Κυριακή, 8 Μαρτίου 2015

ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΕΣ ΜΑΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΑ LIKES στο FACEBOOK ΜΠΟΡΟΥΝ ΠΛΕΟΝ ΝΑ ΑΠΟΤΥΠΩΣΟΥΝ ΤΟ ΨΥΧΟΓΡΑΦΗΜΑ ΜΑΣ

Διαβάζω πως για πρώτη φορά Αμερικανοί επιστήμονες συνέκριναν άμεσα την ικανότητα των υπολογιστών και των ανθρώπων να κρίνουν με ακρίβεια μια προσωπικότητα και συμπέραναν ότι τα μηχανήματα μπορούν πλέον να «διαβάσουν» πιο σωστά έναν άνθρωπο. Η κρίση των υπολογιστών βασίζεται σε λογισμικό που χρησιμοποιεί ένα μόνο κριτήριο: τα «likes» ενός χρήστη στο facebook σχετικά με διάφορα πράγματα, όπως ταινίες, μουσική, βιβλία, σπορ, προϊόντα, διασημότητες, πολιτικούς κ.ά. Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι τα «likes» ενός χρήστη, που θεωρούνται το «ψηφιακό αποτύπωμά» του, μπορούν να αποκαλύψουν τις πολιτικές και σεξουαλικές τάσεις του.


Οι επιστήμονες των Πανεπιστημίων Κέμπριτζ της Βρετανίας και Στάνφορντ των ΗΠΑ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ» (PNAS), υποστηρίζουν πως το λογισμικό που ανέπτυξαν μπορεί να αξιολογήσει μια προσωπικότητα με μεγαλύτερη ακρίβεια απ' ό,τι οι φίλοι και τα μέλη της οικογένειας μελετώντας τον λογαριασμό του στο facebook. Μόνο ο ή η σύζυγος τα καταφέρνει (οριακά) καλύτερα από τον υπολογιστή (ουφ!).
Οι ίδιοι λένε ότι το μοντέλο τους αποτελεί μια εντυπωσιακή απόδειξη της ικανότητας των υπολογιστών να αναλύουν τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου μέσω ανάλυσης ψηφιακών δεδομένων και τίποτε άλλο. Το γεγονός ότι οι μηχανές μπορούν να μάθουν έναν άνθρωπο καλύτερα και από τους συνανθρώπους του αποτελεί ένα ορόσημο στον μακρύ δρόμο για μια πιο στενή σχέση μεταξύ ανθρώπων και μηχανών.

Το αντικείμενο της μελέτης ήταν βασικά ψυχολογικά γνωρίσματα, όπως η εξωστρέφεια, η φιλικότητα, η ανοικτότητα, η αίσθηση καθήκοντος, η ύπαρξη νευρωτικών χαρακτηριστικών κ.ά. Μόλις δέκα «likes» αρκούσαν για να ξεπεράσει ο υπολογιστής την κρίση ενός συναδέλφου, με 70 το μηχάνημα ήταν καλύτερος ψυχολόγος από έναν φίλο ή συγκάτοικο, με 150 από ένα μέλος της οικογένειας, ενώ με 300 συναγωνιζόταν τον/τη σύζυγο. Ο μέσος χρήστης του facebook έχει 227 «likes» στο προφίλ του και ο αριθμός αυτός διαχρονικά αυξάνει, άρα στο μέλλον οι υπολογιστές θα έχουν την ευκαιρία να γίνουν ακόμη καλύτεροι «ψυχολόγοι».

Πώς εξηγείται το φαινόμενο; Οι συγγενείς και οι φίλοι μπορεί να γνωρίζουν κάποιον και να βασίζονται στη διαίσθησή τους, όμως οι υπολογιστές έχουν ένα μεγάλο «όπλο»: έναν όγκο από «μεγάλα δεδομένα» (big data) που κρατούν στη μνήμη τους, με τη βοήθεια των οποίων κάνουν συγκρίσεις και κρίσεις.
Αυτή είναι η «καλή» πλευρά. Η «κακή» είναι ότι οι νέες «ψυχαναλυτικές» δυνατότητες των υπολογιστών θέτουν ηθικά ζητήματα όσον αφορά την προστασία των δεδομένων της ιδιωτικής ζωής. Και ποιος τους είπε ότι θέλω να κάνω στενή γνωριμία μ’ έναν υπολογιστή; Κι αν αυτό χρησιμοποιηθεί «εναντίον» μου όταν θα θελήσω να πιάσω δουλειά κάπου;
Άλλοι ψυχολόγοι επισήμαναν ότι η ανθρώπινη προσωπικότητα είναι άκρως πολύπλοκη και έτσι ποτέ δεν θα καταφέρουν να την «πιάσουν» σωστά ακόμη και οι πιο εξελιγμένοι αλγόριθμοι.
Η όλη ιστορία θυμίζει λίγο τη λύσσα των ανθρώπων της πληροφορικής να νικήσουν τον μεγάλο σκακιστή Γκάρι Κασπάροφ. Τα κατάφεραν τελικά. Ε, και; Σταματήσαμε, μήπως, να παίζουμε σκάκι; Απλώς μπορούμε να εξασκηθούμε με τη βοήθεια εξελιγμένου λογισμικού.
Ο ρόλος των επιστημόνων είναι σίγουρα να κάνουν μελέτες και τους επιτρέπεται να φτάνουν έως και σε ελεγχόμενα άκρα. Κανείς δεν μπορεί να υποκριθεί ότι μπορούμε να σταματήσουμε την επιστήμη, να της βάλουμε κάπου όρια. Ωστόσο μπορούμε και πρέπει να βάζουμε όρια, ως κοινωνία, στο πώς θέλουμε να χρησιμοποιούμε την επιστήμη.

Και με την ευκαιρία τρέχω να ξαναδώ το «Blade Runner»!


[ΠΗΓΗ: Βάλια Καϊμάκη, Πες μου τα likes σου να σου πω ποιος είσαι, Εφημερίδα των Συντακτών 8 Φεβρουαρίου 2015]