Τρίτη, 7 Ιανουαρίου 2014

ΜΜΕ: Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας ή Ενημέρωσης



Θέματα για συζήτηση και έκφραση/ έκθεση: Επιλογή πληροφοριακού υλικού σχετικά με τον Τύπο, την Πληροφόρηση και την Παραπληροφόρηση, τη δημοσιογραφία και τη δεοντολογία της. Θετικές και αρνητικές συνέπειες.


ΟΡΟΛΟΓΙΑ: Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ή Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας;
Ο πρώτος όρος είναι πιο δόκιμος, γιατί με τον όρο αυτό εννοούμε κυρίως το σύνολο των έντυπων (ημερήσιος και περιοδικός τύπος) και ηλεκτρονικών μέσων (τηλεόραση και ραδιόφωνο) που χρησιμοποιούνται για τη μετάδοση πληροφοριών, ειδήσεων, γνώσεων ιδεών (γενικά μηνυμάτων). Βέβαια, σήμερα, τα μέσα αυτά, εκτός από την ενημέρωση/ πληροφόρηση, μας παρέχουν τη δυνατότητα να επικοινωνήσουμε είτε με το ίδιο το μέσο είτε και με άλλους δέκτες (οπότε πιο σωστός είναι ο δεύτερος όρος) 
ΕΙΣΑΓΩΓIKH παράγραφος (που μπορεί να αξιοποιηθεί κατάλληλα στον πρόλογο αντίστοιχου με τα ΜΜΕ θέματος)


     Η ενημέρωση δεν είναι πια για το σύγχρονο άνθρωπο μια απλή ανάγκη, είναι δικαίωμα και μάλιστα από τα σπουδαιότερα. «Καθένας έχει το δικαίωμα να αναζητεί, να παίρνει και να διαδίδει πληροφορίες και ιδέες, με οποιοδήποτε μέσο έκφρασης και από όλο τον κόσμο» (Οικουμενική Διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, άρθρο 19). Οι πολλές και γρήγορες μεταβολές στην οικονομία, στην κοινωνία και την πολιτική, η αλληλουχία των γεγονότων, οι διεθνείς συγκυρίες, ο ευρύς κύκλος ενδιαφερόντων, η επέκταση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων έξω από τα εθνικά σύνορα, η αμοιβαιότητα των διεθνών σχέσεων, η αλληλεπίδραση των προβλημάτων και γενικότερα η συνοχή του σύγχρονου κόσμου απαιτούν πλήρη, έγκαιρη, υπεύθυνη και αντικειμενική ενημέρωση, για να μπορέσει ο άνθρωπος να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του, να προγραμματίσει και να οργανώσει τη ζωή του, ακόμη και για τις συνήθεις δραστηριότητές του. Διαφορετικά υστερεί, γίνεται αδύναμος και ευάλωτος. Η πλημμελής ενημέρωση στην εποχή μας είναι στέρηση του δικαιώματος να γνωρίζει ο άνθρωπος όσα συμβαίνουν γύρω του, να προβαίνει σε εκτιμήσεις γι’ αυτά, να αποφασίζει και να ενεργεί με τον καλύτερο γι’ αυτόν τρόπο.
 
Η σημασία της πληροφόρησης/ ενημέρωσης: «κάθε κοινότητα χρειάζεται ειδήσεις, για τον ίδιο λόγο που ο κάθε άνθρωπος έχει ανάγκη από μάτια: πρέπει να βλέπει πού πηγαίνει» (Ρεβέκκα Γουέστ, βρετανίδα συγγραφέας)
Το να μαθαίνουμε τι γίνεται στον κόσμο δεν είναι θέμα απλής περιέργειας, αλλά σημαίνει ενδιαφέρον για ό,τι γίνεται στον πλανήτη μας και συμμετοχή στη ζωή της πανανθρώπινης κοινωνίας. Πολλές από τις πληροφορίες αυτές είναι άλλωστε χρήσιμες, μπορούν να αξιοποιηθούν ή έχουν το χαρακτήρα και το κύρος της γνώσης. Ό,τι συμβαίνει αλλού και με άλλους ανθρώπους μπορεί να συμβεί και στον τόπο μας. Χάρη στα ΜΜΕ μπορεί να γίνει γνωστή μια εφεύρεση, ένας τρόπος σκέψης ή δράσης, να γίνει προειδοποίηση για κάποια θανατηφόρα αρρώστια ή επιδημία. Μαθαίνουμε πώς ζουν οι άνθρωποι σε άλλες χώρες, ποια προβλήματα αντιμετωπίζουν. Όλα αυτά μας δημιουργούν συναισθήματα ή μας παρακινούν σε συμπαράσταση. Γενικά, με τα ΜΜΕ νιώθουμε σαν μέλη μιας πανανθρώπινης κοινωνίας, ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Τι προσφέρουν τα ΜΜΕ: α] ενημέρωση β] πολιτικοποίηση-κοινωνικοποίηση γ] μόρφωση- ψυχαγωγία
       Πρωταρχικός σκοπός λειτουργίας των ΜΜΕ είναι να ενημερώνουν έγκαιρα και έγκυρα, να μεταδίδουν δηλαδή κάθε είδους μηνύματα, πληροφορίες και ειδήσεις. Πληροφορίες και ειδήσεις για πολιτικές κοινωνικές και οικονομικές δραστηριότητες, για διεθνείς και εξελίξεις σ’ όλους τους τομείς, για φυσικά συμβάντα, για επιτεύγματα της επιστήμης, για σημαντικά καλλιτεχνικά γεγονότα και αθλητικές εκδηλώσεις. Το εκπληκτικό σήμερα είναι ότι όλες αυτές οι πληροφορίες μεταδίδονται αστραπιαία σε όλα τα πλάτη και τα μήκη του πλανήτη. Ένας ολόκληρος κόσμος εμφανίζεται καθημερινά μπροστά στα μάτια του τηλεθεατή: αποφάσεις πολιτικών ηγετών, διαλέξεις επιστημόνων, τεχνολογικά επιτεύγματα, κοινωνικές αναταραχές, οικολογικές καταστροφές, πολεμικές συγκρούσεις και ό,τι άλλο προκαλεί το ενδιαφέρον του σύγχρονου ανθρώπου προβάλλεται στην οθόνη της τηλεόρασης με ένταση και αμεσότητα. Η οτικοακουστική αυτή επικοινωνία μας επιτρέπει, με την ίδια σχεδόν ευκολία, μιαν απευθείας επαφή με όσα διαδραματίζονται, είτε στη χώρα μας είτε στα πέρατα της οικουμένης. 
     Εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να βλέπουν την ίδια στιγμή ένα γεγονός και μάλιστα σε ζωντανή σύνδεση.  Κανείς, ποτέ έως τώρα, δεν είχε κατορθώσει να προσηλώσει την προσοχή, να στρέψει τη σκέψη και το ενδιαφέρον εκατομμυρίων ανθρώπων στο ίδιο γεγονός και να τους κάνει να νιώσουν τα ίδια ή παρόμοια συναισθήματα. Είναι θαυμάσιο να συνειδητοποιεί κάποιος πως η ζωή των ανθρώπων είναι αλληλένδετη. Σήμερα μας ενώνουν τα κοινά προβλήματα, αύριο ίσως αναζητήσουμε κοινές λύσεις, παραβλέποντας τις διαφορές και τις μέχρι τώρα διακρίσεις. Δεν είμαστε πια μόνο πολίτες μιας χώρας αλλά πολίτες της οικουμένης. Διαμορφώνουμε οικουμενική συνείδηση. «Η υδρόγειος σφαίρα δεν είναι παρά ένα «πλανητικό χωριό».
     Με τον όρο «κοινωνικοποίηση» εννοούμε τις διάφορες τεχνικές και διαδικασίες με τις οποίες ο άνθρωπος, ιδιαίτερα το παιδί και ο νέος, μαθαίνει το πολιτικό φαινόμενο, εντάσσεται και προσαρμόζεται στο κοινωνικό σύνολο.  Είναι προφανής ο ρόλος των ΜΜΕ στη διαδικασία αυτή. Έννοιες, όπως κράτος, νόμος, εξουσία, θεσμός, δικαιοσύνη, ελευθερία γίνονται γνωστές σε πολλούς, για πρώτη ίσως φορά από τα οπτικοακουστικά μέσα. Μαθαίνουν για τις πολιτικές διαδικασίες, τους αγώνες για την κατάκτηση ή τη διατήρηση της εξουσίας, τη δράση των κοινωνικών ομάδων, την κοινωνική αδικία, για τα κόμματα και τα προγράμματά τους, τις αποφάσεις των κυβερνήσεων, τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα του πολίτη, για τις διεθνείς πολιτικές εξελίξεις.     
     Ανεξάντλητη και σημαντική είναι η μορφωτική δύναμη των ραδιοτηλεοπτικών μέσων.  Είναι κοινά αποδεκτό ότι τα ΜΜΕ με τις πληροφορίες και τις γνώσεις που μεταδίδουν, μπορούν να καλλιεργούν τους γνωστικούς ορίζοντες του ατόμου. Ειδικοί επιστήμονες μπορούν να παρουσιάζουν και ν’ αναπτύσσουν τις απόψεις τους, πνευματικοί άνθρωποι ν’ αναλύουν την επικαιρότητα ή να προβάλλουν επιτεύγματα της επιστήμης. Η καλλιτεχνική δημιουργία κάθε εποχής και κάθε κοινωνίας γίνεται γνωστή σ’ όλους τους ανθρώπους. Τα μορφωτικά μηνύματα μάλιστα που εκπέμπονται, επειδή συνδυάζουν την εικόνα με το λόγο, αποκτούν ιδιαίτερα αυξημένη αποτελεσματικότητα. Αν δε σ’ αυτό το πλεονέκτημα προσθέσουμε και το εύρος και την ποικιλία των γνωστικών αντικειμένων που παρουσιάζονται, εύκολα αντιλαμβάνεται κάποιος την απεριόριστη μορφωτική δύναμη των ΜΜΕ.   
     Ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων που, για διάφορους λόγους, δεν έχει τη δυνατότητα να δει και να θαυμάσει από κοντά τα διάφορα γεγονότα της παγκόσμιας καλλιτεχνικής δημιουργίας, ικανοποιεί την ανάγκη αυτή παρακολουθώντας κατάλληλες τηλεοπτικές εκπομπές.  Έργα της κλασικής, της νεότερης και σύγχρονης γλυπτικής και αρχιτεκτονικής, παραστάσεις με τα ωραιότερα έργα της δραματικής τέχνης, συναυλίες, χορός, εκθέσεις ζωγραφικής, συνεντεύξεις, συζητήσεις, ακόμα και λογοτεχνικά έργα παρουσιάζονται από την τηλεόραση. Δίνεται, έτσι, μοναδική ευκαιρία σε εκατομμύρια ανθρώπους να γνωρίσουν τη γοητεία της τέχνης, να ψυχαγωγηθούν και να περάσουν διασκεδάζοντας μερικές από τις ώρες του ελεύθερου χρόνου τους. Κινηματογραφικές υπερπαραγωγές, αθλητικό θέαμα, τηλεοπτικές σειρές και παιχνίδια, έργα επιστημονικής φαντασίας, έργα με περιπέτεια και δράση κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον των θεατών, τους κάνουν να λησμονούν τις καθημερινές έγνοιες και τους μεταφέρουν σ’ ένα άλλο κόσμο φανταστικό. 
     Ανεκτίμητη λοιπόν είναι η πνευματική, η πολιτική και κοινωνική προσφορά των μέσων επικοινωνίας.  Με τη δύναμη της πληροφόρησης μπορούν να ενημερώνουν, να διαφωτίζουν και να μορφώνουν τον άνθρωπο, να προστατεύουν και να ισχυροποιούν τη δημοκρατία. Δικαιολογημένα λοιπόν αναγνωρίζονται ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες ρύθμισης της ατομικής και της συλλογικής ζωής. 

Έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα: πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα (σύγκριση, αξιολόγηση, σχολιασμός)
ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ ΜΕΣΩΝ (εφημερίδες, περιοδικά): α] πλεονεκτήματα:
1)  Το γραπτό κείμενο μπορεί να είναι πολύ πιο πυκνό από τον προφορικό λόγο και να δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για πνευματική αφύπνιση ενεργοποιώντας τη σκέψη, τη μνήμη και την κριτική ικανότητα του δέκτη
2)  Ο δέκτης έχει τη δυνατότητα να προσαρμόζει την ανάγνωση στους δικούς του ρυθμούς ή να ανατρέχει στο γραπτό κείμενο όσες φορές θέλει, με αποτέλεσμα να κατανοεί πλήρως και να εμβαθύνει στα μηνύματα που δέχεται
3)  Το γραπτό κείμενο, με το πλούσιο λεξιλόγιο, τη φροντισμένη σύνταξη και έκφραση, μπορεί να συμβάλει περισσότερο στη γλωσσική καλλιέργεια.
β] μειονεκτήματα:
4)  αδυναμία άμεσης και έγκαιρης ενημέρωσης
5)  κιτρινισμός και παραπληροφόρηση (βλέπε ανεπτυγμένες παραγράφους αμέσως παρακάτω)

Ο ΚΙΤΡΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ: κίτρινος λέγεται ο αχαλίνωτος, ο σκανδαλοθηρικός, ο ασύδοτος τύπος. Σύμφωνα με μια εκδοχή η ορολογία προέκυψε από το γεγονός ότι οι πρώτες σκανδαλοθηρικές εφημερίδες κυκλοφόρησαν στην Αμερική σε κίτρινο χαρτί (μια άλλη εκδοχή στην παράγραφο παρακάτω)
Κατά καιρούς και κατά χώρες κυκλοφορούν διάφορα έντυπα που χαρακτηρίζονται ως «κίτρινος τύπος». Ο όρος αυτός δηλώνει τις εφημερίδες εκείνες που δεν επιδιώκουν την ορθή πληροφόρηση της κοινής γνώμης, αλλά ζητούν να εκμεταλλευτούν πολιτικές, προσωπικές, οικονομικές, κοινωνικές καταστάσεις και άλλοτε να προκαλέσουν φανατισμούς και έξαψη των πολιτικών παθών, άλλοτε πάλι να σπιλώσουν εξέχουσες προσωπικότητες, παίρνοντας συνήθως αφορμή από συμβάντα της προσωπικής και οικογενειακής ζωής… Ο όρος «κίτρινος τύπος» οφείλεται στο γεγονός ότι κάτω από την έξαλλη αυτή πολιτική κρύβονται τα χρηματικά ανταλλάγματα προς την εφημερίδα. Έτσι, το κίτρινο χρώμα του χρήματος (χρυσός) έδωσε την ονομασία στον τύπο που γίνεται πιστός υπηρέτης του. 

   ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ: είναι η συνειδητή διάδοση σκόπιμων ή παραποιημένων ειδήσεων με στόχο τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης και την εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων. ΑΙΤΙΕΣ και ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΠΑΡΑΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ
          Το δικαίωμα στην ενημέρωση σήμερα εξαρτάται, σχεδόν αποκλειστικά, από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η κακή χρήση τους οδηγεί στην αναίρεσή του.  Όταν προβάλλονται επιλεκτικά ορισμένες πτυχές ενός γεγονότος και κάποιες άλλες αποκρύπτονται, όταν διαστρεβλώνεται, παραποιείται η αλήθεια, όταν κατασκευάζονται και διασπείρονται ψευδείς ειδήσεις, όταν διαβάλλονται πρόσωπα και υπάρχει μεροληψία, όταν η σκοπιμότητα αντικαθιστά το χρέος για αντικειμενική, πλουραλιστική και υπεύθυνη ενημέρωση, τότε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μετατρέπονται σε τύραννο και δυνάστη της ανθρώπινης σκέψης. Την αιχμαλωτίζουν και την υποδουλώνουν. Δεν ενημερώνουν, αλλά χρησιμοποιούν την ενημέρωση για να ελέγχουν και να επηρεάζουν τις εξελίξεις, να διαμορφώνουν και να κατευθύνουν την κοινή γνώμη. Προσβάλλουν την ελευθερία της σκέψης. Για να μπορεί ο άνθρωπος να σκέφτεται ελεύθερα, πρέπει να έχει τη δυνατότητα πολλαπλών επιλογών. Η ελεγχόμενη τηλεόραση στερεί από τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων τη δυνατότητα αυτή και, άρα, περιορίζει την ελευθερία σκέψης τους.
     Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία των ΜΜΕ, νοθεύουν την ποιότητα της παρεχόμενης ενημέρωσης και γεννούν φαινόμενα παραπληροφόρησης και παραπλάνησης της κοινής γνώμης.  Ο κυριότερος ανάμεσά τους είναι η κυριαρχία των νόμων της αγοράς. Στην πλειοψηφία τους σήμερα τα ΜΜΕ αποτελούν ιδιωτικές επιχειρήσεις, που ως κύριο σκοπό έχουν το κέρδος. Στο πλαίσιο, λοιπόν, του σκληρού ανταγωνισμού που διεξάγεται ανάμεσα στα ιδιωτικά κανάλια ή στις εφημερίδες, η αλήθεια και η αντικειμενικότητα θυσιάζονται στο βωμό της εμπορικής επιτυχίας. Αυτό σημαίνει ότι η είδηση δεν επιλέγεται με κριτήριο την αξία αλλά τον εντυπωσιασμό. Άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η υποταγή των μέσων ενημέρωσης σε πολιτικά συμφέροντα και σκοπιμότητες. Στην περίπτωση αυτή γίνονται υποχείριο πολιτικών κέντρων που τα χρησιμοποιούν, για να αυξήσουν τη δύναμη και την επιρροή τους στο λαό. Πέρα όμως απ’ αυτές τις εξωτερικές παρεμβάσεις στο έργο της δημοσιογραφίας, υπάρχει πάντα και ο υποκειμενικός παράγοντας. Ο δημοσιογράφος, ως άνθρωπος έχει διαμορφωμένη ιδεολογία και συγκεκριμένη πολιτική τοποθέτηση με αποτέλεσμα, είτε το θέλει είτε όχι να επηρεάζεται στον τρόπο με τον παρουσιάζει ή αναδεικνύει τα σημαντικά γεγονότα.      
     Έτσι, οι πολίτες, γίνονται δέσμιοι και εξαρτημένοι από τα συμφέροντα όσων κατέχουν τα ΜΜΕ, χειραγωγούνται εύκολα από τα διάφορα κέντρα εξουσίας.  Είναι ενδεικτικό να αναφέρουμε πως σήμερα ο αγώνας για την κατάληψη ή τη διατήρηση της εξουσίας δε διεξάγεται τόσο στο κοινωνικό και πολιτικό πεδίο, αλλά μεταφέρθηκε στην οθόνη της τηλεόρασης. Και ο άνθρωπος αμήχανος παρακολουθεί όσα τεκταίνονται, χάνει την ιδιαιτερότητα της προσωπικότητάς του και μετατρέπεται σ’ ένα ομοιόμορφο και άβουλο πλήθος. Αυτός είναι και ο μεγαλύτερος κίνδυνος, η απώλεια της δυνατότητάς του να σκέφτεται ανεπηρέαστα, ελεύθερα και, κατά συνέπεια, να αποφασίζει και να ενεργεί με τη δική του βούληση και κρίση. 

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (ραδιόφωνο, τηλεόραση): α] πλεονεκτήματα:
1)  Πολλές δυνατότητες για άμεση και ταχύτατη ενημέρωση αλλά και παραστατικότητα και ζωντάνια: τα ηλεκτρονικά μέσα συνδυάζουν το λόγο και τον ήχο, τη μουσική, την εικόνα και, με όλα αυτά, γοητεύουν το δέκτη και του καλλιεργούν μια ψευδαίσθηση συμμετοχής στα γεγονότα. Η εικόνα και ο ήχος συμβάλλουν στη μεγιστοποίηση της αμεσότητας. Επιπρόσθετα, ο κατάλληλα επιλεγμένος ήχος, τα εύστοχα συνθήματα, οι εντυπωσιακές εικόνες απευθύνονται στο υποσυνείδητο του δέκτη και γι’ αυτό τον πείθουν αβίαστα.
2)  Η δυνατότητα να παρέχουν παιδεία με ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα
β] μειονεκτήματα:
1. Παθητικοποίηση/ αλλοτρίωση του δέκτη: τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ οδηγούν σε αρκετές περιπτώσεις σε σωματική και πνευματική αδράνεια. Η ζωντανή εικόνα μεταδίδει έτοιμες αλήθειες. Έτσι, ο δέκτης βγαίνει από την ανάγκη να σκεφτεί, ενώ μαγεμένος από το θέαμα δε χρειάζεται τη συνδρομή της φαντασίας.
2. Η υπερβολική παρακολούθηση ηλεκτρονικών ΜΜΕ οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην τυποποίηση της σκέψης, στο στείρο μιμητισμό, στην υιοθέτηση αρνητικών προτύπων, στον καταναλωτισμός και, εν τέλει, στην αλλοτρίωση. 
3. Η κακοποίηση της γλώσσας

   ΜΜΕ: η αρνητική τους επίδραση στη ψυχολογία των εφήβων με την υπερβολική προβολή σκηνών βίας
               Η προβολή σκηνών βίας, εγκληματικότητας και διαφθοράς, σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες, ασκεί αρνητική επίδραση κυρίως στα παιδιά και τους εφήβους.  Ο καθηγητής Τζωρτζ Γρέμπνερ, ένας από τους μεγαλύτερους ειδικούς στο θέμα της τηλεοπτικής βίας, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: «Η επαναλαμβανόμενη έκθεση στη βία καθιστά το κοινό αγχώδες, δύσπιστο και το οδηγεί στο να διογκώνει τους κινδύνους επίθεσης στο περιβάλλον του. Όσο περισσότερο τα παιδιά βλέπουν βίαιες εκπομπές, τόσο αποδέχονται τη βία και αντλούν ευχαρίστηση από αυτή. Δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν το πραγματικό από το ψεύτικο». Δυστυχώς οι τηλεοπτικές εκπομπές βρίθουν από παραδείγματα και εικόνες με βίαια συμπεριφορά. Η δολοπλοκία, η απάτη, τα αθέμιτα μέσα προβάλλονται ως «αξίες» και η επιτυχία εξαρτάται από την επιτηδειότητα, την έλλειψη κάθε αναστολής και την «τόλμη» όποιου χρησιμοποιεί αυτά τα μέσα. Οι σκηνές βίας και εγκληματικότητας αποτυπώνονται στην τρυφερή και εύπλαστη νεανική ψυχή. Την εθίζουν να αποδέχεται τα φαινόμενα αυτά ως φυσιολογικά στη ζωή. Και το χειρότερο, τα παιδιά, που δέχονται την καταλυτική επιρροή των προτύπων αυτών, επιχειρούν να μιμηθούν τους «ήρωες» αυτούς, σήμερα στα παιχνίδια τους και αύριο, αν συντρέξουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις, και στη ζωή
. 
Τι μπορεί να γίνει: ουσιαστική μόρφωση και παιδεία ασπίδα που προστατεύει από τις απειλές και τους κινδύνους της τηλεόρασης
    Η λειτουργία των σύγχρονων ΜΜΕ είναι στενά συνδεμένη με την εξυπηρέτηση κυρίαρχων πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων.  Το γεγονός αυτό καθιστά πολύ δύσκολη την αλλαγή προσανατολισμού τους και επομένως τη βελτίωση των συνθηκών που δημιουργούν όλα τα παραπάνω αρνητικά φαινόμενα. Όπως και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, έτσι και σ’ αυτήν η ουσιαστική παιδεία μπορεί ν’ αποτελέσει ασπίδα με την οποία θα προστατεύσει την ελευθερία του. Ο μορφωμένος άνθρωπος δεν αρκείται μόνο σ’ αυτά που βλέπει κι ακούει, αλλά ψάχνει να βρει και να εξηγήσει ορθολογιστικά τα αίτια των γεγονότων, κρίνει και αμφισβητεί την αξιοπιστία των ειδήσεων και των απόψεων πριν τις αποδεχθεί. Και ένα απαιτητικό κοινό μπορεί να οδηγήσει στη βελτίωση των προσφερόμενων θεαμάτων, αφού ανάμεσα στον πομπό και το δέκτη υπάρχει η αμφίδρομη σχέση της επικοινωνίας. Γι’ αυτό, όσο πιο ψηλά στέκεται το κοινό, τόσο θα ανεβαίνει ποιοτικά το περιεχόμενο των εκπομπών, για να «συναντηθεί» ο πομπός με το δέκτη. Τέλος, η παιδεία δεν βελτιώνει μόνο τα αξιολογικά – λογικά και αισθητικά- κριτήρια του ανθρώπου, αλλά και του εμπνέει την πίστη σε ηθικές αξίες και αρχές, οι οποίες, αν αποτελούν γνώμονα των αποφάσεων και των ενεργειών του, τον προστατεύουν από τον κίνδυνο να χειραγωγηθεί η σκέψη και η συμπεριφορά του από την κατευθυνόμενη πληροφόρηση και τα πρότυπα ζωής που προβάλλονται. 

Προϋποθέσεις για τη σωστή λειτουργία των ΜΜΕ:
    Η σωστή λειτουργία των ΜΜΕ εξαρτάται τόσο από τις συνθήκες που επικρατούν σε μια κοινωνία όσο και από μας τους ίδιους, από τον τρόπο που εμείς τα χρησιμοποιούμε.  Έτσι, προκειμένου τα ΜΜΕ να λειτουργούν με υγιή τρόπο, ώστε να επιδρούν θετικά στη ζωή μας, χρειάζεται:
1)  Δημοκρατικό πολίτευμα: για να εξασφαλίζει την ελευθεροτυπία, την ελεύθερη διακίνηση ιδεών, την πολυφωνία, το γόνιμο διάλογο, τη απρόσκοπτη πληροφόρηση.
2)  Τήρηση κώδικα δημοσιογραφικής δεοντολογίας: έχει στόχο να επαναβεβαιώσει και διασφαλίσει τον κοινωνικό ρόλο του δημοσιογράφου  στις νέες συνθήκες, που διαμορφώνei η αυξημένη εμβέλεια και επιρροή των Μ.Μ.Ε. και η παγκοσμιοποίηση της επικοινωνίας.  Να αποθαρρύνει και να αντιστέκεται σε κάθε απόπειρα κρατικού ή άλλου επηρεασμού με τον αυτοκαθορισμό κανόνων υπεύθυνης επαγγελματικής λειτουργίας. Να κατοχυρώσει την ελευθερία της πληροφόρησης και της έκφρασης, την  αυτονομία και αξιοπρέπεια του δημοσιογράφου και να θωρακίσει την ελευθεροτυπία επ’ αγαθώ της δημοκρατίας και της κοινωνίας.  
3)    Απαλλαγή από κάθε είδους οικονομικές και πολιτικές/ κομματικές εξαρτήσεις, πράγμα που είναι απαραίτητο για την ύπαρξη πολυφωνίας και ως εκ τούτου για την παροχή στο κοινό έγκυρης και πολύπλευρης ενημέρωσης. Διαφορετικά τα ΜΜΕ μετατρέπονται σε όργανα προπαγάνδας και εξυπηρέτησης ιδιοτελών συμφερόντων.      
4)    Επιλογή των δημοσιογράφων με αξιολογικά κριτήρια, έτσι ώστε αυτοί να διαθέτουν γενικότερη παιδεία αλλά και ειδικές γνώσεις για τα θέματα με τα οποία ασχολούνται. Ικανούς να ενημερώνουν έγκαιρα και έγκυρα, να ελέγχουν τις πηγές τους, να διακρίνουν το σχόλιο από την είδηση, να τεκμηριώνουν τις απόψεις τους με λογικά επιχειρήματα, να μην οδηγούνται στη σκανδαλοθηρία και να σέβονται τη νοημοσύνη, την αισθητική και την προσωπικότητα του δέκτη. Οι δημοσιογράφοι, επίσης, πρέπει να είναι άνθρωποι με ήθος, υψηλό αίσθημα ευθύνης, να έχουν συναίσθηση του λειτουργήματος που επιτελούν και, φυσικά, να είναι απαλλαγμένοι από φανατισμό, σκοπιμότητες και εμπάθειες – προκαταλήψεις    

Τι να κάνουμε με την τηλεόραση: ο ρόλος της οικογένειας και του σχολείου
    Πρέπει να σταματήσουμε να έχουμε αυταπάτες για την τηλεόραση και ν’ αρχίσουμε πια να δρούμε με βάση τις γνώσεις που έχουμε.  Μερικοί γονείς θα μπορούσαν να περιορίσουν στα παιδιά τους το χρόνο που περνούν μπροστά στη μικρή οθόνη. Θα ήταν αρκετό να χρησιμοποιήσουν το επιχείρημα που επικαλούνται, όταν τα παιδιά τους αρνούνται να φάνε οτιδήποτε άλλο εκτός από κορν φλέικ: η διατροφή αυτή είναι κακή για την υγεία. Το ίδιο μπορούν να πουν και για την τηλεόραση που προκαλεί ζημιές σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο, σε σωματικό και διανοητικό. Δεν έχουν, όμως, όλοι οι γονείς τη διάθεση να πουν κάτι τέτοιο, για την ακρίβεια δεν έχουν πειστεί για τις επιβλαβείς συνέπειες της τηλεόρασης… Οι συνειδητοποιημένοι γονείς θα μιλήσουν με τα παιδιά τους για τις εκπομπές που αυτά βλέπουν τα απογεύματα, το Σάββατο ή την Κυριακή. Αυτό θα επιτρέψει στα παιδιά να δουν μ’ ένα πιο κριτικό βλέμμα την τηλεόραση και τις πληροφορίες που δίνει…
Το σχολείο, πάλι, πρέπει να μαθαίνει στα παιδιά να χειρίζονται την τηλεόραση, είτε πρόκειται για εκπομπές είτε για διαφημίσεις. Επίσης, πρέπει να εξηγεί στα παιδιά πώς να τη χρησιμοποιούν, να τα ενημερώνει πότε ακριβώς δεν προσφέρει τίποτα. Αν τα παιδιά καταλάβουν ότι η απόκτηση υλικών αγαθών δεν είναι ο υπέρτατος στόχος στη ζωή και ότι οι αξίες που εκθειάζονται από τις τηλεοπτικές εκπομπές και τις διαφημίσεις έρχονται σε αντίθεση με όσα μαθαίνουν στο σχολείο, θα είναι ήδη μια νίκη. Αντί να φέρεται σαν να μην υπήρχε τηλεόραση, το σχολείο θα πρέπει να προτείνει στα παιδιά να συζητούν τις εκπομπές και τις ιδέες, καλές ή κακές, που τους παρουσιάζει η τηλεόραση. Είναι αναγκαίο να εφαρμοστούν παιδαγωγικά προγράμματα που θα αποσκοπούν στο να κάνουν τα παιδιά τηλεθεατές με κριτικό πνεύμα, σε όσο το δυνατό πιο μικρή ηλικία. Χρειάζεται να δίνεται στα παιδιά η δυνατότητα να χρησιμοποιούν βιντεοκάμερες, για να φτιάχνουν μικρές ιστορίες και διαφημίσεις. Με αυτό τον τρόπο θα συνειδητοποιούν τα ίδια ότι μπορεί κανείς εύκολα να παραμορφώσει την πραγματικότητα με την κάμερα.