Παρασκευή, 29 Νοεμβρίου 2013

Τι ζητάμε όταν διδάσκουμε παραγωγή λόγου (έκθεση)

Ας πούμε δυο τρία θεμελιώδη πράγματα σχετικά με την παραγωγή λόγου (την έκθεση δηλαδή).

 
Συζητάμε, τσακωνόμαστε, αμπελοφιλοσοφούμε σχετικά με έννοιες όπως πρωτοτυπία, μασημένη τροφή, κλισέ, τσιτάτα κτό. Ο ένας διορθωτής γράφει υπέρ της πρωτότυπης γραφής αδιαφορώντας για τα στοιχειώδη (σύνταξη, δομή, κάλυψη ζητουμένων κτλ.).  Ο άλλος διορθωτής ξιφουλκεί υπέρ της κλασικής γραφής και αντιμετωπίζει με καχυποψία, αν όχι με έχθρα, το πρωτότυπο ύφος.

Τι δεν πρέπει να ξεχνάμε;
α) Ο μαθητής πρέπει να γράφει ελληνικά, να σέβεται τους κανόνες της γραμματικής, να τονίζει όλες τις λέξεις που πρέπει.

β) Ο μαθητής πρέπει ακόμη να συντάσσει σωστά αποφεύγοντας τις τηλεγραφικές ή τις σχοινοτενείς λαβυρινθώδεις περιόδους.

γ) Ο μαθητής πρέπει να γράφει σε ρέοντα ελληνικό λόγο και αν είναι δυνατό σε ένα λεξιλόγιο όχι πολύ φτωχό.
δ) Ο μαθητής πρέπει να αναπτύσσει τα ζητούμενα ισόρροπα, επαρκώς και κατανοητά.

ε) Ο μαθητής πρέπει να σέβεται το επικοινωνιακό πλαίσιο του θέματος και να παράγει το κειμενικό είδος που του ζητείται.

στ) Ο μαθητής δεν πρέπει να έχει παραγράφους των 3, των 40, των 10 και των 60 σειρών εναλλάξ.

Όλα αυτά πρέπει να τα σέβεται, καθότι αποτελούν στοιχεία εκ των ων ουκ άνευ για να επιδιώξει έναν ικανοποιητικό βαθμό. Αν αντιθέτως έχει ένα ή δύο από τα παραπάνω ή ένα εκπληκτικό λεξιλόγιο και όχι όλα τα παραπάνω, ο βαθμός του θα κυμαίνεται σε χαμηλά επίπεδα.

Επομένως,

εκείνο που επιβάλλεται να διδάσκει ο φιλόλογος είναι ο ισορροπημένος συνδυασμός όλων των παραπάνω στόχων κι όχι ένα ή δύο στοιχεία από αυτά. Κι αν ο μαθητής δεν έχει αυτόν τον συνδυασμό, χρειάζεται ο φιλόλογος να κάνει πρώτα αυτοκριτική κι έπειτα να στρώσει τον πισινό του και να διδάξει στον μαθητή του αυτά που οφείλει!

[ΠΗΓΗ: Θερσίτης, http://mundusphilologiae.blogspot.gr/ ]

Τετάρτη, 27 Νοεμβρίου 2013

Νηπιαγωγεία του Δάσους, η νέα εξαγωγική επιτυχία της Γερμανίας

Τα ριζοσπαστικά «νηπιαγωγεία για επιστροφή στη φύση», όπου επιτρέπεται στα παιδιά να σκαρφαλώνουν στα δέντρα και να παίζουν με τη φωτιά, εξαπλώνονται σε ολόκληρη τη Γερμανία. «Θα αποδειχθούν τα Waldkindergarten (ή Νηπιαγωγεία του δάσους) η νέα εξαγωγική επιτυχία της Γερμανίας;» αναρωτιέται το «Spiegel».  

Η ιδέα ήδη εξαπλώνεται και σε άλλες χώρες, όπως στις περισσότερες ευρωπαϊκές, ενώ υπάρχει μεγάλη ζήτηση στην Ιαπωνία, στη Νότια Κορέα και στον Καναδά.

Αυτή την εβδομάδα διοργανώνεται το πρώτο Διεθνές Συνέδριο Νηπιαγωγείων του Δάσους στο Βερολίνο. Περισσότεροι από 350 σύνεδροι θα συζητήσουν τρόπους για να εξαπλωθεί η φιλοσοφία σε όλον τον κόσμο, ιδίως στις ΗΠΑ και στη Βρετανία, που είναι μέχρι στιγμής διστακτικές στο να την αγκαλιάσουν.

Το γερμανικό περιοδικό επισκέφθηκε ένα τέτοιο νηπιαγωγείο όπου τα παιδιά κάθονταν σε κύκλο, τραγουδούσαν και έπαιζαν - όπως συμβαίνει σε κάθε νηπιαγωγείο -, μόνο που εκεί κάθονταν σε κορμούς δέντρων γύρω από τη φωτιά. Κάθε πρωί - ό,τι καιρό και αν κάνει - 21 παιδιά καταφθάνουν στο νηπιαγωγείο αυτό βόρεια του Βερολίνου, ένα από τα περισσότερα από 1.500 Νηπιαγωγεία του Δάσους που λειτουργούν στη Γερμανία.

Η θερμοκρασία είναι λίγο κάτω από το μηδέν, αλλά ο υπεύθυνος του συγκεκριμένου νηπιαγωγείου, ο Τόρστεν Ράινεκε, καθησυχάζει τον δημοσιογράφο του «Spiegel»: «Αυτό δεν είναι τίποτα. Όποιος και αν είναι ο καιρός, μένουμε έξω ώσπου η θερμοκρασία να πέσει στους -28 βαθμούς Κελσίου. Τα παιδιά δεν κρυώνουν ποτέ. Τα ίδια και οι γονείς τους γνωρίζουν πώς να ντυθούν. Είναι σαν κρεμμυδάκια - τυλιγμένα σε στρώσεις και στρώσεις ρούχων».   
Αν κάνει πάρα πολύ κρύο, τα παιδιά και οι δάσκαλοι βρίσκουν καταφύγιο σε μια σκηνή (όπου επίσης ανάβουν φωτιά) ή σε μια μικρή ξύλινη τάξη, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου το περνούν έξω, ακόμη και όταν έχει ένα μέτρο χιόνι. Πέρυσι τον χειμώνα χιόνισε τόσο που τα παιδιά έφτιαξαν ένα ιγκλού.

Την ημέρα της επίσκεψης του δημοσιογράφου του «Spiegel» η φωτιά ήταν το επίκεντρο του ενδιαφέροντος των παιδιών. Ορισμένες στιγμές τα παιδιά αφήνονταν χωρίς επίβλεψη και όταν η φωτιά πήγαινε να σβήσει ο τετράχρονος Φιν πρόσθετε ένα κούτσουρο ενώ άλλα παιδιά τη σκάλιζαν με ξύλα.
«Ίσως δεν τα ελέγχουμε τόσο στενά και δεν τα βλέπουμε πάντα, αλλά γνωρίζουμε πού βρίσκονται» λέει ο Ράινεκε. «Το ότι όμως δεν είμαστε συνέχεια από επάνω τους τούς επιτρέπει να εκτιμούν καλύτερα τους κινδύνους. Η ιδέα είναι τα παιδιά να μαθαίνουν μόνα τους, να μαθαίνουν το ένα από το άλλο και να μαθαίνουν από τις εμπειρίες και τα λάθη τους».

Στα Νηπιαγωγεία του Δάσους δεν υπάρχουν δομημένες δραστηριότητες πέρα από το κολατσιό στις 11 το πρωί, όταν οι δάσκαλοι έφεραν φρεσκοκομμένα φρούτα και τα παιδιά τα έφαγαν κατευθείαν από το μπολ με τα λασπωμένα τους χέρια ύστερα από ένα πρωινό που έπιαναν σαλιγκάρια και έχτιζαν δενδρόσπιτα.


Στο νηπιαγωγείο αυτό δεν υπάρχουν κάγκελα και φράχτες και «κάθε δέντρο είναι για σκαρφάλωμα» λέει ο Ράινεκε. Στα παιδιά επιτρέπεται να σκαρφαλώνουν όποτε και όσο ψηλά θέλουν. Ο μοναδικός κανόνας είναι ότι οι δάσκαλοι βοηθούν τα παιδιά να κατέβουν, ποτέ να ανέβουν στα δέντρα.  «Αυτό τα κάνει πιο προσεκτικά γιατί πρέπει να εμπιστευθούν τον εαυτό τους» λέει μια παιδαγωγός. «Οι μοναδικές φορές που παιδιά έχουν πέσει από δέντρα είναι όταν βρίσκονται μπροστά οι γονείς τους και σκέφτονται: "Ο μπαμπάς είναι εδώ για να με σώσει"».

Σύμφωνα με την Ούτε Σούλτε-Οστερμαν, πρόεδρο της Γερμανικής Ομοσπονδίας Νηπιαγωγείων της Φύσης και του Δάσους (BVNW), δεν έχουν καταγραφεί σοβαροί τραυματισμοί, πέρα από το περιστασιακό σπασμένο πόδι στα 20 χρόνια λειτουργίας του θεσμού. «Υπάρχουν πολύ λιγότερα ατυχήματα από τα κανονικά νηπιαγωγεία εσωτερικού χώρου διότι έχουμε λιγότερους τοίχους και πιο μαλακά δάπεδα - φύλλα και λάσπη».

Προσθέτει ότι η ζωή στο ύπαιθρο σκληραγωγεί τα παιδιά μειώνοντας τα κρυολογήματα. Επίσης κολλάνε λιγότερο ψείρες διότι δεν βρίσκονται σε περιορισμένους χώρους. Οι μαθητές των Νηπιαγωγείων του Δάσους όμως έχουν 2,8 περισσότερες πιθανότητες να κολλήσουν τσιμπούρια και τέσσερις φορές περισσότερες πιθανότητες να προσβληθούν από τις ασθένειες που αυτά μεταφέρουν.

Αλλά τα πλεονεκτήματα υπερτερούν. «Τα παιδιά που τελειώνουν τα Νηπιαγωγεία του Δάσους έχουν πολύ καλύτερη κατανόηση του κόσμου γύρω τους και σύμφωνα με μελέτες έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και είναι πιο εξωστρεφή όταν φθάνουν σε ηλικία σχολείου» λέει η Σούλτε-Οστερμαν.  Το κίνημα των Νηπιαγωγείων του Δάσους ξεκίνησε στη Δανία τη δεκαετία του '50, ενώ το πρώτο τέτοιο νηπιαγωγείο άνοιξε στη Γερμανία τη δεκαετία του '60. Σήμερα δέχονται περισσότερες αιτήσεις από όσες θέσεις διαθέτουν.

[ΠΗΓΗ: Δημοσιεύτηκε στο HeliosPlus στις 25 Νοεμβρίου 2013]

Τρίτη, 26 Νοεμβρίου 2013

Εκπαιδευτικό σύστημα της Χώρας των Χιλίων Λιμνών: τα φινλανδικά σχολεία ανοιχτά στην κοινωνία των πολιτών

Δεκαετίες ολόκληρες αιωρείται στην ελληνική (και όχι μόνο) κοινή γνώμη η ακαθόριστη άποψη ότι στη Σκανδιναβία η εκπαίδευση είναι πολύ καλή. Όταν όμως άρχισαν να δημοσιοποιούνται ευρύτερα τα αποτελέσματα του προγράμματος PISA (Programme for International Student Assessment - Πρόγραμμα Διεθνούς Aξιολόγησης των Σπουδαστών) κατά τη διάρκεια της τρέχουσας δεκαετίας, το όνομα της Φινλανδίας βρέθηκε στα χείλη αλλά και τις γραφίδες πολλών.

 
Οι εντυπωσιακές επιδόσεις των Φινλανδών μαθητών και φοιτητών προκάλεσαν αίσθηση σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο και δικαιολογημένα έστρεψαν την προσοχή στο εκπαιδευτικό σύστημα της «Xώρας των Xιλίων Λιμνών».

Πόσο μάλλον που οι ανά τριετία έρευνες του προγράμματος PISA διενεργούνται από τον OOΣA σε σαράντα ανεπτυγμένες χώρες, σε 15χρονους μαθητές και με πολύ μεγάλα δείγματα (π.χ. στη Φινλανδία εξετάστηκαν 6.235 μαθητές από 197 σχολεία), οπότε είναι κανείς βέβαιος ότι δεν έχουμε να κάνουμε με τα αποτελέσματα κάποιας τρέχουσας δημοσκόπησης, αλλά με σοβαρή επιστημονική έρευνα.

Τάξεις - Κοινωνικές κυψέλες 

H Φινλανδία έχει εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, όπως και η Ελλάδα. Οι αρχές όμως που διαπερνούν τη φινλανδική εκπαιδευτική αντίληψη διαφέρουν ριζικά. Βασίζονται στις παιδαγωγικές αρχές του Γάλλου Σελεστίν Φρενέ - να μαθαίνουν τα παιδιά κάνοντας πράγματα μέσα σε πλαίσιο κοινότητας. Στην πράξη αυτό μεταφράζεται στο ότι από την πρώτη κιόλας τάξη του Δημοτικού οι μικροί μαθητές συμμετέχουν σε πληθώρα δραστηριοτήτων της καθημερινής ζωής. 

Χρησιμοποιούν ελάχιστα βιβλία, δεν ενθαρρύνεται καθόλου η παθητική απομνημόνευση, δεν απαιτείται από τα παιδιά να είναι καρφωμένα στο θρανίο. Μπορούν να περιφέρονται στην τάξη, να ζητούν πληροφορίες από τον δάσκαλο, να συνεργάζονται με τους συμμαθητές τους. Υπό την καθοδήγηση του δασκάλου τα παιδιά αποφασίζουν τι θα κάνουν κάθε εβδομάδα και υλοποιούν μόνα τους, με τους δικούς τους ρυθμούς, τα καθήκοντα που αυτά αποφάσισαν. 

Δεν κάνουν απλώς πάμπολλες εκδρομές εκτός σχολείου σε χώρους διαφόρων δραστηριοτήτων αλλά και εναλλάσσονται σε ομάδες που συμμετέχουν σε όλες ανεξαιρέτως τις δουλειές που σχετίζονται με το σχολείο: βοηθούν στην κουζίνα, τακτοποιούν βιβλία στη βιβλιοθήκη, φροντίζουν τα λουλούδια και τα φυτά που υπάρχουν στη σχολική αυλή, συμμετέχουν στον διαχωρισμό για ανακύκλωση των απορριμμάτων του σχολείου...

Μάλιστα στις δραστηριότητες αυτές τα παιδιά δεν καθοδηγούνται από τους δασκάλους τους, αλλά από το μη εκπαιδευτικό προσωπικό του σχολείου: μαγείρους, κηπουρούς, καθαρίστριες, γραμματέα... Έτσι τα παιδιά αναπτύσσουν αισθήματα σεβασμού προς τη δουλειά όχι μόνο των δασκάλων τους, αλλά και όλων των εργαζομένων.

«H ευθύνη για την εκπαίδευση των παιδιών μοιράζεται εξίσου σε όλους και αποφεύγονται μη αναγκαίες ιεραρχικές δομές μεταξύ του προσωπικού», σημειώνει χαρακτηριστικά φυλλάδιο του φινλανδικού υπουργείου Εξωτερικών που αναφέρεται στο θέμα, παρουσιάζοντας τη νοοτροπία που διαπερνά αυτή την πολιτική.

Στην υπηρεσία όλων 

Τα φινλανδικά σχολεία βρίσκονται εξαρχής στην υπηρεσία των πολιτών. Μορφώνουν τα παιδιά, αλλά διευκολύνουν και τους γονείς. Eίναι φυσικά δημόσια σχεδόν στην ολότητά τους. Χρηματοδοτούνται από τους δήμους ή το κράτος. Είναι ολοήμερα, εφοδιασμένα με παιδότοπους, παιδικές χαρές και φυσικά το αναγκαίο προσωπικό για την επίβλεψη των παιδιών μέχρι να γυρίσουν οι γονείς από την εργασία τους και να τα πάρουν σπίτι. 

Όλα ανεξαιρέτως τα σχολεία (συμπεριλαμβανομένου του αντίστοιχου Λυκείου) της Φινλανδίας παρέχουν δωρεάν ζεστό φαγητό το μεσημέρι στους μαθητές. Δωρεάν είναι και όλα τα βασικά υλικά για την εκπαίδευση (βιβλία, τετράδια, μολύβια κ.λπ.), ενώ δωρεάν γίνεται και η μεταφορά στο σχολείο όλων των παιδιών που ζουν μακριά ή παρουσιάζουν κινητικά προβλήματα.

Τα φινλανδικά σχολεία είναι επίσης ανοιχτά στην τοπική κοινωνία. Οι γονείς είναι ευπρόσδεκτοι στις σχολικές δραστηριότητες που μπορούν να βοηθήσουν με τις γνώσεις ή την τέχνη τους - ένας πατέρας δημοσιογράφος π.χ. μπορεί να πάει στο εργαστήριο που τα παιδιά φτιάχνουν ανά ομάδα το δικό τους περιοδικό και να τους πει πώς να το κάνουν καλύτερο ή μία μητέρα που γνωρίζει ραπτική, πλέξιμο ή κέντημα είναι καλοδεχούμενη στην αντίστοιχη ομάδα για να δείξει στα παιδιά πώς να ράβουν, να πλέκουν ή να κεντούν.

Οι τοπικές αρχές είναι επίσης υποχρεωμένες να παράσχουν τη βασική εκπαίδευση ακόμη και στα παιδιά που λόγω βαριάς ασθένειας ή αναπηρίας δεν μπορούν να πάνε στα κανονικά γενικά σχολεία, ακόμη και αν χρειάζεται να τους στείλουν δάσκαλο στο σπίτι.

Δρόμοι διαρκώς ανοιχτοί  

Μετά την εννιάχρονη υποχρεωτική βασική εκπαίδευση, περίπου οι μισοί μαθητές κατευθύνονται στο Λύκειο και άλλοι τόσοι στα επαγγελματικά σχολεία. Μόλις το 6% των Φινλανδών μαθητών σταματάει την εκπαίδευσή του με την ολοκλήρωση της φοίτησης στο εννιάχρονο σχολείο γενικής παιδείας. Oύτε και τρέχουν όμως όλοι στο Γενικό Λύκειο, όπως εδώ. Mόνο οι μισοί.

Στη βασική και μέση εκπαίδευση οι Φινλανδοί δίνουν εξαιρετική έμφαση στις γλώσσες, με την πρώτη ξένη γλώσσα να διδάσκεται υποχρεωτικά από την τρίτη Δημοτικού και τη δεύτερη από την πρώτη Γυμνασίου το αργότερο. Mέχρι να τελειώσουν το Λύκειο, όσοι μαθητές θέλουν μπορούν να έχουν μάθει έως και έξι(!) γλώσσες.

Όσο για τα παιδιά μεταναστών, αρκεί να μπορούν να σχηματίσουν μια μικρή, ολιγομελή ομάδα και ο δήμος, με δικά του φυσικά έξοδα, είναι υποχρεωμένος να παρέχει εκπαίδευση και στη γλώσσα τους δύο φορές την εβδομάδα. Στο Eλσίνκι π.χ. όπου υπάρχουν 2.600 παιδιά μεταναστών, τέτοια μαθήματα γίνονται σε περίπου 40 γλώσσες.

Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή δίνουν οι Φινλανδοί σε θέματα θρησκείας. Αρκεί να υπάρξουν τρία και μόνο παιδιά σε μία τάξη από κάποια θρησκεία για να διδάσκονται το μάθημα των Θρησκευτικών στη θρησκεία τους και αποκλειστικά σε αυτήν. Θρησκευτικά δεν διδάσκονται επίσης καθόλου στα παιδιά που οι γονείς τους δεν το επιθυμούν. Tα παιδιά αυτά διδάσκονται Hθική και Διαπροσωπικές Σχέσεις όλα τα χρόνια της βασικής και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

«Εκτόπισαν» την ιδιωτική εκπαίδευση 

H τριτοβάθμια εκπαίδευση χωρίζεται σε Πανεπιστήμια και Πολυτεχνεία. Καθώς ο αριθμός των υποψηφίων υπερβαίνει τις θέσεις σε αυτά, το κάθε AEI επιλέγει τους φοιτητές που θα δεχθεί είτε μόνο με τους βαθμούς του Λυκείου είτε με συνδυασμό βαθμών Λυκείου και επιμέρους εισαγωγικών εξετάσεων για το συγκεκριμένο Πανεπιστήμιο ή Πολυτεχνείο. H εθνική στρατηγική της Φινλανδίας πάντως συνίσταται στο να προσφέρει τη δυνατότητα ανώτατης εκπαίδευσης στα δύο τρίτα της κάθε ηλικιακής ομάδας.

Τα AEI παραμένουν ανοιχτά και για παιδιά που έχουν στραφεί στα επαγγελματικά Λύκεια, μέσα από κάποιες διαδικασίες. Το τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών είναι, όπως με εμφανή υπερηφάνεια τονίζει το φινλανδικό υπουργείο Εξωτερικών, ότι «χάρη στην υψηλή ποιότητα του σχολικού συστήματος γενικής παιδείας του δημόσιου τομέα, η Φινλανδία δεν έχει εμπορική αγορά στη βασική εκπαίδευση, ενώ και στα άλλα επίπεδα και στους άλλους τομείς η εμπορική παροχή εκπαίδευσης είναι σχετικά μικρή συγκρινόμενη με πολλές άλλες δυτικές χώρες». 

Προφανώς καθόλου δεν αρέσουν στον OOΣA, προπύργιο του νεοφιλελεύθερου δογματισμού, ούτε τα συμπεράσματα των Φιλανδών ούτε τα επιτεύγματα της δημόσιας εκπαίδευσης της Φινλανδίας, την υπεροχή των οποίων αναγκάζεται να πιστοποιεί ο ίδιος ο OOΣA!

[ΠΗΓΗ: Γιώργος Δελεαστίκ Το φιλανδικό θαύμα στην παιδεία, imerisia.gr ]

Κυριακή, 24 Νοεμβρίου 2013

Η καχυποψία ανάμεσα στις δυο «κουλτούρες»: επιστημονική ή ουμανιστική παιδεία;

Ο  φόβος της «αγραμματοσύνης» είναι παλιός και λίγο-πολύ γνωστός· ο φόβος του «ψηφιακού αναλφαβητισμού» είναι σχετικά πρόσφατος και ήρθε πάλι στην επικαιρότητα με τη δημοσιοποίηση του σχεδίου νόμου για το Νέο Λύκειο, όπου δεν προβλέπεται μάθημα Πληροφορικής για τις δύο τελευταίες τάξεις. Πες μου τι φοβάσαι, να σου πω ποιος είσαι.

 
Τον Μάιο του 1959, στο Κέιμπριτζ, ο C. Ρ. Snow έδωσε μια σημαδιακή διάλεξη η οποία προκάλεσε σειρά συζητήσεων για το τείχος που χωρίζει τη φυλή των θετικών επιστημόνων από τους διανοουμένους των γραμμάτων («literary intellectuals», κατά τη διατύπωσή του). Περιγράφοντας προσωπικές του εμπειρίες, ο Snow παρατήρησε ότι συχνά οι γραμματιζούμενοι εκπλήσσονται με τη γενικότερη αγραμματοσύνη (illiteracy) των επιστημόνων. Χημικός ο ίδιος, ο Snow δίνει ενδιαφέρουσα συνέχεια: «Προκληθείς μια-δυο φορές με αυτόν τον τρόπο, ρώτησα κάποτε μιαν ομήγυρη διανοουμένων αν γνώριζαν τον δεύτερο νόμο της Θερμοδυναμικής. Η απάντηση αρνητική. Και όμως ρωτούσα κάτι που ήταν το επιστημονικό ισοδύναμο του «έχετε ποτέ διαβάσει κάποιο έργο του Σαίξπηρ;». Στη διάλεξή του ο Snow επισήμαινε αμοιβαία καχυποψία ανάμεσα στις «δύο κουλτούρες» της Δύσης, την επιστημονική και την ουμανιστική, και θεωρούσε τη διάστασή τους υπεύθυνη για ορισμένα προβλήματα που ταλανίζουν τον πολιτισμό μας.

Παρά τους ειρηνιστές της λεγόμενης «τρίτης κουλτούρας», η διάσταση υπάρχει και εμπλέκει δυσχερή γνωσιοθεωρητικά και επιστημολογικά ζητήματα. Η αλήθεια πάντως είναι ότι και οι δύο κουλτούρες έχουν δοκιμάσει πόζες μισαλλοδοξίας. Τις ήρξατο χειρών αδίκων; Η αρχαιότερη αλαζονεία πρέπει μάλλον να χρεωθεί στους πολλούς αιώνες πριν διανοητές που, ακόμη και όταν ήταν οι ίδιοι κάθε άλλο παρά επιστημονικά αναλφάβητοι, παραχώρησαν αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα στον «θεωρητικόν βίον». Η απάντηση της άλλης πλευράς άργησε, αλλά ήρθε μαζί με τη νεοτερική πεποίθηση ότι ο επιστημονικός θετικισμός έχει την πιο σίγουρη πρόσβαση στα οχυρά μυστικά του κόσμου. Ιδού και πάλι ο Snow: «Το μέγα οικοδόμημα της σύγχρονης Φυσικής υψώνεται, αλλά η πλειονότητα των ευφυέστερων ανθρώπων στη Δύση έχει τόση ιδέα για το τι συμβαίνει όση και οι νεολιθικοί πρόγονοί τους». Η απάντηση λοιπόν άργησε, αλλά ήταν σκληρή. Και νομίζω ότι δεν θα αστοχήσει κανείς αν υποστηρίξει ότι έκτοτε, και με την αμέριστη συμπαράσταση του τεχνολογικού Λεβιάθαν, αυτό που «βαράει τον ταμπουρά» είναι η αεί διογκούμενη αυτοπεποίθηση του θετικισμού.

Είναι ωστόσο ενδιαφέρον το γεγονός ότι, παρά τη σαφή υπεροχή της μιας κουλτούρας στην «παράσταση νίκης», ο ανταγωνισμός των δύο πλευρών για το μυαλό και την ψυχή της εκπαίδευσης παραμένει ζωντανός και μπορεί ακόμη να δίνει έντονα επεισόδια. Ο ίδιος ο Snow επιτίμησε το βρετανικό σύστημα εκπαίδευσης για την έμφασή του στα ουμανιστικά μαθήματα (εννοώντας κυρίως τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά) σε βάρος των επιστημονικών αντικειμένων. Η διελκυστίνδα συνεχίστηκε κατά τις επόμενες δεκαετίες. Γενικά η θετική κουλτούρα έχει καταλάβει υψώματα που κατείχαν για αιώνες οι ουμανιστές· και στατιστικά, οι απώλειες των τελευταίων, τόσο στο επίπεδο της μέσης όσο και σε εκείνο της ανώτατης βαθμίδας στα αναπτυγμένα εκπαιδευτικά συστήματα της Δύσης, είναι σημαντικές. Από την άλλη μεριά, κατά καιρούς δημοσιοποιούνται υπεύθυνες εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες η μελέτη των ανθρωπιστικών αντικειμένων, που τείνουν σήμερα να στιγματιστούν ως αναντίστοιχα στη δομή και στις επιταγές της σύγχρονης πραγματικότητας, είναι αναντικατάστατη όχι μόνο ως «συντηρητικό» των συμβολικών κεφαλαίων αλλά και ως γύμνασμα για τη λογική οργάνωση της σκέψης.

Οι «νεολιθικοί» της μιας κουλτούρας δύσκολα θα γοητευθούν από τους «φουτουριστές»» της άλλης, και αντιστρόφως. Απόδειξη ότι οι θιγόμενοι της Πληροφορικής άρχισαν κιόλας να στηθοκοπιούνται για το οξύμωρο «πισωγύρισμα» του Νέου Λυκείου και κάποιοι άλλοι, προφανώς αλλεργικοί στις ανθρωπιστικές συνδηλώσεις της «γενικής παιδείας» (που στοχεύει, μεταξύ άλλων, η σκοπούμενη μεταρρύθμιση), θα ακονίζουν σίγουρα τα μαχαίρια τους.

Τον προσωπικό μου σκεπτικισμό για το «Νέο Λύκειο» τον έχω ήδη γενικά διατυπώσει στο «Βήμα» τής 25.8.2013· και αν η έκλειψη της Πληροφορικής σκοτεινιάσει το μυαλό των λυκειοπαίδων με τον τρόπο που φοβούνται οι θιγόμενοι, καμία αντίρρηση, να το σκεφτούμε και δεύτερη και τρίτη φορά. Μόνο που στις σχετικές ενστάσεις ακούγεται ένας κάποιος επιτονισμός εκείνης της αλαζονείας που έπαιξε τον ρόλο της στη διάσταση ανάμεσα στις δύο κουλτούρες· και, κυρίως, ακούγεται η απροβλημάτιστη βεβαιότητα ότι η κατανόηση των φαινομένων και του κόσμου οσονούπω περιέρχεται στην αποκλειστική δικαιοδοσία της μιας από τις δύο κουλτούρες.

Παίρνω την περίπτωση της Πληροφορικής απλώς ως ένα παράδειγμα. Δεν αμφιβάλλω ότι πρόκειται για «υψηλή δεξιότητα» που δεν αποτελεί εργαλειακό κομπάρσο αλλά διεκδικεί με σοβαρές αξιώσεις τη συνδιαμόρφωση του γνωσιακού μας μέλλοντος. Αλλά η συνεχιζόμενη διαμάχη μαρτυρεί ότι, προς το παρόν τουλάχιστον, καμία από τις δύο κουλτούρες από μόνη της δεν συνιστά έγκυρη και καθολική γνωσιολογία. Γιατί, αν η μια δεν μπορεί να δει τους «αλγόριθμους» πίσω από τα φαινόμενα, η άλλη δεν κατανοεί την ιστορικότητά τους. Και στο κρίσιμο για την Παιδεία ζήτημα της ιστορικότητας θα χρειαστεί να επανέλθουμε, με άλλη αφορμή.
 
[ΠΗΓΗ: Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής , ακαδημαϊκός, καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης]

Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2013

Η σιωπή, το ανώτερο στάδιο πολιτικής ωριμότητας, που μοιραία οδηγεί σε αληθινές επαναστάσεις

Οι Σειρήνες όμως έχουν ένα όπλο πιο φοβερό και από το τραγούδι: τη σιωπή τους. Και πιθανότερο, παρόλο που δεν έτυχε ποτέ, θα ήταν να γλιτώσεις από το τραγούδι τους, παρά από τη σιωπή τους. [Φραντς Κάφκα, Η σιωπή των σειρήνων]

 



Η επανάσταση που οραματίζομαι θα είναι μια επανάσταση των σιωπηλών. Δεν θα έχει σημαίες αναπεπταμένες, συνθήματα και ιδεολογικές διακηρύξεις. Θα είναι μια επανάσταση βουβή, που θα στηρίζεται απλώς στην αλληλεγγύη των βλεμμάτων. Θα ξεκινήσει από την απόλυτη, την οργισμένη σιωπή, και θα αποδώσει στον άνθρωπο ό,τι στερήθηκε, ό,τι ονειρεύθηκε, ό,τι ζήτησε με κραυγές -πριν επιλέξει τη σιωπή.

Γιατί αυτή η σιωπή είναι η απόγνωση και η προσδοκία του. Δεν είναι αποδοχή, μήτε μοιρολατρία. Η σιωπή είναι το μέτρο της διαψευσμένης του ζωής, η πίκρα για τις επαγγελίες που ακυρώθηκαν, η οργή για την υποκρισία και το ψέμα. Η σιωπή είναι το ανώτερο στάδιο της πολιτικής ωριμότητας. Αν οδηγήσει στην επανάσταση, θα είναι μια επανάσταση αληθινή, αφού για πρώτη φορά δεν θα δεσμεύεται από τα λόγια της, θα δεσμεύεται μόνον από τα αισθήματά της.

Η επανάσταση των σιωπηλών δεν απευθύνεται λοιπόν σε ορισμένες τάξεις κοινωνικές, ούτε υπόσχεται ευημερία και δικαιώματα. Υπόσχεται μόνον μια άλλη γλώσσα: Την ξεχασμένη γλώσσα της ειλικρίνειας και της ευθύνης. Δεν επιδιώκει την εξουσία, αφού όπως απέδειξε η Ιστορία αυτό οδηγεί στη βία και τον εκφυλισμό. Επιδιώκει, όμως, να αποδώσει στον άνθρωπο την εξουσία της ζωής του, να απαντήσει στη βουβή απόγνωση της σιωπής του. «Η επανάσταση», σχολίασε ο μέγιστος των θεωρητικών της, «συνιστά μια πνευματική αναταραχή, μέσω της οποίας μια ομάδα ανθρώπων επιδιώκει να θέσει νέα θεμέλια για την ύπαρξή της».

Σε αυτήν λοιπόν την επανάσταση, που αναζητά αιωνίως τα θέμελιά της, δεν έχουν ίσως θέση οι ποιητές, μήτε οι φιλόσοφοι. Έχουν όμως θέση οπωσδήποτε οι άνεργοι. Ο φιλόσοφος προσπαθεί να καταλάβει τον κόσμο, ο ποιητής δημιουργεί τον δικό του. Ο άνεργος όμως τον στερείται εξ ορισμού. Η ανεργία αποτελεί τον παραλογισμό ενός πολιτισμού, που δεν παύει να επαίρεται για τις κατακτήσεις του. Ο παραλογισμός αυτός, αλλού μεταφράζεται στην πρόκληση της χλιδής, στον άνεργο σε ταπεινώσεις που δεν τελειώνουν. Ο άνεργος κατέφυγε στη σιωπή, επειδή κουράστηκε να ακούει για επενδύσεις και για τη μείωση της ανεργίας· που εξαιρεί ωστόσο πάντοτε τον ίδιο. Ο άνεργος είναι πια σιωπηλός, όχι επειδή θέλει να κρύψει την οργή του, αλλά επειδή δεν αντέχει να μιλήσει άλλο.

Η σιωπή -που κρύβει την απόγνωση- χαρακτηρίζει ακόμα όσους νοιάζονται αληθινά για τα δεινά του περιβάλλοντος. Δεν είναι οι οικολόγοι: Οι οικολόγοι φλυαρούν χωρίς μέτρο, και αναζητούν διαρκώς άλλοθι στον εαυτό τους και την «ανάπτυξη». Στην επανάσταση των σιωπηλών, θα συμμετέχουν οι άλλοι: Όσοι γνωρίζουν ότι η ανάσα της φύσεως είναι το ίδιο σπουδαία με τη δική τους ανάσα, ότι τα τραύματά της αποτελούν τραύματα στο δικό τους σώμα και την ψυχή. Αν σήμερα η μόνη προσδοκία τους είναι η επανάσταση των σιωπηλών, είναι επειδή κουράστηκαν να καταγγέλουν: την ασίγαστη μανία καταστροφής σε παραλίες και δάση, τις απάνθρωπες πόλεις που στεγνώνουν τις ψυχές, τη θυσία του αιώνιου και του αναγκαίου στο εφήμερο και το ταπεινό. Η επανάσταση των σιωπηλών δεν υπόσχεται νόμους και διατάγματα, που θα αποβλέπουν στην «προστασία» του περιβάλλοντος. Θεωρεί, αντίθετα, ότι είναι ο άνθρωπος που πρέπει να προστατευθεί. Εκείνος -που σήμερα σιωπά με απόγνωση- και οι επίγονοί του. Το περιβάλλον είναι ανάγκη να παραμείνει όσο γίνεται υπερήφανο και ανέγγιχτο, επειδή μόνον έτσι ανθεί πράγματι η ζωή. Αλλιώς, θα πληθαίνουν οι απομιμήσεις και τα ομοιώματά της.

Στην επανάσταση των σιωπηλών συμμετέχουν και όσοι είδαν το διαφορετικό κόσμο, που έπλασαν μέσα τους, να διαψεύδεται και να συντρίβεται. Μήτε μετάνιωσαν όμως, επειδή ο κόσμος τους είχε αξίες και ήθος, μήτε αλλάζουν. Στην επανάσταση των σιωπηλών, είναι σημαιοφόροι χωρίς σημαίες, πεζοπόροι χωρίς προμήθειες. Διαθέτουν την τιμιότητα του βλέμματος και μια παράδοξη αξιοπρέπεια. Ο κόσμος όμως που έπλασαν -που είχε αξίες και ήθος- είναι πάντοτε εκεί. Και απαιτεί το σεβασμό από όσους μιλούν εξ ονόματός του. Αυτοί οι σημαιοφόροι -χωρίς σημαίες- στην επανάσταση των σιωπηλών είναι η εγρήγορση και η συνείδησή της.

Όσοι άλλωστε κατέφυγαν στη σιωπή δεν έπαυσαν να ονειρεύονται: τη δίκαιη συγκρότηση του κοινωνικού ιστού, την αύρα μιας παιδείας ουσιαστικής, την ενίσχυση των δημιουργικών δυνάμεων που εν είδει μικρής φωτιάς υπάρχουν στον καθένα. Αντί όμως να κερδίσουν τη μοναδικότητά τους, έγιναν αριθμοί και αποδέκτες. Αριθμοί σε πίνακες στατιστικής και σε μετρήσεις θεαματικότητας· αποδέκτες σε επίπλαστες ανάγκες και όμηροι μιας ανεξέλεγκτης προόδου. Κι ενώ τα στοιχεία και οι εξαγγελίες των πολιτικών μιλούν για τη διαρκή άνοδο του εθνικού εισοδήματος, εκείνοι αισθάνονται ότι το βιοτικό τους επίπεδο -με την έννοια του βίου, της ζωής- διαρκώς μειώνεται.

Αυτός άλλωστε -εγώ ή εσείς- που οραματίζεται την επανάσταση των σιωπηλών, δεν ενδιαφέρεται αν επικριθεί ως ρομαντικός, μήτε αν καταταχθεί από τους εχέφρονες στους υπέρμαχους μιας ουτοπίας, από τις πολλές που γνώρισε η Ιστορία. Οι επικριτές της επανάστασης των σιωπηλών, συχνά φορτωμένοι με διπλώματα και κοινωνιολογικές περγαμηνές, αγνοούν την αξία της σιωπής, το εν δυνάμει επαναστατικό της περιεχόμενο. Τι άλλο όμως ήταν η εξέγερση του Πολυτεχνείου -για να αναφερθούμε στην επικαιρότητα- από μια κραυγή σπαρακτική, μια στιγμή επαναστάσεως ύστερα από χρόνια σιωπής; Η σιωπή υπήρχε από νωρίς στις διαψευσμένες προσδοκίες των νέων ανθρώπων, σερνόταν στα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα και τους δρόμους της Αθήνας, μιλούσε με μουσικές και αθέατα δάκρυα. Η βία επιτάχυνε την έκφρασή της, τα τανκς προσπάθησαν να καλύψουν την απειλή της.

Όσοι λοιπόν αμφισβητούν την επανάσταση των σιωπηλών, δεν μέτρησαν ποτέ την αξία της σιωπής, δεν έτυχε ποτέ να αντιληφθούν την εκρηκτική της δύναμη. Μήπως όμως και ο έρωτας δεν είναι ως επί το πλείστον σιωπή, μήπως μέσα στη σιωπή δεν πλάθει ο δημιουργός το έργο του;

«Οι επαναστάσεις είναι τρελές εμπνεύσεις της Ιστορίας», έγραψε ένας σπουδαίος επαναστάτης, που δολοφονήθηκε μάλιστα από τους πρώην συντρόφους του στην εξορία. Η επανάσταση των σιωπηλών δεν θα είναι απλώς μια τρελή έμπνευση της ανθρώπινης ιστορίας. Θα είναι ίσως η συνέχεια και η αποθέωσή της.

[ΠΗΓΗ: Γραμματικάκης Γιώργος, Η επανάσταση των σιωπηλών, grafida.net]

Τετάρτη, 20 Νοεμβρίου 2013

Στίβεν Φράι, Κάντε το σωστό, επιστρέψτε τα γλυπτά τώρα

ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ (επιχειρήματα για την επανένωση): «Τα γλυπτά ανήκουν στο λόφο της Ακρόπολης. Σ’ αυτό το φως, σ’ αυτό τον αέρα. Το πεντελικό μάρμαρο δεν θα μπορούσε να υπάρξει στη Βρετανία» (Κρίστοφερ Χίτσενς)

Ο διάσημος βρετανός ηθοποιός, συγγραφέας αλλά και «γκουρού του twitter» με πάνω από 4 εκατομμύρια ακολούθους, επιμένει ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα που έκλεψε ο Ελγιν πρέπει να επιστραφούν αμέσως για να διορθωθεί ένα ιστορικό ατόπημα αλλά και ως στοιχειώδης ένδειξη συμπαράστασης στη δοκιμαζόμενη από την κρίση Ελλάδα

«Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Λονδίνου αποτελούν μια μοναδική ευκαιρία να διορθώσουμε επιτέλους ένα μεγάλο λάθος». Έτσι ξεκινά την ανακοίνωση που εξέδωσε πριν μερικές μέρες ο Στίβεν Φράι επανερχόμενος στο θέμα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Ο Φράι είναι ο πιο πρόσφατος - και σίγουρα ο πιο επίμονος κρίκος στη μακρά αλυσίδα βρετανών «ελληνιστών» (συχνά εκκεντρικών και εστέτ κατά την παράδοση του Μπάιρον) που έχουν εκφραστεί κατά καιρούς υπέρ της «επανένωσης» των Γλυπτών που εκλάπησαν από το λόρδο Ελγιν το 1806. Η σχετική λίστα των προσωπικοτήτων από τη Βρετανία έχει αυξηθεί σημαντικά από την ίδρυση του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης και τα τελευταία χρόνια περιλαμβάνει γνωστούς ηθοποιούς (μεταξύ άλλων τους Σον Κόνερι, Ιαν Μακ Κέλεν, Τζούντι Ντεντς, Τζούλι Κρίστι, Φιόνα Σο, Βανέσα Ρέντγκρεϊβ και Εμα Τόμσον) αλλά και πολιτικούς, όπως τον πρώην δήμαρχο του Λονδίνου Κεν Λίβινγκστον, ακόμα και τον πρίγκιπα Κάρολο. Ο Φράι ζητά την επείγουσα ευαισθητοποίηση της βρετανικής κυβέρνησης στο ζήτημα της επιστροφής των μνημείων εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου ως στοιχειώδη πράξη συμπαράστασης στον ελληνικό λαό που βιώνει την πιο σκοτεινή ώρα της πρόσφατης Ιστορίας του, αλλά και ως φόρο τιμής στη μνήμη ενός άλλου επιφανούς Βρετανού που κατ' επανάληψη είχε γράψει υπέρ της «επανένωσης», του διάσημου συγγραφέα και αρθρογράφου Κρίστοφερ Χίτσενς, ο οποίος πέθανε πέρσι τον Δεκέμβριο στα 62 του.

 
Η πρόσφατη ανακοίνωση την οποία ο Φράι απέστειλε στις εφημερίδες είναι ουσιαστικά μία σύνοψη του αρκετά μακροσκελούς - και ιδιαίτερα φορτισμένου συναισθηματικά εξαιτίας της πρόσφατης απώλειας του Κρίστοφερ Χίτσενς - κειμένου που είχε γράψει λίγο πριν τα Χριστούγεννα με παραλήπτη τη βρετανική κυβέρνηση.

Το κείμενο είχε τον τίτλο «Μια ταπεινή πρόταση» και μεταξύ άλλων αναφέρεται στα εξής επιχειρήματα υπέρ της επιστροφής των μνημείων:

«… Έχω να υποβάλω μια ταπεινή πρόταση η οποία θα μπορούσε συγχρόνως να αποτελέσει φόρο τιμής στη μνήμη του Κρίστοφερ Χίτσενς, να βελτιώσει τη χαμηλή μας υπόληψη στην ηπειρωτική Ευρώπη και να μας επιτρέψει να βοηθήσουμε αγαπημένους φίλους στην πιο δύσκολη στιγμή τους… Ο Παρθενώνας, αυτό το δωρικό αριστούργημα στον λόφο της Ακρόπολης των Αθηνών, είναι ίσως το πιο όμορφο και σίγουρα το πιο διάσημο μνημείο στον κόσμο, και η επιρροή του βρίσκεται παντού στο σύγχρονο κόσμο… Εκτός από την παιδεία, τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη και βέβαια την αρμονία φόρμας στη γλυπτική και την αρχιτεκτονική, χρωστάμε επίσης στους Έλληνες ευγνωμοσύνη για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, και ως γνωστόν οι επόμενη Ολυμπιακοί θα διεξαχθούν στο Λονδίνο το ερχόμενο καλοκαίρι, κάτι που με χαροποιεί ιδιαίτερα όχι μόνο επειδή αγαπώ τον αθλητισμό, αλλά κι επειδή αντανακλαστικά παίρνω θέση απέναντι στους κυνικούς, πεσιμιστές και όσους θέλουν να χαλάνε τη γιορτή των άλλων… Είμαι επίσης ενθουσιασμένος και χαρούμενος επειδή η συγκεκριμένη περίσταση - η μεγαλύτερη τακτική συγκέντρωση ανθρώπων στον πλανήτη - προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία:

Α) να κατευνάσουμε το πνεύμα του μεγάλου Χίτσενς,
Β) να εξιλεωθούμε, εν μέρει έστω, για τις πρόσφατες ισοπεδωτικές ταπεινώσεις μας στο ευρωπαϊκό πεδίο,
Γ) να επανορθώσουμε ένα μεγάλο ιστορικό λάθος,
Δ) να εκφράσουμε την αλληλεγγύη, τη συμπάθεια και την πίστη μας στην Ελλάδα και τα ιδανικά που μας χάρισε.

Η Ελληνική Δημοκρατία σήμερα βρίσκεται σε πρωτοφανή αναστάτωση εξαιτίας μιας ταπεινωτικής κρίσης χρέους που έχει φέρει την Ελλάδα στα πρόθυρα της απόλυτης καταστροφής. Αυτό το περήφανο, όμορφο έθνος, για το οποίο ο Μπάιρον έδωσε τη ζωή του, βιώνει μια κατάσταση όχι και τόσο διαφορετική από αυτή για την οποία εκείνος θρηνούσε όταν η χώρα βρισκόταν κάτω από τον οθωμανικό ζυγό…

Τι μεγαλύτερη και ευγενέστερη χειρονομία θα μπορούσε να γίνει προς την Ελλάδα, ειδικά από τη στιγμή που πριν δυόμισι χρόνια το νέο εξαιρετικό Μουσείο της Ακρόπολης άνοιξε τις πύλες του; Μια τέτοια πράξη φιλίας, ενίσχυσης και εκδήλωσης εμπιστοσύνης στο μέλλον της κοιτίδας της δημοκρατίας θα ήταν πραγματικά τόσο κομψή (σ.σ. «classy» είναι ο προσδιορισμός που χρησιμοποιεί)…

Ο Κρίστοφερ Χίτσενς είχε ορίσει κάποτε τον μορφωμένο άνθρωπο ως κάποιον που γνωρίζει τα όρια της γνώσης του. Ο δικός του φιλελληνισμός προερχόταν από το μεγάλο δώρο που χάρισε σε όλους μας ο ελληνικός πολιτισμός - το δικαίωμα να αμφιβάλλεις, να επικαλείσαι τη λογική και να είσαι ανοικτός σε ερωτήματα. Να γνωρίζουμε πόσα λίγα γνωρίζουμε. Να έχουμε περιέργεια για τους εαυτούς μας…».

 

Η σφοδρή καταγγελία του γνωστού Βρετανού ηθοποιού -και όχι μόνο- για τα Ελγίνεια, ο ύμνος του στην Ελλάδα, αλλά κυρίως μια εξαιρετικά ρηξικέλευθη σχετική πρότασή του για τη λύση του προβλήματος, κάνουν την ολιγόλεπτη αυτή ομιλία του πραγματικά μοναδική! Ακούστε την


 Και το χρονικό ενός πλιάτσικου…

Από τους 97 σωζόμενους λίθους της ζωφόρου του Παρθενώνα, οι 56 βρίσκονται σήμερα στο Λονδίνο και οι 40 στην Αθήνα. Από τις 64 μετόπες, οι 15 εκτίθενται στην αγγλική πρωτεύουσα και οι 48 στην Αθήνα. Και από τις 28 σωζόμενες μορφές των αετωμάτων, οι 19 βρίσκονται στο Λονδίνο και οι 9 στην Αθήνα. Όλα άρχισαν το 1799, όταν ο λόρδος Έλγιν διορίστηκε πρεσβευτής της Μεγάλης Βρετανίας στην Υψηλή Πύλη της Κωνσταντινούπολης. Μέσα στον επόμενο χρόνο έστειλε τεχνίτες του στην Αθήνα -τμήμα τότε της οθωμανικής αυτοκρατορίας - για να λάβουν εκμαγεία για τη διακόσμηση της έπαυλης του λόρδου στη Σκωτία.

Ανήκει ίσως στις λεπτομέρειες της πολύκροτης ιστορίας, όμως την εποχή εκείνη δεν είχε διανοηθεί τη δυνατότητα να αφαιρέσει γλυπτά από την Ακρόπολη. Μόνο όταν η Μ. Βρετανία συμμάχησε με τον σουλτάνο εναντίον της Γαλλίας, «εξαργύρωσε» ο Ελγιν την εύνοια προς το πρόσωπό του για να αποκτήσει τη συλλογή από αρχαιότητες. Με πολλές δωροδοκίες σε Αθήνα και Κωνσταντινούπολη, έπεισε τους οθωμανούς αξιωματούχους να σιωπήσουν όσο τα συνεργεία του αφαιρούσαν τα τμήματα του γλυπτού διακόσμου του Παρθενώνα. Ο Ελγιν πάντως ποτέ δεν εξασφάλισε επίσημη άδεια από τον ίδιο τον σουλτάνο.

Τα συνεργεία του εργάστηκαν τελικά στην Ακρόπολη από το 1801 έως το 1804.

Η μεταφορά με πλοία των ανεκτίμητης αξίας αρχαιοτήτων στην Αγγλία αντιμετώπισε δυσκολίες, αφού περιφέρονταν από λιμάνι σε λιμάνι. Στο Λονδίνο τοποθετήθηκαν σε διάφορες αποθήκες αφού ο Ελγιν είχε χάσει την περιουσία του, εξαιτίας των τεράστιων ποσών που δαπάνησε για τα συνεργεία, τη μεταφορά των γλυπτών και τις δωροδοκίες, ώστε να του είναι αδύνατο να τα στεγάσει σε δικό του χώρο. Ύστερα από την υποθήκευση της συλλογής του από το βρετανικό κράτος, αναγκάστηκε να πουλήσει τα Γλυπτά στην κυβέρνηση, η οποία και τα μετέφερε το 1816 στο Βρετανικό Μουσείο.

Πριν από την τελική συναλλαγή, είχε ανατεθεί σε ειδική εξεταστική επιτροπή να μελετήσει τα στοιχεία της υπόθεσης και τα πορίσματά της τέθηκαν υπόψη του Κοινοβουλίου.

Κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συνεδρίας ακούστηκαν οι πρώτες σκέψεις για την επιστροφή των Γλυπτών.

[ΠΗΓΗ: ΤΑ ΝΕΑ, Σαββατοκύριακο 7-8 Απριλίου 2912]

Δευτέρα, 18 Νοεμβρίου 2013

Πώς μπορεί κανείς να πουλά ή να αγοράζει τον ουρανό ή τη ζεστασιά της γης;

Γίνεται να αγοράσει κανείς τον ουρανό ή τη γρηγοράδα της αντιλόπης; Θα κάνετε λοιπόν τη γη ό,τι θέλετε επειδή ο ερυθρόδερμος θα υπογράψει ένα κομμάτι χαρτί και θα το παραδώσει στο λευκό; Τη στιγμή που δε μας ανήκει η δροσιά του αέρα και το άφρισμα του νερού γιατί επιμένετε να τ’ αγοράσετε; Όλα μοιράζονται τον αέρα με την ίδια πνοή. Τα ζώα, τα δέντρα, ο άνθρωπος μοιράζονται την ίδια ανάσα. Ο αέρας που έδωσε στον παππού μας την πρώτη του αναπνοή, θα πάρει και τον τελευταίο του στεναγμό. Ο λευκός δε φαίνεται να δίνει σημασία στον αέρα που αναπνέει: Όπως ο άρρωστος που του έχει εξασθενίσει η όσφρηση.

 


«Ο ουρανός που πάντα έχει ένα δάκρυ συμπόνιας για το λαό μου, που μας φαίνεται αιώνιος και αμετάβλητος μπορεί τώρα να αλλάξει. Σήμερα είναι καθαρός αύριο όμως ίσως σκεπαστεί με σύννεφα. Τα λόγια μου είναι σαν τα αστέρια που ποτέ δεν αλλάζουν.

Σ’ αυτά λοιπόν που θα πει ο Σηάτλ μπορεί ο Μεγάλος Λευκός Αρχηγός της Ουάσινγκτον να βασιστεί με σιγουριά. Όπως βασίζεται στις εναλλαγές των εποχών. Ο Μεγάλος Αρχηγός της Ουάσινγκτον μας στέλνει μήνυμα πως θέλει να αγοράσει τη γη μας. Καλοσύνη του, παρ’ όλο που ξέρουμε ότι δεν έχει ανάγκη τη φιλία μας.

Την πρότασή του πάντως θα τη σκεφτούμε καλά, γιατί ξέρουμε πως αν δε δεχτούμε ο λευκός θα θελήσει με τα όπλα ν’ αρπάξει τη γη μας.

Ρωτάω όμως: Πώς μπορεί κανείς να πουλά ή να αγοράζει τον ουρανό ή τη ζεστασιά της γης; Η ιδέα μας φαίνεται περίεργη. Επειδή ακριβώς δε μας ανήκουν η δροσιά του αέρα και η διαύγεια του νερού. Πώς λοιπόν είναι δυνατόν να τα αγοράσετε; Πάντως μην ανησυχείτε: Θα πάρουμε την απόφασή μας. Καθετί πάνω σ’ αυτή τη γη είναι ιερό για το λαό μου. Κάθε λαμπερή πευκοβελόνα. Κάθε αμμουδερή ακρογιαλιά. Κάθε κομματάκι ομίχλης. Κάθε ξέφωτο στα σκοτεινά δάση. Κάθε βούισμα εντόμου είναι ιερό στη μνήμη του λαού μου.

Είμαστε κομμάτι της γης και αυτή πάλι ένα κομμάτι από μας. Οι χυμοί που τρέχουν μέσα στα δέντρα μεταφέρουν τις μνήμες του ερυθρόδερμου ανθρώπου. Τα ευωδιαστά λουλούδια είναι αδελφές μας. Το ελάφι, το άλογο, ο μεγάλος αετός είναι τ’ αδέλφια μας. Οι απότομες, ψηλές κορυφές, τα καταπράσινα λιβάδια, η ζεστασιά του πόνεϊ, ο άνθρωπος, όλα ανήκουν στην ίδια οικογένεια.

Καταλαβαίνει λοιπόν τι μας ζητάει ο Μεγάλος Αρχηγός της Ουάσινγκτον όταν μας παραγγέλνει ότι θέλει ν’ αγοράσει τη γη μας; Γρήγορα θα κατακλύσετε όλη τη χώρα. Ο Μεγάλος Αρχηγός μας παραγγέλνει ότι θα μας εξασφαλίσει ένα μέρος όπου θα μπορούμε να ζούμε άνετα μεταξύ μας. Όπως ο πατέρας που αποφασίζει για τα παιδιά του.

Ξέρουμε ότι ο λευκός δεν καταλαβαίνει τους τρόπους μας. Ένα κομμάτι γης μοιάζει σ’ αυτόν μ’ ένα οποιοδήποτε κομμάτι, γιατί είναι ένας ξένος που έρχεται μέσα στη νύχτα και παίρνει ό,τι έχει ανάγκη. Η γη δεν είναι σύντροφός του, αλλά εχθρός του. Με την απληστία του θα την καταβροχθίσει και δε θ’ αφήσει πίσω του τίποτα, παρά μόνο έρημο. Εμείς βρίσκουμε χαρά στα δάση…

Ίσως να μην το καταλαβαίνετε αυτό, διότι οι συνήθειές μας είναι διαφορετικές απ’ τις δικές σας. Το πεντακάθαρο νερό που κυλά στα ρυάκια και στα ποτάμια μεταφέρει στο διάβα του και το αίμα των προγόνων μας. Το μουρμουρητό του είναι η φωνή τους. Κάθε φευγαλέα αντανάκλαση του φωτός πάνω στο διάφανο νερό των λιμνών εξιστορεί γεγονότα και παραδόσεις απ’  τη ζωή του λαού μας. Τα ποτάμια είναι αδέρφια μας. Σβήνουν τη δίψα μας, μεταφέρουν τα κανό μας και τρέφουν τα παιδιά μας. Αν σας πουλήσουμε τη γη μας, μην ξεχάσετε να μάθετε και στα δικά σας παιδιά, πως τα ποτάμια είναι αδέρφια όλων μας.

Δεν σας καταλαβαίνουμε. Οι τρόποι μας είναι διαφορετικοί απ’ τους δικούς σας. Η όψη των πόλεών σας κάνει κακό στα μάτια του ερυθρόδερμου. Ο θόρυβος ταράζει τ’ αυτιά μας. Αλλά αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή είμαι ένας άγριος και δεν καταλαβαίνω. Την αδικαιολόγητη απαίτηση ν’ αγοράσετε τη γη μας θα τη σκεφτούμε προσεκτικά.

Αν δεχτούμε θα βάλω ένα όρο: Ο λευκός άνθρωπος θα πρέπει να συμπεριφέρεται στα ζώα σα να ‘ταν αδέρφια του. Είμαι άγριος και δεν καταλαβαίνω γιατί ο λευκός αφήνει πίσω του χιλιάδες νεκρά αγριοβούβαλα πυροβολώντας τα μόνο για το κέφι του μέσα από το σιδερένιο άλογό του που καπνίζει, ενώ εμείς δε σκοτώνουμε παρά μόνο για να τραφούμε. Τί είναι ο άνθρωπος χωρίς τα ζώα; Αν εξαφανίζονταν όλα τα ζώα ο άνθρωπος θα πέθαινε από μεγάλη πνευματική ερημιά. Ό,τι συμβεί στα ζώα θα συμβεί σύντομα και στον άνθρωπο. Ξέρουμε τουλάχιστον αυτό: Η γη δεν ανήκει στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος ανήκει στη γη. Κι ακόμα πως εμείς δε δημιουργήσαμε τον ιστό της ζωής αλλά αποτελούμε μόνο μια ίνα μέσα σ’ αυτόν. Αν προκαλέσουμε κάποια καταστροφή στον ιστό οι συνέπειες θα έρθουν και σε μας τους ίδιους.

Πρέπει να το πάρουμε απόφαση: Η νύχτα και η μέρα δεν μπορούν να υπάρξουν μαζί την ίδια στιγμή. Ο λαός μου λέει: Την αδικαιολόγητη απαίτηση του λευκού να αγοράσει τη γη μας θα τη σκεφτούμε καλά. Όμως, ο λαός μου ρωτά: Τι θέλει να αγοράσει ο λευκός;

Γίνεται να αγοράσει κανείς τον ουρανό ή τη γρηγοράδα της αντιλόπης; Θα κάνετε λοιπόν τη γη ό,τι θέλετε επειδή ο ερυθρόδερμος θα υπογράψει ένα κομμάτι χαρτί και θα το παραδώσει στο λευκό; Τη στιγμή που δε μας ανήκει η δροσιά του αέρα και το άφρισμα του νερού γιατί επιμένετε να τ’ αγοράσετε; Όλα μοιράζονται τον αέρα με την ίδια πνοή. Τα ζώα, τα δέντρα, ο άνθρωπος μοιράζονται την ίδια ανάσα. Ο αέρας που έδωσε στον παππού μας την πρώτη του αναπνοή, θα πάρει και τον τελευταίο του στεναγμό. Ο λευκός δε φαίνεται να δίνει σημασία στον αέρα που αναπνέει: Όπως ο άρρωστος που του έχει εξασθενίσει η όσφρηση.

Πουθενά στις πολιτείες του λευκού δεν υπάρχει μια ήσυχη ειρηνική γωνιά. Δεν υπάρχει τόπος να σταθείς ν’ ακούσεις το ξεπέταγμα των φύλλων την άνοιξη ή το βουητό των εντόμων. Αλλά τί απομένει απ’ τη ζωή, αν ο άνθρωπος δεν μπορεί να αφουγκραστεί το μοναχικό κάλεσμα του κοκκινολαίμη ή τις συζητήσεις των βατράχων τη νύχτα στη μικρή λίμνη; Ίσως είμαι άγριος και δεν καταλαβαίνω. Θα τη σκεφτούμε την πρότασή σας. Δεν έχει σημασία που θα ζήσουμε για το υπόλοιπο της ζωής μας.

Τα παιδιά μας είδαν τους πατεράδες τους ταπεινωμένους. Οι πολεμιστές μας ντροπιάστηκαν. Μετά τις ήττες περνούν τις ημέρες τους άσκοπα και δηλητηριάζουν τα κορμιά τους με δυνατό ποτό. Μετά από λίγους χειμώνες, μετά από λίγα φεγγάρια, κανένα παιδί των μεγάλων φυλών δε θ’ απομείνει να πενθήσει ένα λαό, που κάποτε ήταν δυνατός και με πολλές ελπίδες, όπως ο δικός μας σήμερα.

Τι να πενθήσω; Τι να πενθήσω από τον αφανισμό του λαού μου; Οι λαοί αποτελούνται από ανθρώπους και οι άνθρωποι έρχονται και φεύγουν όπως τα κύματα της θάλασσας. Ο καιρός της δικής σας παρακμής είναι ακόμα μακριά, αλλά θα ‘ρθει. Κανείς δεν ξεφεύγει από το γραφτό του. Μολύνετε το κρεβάτι σας και μια νύχτα θα πάθετε ασφυξία από τα ίδια σας τα απορρίμματα. Αν ξέραμε τα όνειρα του λευκού ….

Ο θεός σας προσφέρει κυριαρχία στα ζώα, τα δάση και στους ερυθρόδερμους για κάποιον ιδιαίτερο λόγο. Όμως αυτός ο λόγος είναι ένα αίνιγμα για μας. Είναι κάτι που δεν καταλαβαίνουμε όταν όλα τα αγριοβούβαλα εξοντώνονται, τα άγρια άλογα δαμάζονται, οι απόκρυφες γωνιές του δάσους μολύνονται από τους ανθρώπους και η όψη των λόφων που είναι γεμάτη λουλούδια γεμίζει από τα καλώδια του τηλεγράφου.

Που είναι η λόχμη; Εξαφανισμένη. Που είναι ο αετός; Εξαφανισμένος. Αυτό είναι το τέλος της ζωής και η αρχή του θανάτου. Όταν ο τελευταίος Ινδιάνος λείψει από τη γη κι ο λευκός φέρνει στη μνήμη του το λαό μου σαν ένα θρύλο, οι ψυχές των νεκρών μας θα ταξιδεύουν σαν το σύννεφο πάνω στον κάμπο. Θα γεμίζουν τις ακρογιαλιές και θα φιλοξενούνται στα δάση που αγάπησαν όπως το μωρό που αγαπά τον χτύπο της μητρικής καρδιάς.

Ο λευκός δε θα ’ναι ποτέ μόνος σε αυτό τον τόπο. «Όλοι μοιράζονται τον αέρα με την ίδια πνοή. Τα ζώα, τα δέντρα, ο άνθρωπος μοιράζονται την ίδια ανάσα». Ας μεταχειριστεί λοιπόν το λαό μου με δικαιοσύνη και ειλικρίνεια γιατί στους νεκρούς δεν λείπει η δύναμη.

Μίλησα για θάνατο; Δεν υπάρχει θάνατος, μόνο η εναλλαγή των κόσμων.

Όπως λέγεται, το παραπάνω κείμενο εκφωνήθηκε από τον αρχηγό Si’ahl σε μία δημόσια συνάντηση διοργανωμένη από τον κυβερνήτη Isaac Ingalls Stevens στις 11 Μαρτίου του 1854, με στόχο την παράδοση ή πώληση της γης των αυτοχθόνων στους λευκούς εποίκους. Ο αρχηγός Si’ahl μίλησε στα lushootseed κι εν συνεχεία η ομιλία του μεταφράστηκε αρχικά στα chinook (μια μικτή διάλεκτο της περιόδου που χρησιμοποιούνταν για εμπόριο) και τελικά στα αγγλικά βασισμένη σε σημειώσεις του Henry A. Smith. Ο ίδιος ο Smith υποστήριζε ότι το γραπτό κείμενο δεν αποτελεί παρά μικρό απόσπασμα της συνολικής ομιλίας. Και παρόλο που κάποιοι ιστορικοί αμφισβητούν την αξιοπιστία της καταγραφής αυτής, έκτοτε τα λόγια του αρχηγού Si’ahl ταξίδεψαν πολλές φορές μέσα στο χρόνο κι από τόπο σε τόπο. Μύθος ή πραγματικότητα, η αξία τους έγκειται στον τρόπο με τον οποίο μας αγγίζουν και μας συγκινούν. Διαβάζοντάς τα, κάτι δονείται εντός μας. Και για λίγο, είμαστε εμείς ο αρχηγός Si’ahl και τα λόγια του λέξεις δικές μας.

Σάββατο, 16 Νοεμβρίου 2013

Γιώργος Χειμωνάς, Κανείς ποτέ δε θα τολμήσει να σκύψει και να δει κι ούτε κι οι μάνες

Έξι χιλιάδες νέοι κι έφηβοι παιδιά και κλείστηκαν με φωνές. Απ' έξω ένας στρατός να πολιορκεί κι άλλος λαός και φώναζε. Ξαφνικά κατέβηκε μια σιωπή κι αυτοί οι νέοι βάρυναν.

Αισθάνθηκαν ν' αποχτούν ένα ακατανίκητο βάρος και σαν ένα τεράστιο και ταραγμένο σύμπλεγμα όπως εκείνα τα σπαραγμένα ανθρώπινα μαζώματα της καταστροφής. Αβάσταχτα σώματα κι άρχισαν να βουλιάζουν ξαφνικά μέσα στη γη κι οι ακίνητες χειρονομίες τους αναπήδησαν από τη γη σαν τελευταίοι θάμνοι και χαθήκαν. Σ' εκείνο το μέρος η γη δεν άντεξε και υποχώρησε σαν μια καθίζηση και χωρίς κανέναν κρότο ο σωρός βούλιαζε μαρμαρωμένος κι αργά σαν καράβι και τεντωμένα άλογα που πέφτουν σε γκρεμνό κι έσπανε σε μεγάλα κομμάτια το κάθε κομμάτι μεγαλύτερο από το ολόκληρο. Γλιστράν βαθιά και βυθίζονται βαριά κι αργά στα μαλακά βάθη της γης που έχουν ένα τρυφερό χώμα και πιο βαθιά απ' όλες τις ρίζες κι από όλους τους τάφους κι ακόμα πιο βαθιά κι από τις παραχωμένες άγκυρες του κακού και σκαλωμένες. Απότομα η γη έγειρε κι έκανε μια κλίση προς τα εκεί. Αλλά κανείς δεν πλησιάζει το βάραθρο και όλοι αποστρέφονται. Κανείς ποτέ δε θα τολμήσει να σκύψει και να δει κι ούτε κι οι μάνες. Κανείς να μην τολμήσει.

 [ΠΗΓΗ: Γ. Χειμωνάς, απόσπασμα από το βιβλίο του Χειμωνά O γάμος (1974). Σε μικρή χρονική απόσταση από την εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο, το Νοέμβριο του 1973, το σύντομο αυτό κείμενο, με συμβολική γλώσσα και βαθύ σεβασμό, μνημονεύει τη θυσία των νέων]

 
Προσέξτε πόσο Ακίνητος είναι αυτός ο Νέος Άνθρωπος, πόσον Αμίλητο Φόνο  κουβαλάει μέσα του
Φοβηθείτε το Νέο Λόγο, τις Λέξεις για νοήματα και εικόνες που ποτέ δεν μιλήθηκαν….

 
Έληξε η αμφισβήτηση. Αποφανατίστηκαν οι επαναστάσεις. Καταγγέλθηκε η απάτη κάθε «πρωτοπορίας». Μια οργιαστική Σιγή βλάστησε σ’ όλες τις ρωγμές. Κοιτάξτε αυτούς τους νεαρούς των δεκαπέντε- δεκαεφτά χρόνων. Κοιτάξτε τους καλά. Προσέξτε την Κατήφεια τους. Την νεκρική τους απάθεια, τη σιωπή τους, τη δύσαρθρη ομιλία τους, τη δύσθυμη σκληρότητά τους. Προσέξτε πόσο Ακίνητος είναι αυτός ο Νέος Άνθρωπος. Πόσον Αμίλητο Φόνο κουβαλάει μέσα του. Κι αν ακόμα δεν είναι αυτοί οι Συναγερμός, θα έρθουν παιδιά, έφηβοι που θα είναι προορισμένοι για το Νέο Λόγο. Απλά για το Λόγο. Για λέξεις που ποτέ δεν διαπράχθηκαν, για νοήματα που ποτέ δεν ορθολογήθηκαν, για εικόνες που ποτέ δεν μιλήθηκαν. Φοβηθείτε τους.

[από το οπισθόφυλλο του βιβλίου του Γιώργου Χειμωνά «Ποιον φοβάται η Βιρτζίνια Γουλφ, Εκδόσεις ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ 1995 - κάθε ομοιότητα με τη σημερινή συγκυρία εντελώς προφητική] 

 
Γυρίζω την πλάτη μου στο 2013: εργασία ή κατάληψη, πτυχίο ή πανό; εδώ Πολυτεχνείο ή εδώ Facebook;   

Πανεπιστήμια, ώρα -υπό το- μηδέν. «Σχέδιο Αθηνά», διοικητικοί υπάλληλοι, συγχωνεύσεις, απολύσεις και εξάμηνα. Πολλά εξάμηνα. Από εκείνα που περνούν και χάνονται. Πρόσωπα σκυθρωπά και αγχωμένα. Μυαλά χαμένα μέσα σε ένα κυκεώνα διαφωνιών και απεργιών. Αναβρασμός. Ιδρύματα υπό κατάληψη. Παρατάξεις έτοιμες να αντιμετωπίσουν τον εχθρό - όχι την ημιμάθεια, φυσικά, αλλά τις αντίπαλες πολιτικές ομάδες. 

Για την πνευματική ένδεια, ούτε λόγος. Ούτε ράβδος. Εύλογο, όμως. Ο μορφωμένος άνθρωπος γνωρίζει ότι τίποτα δεν λύνεται με τη βία και ο ημιμαθής δεν ξέρει καν ότι πρέπει να παλέψει για αυτήν - και μόνο. Αλήθεια όμως, μήπως μπορεί κάποιος να μου πει τι στο καλό υπάρχει;


Ναι, «ο αγώνας» και ναι, το Πολυτεχνείο. Κι εγώ με αφορμή αυτό, αποφάσισα να γράψω σήμερα αυτό το κομμάτι. Όχι εις μνήμην εκείνων που τότε έπεσαν. Αυτό θα το αφήσω στους υπόλοιπους που θυμούνται μόνο όταν οι άλλοι δεν είναι σε θέση να ξεχάσουν. Νομίζω ότι φτάσαμε σε εκείνο το σημείο που οφείλουμε να καταλάβουμε ότι εκείνοι οι άνθρωποι, τότε, αξιοποιούσαν τον «αγώνα» για να φθάσουν στη «γνώση». Αυτή τη μικρή λεξούλα που έχει καταπατηθεί από αρβύλες και Αllstar. Για αυτήν γράφω σήμερα. Γιατί πρωτίστως αυτήν αγωνίστηκαν να απελευθερώσουν οι φοιτητές το Νοέμβρη του 1973. Και -δεν- τα κατάφεραν.

Σαράντα χρόνια έχουν περάσει από τότε. Σαράντα. Κι ακόμη δεν έχουμε κατορθώσει να μάθουμε. Μπαίνουμε μέσα στα πανεπιστήμια και βγαίνουμε -αν βγούμε- με μία ζαλάδα. Με μία θολούρα. Με έναν επαγγελματικό αποπροσανατολισμό. Μπαίνουμε με φοιτητική ταυτότητα και βγαίνουμε με πολιτική. Ή μάλλον, με παραταξιακή. Συγνώμη που θα το πω, αλλά μια τρύπα στο νερό έχουμε κάνει. Και, ειλικρινά, παραδέχομαι όλους αυτούς που ενώ μπήκαν σε αυτό τον λαβύρινθο που λέγεται τριτοβάθμια εκπαίδευση, κατόρθωσαν να βγουν έχοντας αποκομίσει κάποια εφόδια από αυτήν. Νομίζω ότι εσείς, κάνετε τους πεσόντες του Πολυτεχνείου υπερήφανους και εμάς, λιγότερο μηδενιστές.

Έχεις πτυχίο; Όλη η κοινωνία σε κοιτάει και σου στρίβει ερωτηματικά το δάχτυλο. Έχεις; Δεν μας ενδιαφέρει τι είναι, αρκεί να το έχεις. Δε μας ενδιαφέρει αν ξέρεις να το ασκείς, αρκεί να γράφει το όνομά σου. Έχεις; Δε μας ενδιαφέρει αν σε αυτόν τον τομέα ήθελες να ειδικευτείς, αρκεί να έχεις να αφιερώσεις σε αυτόν πολλές εργατοώρες. Όποιος από εσάς, αυτό το ονομάζει ελευθερία στη γνώση, τότε, ας μου πει το σημείο όπου, χάνομαι στη μετάφραση. Γιατί έχω χαθεί, το παραδέχομαι. Έχω χαθεί και στον δρόμο. Και στο γραφείο. Και στον καναπέ μου.

Στη φετινή επέτειο του Πολυτεχνείου, θα πρέπει να κατατεθούν στεφάνια και στα υπόλοιπα Ιδρύματα. Γιατί όλα πρέπει να πενθούν. Όχι για τους πεσόντες, αλλά για την αποτυχία τους. Γιατί 40 χρόνια μετά, και ακόμα να πετύχουν να εξυψώσουν τη γνώση. Να δημιουργήσουν πνευματικά εφοδιασμένους πολίτες. Το μόνο που ουσιαστικά έχουν πετύχει είναι ότι έγιναν μία μάζα. Μία συμπαγής μάζα που παρασύρει κάθε νέο μυαλό, κάθε νέο στόχο, κάθε νέο όνειρο. Στο Πολυτεχνείο του 1973 νικά η γνώση. Στο Πολυτεχνείο του 2013, καταβαραθρώνεται. 

[ΠΗΓΗ: Έρρικα Ρούσσου http://www.yupiii.gr/lists/authors/errikaroussou/  ]