Κυριακή, 12 Ιανουαρίου 2014

ΕΥΘΑΝΑΣΙΑ: το δικαίωμα στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία



Καθώς η Γερουσία του Βελγίου ενέκρινε, με μεγάλη πλειοψηφία, τη διεύρυνση της νομοθεσίας για την υποβοηθούμενη αυτοκτονία (ισχύει στη χώρα από το 2002 για ενήλικους ασθενείς) και στους ανηλίκους που πάσχουν από ανίατη ασθένεια στο τελευταίο στάδιο, επανέρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση -ταυτοχρόνως τόσο προκλητική θρησκευτικά και ηθικά και τόσο συναισθηματικά φορτισμένη- για την πρακτική.Εάν και η βελγική Βουλή εγκρίνει τη διεύρυνση, το Βέλγιο θα γίνει η πρώτη χώρα στον κόσμο στην οποία θα επιτρέπεται η υποβοηθούμενη αυτοκτονία χωρίς να υπάρχουν όρια ηλικίας.

Σε όλο τον κόσμο, ασθενείς όλων των ηλικιών με ανίατες ασθένειες ζητούν το δικαίωμα να αποχωρήσουν με αξιοπρέπεια χωρίς να υποφέρουν. Λίγες χώρες έχουν νομιμοποιήσει την επιλογή για ενηλίκους, καθώς οι εκστρατείες υπέρ της υποβοηθούμενης αυτοκτονίας έρχονται αντιμέτωπες με ισχυρότατες αντιδράσεις, πρωτίστως θρησκευτικής/ηθικής βάσης, και δευτερευόντως με προβληματισμούς για το εάν το δικαίωμα θα «συγκαλύψει» εγκληματικές πράξεις - για παράδειγμα συγγενών που θα προχωρούν σε ευθανασία μέλους της οικογένειας (που νοσεί) για κληρονομικούς λόγους.
«Αφόρητη η ζωή»
«Χωρίς υστερίες και δογματισμό ας αναλογιστούμε τι ακριβώς ζητούν οι ασθενείς που φθάνουν να διεκδικούν δικαίωμα στο θάνατο γιατί η ζωή τους είναι πλέον αφόρητη» μας λέει ο επικεφαλής της οργάνωσης ExitInternational, γιατρός Φίλιπ Νίτσκε, που εδώ και δεκαετίες στηρίζει το δικαίωμα των ασθενών που υποφέρουν σε «αξιοπρεπή αποχώρηση». Ο Νίτσκε υποστηρίζει ότι καθώς αυξάνονται τα ποσοστά ανθρώπων που θα νοσήσουν από Αλτσχάιμερ και άλλες ανίατες ασθένειες, η συζήτηση για την πρακτική αναπόφευκτα θα κορυφωθεί σε όλο τον κόσμο.
Στους πολέμιους της πρακτικής ο Νίτσκε απαντά ότι στις δημοκρατίες οι επιλογές πρέπει να υπάρχουν ανοιχτές, και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να είναι θεματοφύλακες της ορθής πρακτικής. Και σε όσους καταγγέλλουν την εκστρατεία για τη διεύρυνση της πρακτικής και σε ανηλίκους ο επικεφαλής της Exit διηγείται την ακόλουθη ιστορία: «Ήρθε σε μένα ένα μικρό κορίτσι, με ανίατη ασθένεια, που έπαιζε καταπληκτικά βιολί και μου είπε: "Υποφέρω. Ζωντανή με κρατά το βιολί, όταν θα σταματήσω να παίζω όρθια, θέλω να πεθάνω". Όταν δεν μπορούσε να σταθεί στα πόδια της, μου είπε: "Μπορώ να παίζω βιολί και καθισμένη στο αναπηρικό καροτσάκι, θα ήθελα να φύγω όταν δεν θα μπορώ να πιάνω το δοξάρι". Όταν και αυτό συνέβη, μου είπε: "Μπορώ όμως ξαπλωμένη να ακούω κλασική μουσική". Έτσι έγινε και όταν οι πόνοι έγιναν αφόρητοι με τη συγκατάθεση των γονιών της έφυγε. Το κορίτσι και όλοι που βρίσκονται σε αντίστοιχη θέση θέλουν να ζήσουν, αυτό είναι η αλήθεια, γι' αυτό και μεταθέτουν συνεχώς τα όρια ώς εκείνο το σημείο που πιστεύουν ότι η ζωή τους δεν είναι πια ζωή».

Τι ισχύει στον κόσμο: στις περισσότερες χώρες η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία ασθενών με ανίατες ασθένειες είναι παράνομες. Η πρακτική είναι νόμιμη και εφαρμόζεται στα ακόλουθα κράτη:
Ελβετία: Η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία ενήλικων ασθενών με ανίατες ασθένειες είναι νόμιμες στη χώρα από το 1940, χωρίς να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη και η συνεργασία γιατρού. Η νομοθεσία καλύπτει και μη Ελβετούς πολίτες, που ταξιδεύουν στη χώρα, συνήθως για να ασκήσουν αυτό το δικαίωμα με τη συνεργασία του κέντρου υποβοηθούμενης αυτοκτονίας Dignitas.
Λουξεμβούργο: Η κυβέρνηση της χώρας υπερψήφισε το 2008 σχέδιο νόμου «Για δικαίωμα σε αξιοπρεπή θάνατο», το οποίο επιτρέπει σε ενήλικους ασθενείς με ανίατες ασθένειες, που έχουν σύμφωνη γνώμη του γιατρού τους, να επιλέξουν υποβοηθούμενη αυτοκτονία για να μην υποφέρουν.
Βέλγιο: Η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία για ενηλίκους με ανίατες ασθένειες με τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού τους είναι νόμιμες από το 2002. Μετά την απόφαση της Γερουσίας για διεύρυνση της νομοθεσίας ώστε να καλύπτονται και ανήλικοι με ανίατες ασθένειες με τη σύμφωνη γνώμη γονέων και γιατρών, ο νόμος θα αρχίσει να εφαρμόζεται εάν και η Βουλή πει «ναι».
Ολλανδία: Η υποβοηθούμενη αυτοκτονία επιτρέπεται όταν ασθενής με ανίατη ασθένεια ζητήσει τη σύμφωνη γνώμη και τη συνεργασία του δικού του και ενός άλλου γιατρού. Ασθενείς 12-16 ετών έχουν δικαίωμα να προχωρήσουν στην επιλογή έχοντας αρχικά τη συγκατάθεση γονέων. Εάν η πρακτική ασκηθεί χωρίς τη συμβολή ιατρικής ομάδας θεωρείται παράνομη - εγκληματική πράξη.
Γαλλία: Καθώς τελευταίες δημοσκοπήσεις υποδεικνύουν ότι η πλειοψηφία των Γάλλων στηρίζει την επιλογή για υποβοηθούμενη αυτοκτονία σε περιπτώσεις ασθενών με ανίατες ασθένειες, ο πρόεδρος Ολάντ έχει δεσμευθεί για την κατάρτιση και τη συζήτηση σχετικού σχεδίου νόμου μέσα στο 2014.
ΗΠΑ: Η ευθανασία είναι παράνομη σε όλες τις πολιτείες, όμως στο Ορεγκον και στο Βερμόντ η νομοθεσία προβλέπει ότι υποβοηθούμενη αυτοκτονία μπορεί να επιλέξουν ασθενείς με ανίατες ασθένειες, που έχουν σύμφωνα με τους γιατρούς τους λιγότερο από 6 μήνες ζωής.
Νέα Ζηλανδία: Η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία παραμένουν παράνομες παρά δύο ισχυρές απόπειρες για τη νομιμοποίηση της επιλογής σε αξιοπρεπή θάνατο ασθενών με ανίατες ασθένειες, το 1995 και το 2003 -που όμως καταψηφίστηκαν από το Κοινοβούλιο της χώρας.
Αυστραλία: Η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία είναι τώρα παράνομες. Η πρακτική είχε νομιμοποιηθεί το 1995, ύστερα από δυναμική εκστρατεία του γιατρού Φίλιπ Νίτσκε, που έλαβε ευρεία υποστήριξη από το κοινό και τους πολιτικούς. Δύο χρόνια αργότερα, το 1997, η τότε κυβέρνηση προχώρησε σε αναστολή της ισχύος της νομοθεσίας. Τώρα ασθενείς με ανίατες ασθένειες καλούνται να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, που αποφασίζει κατά περίσταση για το δικαίωμά τους στην υποβοηθούμενη αυτοκτονία.
(Πηγές: Ιωάννα Νιαώτη, Αποχωρώντας με αξιοπρέπεια, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ 11-01-2014 - www.cnn.com, www.bbc.co.uk, www.exitinternational.net ]