό διαφορετικές συνθήκες, θα έκαναν την κατάσταση στη μέση εκπαίδευση εκρηκτική. Η εμβαλωματική αυτή προσέγγιση της Μέσης Εκπαίδευσης στο περιβάλλον της καταστροφής που βιώνει ακόμη μία φορά ο ελληνικός κόσμος φανερώνει καλύτερα από κάθε τι άλλο ότι η παρούσα πολιτική τάξη δεν θέλει ούτε δύναται να υπερβεί τον εαυτό της, να αποφασίσει τις τομές εκείνες που θα την αποκαθάρουν από το επονείδιστο παρελθόν της».

Η ανακαίνιση δεν ξεκινά από τον τελευταίο όροφο
Ελ. Γείτονας,  γενικός  διευθυντής «Εκπαιδευτηρίων  Γείτονα»

«Από τα όσα μπορεί κανείς να συμπεράνει από τις πληροφορίες που διοχετεύτηκαν στον Τύπο από το υπουργείο Παιδείας, δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί ένα σαφές πλαίσιο μεταρρυθμιστικό. Είναι βέβαια απορίας άξιον πώς είναι δυνατόν μια μεταρρύθμιση στο πλαίσιο της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, όπως είναι στην Ελλάδα, να γίνει χωρίς να έχει συνοδευθεί ταυτόχρονα από μια παρέμβαση και στο Δημοτικό και στο Γυμνάσιο. Συνήθως όταν θέλουμε να ανακαινίσουμε ένα παλιό κτήριο δεν αρχίζουμε από τον τελευταίο όροφο, αρχίζουμε από τα θεμέλια. Είναι πραγματικά πολύ θετικές οι ιδέες που ακούγονται ότι στην Α' και Β' Λυκείου τα παιδιά θα έχουν δικαιώματα επιλογής μαθημάτων, αρκεί βέβαια η επιλογή να μη μετατραπεί σε υπεκφυγή. Επίσης, θα είχαμε να επισημάνουμε ότι αν η επιλογή μαθήματος δεν αρχίσει από το Δημοτικό, πώς θα μπορέσει ξαφνικά ένα παιδί στην Α' Λυκείου να διαχειριστεί αυτό το αγαθό που λέγεται επιλογή μαθήματος. Αφήνουμε βέβαια ασχολίαστο το γεγονός ότι ο καθηγητής για να μπορέσει να κατευθύνει σωστά τις ελεύθερες επιλογές των παιδιών χρειάζεται εξειδίκευση και μια ιδιαίτερη συγκρότηση παιδαγωγική. Είμαστε υπέρ των επιλογών αυτών γιατί οι επιλογές αυξάνουν και ανεβάζουν το δείκτη Δημοκρατίας. Οι τροχιοδρομημένες εκπαιδευτικές διαδικασίες και ίδιες για όλα τα παιδιά είναι ανελεύθερες και αναποτελεσματικές. Αυτό το εκπαιδευτικό αγαθό που σχεδιάζεται να σερβιριστεί στις τάξεις του Λυκείου καλό είναι να συνοδευτεί και να συνδεθεί με τις μεγάλες τάξεις του Δημοτικού και όλες τις τάξεις του Γυμνασίου. Τότε και μόνο τότε θα μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα αυτής της ωραίας ιδέας. Εμείς ως ομάδα εκπαιδευτικών έχουμε αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα μαθήματα επιλογών στο πλαίσιο της φιλοσοφίας των προαιρετικών δραστηριοτήτων του σχολείου μας. Σε ό,τι αφορά στην Τράπεζα Θεμάτων και το 50% αυτών που θα δίδει το υπουργείο, εκτιμούμε ότι είναι μια εξαιρετική ιδέα. Θα βοηθήσει και τους εκπαιδευτικούς στο έργο τους. Ομως για το άλλο 50% που θα εναπόκειται στην πρωτοβουλία του κάθε σχολείου διατυπώνονται αρκετές επιφυλάξεις, σε ό,τι αφορά στη διαρροή των θεμάτων, στο επίπεδο και στην τελική αξιολόγηση, παρά το γεγονός ότι το υπουργείο Παιδείας υποπτευόμενο την παγίδα προβλέπει αναπροσαρμογή της βαθμολογίας στα επίπεδα που εκείνο θα κρίνει. Να σημειωθεί επίσης πως χρειάζεται και ειδικό σώμα βαθμολογητών που θα πρέπει να επιλέγονται με κριτήρια συγκεκριμένα και να επιμορφώνονται για την αντικειμενική, δίκαιη και παιδαγωγική αξιολόγηση των παιδιών. Εάν δε γίνουν βεβιασμένες κινήσεις και μπούμε σε μια διαδικασία προετοιμασίας των εκπαιδευτικών από το Δημοτικό για μια νέα παιδαγωγική αντίληψη λειτουργίας των ελληνικών σχολείων, θα μπορέσουμε μέσα στο σχολικό έτος 2013-2014 να επιμορφώσουμε όλους τους εκπαιδευτικούς μας και να απορροφήσουμε και χρήματα από τα ευρωπαϊκά ταμεία. Εμείς ως εκπαιδευτικός οργανισμός έχουμε έτοιμα προγράμματα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών για κάθε επιστημονικό πεδίο. Ας μην ξεχνάμε ότι μεταρρύθμιση χωρίς αξιολόγηση βελτιωτικού χαρακτήρα του εκπαιδευτικού έργου δεν θα οδηγήσει πουθενά».

Στην έρημο 40 διαγωνιστικών μαθημάτων
Δ. Σεβαστάκης, αναπληρωτής  καθηγητής στο ΕΜΠ, ζωγράφος

«Οσο περισσότερο αποδυναμώνεται η παραγωγική ταυτότητα της χώρας τόσο πιο έντονα επιδοσιακές γίνονται οι εκπαιδευτικές απαιτήσεις. Το νέο Λύκειο, που αχνοφαίνεται, περισσότερο προσομοιάζει με ένα εξεταστικό τούνελ, ενός κούφιου, ανταγωνιστικού παροξυσμού, παρά με σχεδιασμένη πολιτική εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης. Ειδικά όταν το αντίκρισμα είναι ασήμαντο (είσοδος σε μια πανεπιστημιακή σχολή και κατοχή ενός τίτλου που η παραγωγική υπανάπτυξη της χώρας δεν μπορεί να τον χρησιμοποιήσει), η έρημος των 40 διαγωνιστικών μαθημάτων μοιάζει απλώς άσκηση ταξικού ξεσκαρταρίσματος. Το μεγάλο νεοτερικό πρόταγμα της μορφωτικής διασποράς και κριτικής εμβάθυνσης μάλλον είναι μια ξεχασμένη ανθρωπιστική πολυτέλεια.

Σαν να επιδιώκεται η σύνδεση της γνώσης είτε με την απόρριψη και τη χαμηλή αυτοεκτίμηση (του αδύνατου ή φτωχού μαθητή που αποτυγχάνει) είτε με μια εξαναγκαστική και πνευματικά επιζήμια κουλτούρα αποστήθισης και αυτοβασανισμού (για το δυνατό μαθητή που επιτυγχάνει). Και οι δύο επικράτειες δεν ορίζουν πλέον δύο ζώνες ποιοτήτων ή γνωστικής αποτελεσματικότητας, αλλά δύο πεδία ανηδονικού βασανισμού. Η γνώση είναι διασταύρωση θραυσμάτων, είναι "χημική" σύνθεση αντιφάσεων, είναι γλώσσα και αναστοχασμός. Το κεντρικό στοιχείο κοινωνικής συνοχής, δηλαδή μια μορφή παραγωγικής αυτοσυνειδησίας, είναι το διαρκές άπλωμα ενός μορφωτικού ιστού που ερμηνεύει το πραγματικό και δεν απελπίζεται απλώς, εντός του.

Το Λύκειο έπρεπε να είναι διευρυμένο, πολυκριτικό και με τις δυνατότητες των νέων μέσων, πολυεστιακό. Η σκέψη, για ν' αναπτυχθεί, χρειάζεται τη δεύτερη σκέψη και όχι το άναμμα του πράσινου στην πίστα. Το Λύκειο έπρεπε να ευνοεί την εξατομίκευση, γιατί οι γνωστικές συμπεριφορές προοικονομούν τις ερευνητικές ιδιοσυγκρασίες. Και αυτό μέσα από την εξατομικευμένη διδασκαλία μπορείς να το ανακαλύψεις και να το καλλιεργήσεις. Οι δεξιότητες είναι ποικίλες, συχνά παράλληλες, εναλλακτικές, άρα ένα κλειστό αξιωματικό σύστημα δεν τις παραλαμβάνει, δεν τις αναδεικνύει. Δυστυχώς, από το αυταρχικό και τιμωρητικό εκπαιδευτικό μοντέλο των μεταπολεμικών δεκαετιών, εκτιναχθήκαμε στο λαϊκιστικό μπάχαλο και τώρα αντί να ισορροπήσουμε ιδίως εντός της κρίσης, μέσα στην οποία εκβλαστάνουν πολύ σοβαρά συμπεριφορικά προβλήματα, οδηγούμαστε στο μαθησιακό στρατώνα. Είναι λάθος στρατηγική επιλογή -όπως οι περισσότερες τα τελευταία χρόνια-, που θα την πληρώσουμε και αυτή ακριβά, όπως πληρώνουμε δυστυχώς τα πάντα».

Επίθεση στην αυταξία της γνώσης
Κ. Γαβρόγλου, καθηγητής Ιστορίας των Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

«Πολιτικό και ηθικό δικαίωμα για να υποστηρίζει μία κυβέρνηση ότι αναβαθμίζει τη μέση εκπαίδευση έχει μονάχα εφ' όσον έχει δείξει έμπρακτα ότι σέβεται τους καθηγητές, δεν τους λοιδορεί και φροντίζει, ακόμη και σε δύσκολες οικονομικές συνθήκες, να εξασφαλίσει τα ελάχιστα για τη λειτουργία των σχολείων. Το υπουργείο Παιδείας έχει επανειλημμένα δείξει ότι κινείται στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση, εκφράζοντας επιπλέον μία εκδικητική μανία ενάντια σε όσους και όσες κρατάνε -ακόμη- το εκπαιδευτικό σύστημα, σε όλες του τις βαθμίδες, ζωντανό. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις σχετικά με το Λύκειο θα χειροτερέψουν μια ήδη βεβαρημένη κατάσταση στα σχολεία. Ολα τα προτεινόμενα μέτρα περιστρέφονται γύρω από τις εξετάσεις, επιβεβαιώνοντας για πολλοστή φορά ότι το μόνο που ενδιαφέρει το υπουργείο Παιδείας είναι οι εκπαιδευτικοί θεσμοί να λειτουργούν ως εξεταστικά κέντρα. Δεν αναρωτήθηκε ποτέ το υπουργείο γιατί υπάρχει τέτοια απέχθεια από τους μαθητές και τις μαθήτριες για το σχολείο; Δεν καταλαβαίνει το υπουργείο ότι το πρόβλημα με όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες είναι οι συνεχείς παρεμβάσεις του για να ρυθμίζει τα πάντα, και ποτέ να μην κάνει το οτιδήποτε για να ενισχύσει την αντίληψη για την αυταξία της γνώσης; Αποκορύφωμα του αλαλούμ που επικρατεί στο υπουργείο είναι το ότι διατηρεί τα αποκαλούμενα projects (δηλ., κάποιου είδους εργασίες που θα γράφουν οι μαθητές) όταν δεν υπάρχουν βιβλιοθηκονόμοι για να μπορούν οι μαθητές να συμβουλεύονται τα βιβλία στις βιβλιοθήκες, όταν δεν υπάρχουν κονδύλια για μία στοιχειώδη αγορά νέων βιβλίων, όταν οι ολοένα και λιγότεροι καθηγητές έχουν όλο και περισσότερο αριθμό μαθητών στις τάξεις; Γνωρίζουμε, επίσης, ότι στην κοινωνία μας σήμερα ο τρόπος εισαγωγής στα πανεπιστήμια έχει ακυρώσει την αυτοτέλεια του Λυκείου και έχει ακυρώσει την όποια εκπαιδευτική διαδικασία των τελευταίων δύο τάξεών του. Οι νομοθετικές ρυθμίσεις εντείνουν αυτό το πρόβλημα και με έναν προκλητικό τρόπο αγνοούν τις διάφορες και τεκμηριωμένες προτάσεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί για να αποκτήσει ξανά το Λύκειο την αυτοτέλειά του, ακόμη και μέσα από την πλήρη κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων, όπως γίνεται σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης».

[ΠΗΓΗ: Γιώργος Κιούσης, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ]