Τετάρτη, 27 Φεβρουαρίου 2013

Όψεις οικονομικής κρίσης στην κοινωνία: ανεργία, όξυνση κοινωνικών αντιθέσεων, αυτοκτονίες

Η οικονομική κρίση, που βαθαίνει σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, επιδρά στη διαμόρφωση του πορτρέτου του κοινωνικού ιστού της χώρας.



Η απόχρωση της φυσιογνωμίας της ελληνικής κοινωνίας απεικονίζεται από ένα φάσμα νέων δεδομένων, που χαρακτηρίζουν τις όψεις της οικονομικής κρίσης στην κοινωνία. Ποιες είναι λοιπόν οι επιδράσεις της σύγχρονης οικονομικής συγκυρίας στην κοινωνία και πώς βιώνουν την κρίση οι σύγχρονοι άνθρωποι; Αυτό είναι ένα κύριο ερώτημα που προβληματίζει όλες τις κοινωνικές ομάδες, που έρχονται καθημερινά να αντιμετωπίσουν ένα κλίμα φόβου και ανασφάλειας για το αύριο. Παράλληλα αποτελεί και ένα ερευνητικό ερώτημα, που οι απαντήσεις του βοηθούν ώστε να εστιαστούν τα κύρια κοινωνικά φαινόμενα που αποσυνθέτουν την κοινωνία και δημιουργούν την ανάγκη ενός διαλόγου για την επίλυσή τους.

Ο κοινωνικός αποκλεισμός από αγαθά, όπως η εργασία, είναι μια από τις σημαντικότερες όψεις της οικονομικής κρίσης, καθώς αυτή συνδέεται με την ανάπτυξη της κοινωνικής δράσης, της ψυχικής ικανοποίησης και της δυνατότητας στην παροχή της αυτοσυντήρησης. Συνεπώς, ο αποκλεισμός από την εργασία παραβιάζει το δικαίωμα των πολιτών στη συμμετοχή τους στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας. Αν αναλογιστούμε τις έρευνες της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, ο κοινωνικός αποκλεισμός εντοπίζεται σε μεγαλύτερο ποσοστό στους νέους με ποσοστό ανεργίας 61,7% στις ηλικίες 15-24. Ακολουθούν οι ηλικίες 15-34 με 36,2%, οι 35-44 με 23,3%, οι 45-54 με 19,8%, οι 55-64 με 15,3% και οι 65-74 με 10%. Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην κοινωνία αν αναλογιστούμε τους παραπάνω στατιστικούς δείκτες; Το ερώτημα θέτει μια σειρά από απαντήσεις που δίνονται από όλα τα γεγονότα που βιώνουν καθημερινά οι άνθρωποι .

Ένα κύριο χαρακτηριστικό αυτής της επίπτωσης είναι η όξυνση των κοινωνικών αντιθέσεων, με την έννοια ότι δημιουργούνται νέες ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως είναι οι άστεγοι και οι άνθρωποι που ψάχνουν στα σκουπίδια. Η πραγματικότητα αυτή, όπως μπορεί να αντιληφθεί κανείς, δημιουργεί και κρίση στις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ αυτών που έχουν πολύ λίγα και αυτών που έχουν πολύ λιγότερα, χαράζοντας την αντίληψη του «διαίρει και βασίλευε». Χαρακτηριστική επίσης είναι και η ρατσιστική βία σε πιο αδύναμες κοινωνικές ομάδες, με την ψυχολογία ότι ένα τέτοιο γεγονός αποτελεί την εύκολη λύση του προβλήματος, καθώς είναι πιο εύκολο να χτυπηθούν οι από κάτω από τους από πάνω. Παράλληλα όμως διακρίνεται και ένα αίσθημα αλληλεγγύης που λαμβάνει τη μορφή συμπαράστασης σε ανθρώπους που κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους.

Για να διακρίνει κανείς τις όψεις της οικονομικής κρίσης στην κοινωνία, αρκεί απλά να βγει έξω από το σπίτι του και θα αντικρίσει ανθρώπους πιο επιθετικούς, ανθρώπους που βιώνουν κατάθλιψη στο μετρό, στον εργασιακό τους χώρο, στο δρόμο. Αλλά και μέσα στο σπίτι αποτυπώνεται μια κύρια όψη του δόρατος, καθώς οι περισσότερες οικογένειες δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν σε οικονομικές υποχρεώσεις, και έτσι η πρόσβαση σε σημαντικές δραστηριότητες των ίδιων και των εξαρτημένων μελών να δυσχεραίνεται. Το γεγονός αυτό δημιουργεί και το φόβο ότι η εκπαίδευση θα αρχίσει να αποτελεί προνόμιο των λίγων, καθώς θα υπάρχει εκροή από την εκπαιδευτική διαδικασία, προκειμένου να συμπληρωθεί το οικογενειακό εισόδημα. Τι ψυχολογικό υπόβαθρο διαμορφώνεται λοιπόν στους πολίτες μιας κοινωνίας, όταν αφαιρείται η πρόσβαση σε κοινωνικά αγαθά με τη συρρίκνωση θεσμών που συσχετίζονται με το κράτος πρόνοιας;

Το ερώτημα αυτό αναδεικνύει κοινωνικά φαινόμενα, όπως είναι αυτό της αυτοκτονίας, που βρίσκεται σε έξαρση, ή της χρήσης ψυχοτρόπων ουσιών. Το φαινόμενο της αυτοκτονίας έχει λάβει τραγικές διαστάσεις με καταγεγραμμένες 3.124 σε πανελλαδικό επίπεδο από την 1-1-2009 έως 28-8-2012 σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη. Μια από τις ερμηνείες που μπορεί να δοθεί, είναι ότι η εκμηδένιση του αισθήματος αυτοσυντήρησης προκύπτει από την ανατροπή των κοινωνικών σχέσεων, από το πρίσμα της αποξένωσης και από τις κοινωνικές και οικονομικές αντιθέσεις που είναι περισσότερο οξυμένες στην περίοδο της κρίσης. Ταυτόχρονα, η αποδυνάμωση κοινωνικών οργανισμών, που μπορούν να παρέχουν προστασία σε κοινωνικά αδύναμες ομάδες, διαμορφώνει και αυτή το τοπίο της ψυχολογικής υπόστασης του ατόμου.

 [ΠΗΓΗ: Κώστας Καπετανάκης, Κοινωνιολόγος, άρθρο στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 27-02-2013]

Κυριακή, 24 Φεβρουαρίου 2013

Λόγιες φράσεις στην ελληνική: ο μη γένοιτο, έπεα πτερόεντα, τι μέλλει γενέσθαι, επί τον τύπον των ήλων

Η χρήση αρχαϊστικών φράσεων σε ποικίλα γλωσσικά και εξωγλωσσικά συμφραζόμενα της σύγχρονης λαλιάς, στα χείλη ατόμων ενός κάποιου μορφωτικού επιπέδου ή και στις συζητήσεις απλών ανθρώπων, μολονότι έρχονται από το απώτατο παρελθόν, εντούτοις διατηρούν ανέπαφη τη ζωντάνια και τη δύναμή τους

Είναι γνωστό ότι ένας σημαντικός αριθμός φράσεων έχει διατηρηθεί ως σήμερα στην κοινή νεοελληνική μας γλώσσα. Οι φράσεις αυτές - οι οποίες χρησιμοποιούνται φυσικά και αυθόρμητα στον καθημερινό λόγο, προφορικό και γραπτό - προέρχονται είτε από την αρχαία είτε από τη βυζαντινή είτε από τη λόγια γλωσσική μας παράδοση, και μάλιστα τις συναντούμε σ' ένα ευρύ φάσμα γλωσσικών χρήσεων μέσα σε διάφορα συμφραζόμενα, που εξακτινώνονται από το ανάλαφρο και ατημέλητο ύφος των καθημερινών συζητήσεων μέχρι το επίσημο και σοβαρό ύφος των δημοσιογραφικών άρθρων και δοκιμίων. Έτσι, ακούμε και διαβάζουμε συχνά: έπεα πτερόεντα, δώρον άδωρον, ο μη γένοιτο, τι μέλλει γενέσθαι, άρον άρον, επί ποδός πολέμου κ.ά., που προσδίδουν κάθε φορά στον λόγο πυκνότητα, ενάργεια και σφρίγος.

Η πρώτη σκέψη που έρχεται ενδεχομένως στο μυαλό του καθενός μας είναι ότι τέτοιες φράσεις απαντούν κατά κανόνα σε συνομιλίες ατόμων ενός κάποιου μορφωτικού επιπέδου ή τις βρίσκουμε, το πιθανότερο ίσως, σε διάφορα κείμενα δοκιμιακά ή λογοτεχνικά. Αντίθετα, όποιος παρακολουθήσει - υποψιασμένος βέβαια ως προς το θέμα - συζητήσεις απλών ανθρώπων, όχι μόνο των πόλεων αλλά και των χωριών μας,
θα δοκιμάσει αλλεπάλληλες εκπλήξεις, ακούοντας να κυλούν στα χείλη τους σαν γάργαρο νερό παρόμοιες φράσεις, που μολονότι έρχονται από το απώτατο παρελθόν, εντούτοις διατηρούν ανέπαφη τη ζωντάνια και τη δύναμή τους.

Όσον αφορά στην προέλευσή τους:
1. Πολλές από αυτές τις φράσεις έλκουν την καταγωγή τους απευθείας από την αρχαία ελληνική: τύχη αγαθή, τι τέξεται η επιούσα, επί ξυρού ακμής, άνω ποταμών κ.ά. - γεγονός που γεννά πράγματι δικαιολογημένη απορία πώς μπόρεσαν οι φράσεις αυτές να επιβιώσουν από τότε έως σήμερα, διατρέχοντας τόσες εκατονταετίες, και μάλιστα πώς διατηρήθηκαν έτσι αναλλοίωτες και αειθαλείς στο στόμα των νεοελλήνων.
2. Οι περισσότερες από τις φράσεις αυτές ανάγουν την αφετηρία τους στην Αγία Γραφή, και ιδίως στην Καινή Διαθήκη, καθώς και στην Εκκλησιαστική Υμνογραφία - πράγμα που επιμαρτυρεί συνάμα και τη βαθιά επίδραση που άσκησε και εξακολουθεί να ασκεί η θρησκευτική παράδοση στη συνείδηση του λαού μας: αντί πινακίου φακής, επί ξύλου κρεμάμενος, μετά βαΐων και κλάδων, επί τον τύπον των ήλων κ.ά. Ειδικότερα οι ακολουθίες της Εκκλησίας, που αποτελούν αναντίρρητα, σε μερικές τουλάχιστον περιπτώσεις, και υψηλές μορφές λογοτεχνικότητας, επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό το χριστεπώνυμο πλήρωμα, που εύλογα απομνημονεύει και χρησιμοποιεί, σε πρόσφορες βέβαια περιστάσεις, φράσεις από διάφορα τροπάρια, αναγνώσματα και λειτουργικές ευχές: αντί του μάννα χολήν, χαίρε βάθος αμέτρητον, των παθών μου τον τάραχον κ.ά.
3. Μερικές αρχαϊστικές φράσεις αποτελούν, θα λέγαμε, «λόγιους ιδιωτισμούς» (δηλαδή η σημασία τους δεν προκύπτει από τον συνδυασμό των εννοιών των λέξεων που τις απαρτίζουν) - που με τη χαρακτηριστική διατύπωσή τους δημιουργούν έμφαση αφενός, και αφετέρου προσδίδουν στον λόγο ιδιάζουσα εκφραστικότητα: αβρόχοις ποσί, μέχρι κεραίας, επί τάπητος κ.ά.
4. Τέλος πολυάριθμες λόγιες εκφράσεις αποτελούν κατάλοιπα της καθαρεύουσας και γενικότερα της λόγιας γλωσσικής μας παράδοσης: επ' αυτοφώρω, εν ψυχρώ, διά θαλάσσης, τυφλοίς όμμασι, αιχμή δόρατος κ.ά., και χρησιμοποιούνται πολύ συχνά τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο, χαρίζοντάς του συντομία και ακρίβεια.

Η χρήση όλων αυτών των αρχαϊστικών φράσεων σε ποικίλα γλωσσικά και εξωγλωσσικά συμφραζόμενα της σύγχρονης λαλιάς δεν πρέπει να μας ανησυχεί ούτε να μας προβληματίζει ότι τάχα «απορρυθμίζουν» τη γραμματικοσυντακτική δομή του νεοελληνικού λόγου ή ότι, ακόμη χειρότερα, «μολύνουν» την καθαρότητα της δημοτικής. Δεν πρέπει να λησμονούμε άλλωστε ότι η γλώσσα μας είναι μια ιστορική γλώσσα με διαδρομή τεσσάρων χιλιάδων ετών, και δεν μπορεί καμιά από τις παλαιότερες μορφές της - πράγμα που συνιστά άλλωστε ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της - να σβήσει εντελώς από το στόμα ή την πένα αυτών που τη χρησιμοποιούν. Όλες τους θα διεκδικούν το μερίδιό τους, μεγάλο, μικρό ή ελάχιστο - όπως θα λέγαμε τα «είδωλα καμόντων» της ομηρικής Νέκυιας, που διεκδικούν κι αυτά μια «σταγόνα αίματος» στη ζωή - και στην προκειμένη περίπτωση, στην εκάστοτε ζωντανή γλωσσική πραγματικότητα.


Συστηματική καταγραφή, λεξικογραφική κατάταξη, σχολιασμό και έκδοση των φράσεων αυτών επιχειρήσαμε πρώτη φορά προ εικοσαετίας (Λεξικό αρχαίων, βυζαντινών και λόγιων φράσεων της Νέας Ελληνικής, εκδ. Gutenberg 1992) και ακολούθησαν έκτοτε άλλες τέσσερις επανεκδόσεις του λεξικού εκείνου σε ανανεωμένη και συμπληρωμένη μορφή (εκδ. Gutenberg 1994, 1996, 1998 και 2002). Φωτογραφική αναπαραγωγή της πέμπτης έκδοσης έγινε πρόσφατα από το κυριακάτικο «Βήμα», για να δοθεί ως προσφορά στους αναγνώστες του· και είχε μάλιστα σημαντική απήχηση.
 
[Γεράσιμος Μαρκαντωνάτος, διδάκτωρ Κλασικής Φιλολογίας-συγγραφέας, ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 24-02-2013]

Τρίτη, 19 Φεβρουαρίου 2013

Γλώσσες και γραμματικές στο μπλέντερ του παγκόσμιου χωριού: 2L8 για δάκρυα, Wtf, τεσπα…

«Η γλώσσα αποτελεί σημαντικότατο πολιτιστικό κεφάλαιο που όσοι το κατέχουν και το χειρίζονται καλά αναβαθμίζουν αυτομάτως το κύρος τους ανεξάρτητα κι από το περιεχόμενο των λόγων τους» (Μαρία Κακριδή-Φερράρι, καθηγήτρια κοινωνιογλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας) «Η ποιότητα της γλώσσας υποκρύπτει πλούσιο συναισθηματικό περιεχόμενο» (Simon Goldhill, καθηγητής ελληνικών στο Κέμπριτζ)

Στο παγκόσμιο «ανταλλακτήριο» αγαθών, γνώσης και τεχνολογίας, η γλωσσική παγκοσμιοποίηση υφίσταται ήδη. Αγγλικά, ισπανικά, πορτογαλικά, γαλλικά, ορίζουν ως κυρίαρχες γλώσσες «διεπαφής» την καθημερινή χρήση του γραπτού λόγου στη διαδικτυακή επικοινωνία. Την ίδια στιγμή, αυτή η επικοινωνία γίνεται ο καταλύτης για τη δημιουργία κοινωνιολέκτων (sociolect) που επιτυγχάνουν το φαινόμενο της γλωσσικής μεταβολής. Αυτό ενοχλεί πολλούς και τρομάζει κάποιους. Ίσως όχι χωρίς λόγο.

Αγγλικά των λαών (και του μέλλοντος): στη Βρετανία οι εκπαιδευτικοί μιλούν ήδη για προϊούσα παρακμή της αγγλικής γλώσσας, αποδίδοντας τη μέγιστη ευθύνη στις αναρτήσεις του Facebook και του Twitter! Ένας δημοφιλής μεταξύ της ιντερνετικής κοινότητας γραμματικός νεωτερισμός, το innit? (σύντμηση του isnt it?) προκαλεί την οργή τους. Μάλιστα σ’ ένα δημόσιο σχολείο στο Μάντσεστερ απαγορεύτηκε στους μαθητές να χρησιμοποιούν λέξεις της ιντερνετικής αργκό!

Προφανώς ξεχνούν οι βρετανοί εκπαιδευτικοί ότι γλώσσες αρχαιότερες της αγγλικής υπέστησαν την ίδια «δοκιμασία» με πολύ χειρότερα αποτελέσματα. Από τις 98 γλώσσες που μιλούσαν κάποτε οι αυτόχθονες Αμερικανοί στην Καλιφόρνια σήμερα επιβιώνουν λιγότερες από τις μισές, ενώ στην Αυστραλία οι 100 από τις 260 γλώσσες των Αβοριγίνων έχουν χαθεί οριστικά. Πάντως, τα ούτε αγγλικά θα βγουν αλώβητα από το μπλέντερ της παγκοσμιοποίησης…

«Η αγγλική θα έχει πρόβλημα στο μέλλον γιατί επηρεάζεται από τοπικά γλωσσικά ιδιώματα. Ήδη μιλάμε για αγγλική της Καραϊβικής, της Σιγκαπούρης, της Γκάνα κ.λπ.. Ενδεχομένως να έχουμε πολλές «αγγλικές» στο μέλλον», υπογραμμίζει ο καθηγητής Υπολογιστικής Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας, Γιώργος Μαρκόπουλος, μια θέση που συμμερίζεται και ο βρετανός συνάδελφός του David Crystal.

Πάντως στο Κέμπριτζ ο φοιτητικός θίασος του προβεβλημένου πανεπιστημίου εξακολουθεί να ανεβάζει την τραγωδία του Αισχύλου ΑΓΑΜΕΜΝΩΝ χρησιμοποιώντας το πρωτότυπο κείμενο, τηρώντας μια παράδοση που συνεχίζεται από το 1882! Ούτε και φέτος υπήρχαν υπότιτλοι πάνω από τη σκηνή, όχι βεβαίως επειδή όλοι καταλαβαίνουν αρχαία ελληνικά στο Κέμπριτζ, αλλά γιατί, όπως εξηγεί ο σκηνοθέτης καθηγητής Ελληνικών Simon Goldhill, «η ποιότητα της γλώσσας υποκρύπτει πλούσιο συναισθηματικό περιεχόμενο»

Και στα ελληνικά, η νεολαιίστικη γλώσσα «συνέρραψε» την ιταλική ρηματική κατάληξη are στις λέξεις freak και cool δημιουργώντας δυο σύγχρονες «ελληνικές» λέξεις με αγγλική ρίζα και ιταλική κατάληξη: «φρικάρω» και «κουλάρω»… Στον ιστότοπο savethewords.org δεκάδες ελληνικές λέξεις του λόγιου αγγλικού λεξιλογίου όπως oporopolist, philargyrist, theomeny αναζητούν «ανάδοχο» για να μη λησμονηθούν και στο ελληνικό http://www.slang.gr/   οι χρήστες καλούνται να καταχωρίσουν ορισμούς αδόκιμων όρων, αρκετούς με άκρως επίκαιρο περιεχόμενο π.χ. μιζεκλίκι= προκαταβολή μίζας!!!

Τι δείχνουν όλα αυτά; Ότι η γλώσσα δεν είναι στατική, αλλάζει όπως αλλάζει και το περιβάλλον μέσα στο οποίο χρησιμοποιείται, ενσωματώνοντας νέους κώδικες επικοινωνίας και έκφρασης.

CU later

Σύμφωνα με το βρετανό καθηγητή Γλωσσολογίας David Crystal, μόλις το 10% των μηνυμάτων που ανταλλάσσονται στο διαδίκτυο γράφεται σε πλήρη συντακτική μορφή! Το υπόλοιπο 90% είναι text speak, δηλαδή μια μορφή κειμένου που συνδυάζει συντμήσεις χωρίς φωνήεντα, ακρώνυμα και αριθμούς (π.χ. its 4U= it is for you). «Απ’ τη στιγμή που θα εμφανιστεί στο ίντερνετ μια αδόκιμη λέξη ή ένας αδόκιμος γραμματικός τύπος, διαδίδεται με ταχύτητα δασικής πυρκαγιάς» λέει χαρακτηριστικά ο βρετανός ακαδημαϊκός.

Αλλά αυτό δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, τουλάχιστον σε επίπεδο αλληλεπίδρασης. Έρευνες έχουν επιβεβαιώσει ότι οι άνθρωποι έχουν την τάση να «μιμούνται» τη γλωσσική «συμπεριφορά» των συνομιλητών τους. Τη δεκαετία του 1879, ο πρωτοπόρος αμερικανός γλωσσολόγος του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια William Labov, ερευνώντας τα γλωσσικά ιδιώματα της Νέας Υόρκης, διαπίστωσε ότι οι πωλήτριες στα μεγάλα πολυκαταστήματα της πόλης μιμούνταν ασυναίσθητα τον τρόπο ομιλίας των πελατών τους. Μάλιστα, όσο υψηλότερη ήταν η κοινωνική θέση των πελατών, τόσο εντονότερα παρουσιαζόταν το φαινόμενο! Η δυσαρέσκεια για τη γλωσσική μεταβολή υποκρύπτει σε μεγάλο βαθμό ταξική προκατάληψη ή ταξικό σνομπισμό, σημειώνουν οι γλωσσολόγοι. Αυτό εξηγεί και την προκατάληψη μιας μεγάλης μερίδας ανθρώπων για τις κοινωνιολέκτους του διαδικτύου. «Η γλώσσα μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς ταξικού διαχωρισμού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο γαλλισμός –μια φορά κι έναν καιρό- των κυριών πέριξ της πλατείας Κολωνακίου» μας υπενθυμίζει ο κ. Μαρκόπουλος. 

«Βραζιλιάνοι» Πορτογάλοι: η γλωσσική μεταβολή δεν είναι αποκλειστικά φαινόμενο της εποχής μας

Οι γλώσσες δεν επηρεάζονται φυσικά μόνον από το Facebook και το Twitter. Αλλάζουν ή πεθαίνουν ανάλογα με τις συνθήκες στο παγκόσμιο στερέωμα. Ο William Caxton, άγγλος διπλωμάτης και συγγραφέας του 15ου αιώνα, αναφέρεται στο περιστατικό ενός άγγλου καπετάνιου της εποχής του που ζητώντας ν’ αγοράσει κρέας (mete and eggs) και αυγά στο Λονδίνο έδωσε την εντύπωση ότι ήταν Γάλλος… Η παρεξήγηση οφειλόταν στην καινούργια σκανδιναβική λέξη για τα αβγά (eggys) που είχαν υιοθετήσει οι ναυτικοί «εγκαταλείποντας» την ταυτόσημη eyren της παλιάς αγγλικής. Το περιστατικό αυτό δείχνει ότι η γλωσσική μεταβολή δεν είναι αποκλειστικό φαινόμενο της εποχής μας.

Τον Μάιο του 2008, το πορτογαλικό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της υιοθέτησης του βραζιλιάνικου ιδιώματος των πορτογαλικών ως επίσημης γλώσσας της χώρας σε μια ιστορική γλωσσική μεταρρύθμιση που θεωρήθηκε μειωτική για το εθνικό γόητρο. Βραζιλιάνικα πορτογαλικά μιλούν σήμερα το 80% των περίπου 230 εκατομμυρίων ομιλητών της πορτογαλικής στον κόσμο. Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, τρία «νέα» σύμφωνα εισήχθηκαν στο αλφάβητο των «ευρωπαϊκών» πορτογαλικών (K, w, y) ενώ οι παύλες –σύνδεσμοι και τα «άφωνα» σύμφωνα καταργήθηκαν. Η Βραζιλία είναι σήμερα η Πέμπτη πολυπληθέστερη χώρα στον κόσμο, πολύ σημαντικότερη οικονομικά και στρατηγικά από την Πορτογαλία κι αυτό «ισοπέδωσε» το πορτογαλικό… «εθνικό γόητρο».

Μάθε, παιδί μου, κινέζικα

Σήμερα μιλάμε ήδη για γλωσσική παγκοσμιοποίηση, καθώς έχουμε 8 γλώσσες με πληθυσμό 100 εκατομμύρια η καθεμία, λέει ο γλωσσολόγος κ. Μαρκόπουλος. Η μανδαρινή (στην Κίνα), η ισπανική, η αγγλική, η μπεγκάλι και η χίντι (στην Ινδία) η πορτογαλική, η ρωσική και η ιαπωνική αθροίζουν όλες μαζί 2,4 δις. ομιλητές. Το ένα τέταρτο των γλωσσών του πλανήτη ομιλούνται από πληθυσμούς κάτω των χιλίων ανθρώπων ενώ οι μισές γλώσσες παγκοσμίως έχουν λιγότερους από 10.000 ομιλητές.

Από τα μέσα του 19ου αιώνα, η θεωρία του Δαρβίνου για την εξέλιξη των ειδών δημιούργησε την πεποίθηση ότι οι γλώσσες που επιβιώνουν είναι ανώτερες απ’ όσες πεθαίνουν. Αλλά αυτό είναι λάθος, υποστηρίζουν οι γλωσσολόγοι. Τα αγγλικά είναι σήμερα τόσο διαδεδομένα –όπως συνέβαινε κάποτε με τα λατινικά- για λόγους καθαρά ιστορικής σύμπτωσης και όχι λόγω κάποιας φυσικής «ανωτερότητας». Τα αγγλικά δεν έχουν κλίσεις, κι αυτό εκφράζει το πνεύμα της εποχής.

Όμως είναι πολύ πιθανό, τη θέση των αγγλικών να πάρουν σύντομα τα κινέζικα, καθώς η Κίνα επεκτείνεται οικονομικά στον πλανήτη. Όπως λέει με νόημα ο καθηγητής Μαρκόπουλος, «σε λίγο καιρό και οι Έλληνες θα αναγκαστούν να μάθουν κινέζικα, αν συνεχιστεί με αυτό το ρυθμό η κινέζικη οικονομική επέκταση στη χώρα μας».

[ΠΗΓΗ: Νίκος Κυριακίδης, Έψιλον Κυριακάτικης ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 17-02-2013]

Τα Μαθηματικά που ονειρευόμαστε

Η φαντασία στην Παιδεία μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα και κυρίως εκεί που πέφτουν… κορμιά στην τάξη, δηλαδή στη λύση προβλημάτων και εξισώσεων και στις γραφικές απεικονίσεις τους
 
Κάποιος που έχει αρχίσει μια από εκείνες τις αυστηρές δίαιτες γιατί πρόλαβε ήδη να τα… φάει όλα στη διάρκεια των εορτών αγοράζει σε τιμή ευκαιρίας τρεις χοντρές φέτες ζαμπόν γαλοπούλας που ζυγίζουν όλες μαζί 1/3 του μισού κιλού. Η αυστηρή διατροφολόγος όμως του επιτρέπει να τρώει μέσα στην ημέρα 1/4 του μισού κιλού. Πόσες φέτες λοιπόν από την ποσότητα που αγόρασε επιτρέπεται να φάει για να μην καταπατήσει από την πρώτη ημέρα τη δίαιτά του; Αν στην κάβα του έχει ένα βαρελάκι με κρασί και δύο δοχεία, ένα των 5 λίτρων και ένα των 3 λίτρων, με ποιους συνδυασμούς θα γεμίσει εντελώς μια νταμιτζάνα των 4 λίτρων; Και αν το ίδιο βράδυ ήλθαν στο σπίτι 5 φίλοι του, παράγγειλε μια πίτσα που κόπηκε στα πέντε, πήραν οι τρεις από ένα κομμάτι και τότε καταφθάνουν απρόσκλητοι άλλοι δύο, τότε τι κάνει;

Τα πρόσωπα από μια έκθεση
Μέσα στη χρονιά που τελειώνει, στο Παρίσι, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εκθέσεις ήταν αυτή με τον τίτλο «Mathematics: Α beautiful elsewhere». Δηλαδή, τα Μαθηματικά σαν ένα όμορφο αλλού, και εκεί εκτέθηκαν έργα τέχνης που ως πηγή έμπνευσης οι δημιουργοί τους είχαν κάτι από τον ατελείωτο κόσμο των Μαθηματικών. Εξισώσεις, μέθοδοι σκέψης, σχήματα από τις δύο και τις τρεις διαστάσεις. Ερευνητές που είχαν τα Μαθηματικά ως εργαλείο δουλειάς και μέσο για να κερδίζουν τον επιούσιο, όπως ο βραβευμένος με το Abel Prize του 2009, ο ρωσικής καταγωγής γεωμέτρης Μίσα Γκρόμοφ, ο γάλλος αστροφυσικός Μισέλ Κασέ, ο διευθυντής έρευνας του CNRS Ζαν-Πιερ Μπουργκινιόν, ο Μπρους Αλμπερτ, ανθρωπολόγος, μελετητής των Ινδιάνων Yanomami του Αμαζονίου, κάθησαν μέσα σε δύο χρόνια αρκετές φορές στο ίδιο τραπέζι με καλλιτέχνες όπως ο ιάπωνας διάσημος σκηνοθέτης Τακέσι Κιτάνο, η ποιήτρια και μουσικός Πάτι Σμιθ, ο φωτογράφος Χιρόσι Σουγκιμότο, ο ζωγράφος, μουσικός και βραβευμένος στις Κάννες το 1990 αμερικανός σκηνοθέτης Ντέιβιντ Λιντς.

Ένας Σαμάνος μάλιστα της φυλής των Yanomami, όταν είδε στην οθόνη του υπολογιστή την απεικόνιση κάποιων εξισώσεων, ρώτησε με αφέλεια τον χειριστή: «Ονειρεύεσαι αρκετά; Από τι να είναι φτιαγμένα τα όνειρά σου;». Τα αποτελέσματα αυτής της συνεργασίας δεν ήταν μόνο τα έργα που προέκυψαν και τα οποία απόλαυσαν οι επισκέπτες της έκθεσης. Ήταν και η άποψη που προσπάθησαν να περάσουν. Ότι τα Μαθηματικά δεν είναι ένα υλικό άξιο να διακινείται μόνο από τα μέλη μιας κλειστής και προικισμένης αδελφότητας (σήμερα η κοινότητα των μαθηματικών υπολογίζεται ότι ανέρχεται στις 100.000 περίπου, όταν π.χ. αυτή των βιολόγων ξεπερνά τα 2 εκατομμύρια). Δεν πρέπει λοιπόν οι άλλοι απ' έξω να ακούν «Μαθηματικά» και να το βάζουν στα πόδια, κυνηγημένοι από τραυματικές εμπειρίες που είχαν όσο ήταν «κλεισμένοι» στα τείχη μιας αυστηρής και άτεγκτης σχολικής εκπαίδευσης.

Παλιά Μαθηματικά με νέα κόλπα
Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η προσπάθεια εδώ και περίπου πέντε χρόνια στη Βρετανία για βελτίωση της διδασκαλίας των Μαθηματικών στα σχολεία της μέσης εκπαίδευσης. Οι άνθρωποι εκεί τρομοκρατήθηκαν από το ότι στις γνωστές διεθνείς εξετάσεις όπου αξιολογούνται οι επιδόσεις πολλών κρατών στο μάθημα αυτό το Ηνωμένο Βασίλειο από την 8η θέση που κατείχε το 2000 είχε πέσει στην 24η το 2007. Αυτό το αποτέλεσμα συνδυάστηκε με την πρόβλεψη για 20 εκατομμύρια μελλοντικές θέσεις εργασίας, αλλά για ποιους; Για ανθρώπους ικανούς να λύνουν προβλήματα και υπάρχει η εκτίμηση ότι με την υπάρχουσα κατάσταση μόνο το 20% αυτών των θέσεων θα είναι δυνατόν να πληρωθούν από ανθρώπους με τα απαιτούμενα προσόντα!

Στις Ηνωμένες Πολιτείες σχετική έρευνα από τους Forman και Steen αναφέρει ότι ακόμη και στον Τύπο όσοι γράφουν αναφέρονται συνεχώς σε ισοζύγια πληρωμών, πιθανότητες αλλαγής του καιρού, παγκόσμια υπερθέρμανση, πληθωρισμό, αλλά και οι σχετικές παρουσιάσεις βασίζονται σε γραφήματα, «πίτες», γραφικές παραστάσεις. Εκεί επίσης, από το 2001, γίνεται λόγος για τη δεξιότητα στα Μαθηματικά ως ακόμη ένα «πολιτικό δικαίωμα» (Moses and Cobb, «Radical Equations: Math, Literacy and Civil Rights»). Ίσως και γιατί οι αμερικανοί εκπαιδευτικοί τρομοκρατήθηκαν όταν έθεσαν το ερώτημα πόσα λεωφορεία των 50 θέσεων χρειάζονται για να μεταφέρουν 1.123 στρατιώτες και πήραν στις περισσότερες των περιπτώσεων την απάντηση (της διαίρεσης 1.123/50=) 22.46, αντί για τη ρεαλιστική: 23 λεωφορεία. Έχει όμως αρχίσει να γίνεται σε αυτές τις χώρες δουλειά. Αντίθετα από εμάς που αφήσαμε στη μέση μια προσπάθεια με υπολογιστικές μηχανές στην τάξη, χωρίς καμία σκέψη συλλογικής εργασίας την ώρα των Μαθηματικών και με εξοστρακισμό της Γεωμετρίας, εκείνοι έφθασαν στο σημείο να «βλέπουν» οι μαθητές τους τις εξισώσεις χρησιμοποιώντας τουβλάκια ή ξύλινους κύβους , ενώ απορρίπτουν προβλήματα του τύπου «ένας εργάτης τελειώνει ένα έργο σε πέντε ώρες και ένας άλλος σε 6, πόσο θα προχωρήσουν αν εργαστούν μαζί δύο ώρες», θεωρώντας ότι στη ζωή αλλάζουν οι συνθήκες στις δύο περιπτώσεις.

Επίσης κάνουν προσπάθειες να μην αποκλείονται οι γυναίκες από τα Μαθηματικά, ενώ στην τάξη προτρέπουν τους μαθητές όταν έχουν τελειώσει και βρει τη λύση να το δείχνουν υψώνοντας διακριτικά τον αντίχειρα και όχι να σηκώνουν προκλητικά το χέρι για να μην αισθάνονται μειονεκτικά απέναντί τους οι πιο αργοί από τους συμμαθητές τους. Η αγγλίδα καθηγήτρια της Διδακτικής των Μαθηματικών Jo Boaler στο βιβλίο της «The Elephant in the Classroom» περιγράφει τις προσπάθειες των τελευταίων χρόνων μέσα στην τάξη από μια μερίδα εκπαιδευτικών που κατάλαβαν ότι τα Μαθηματικά όπως διδάσκονται δημιουργούν όλο και μεγαλύτερους αποκλεισμούς.

Οι... λύσεις
Τα προβλήματα που έχουν να κάνουν με τις φέτες της γαλοπούλας και το κρασί δόθηκαν από καθηγητές των Μαθηματικών σε γονείς των οποίων τα παιδιά φοιτούσαν στο σχολείο, αλλά και στα ίδια τα παιδιά. Οι περισσότεροι γονείς αδυνατούσαν να βρουν τις λύσεις ή έκαναν το συνηθισμένο λάθος να πολλαπλασιάζουν, για παράδειγμα, το 1/3 με το 1/4 και δεν μπορούσαν να σκεφθούν ότι το νήμα ξετυλίγεται σωστά γεμίζοντας πρώτα το πεντόλιτρο και αδειάζοντας από αυτό τα 3 λίτρα στο μικρότερο δοχείο. Επιστρέφουμε τα 3 στο βαρέλι και αδειάζουμε τα 2 που έχουν μείνει στο τρίλιτρο, μετά μένουν πια δύο κινήσεις. Τα παιδιά τους όμως, ύστερα από τη σχετική δουλειά που είχε γίνει στην τάξη, τα κατάφερναν καλύτερα. Και όχι απαραιτήτως με πράξεις. Ένας της πέμπτης τάξης, στο πλαίσιο αυτού που λέμε «αριθμητική χωρίς πράξεις», βρήκε ότι 9 φέτες αντιστοιχούσαν στο μισό κιλό, ζωγράφισε λοιπόν εννέα μικρούς κύκλους (όσες και οι φέτες αυτές) μέσα σε ένα τετράγωνο 3Χ3 και χώρισε την εικόνα με ένα σταυρό στα τέσσερα. Και ήταν σαν να τους έλεγε «διαλέξτε τώρα λοιπόν το 1/4 που θέλετε»! Οσο για το πρόβλημα της πίτσας, τα Μαθηματικά της ζωής ακριβώς όπως και με το λεωφορείο δεν ασχολούνται με τα ψίχουλα, αλλά λένε ότι… παραγγέλνουμε άλλη μία ολόκληρη πίτσα για να είναι οι πάντες χορτάτοι. Χρειαζόμαστε λοιπόν επειγόντως να ξεφύγουμε από τη μηχανική και ευρετική διδασκαλία των Μαθηματικών στα παιδιά που τελικά μπορεί, αντί να τους κάνει καλό, αντί να τα εκπαιδεύει έστω, φθάνει στο σημείο ακόμη και να τα τραυματίσει, χωρίς φυσικά το παραμικρό όφελος.




Ταυτότητες, αλλιώς!
Η με διασκεδαστικό τρόπο απόδειξη ταυτοτήτων χωρίς πολύπλοκους υπολογισμούς φαίνεται καλά στο παρακάτω παράδειγμα: το άθροισμα (1+2+3+4+5+6+7+8)2 είναι ίσο με το άθροισμα των κύβων των αριθμών αυτών. Φτιάχνεις πρώτα ένα τετράγωνο με πλευρά 36, όσο το άθροισμά τους. Μέσα κατασκευάζουμε ένα τετράγωνο με πλευρά ίση με 1 μονάδα. Δύο τετράγωνα με πλευρά ίση με δυο μονάδες και ούτω καθ’ εξής. Για το 2, το 4, το 6, το 8 υπάρχει μια μικρή επικάλυψη, που συμπληρώνει όμως ακριβώς τα κενά (με λευκό χρώμα). Ετσι σκεπάζεται όλη η επιφάνεια. Ισχύει ότι έχουμε 1Χ12 = 13, 2Χ22 = 23 κ.λπ., άρα το άθροισμά τους δίνει το δεύτερο μέλος της ταυτότητας!

[ΠΗΓΗ: Γαλδατάς Άλκης – ΤΟ ΒΗΜΑ science ]

Σάββατο, 16 Φεβρουαρίου 2013

Τι είδους παιδιά παράγουν τα σχολεία;

Τα παιδιά, όντως, σήμερα ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΙ, τα παιδιά συσσωρεύονται στην έξοδο της βιομηχανίας της Μέσης Εκπαίδευσης, όπως ας πούμε τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων ή οι φριτέζες.

Αξίζει να σταθούμε σε μια από κείνες τις ανάγλυφες περιπτώσεις αθέλητης ειλικρίνειας, όταν η γλώσσα, εν αγνοία της, ομολογεί κατ' ουσίαν αυτό για το οποίο η ίδια ρωτάει. Κάτι που συνέβη στη συζήτηση της περασμένης Δευτέρας, στο Mega, την αφιερωμένη στην εξέλιξη του φαινομένου της τρομοκρατίας με τον κάπως σπαραξικάρδιο τίτλο: «Γιατί τα παιδιά παίρνουν τα Καλάσνικοφ», όταν ο Γιάννης Πρετεντέρης αναρωτήθηκε σχετικά με την ευθύνη του εκπαιδευτικού συστήματος, εκστομίζοντας τη φράση: «Τι [είδους] παιδιά παράγουν τα σχολεία;».

Το ότι κανένας δεν παρατήρησε το κραυγαλέο υπονοούμενο της διατύπωσης αυτής ασφαλώς οφείλεται στην κώφωση που μαστίζει όλους μας, καθώς έχουμε εξοικειωθεί σχεδόν απόλυτα με την αλλοτρίωση της εκσυγχρονιστικής ρητορικής των τελευταίων είκοσι χρόνων τύπου Διαμαντοπούλου και Γ. Παπανδρέου, του οποίου άλλωστε το αγωνιώδες μέλημα, ως προς τους μαθητές, ήταν η απόκτηση iPad. Έτσι, αν και δεν υπήρξε συνέχεια, εφόσον οι θέσεις των καλεσμένων ήταν υπερβολικά αποσπασματικές και ετερόκλητες για να προκύψει κάποιας μορφής σύνθεση συμπερασμάτων, η απάντηση είχε ήδη δοθεί απ' τον οικοδεσπότη της εκπομπής, ανεπίγνωστα, αλλά εκατό τοις εκατό διαφωτιστικά: τα παιδιά, όντως, σήμερα ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΙ, τα παιδιά συσσωρεύονται στην έξοδο της βιομηχανίας της Μέσης Εκπαίδευσης, όπως ας πούμε τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων ή οι φριτέζες. Φανταστείτε την εντύπωση που θα προκαλούσε η διαπίστωση ότι «τα σχολεία ΠΑΡΑΓΟΥΝ παιδιά» πριν από 30 ή 40 χρόνια!

Το γεγονός ότι τα παιδιά, ενδεχομένως, αντιστέκονται στη διάχυτη αίσθηση ότι αποτελούν προϊόντα, δηλαδή πανομοιότυπες ατομικές μονάδες εφοδιασμένες με προγράμματα αποστήθισης ασύνδετων μεταξύ τους πληροφοριών, στων οποίων τη διαχείριση εκπαιδεύονται όπως στην εκμάθηση των σημάτων της Τροχαίας, αυτό φυσικά δεν θίγεται στα πάνελ, διότι μια τέτοια συζήτηση θα μπορούσε να εκληφθεί σαν χειρονομία αμφισβήτησης ολόκληρου του συστήματος, οπότε οι αρμόδιοι θα δυσκολεύονταν να λογοδοτήσουν στην πελατεία τους, υπέρ της οποίας το ίδιο εκείνο σύστημα λειτουργεί σαν πλυντήριο ενοχών.

Εξηγείται επομένως το γιατί είναι κυρίως τα παιδιά της ανώτερης μεσαίας τάξης, παιδιά στελεχών και διανοουμένων, που εξεγείρονται στην ιδέα ότι η γενιά τους ακολουθεί την αλυσίδα παραγωγής καθ' οδόν προς την απόκτηση πανεπιστημιακού πτυχίου εν είδει πιστοποιητικού για προϊόν στο ράφι. Ακόμη και η Πόπη Διαμαντάκου, οξυδερκής συνάδελφος, παρασύρθηκε να απορρίψει στα γρήγορα τη θεωρία περί παιδιών των βορείων προαστίων με το αιτιολογικό ότι «πρόκειται για στερεότυπο». Της διαφεύγει πιστεύω ότι, στην πραγματική ζωή, οκτώ στα δέκα στερεότυπα αληθεύουν. Στερεότυπο μεν, αλλά δεν παύει να είναι σωστό

[ΠΗΓΗ: Ευγένιος Αρανίτσης, Είσοδος Υπηρεσίας, στήλη στη Σαββατιάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 16-02-2013]

Πέμπτη, 14 Φεβρουαρίου 2013

Δημοκρατία στα χρόνια της «χολέρας»

Βαδίζουμε σε επικίνδυνα μονοπάτια. Πλέουμε σε αχαρτογράφητα νερά, που λένε και οι οικονομολόγοι, όταν τα δεδομένα και οι προβλέψεις τους αποδεικνύονται «λάθος».

Εδώ και τρία χρόνια το χρεοκοπημένο, μαζί με την οικονομία, πολιτικό σύστημα επιχειρεί με απίθανες ακροβασίες να αποφύγει το μοιραίο. Μάταιη προσπάθεια, αλλά με πολύ μεγάλο κόστος για το σύνολο σχεδόν της ελληνικής κοινωνίας.

Τι έχει συμβεί λοιπόν στα χρόνια της «ελληνικής χολέρας»; Ανατροπές στο παραδοσιακό πολιτικό σκηνικό, ένα κράτος «έκτακτης ανάγκης», ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα υπό αναστολή, ανάδυση των εγκληματικών συμμοριών του νεοναζισμού από το σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας, πλήρης αδυναμία της Αριστεράς να παρέμβει αποφασιστικά στη συγκυρία, συνθέτουν το οριστικό τέλος της εποχής της Μεταπολίτευσης. Πρόκειται για ένα τέλος που πιστοποιεί την αναξιοπιστία του παλαιού πολιτικού κόσμου στη διαχείριση των κοινών. Είναι ωστόσο μια εξέλιξη αναμενόμενη, το αποτέλεσμα της πιο άγριας εκδοχής της νεοφιλελεύθερης οικονομικής προσαρμογής που έγινε ποτέ σε ευρωπαϊκή χώρα.

Οι έως σήμερα βασικοί παίκτες του δικομματισμού (ΠΑΣΟΚ και Ν.Δ.) δυσκολεύονται να υπάρξουν αυτόνομα. Χρειάζονται ενίσχυση (ΔΗΜΑΡ) για να αποκτήσουν κυβερνησιμότητα. Ο ένας -και ισχυρότερος, ίσως- πόλος του μεταπολιτευτικού καθεστωτισμού, το ΠΑΣΟΚ, παλεύει ανάμεσα στην εκλογική επιβίωση και την πολιτική ανυποληψία.

Ο άλλος βασικός πόλος (η Ν.Δ.) επιβίωσε προσωρινά, χάρη, κυρίως, σε εκλογικά διλήμματα, αλλά βαδίζει σε κινούμενη άμμο. Η κοινωνική βάση της ασφυκτιά, όπως η πλειοψηφία του ελληνικού λαού. Όμως η ηγεσία της και ιδίως το στενό επιτελείο του Α. Σαμαρά ποντάρει στη γενικευμένη ανασφάλεια και αξιοποιεί τα συντηρητικά αντανακλαστικά της λαϊκής βάσης. Το δυστύχημα για τη δημοκρατία είναι ότι με τον τρόπο αυτό ο πρωθυπουργός και οι «κολλητοί» του φέρνουν στο πολιτικό προσκήνιο τα πιο αποκρουστικά στοιχεία της ακροδεξιάς ατζέντας.

Αντιμεταναστευτική ρητορική, κατασταλτική πρακτική, ρατσιστική συμπεριφορά είναι οι συνήθεις μέθοδοι που ενισχύουν το αστυνομικό κράτος. Η επιβολή του «νόμου και της τάξης» γίνεται έτσι η κεντρική στρατηγική επιλογή του νεοδεξιού πολιτικού σχεδίου. Αυτό γίνεται και για ιδεολογικοπολιτικούς λόγους (ανασυγκρότηση της μεγάλης κεντροδεξιάς παράταξης) και για εκλογικούς λόγους (συμπίεση της ανόδου της Χρυσής Αυγής) και για πρακτικούς λόγους (ενίσχυση των κατασταλτικών μηχανισμών του κράτους μπροστά στη διογκούμενη κοινωνική εξαθλίωση).

Και μέσα σε όλα αυτά, η απούσα Αριστερά ομφαλοσκοπεί και ανταγωνίζεται σε μία αδιέξοδη διαδικασία, με έπαθλο την ιδεολογική καθαρότητα και την περιφρούρηση των συνοικιακών καταστημάτων της. Ακόμη και ο ΣΥΡΙΖΑ δείχνει ότι αδυνατεί να κατανοήσει τη δυναμική των πραγμάτων. Συμπεριφέρεται περισσότερο ως μέρος του παλαιού καθεστωτικού προβλήματος και λιγότερο ως πρόταση υπέρβασής του.

Γιατί, δεν εξηγείται αλλιώς η στάση των στελεχών του, τα οποία αντί να απαντούν στα καυτά αιτήματα της εποχής, απαντούν στα ερωτήματα και την ατζέντα που τους θέτει το μέγαρο Μαξίμου.

Μια πρόταση εξουσίας απευθύνεται πάντα στο σύνολο της κοινωνίας. Επιλύει πρωτίστως το ζήτημα της πολιτικής ηγεμονίας, όχι τα προβλήματα εσωκομματικής ισορροπίας.

Η ανυπαρξία μιας μεγάλης και αξιόπιστης Κεντροαριστεράς ενισχύει το δημοκρατικό έλλειμμα της χώρας, εντείνοντας την πολιτική ανισορροπία. Η απουσία της εμποδίζει τις αναγκαίες συγκλίσεις. Τα σημερινά κόμματα που διεκδικούν το χώρο δείχνουν ανίκανα να διεκδικήσουν πολιτική αυτονομία και αναζητούν ρόλο και λόγο ύπαρξης στην αγκαλιά της νεοδεξιάς.

Ηδημοκρατία είναι δύσκολη υπόθεση σήμερα στην Ελλάδα του Μνημονίου. Το δείχνει η «αυτοκρατορική» λειτουργία της κυβέρνησης, η οποία ενεργεί ως task force διαχείρισης κρίσεων παρά ως επιτελικό πολιτικό όργανο που σχεδιάζει και παίρνει αποφάσεις συνολικά για τη χώρα. Στο αυταρχικό κράτος που δημιουργεί το νεοδεξιό επιτελείο του Μαξίμου, υπό την ανοχή των δύο κυβερνητικών εταίρων, όλα έχουν τεθεί υπό αμφισβήτηση. Στη νέα εποχή που σχεδιάζουν, η νομιμότητα ταυτίζεται απόλυτα με τα συμφέροντα της εξουσίας, τα δημοκρατικά δικαιώματα είναι πολυτέλεια και εφαρμόζονται αλά καρτ, ο κ. Δένδιας μπορεί να είναι ταυτόχρονα και αστυνόμος και δικαστής και αυτόκλητος τιμωρός

[ΠΗΓΗ: Χρήστος Ζέρβας, Κυριακάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 10 Φεβρουαρίου 2013]

Δευτέρα, 11 Φεβρουαρίου 2013

Κεραυνός εν αιθρία τα φαινόμενα «τρομοκρατίας» σε μια κοινωνία που μας σκοτώνει κάθε μέρα;

Από ποια πλευρά εκπορεύεται η βία; Ποιος τρομοκρατεί περισσότερο την κοινωνία; Οι πράξεις των τεσσάρων συλληφθέντων διαπνέονται μόνο από την τυφλή βία και το μηδενισμό; Ή μήπως είναι η αναμενόμενη αντίδραση μιας γενιάς που έζησε τον Δεκέμβρη του 2008 και στέκεται απέναντι σε ένα κράτος που επί δεκαετίες υπηρέτησε τη φαυλότητα και τη διαφθορά.

Ο Σεραφείμ Ι. Σεφεριάδης, επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Life Mem-ber στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, και ο Γρηγόρης Λάζος, καθηγητής Εγκληματολογίας στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου, εξηγούν τα πώς και τα γιατί.

«Το μείζον, από το οποίο πρέπει να ξεκινήσει κανείς τη συζήτηση, είναι η τρομακτική βία της εξουσίας, μια βία που ολοένα και περισσότεροι πολίτες βιώνουν πλέον καθημερινά. Δεν πρέπει στιγμή αυτό να διαφύγει την προσοχή μας: αντιμετωπίζουμε μια αδίστακτη (και απίστευτα κυνική) επίθεση ενάντια στην κοινωνία με στόχο την καταλήστευσή της, συνδυαστικά με ένα γιγάντιο εγχείρημα βίαιης καταστολής των αναπόφευκτων αντιδράσεών της. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο της παντοιοτρόπως συρρικνούμενης νομιμότητας είναι που ανακύπτουν οι έκνομες πράξεις της τελευταίας περιόδου», εξηγεί ο κ. Σεφεριάδης.

«Αυτά τα παιδιά βλέπουν μέσα σε ένα καθεστώς οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής βίας. Και, δυστυχώς, έχουμε την υποκρισία να δηλώνουμε ότι η συμπεριφορά τους είναι κεραυνός εν αιθρία για όλους μας», υποστηρίζει ο κ. Λάζος.

Κατά την άποψή του, ακόμη και οι συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις που καταδίκασαν τις πράξεις αυτές διακατέχονται από υποκρισία: «Στην πραγματικότητα, πιο πολύ φοβούνται τον Στουρνάρα παρά αυτούς τους τέσσερις. Δεν υπάρχει κανείς που να πιστεύει ότι θα τον σκοτώσουν τα παιδιά αυτά. Αλλά όλοι μας ως ανώτεροι, προβληματισμένοι και σώφρονες δεν θέλουμε να το παραδεχτούμε. Δεν ξέρουν, δεν ξέρουμε, μήπως, ότι ζούμε σε μια κοινωνία που μας σκοτώνει κάθε μέρα. Από όλους τους πόρους της ζωής μας μπαίνει η βία».
Ο Δεκέμβρης

Ο κ. Σεφεριάδης υποστηρίζει ότι οι έκνομες πράξεις της τελευταίας περιόδου είναι μια διαδικασία με μακρά πορεία και μνήμη. «Ας μην ξεχνούμε», σημειώνει, «πως ένας εκ των συλληφθέντων βίωσε εκ του συστάδην τη δολοφονία του έφηβου φίλου του από τον ειδικό φρουρό τον Δεκέμβρη του 2008.

«Τότε», συνεχίζει, «είχε υποστηριχθεί, μέσα στην ένταση της έκρηξης, ότι ο Δεκέμβρης ήταν άλογος και καταστρεπτικός... χωρίς αιτήματα. Λίγοι κατάλαβαν ότι "αίτημα" ήταν -ακριβώς- η άρνηση συμβιβασμού, η συνολική και ασυμφιλίωτη απόρριψη της φαύλης κανονικότητας των απευθείας αναθέσεων σε μεγαλοεργολάβους, των εξακολουθητικά ανεξιχνίαστων σκανδάλων, του έωλου καταναλωτισμού της αποχαύνωσης με τη συνέργεια του ηγετικού πολιτικού προσωπικού και των ΜΜΕ, καθώς και η καταγγελία της δειλής ανεπάρκειας όσων διατείνονταν ότι ασκούσαν κριτική και έλεγχο μέσα από την ασφάλεια των γραφειοκρατικών τους ρόλων.

»Θα ήταν όμως λάθος να θεωρήσουμε ότι ο Δεκέμβρης εξέθρεψε μόνο βίαιη σύγκρουση. Στη μήτρα του, ενδεχομένως και μέσα από τη συνειδητοποίηση των ορίων του, διαμορφώθηκαν όροι για ένα νέο ριζοσπαστισμό, που μέσα από τις μαζικές συλλογικές δράσεις της μνημονιακής περιόδου, τα διάφορα κινήματα και την εμπειρία των πλατειών άλλαξε (και εξακολουθεί να αλλάζει) το πολιτικό σκηνικό. Γι' αυτό, άλλωστε, και ο Δεκέμβρης εξακολουθεί να τρομάζει», καταλήγει.

[ΠΗΓΗ: Ντίνα Καράτζιου, Κυριακάτικη ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 10-02-2013]

Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου 2013

Γιατί δεν κάθεσαι ήσυχος; Εσύ θα βγάλεις το φίδι από την τρύπα;

Ο λίγος κόσμος, κοινή διαπίστωση. Θα προσθέσω όμως μια φράση του Νίκου Γκάτσου: "Η Ελλάδα πορεύεται μέσα από τις εξαιρέσεις". Και μια υποψία ότι εκτός από τα γνωστά ΜΜΕ, που επιθυμούν τον πολίτη του καναπέ, ίσως και και το Διαδίκτυο να μας βολεύει με το να γίνεται ένα άλλοθι για εκτόνωση χωρίς συμμετοχή στην πράξη... Δεν ξέρω, το σκέφτομαι. Και πώς να αλλάξει σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, νοοτροπία χρόνων, μην πω και αιώνων σε συνέχεια του "Γιατί δεν κάθεσαι στ' αυγά σου;" ερχόταν και το άλλο: "Εσύ θα βγάλεις το φίδι από την τρύπα;" Το φίδι πάντως έγινε...πύθωνας, δεν φτάνει ούτε ένας, ούτε λίγοι, χρειαζόμαστε όλοι...Και πάντα κάθε αρχή είναι δύσκολη.

Η μάνα μου, στην εφηβεία όταν αντιλαμβάνονταν ότι πήγαινα κάπου που η ίδια θεωρούσε ότι ήταν επικίνδυνο μου έλεγε πάντα την ίδια ατάκα: «Γιατί δεν κάθεσαι στα αυγά σου; Τι θες και μπλέκεις;».

Θεωρώ ότι για πολλά χρόνια, πάρα πολλοί άνθρωποι καθίσαμε στα αυγά μας, ήσυχοι και σιωπηλοί. Παίξαμε συνωμοτικά ένα παιχνίδι συναίνεσης σε όσα εγκληματικά συνέβαιναν πίσω από την πλάτη μας και καθόριζαν τις ζωές μας.

Μπορεί από βόλεμα, μπορεί από αηδία για τα κόμματα και τον τρόπο που η Πολιτική έπαιζε το παιχνίδι της, μπορεί από φόβο, περιορίσαμε τις ιδέες μας, τα όνειρα μας, τη συμμετοχή μας στα κοινά. Τις πρωτοβουλίες μας. Μαζευτήκαμε στο καβούκι μας. Γεμίσαμε τις καφετέριες, καθίσαμε μπροστά στις τηλεοράσεις και τον υπολογιστή, αρνηθήκαμε να ξεσηκώσουμε τους γύρω μας.

Εμένα αυτή η αδράνεια κόντεψε να με τρελάνει. Με έφτασε στα όρια μου. Έβγαινα το πρωί στο ραδιόφωνο ξεσπάθωνα για διάφορα, έγραφα κανένα οργισμένο κείμενο στην Parallaxi και κει τέλειωναν όλα. Αυτή δεν είναι η δουλειά σου, σκεφτόμουν; Και άφηνα άλλους να βγάζουν το φίδι από την τρύπα.

Πριν τρεις χειμώνες όμως, με αφορμή κάποιες κουβέντες και το ότι είχαμε φτάσει στο απροχώρητο σε αυτή την πόλη και την προοπτική ενός αδιεξόδου για το παρακάτω πήρα μια απόφαση. Να μην καθίσω άλλο ήσυχος. Και ξεκίνησα μια ιστορία που με κάνει να κοιμάμαι καλύτερα τα βράδια, γιατί άλλη μια μέρα δεν πήγε χαμένη, δεν τους τη χάρισα. Και στην πορεία βρήκα μόνο φίλους σε αυτή την περιπέτεια. Και άλλους που σκεφτόταν σαν εμένα, που ένιωθαν έτσι και έψαχναν αφορμές.

Το προηγούμενο Σάββατο που διάβασα την απόφαση για την κατάργηση του πεζόδρομου τηλεφώνησα σε πέντε ανθρώπους, με ένα παιδικό πείσμα και τους ξεσήκωσα. Χωρίς την τύχη της παρέας καθένας ένας είναι και ορφανός λέει το άσμα. Και σήμερα εκείνο το πείσμα του προηγούμενου Σάββατου έγινε μια γιορτή. Οι διαμαρτυρίες του παλιού καιρού δεν έχουν νόημα. Τη θέση τους πρέπει να δώσουν πια σε δράσεις. Ήρθαν τριαντάρηδες νέοι γονείς με παιδιά, παλιές αστές που ζουν στο κέντρο, φίλοι που έχουν αποχωρήσει στα προάστια, περίεργοι περαστικοί και πιτσιρικάδες λίγοι. Τους πιο πολλούς που ήρθαν τους ήξερα. Οι άλλοι οι πολλοί δεν ήρθαν. Έκαναν ένα like στο fb, υπέγραψαν διαδυκτιακά. Είχαν δουλειές, ψώνια, λογαριασμούς απλήρωτους, απόγνωση με το κιλό. Άλλοι κάθισαν στις καφετέριες της παραλίας και δεν σηκώθηκαν. Έλα μωρέ, εμείς θα σώσουμε τον κόσμο, σκέφτηκαν.

Δεν έχει σημασία. Σημασία έχει πως σήμερα έγινε μια αρχή. Και τα τύμπανα της Κρούσης και των Paranaue σήμαναν την έναρξη ενός πόλεμου του καλού. Και το βράδυ που θα πέσουμε για ύπνο θα έχουμε ένα πλατύ χαμόγελο πως η μέρα αυτή δεν πήγε χαμένη. Πως άμα μας ρωτήσουν τα παιδιά μας σε λίγα χρόνια «και σεις τι κάνατε για αυτή την πόλη» θα χούμε να πούμε πως ένα Σάββατο πρωί που είχε και κρύο παλέψαμε για έναν δρόμο που δεν είναι καν στη γειτονιά μας. Για μια πόλη που δικαιούται να είναι πιο ανθρώπινη. Μπορεί να μην καταφέραμε και πολλά. Τουλάχιστον όμως δεν κάτσαμε και ήσυχοι. Σιχαίνομαι τους ηρωϊσμούς. Μερικά πράματα τα κάνεις για να μην νοιώσεις απλά πως σε όλη σου τη ζωή κάθισες ήσυχος, όπως σε ήθελαν. Αυτά

[ΠΗΓΗ: Γιάννης Tσολακίδης, ΠΑΡΑΛΛΑΞΗ και F/b - http://www.parallaximag.gr/ ]