Δευτέρα, 2 Μαρτίου 2015

To bulling πάει σχολείο με κολατσιό από το σπίτι

Ο σχολικός εκφοβισμός έρχεται στην επικαιρότητα συνήθως κατόπιν εορτής. Όταν ένα από τα χιλιάδες περιστατικά καταλήγει στα ΜΜΕ γιατί έχει τραγική έκβαση. Κι όμως, η ψυχολογική και η σωματική κακοποίηση είναι καθημερινή τραγωδία, από εκείνες που σημαδεύουν τις ψυχές και τα σώματα για όλη τη ζωή. Δεν αποτελεί Ελληνικό φαινόμενο, ούτε καν σύγχρονο. Είναι σύμπτωμα της ίδιας της ανθρώπινης φύσης. Τα παιδιά δεν έχουν ανεπτυγμένη την ικανότητα της συναισθηματικής ταύτισης με τους άλλους. Κατά κανόνα μιμούνται τις συμπεριφορές των ενηλίκων και αποδέχονται τις πράξεις και τις στάσεις τους ως πρότυπα της δικής τους συμπεριφοράς, μέσω μιας σύνθετης διαδικασίας που βασίζεται στην παρατήρηση…  Ο σχολικός εκφοβισμός εκπορεύεται από την επίμονη αδυναμία της κοινωνίας των μεγάλων να αναγνωρίσει – ανεπιφύλακτα – «ίσα και αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, χωρίς εξαιρέσεις, από τη στιγμή της γέννησής τους». Δυστυχώς, οι θαυμάσιες πρωτοβουλίες μη κυβερνητικών οργανώσεων, ή κρατικών φορέων για τον σχολικό εκφοβισμό, με τη μορφή διαφημιστικών καταχωρήσεων ή σποτ με επώνυμους πρωταγωνιστές, καθώς επίσης οι ημερίδες, τα τηλεοπτικά αφιερώματα κ.ο.κ. δεν είναι επαρκούν ούτε στο ελάχιστο. Ο Γκάντι έλεγε ότι η επιείκεια και το πνεύμα της ανοχής είναι δύο ιδιότητες που συνδέουν τον άνθρωπο με το Θεό. Η αντιμετώπιση του φαινομένου του σχολικού εκφοβισμού προαπαιτεί στην πραγματικότητα αυτήν ακριβώς την καλλιέργεια της ανεκτικότητας στις κοινωνίες των θνητών. Κάθε ένας από εμάς οφείλει να συμβάλλει σε αυτή την προσπάθεια ξεκινώντας από το σπίτι του. Ας έχουμε διαρκώς κατά νου ότι ζούμε σε έναν κόσμο αυξανόμενης επιθετικότητας, παρά την πρόοδο του κινήματος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και παρά τη διεθνή και καθολική, σχεδόν, αποδοχή θεμελιωδών ηθικών αρχών …επί χάρτου.


Μπορεί η επιθετικότητα να αποτέλεσε ένα πλεονέκτημα στη μάχη της επιβίωσης για τους ανθρώπους των σπηλαίων αλλά τώρα αποτελεί μια θανάσιμη απειλή, έναν παράγοντα που μπορεί να μας καταστρέψει» (Στίβεν Χόκινγκ, αστροφυσικός)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ
Παρατηρήστε:
Το παιδί που δείχνει θλιμμένο ή ανήσυχο
Τις αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού (πχ. γίνεται επιθετικό στο σπίτι)
Το παιδί που εμφανίζει διαταραχές του ύπνου: δυσυπνίες (πχ. αϋπνια, δεν κοιμάται τις συνηθισμένες ώρες), παραϋπνίες (πχ. ξυπνάει με νυκτερινούς τρόμους ή εφιάλτες μέσα στη νύχτα, νυχτερινή ενούρηση)
Επιστρέφει σπίτι με μώλωπες, σπασμένα, ή χαμένα, προσωπικά αντικείμενα, σκισμένα ρούχα
Την κοινωνική απόσυρση – εσωστρέφεια, το παιδί που προτιμά να περνά χρόνο μόνο του
Αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες
Σωματικά συμπτώματα: διαμαρτύρεται για πονοκεφάλους ή για γαστρεντερικά ενοχλήματα
Άγχος για το σχολείο: βρίσκει δικαιολογίες να αποφεύγει το σχολείο
Αιφνίδια μείωση της επίδοσης στο σχολείο
Αναρωτηθείτε:
– Υπάρχει κάτι που ενοχλεί το παιδί σας και δεν είναι ορατό;
– Έχουν συμβεί αλλαγές στις ζωές σας, όπως ο ερχομός νέου μωρού, διαζύγιο, χωρισμός, θάνατος, αλλαγή περιβάλλοντος;
Αν δεν υπάρχουν τέτοιες αλλαγές, χρειάζεται η διερεύνηση άγχους ή κατάθλιψης, χρειάζεται να σκεφτείτε την πιθανότητα το παιδί σας να είναι θύμα εκφοβισμού.
Ακούστε:
Βάλτε τα δικά σας συναισθήματα στην άκρη και ακούστε το παιδί σας χωρίς εκνευρισμό ή θυμό.
Ενθαρρύνετε το παιδί να μιλήσει. Τα παιδιά δυσκολεύονται να μιλήσουν για αυτά τα περιστατικά. Μπορείτε να επιστρατεύσετε μια ευχάριστη κοινή σας δραστηριότητα, το αγαπημένο του παιχνίδι, την διήγηση μιας ιστορίας, εικόνες ανθρώπων με διαφορετικές εκφράσεις και τη σημασία τους.
Δείξτε πως κατανοείτε ό,τι ακούτε, επαναλαμβάνοντας στο παιδί σας αυτά που σας λέει. Ποτέ μην υποτιμάτε την αφήγηση μιας εμπειρίας. Ποτέ μη συμβουλεύετε το παιδί σας να αγνοήσει μια ενοχλητική εμπειρία. Αυτό, πιθανόν να έχει στο μέλλον τη συνέπεια να εξοικειωθεί το παιδί με τις παρενοχλήσεις και να αποκτήσει μια ανοχή που θα το καταστήσει, ενδεχομένως, περισσότερο ευάλωτο.
Ρωτήστε το παιδί σας πως θα ήθελε να βοηθήσετε. Μην το εξαιρέσετε από τις αποφάσεις για τις επόμενες κινήσεις σας, μην ξεκινήσετε την παρέμβασή σας χωρίς να υπάρχει αμοιβαία συμφωνία μεταξύ σας. Ενδέχεται η δική σας άμεση παρέμβαση στο σχολείο να αποτελεί το χειρότερο φόβο του και ακριβώς εκείνη την έκβαση που το παιδί θα ήθελε να αποφύγει το περισσότερο.
Μιλήστε:
Είναι το παιδί σας διαφορετικό; Διαβεβαιώστε το ότι δεν φταίει. Πολλά παιδιά αισθάνονται ότι προκάλεσαν τα ίδια τη συμπεριφορά των άλλων παιδιών.
Μοιραστείτε με το παιδί δικές σας αντίστοιχες εμπειρίες ή εξηγήστε ότι πολλοί ακόμη άνθρωποι (ίσως με αναγνωρίσιμα παραδείγματα επώνυμων ή συγγενικών προσώπων) έχουν υποστεί εκφοβισμό ή άλλη κακοποίηση. Να είστε ειλικρινείς. Η προβολή μιας ισχυρής, δικής σας, προσωπικότητας μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά στη διάθεσή του παιδιού να εκμυστηρεύεται τα δικά του συναισθήματα και να φέρει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Εξηγήστε τι σημαίνει νταηλίκι.
Να υποφέρω τον εκφοβισμό δεν σημαίνει ότι είμαι αδύναμος.
Να είμαι ο νταής δεν σημαίνει ότι είμαι δυνατός.
Ενθαρρύνεται το παιδί σας να προσπαθεί να δείχνει ότι έχει αυτοπεποίθηση, ακόμη και αν δεν το αισθάνεται. Εξηγήστε ότι η γλώσσα του σώματος, οι εκφράσεις και ο τόνος της φωνής έχουν την ίδια σημασία με το περιεχόμενο του προφορικού λόγου. Κάντε πρόβες μαζί του για την έκφραση των επιθυμιών του και των σκέψεών του με καταλληλότερο τόνο της φωνής, καταλληλότερες εκφράσεις στο πρόσωπο και με την κατάλληλη γλώσσα του σώματος. Οι άνθρωποι, ακόμη και τα παιδιά, λένε ενίοτε σκληρά λόγια για να επιτύχουν την αντίδραση ή τον εκνευρισμό των άλλων ανθρώπων. Όταν δείχνουμε ότι αυτά τα σκληρά λόγια δεν έχουν απήχηση μέσα μας, ακυρώνουμε συχνά τα κίνητρα του επιτιθέμενου.
Μην επιτρέπετε σε αυτή τη συμπεριφορά να καταδειναστεύει τη ζωή του παιδιού ως σταθερή ανησυχία και ενασχόληση. Αποφεύγετε να πιέζετε τα παιδιά να προσπαθούν να τα καταφέρουν σε αντικείμενα που δεν τα ενδιαφέρουν και βοηθήστε τα να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους σε άλλους τομείς που δείχνουν να κερδίζουν περισσότερο την προσοχή τους. Μέσα από αυτές τις εναλλακτικές ενασχολήσεις, τα παιδιά μπορούν να αυξήσουν την αυτοπεποίθησή τους.
Κρατάτε ένα ημερολόγιο συμβάντων και προσκαλείτε το παιδί να το συμπληρώνετε από κοινού. Συμπεριλαμβάνετε όσες περισσότερες πληροφορίες είναι δυνατόν για τη φύση των περιστατικών, τον χρόνο στον οποίο έλαβαν χώρα και το αποτέλεσμα (σωματικό, ψυχικό ή άλλο) που έχουν στο παιδί κάθε φορά.
Βαθμολογείτε τα συναισθήματά του με απλές κλίμακες, πχ. με χρώματα όπου το κόκκινο σημαίνει θυμό, το μπλε στεναχώρια, το μωβ μεγαλύτερη στεναχώρια, κ.τ.λ.
Προσεγγίστε ευγενικά τους διδάσκοντες, με λεπτομέρειες για τα συμβάντα που έχετε καταγράψει στο ημερολόγιό σας με τη συμμετοχή του παιδιού. Ενίοτε συμβαίνει να τιμωρείται το θύμα αντί του νταή επειδή αποκρίθηκε λεκτικά στον θύτη και στοχοποιήθηκε άδικα με τη φτωχή μεταφορά των γεγονότων στους διδάσκοντες.
Αποφύγετε την επίθεση στους διδάσκοντες. Αντί να τους κατηγορήσετε για αμέλεια, επιδιώξτε τη συνεργασία. Οι διδάσκοντες είναι συχνά οι τελευταίοι που μαθαίνουν τι συμβαίνει στα διαλείμματα, ή όταν δεν είναι παρόντες στην τάξη. Ρωτήστε τους διδάσκοντες πως σκέπτονται να διαχειριστούν το πρόβλημα. Ζητήστε να έχετε ενημέρωση για τα επόμενα βήματα.
Δώστε το χρόνο και την ευκαιρία στο σχολείο να ανταποκριθεί σωστά. Μπορείτε να επανέλθετε με τις επόμενες καταγραφές στο ημερολόγιό σας, αν νιώθετε ότι καθυστερεί η επίλυση του προβλήματος.
Να έχετε κατά νου ότι πολύ συχνά ο εκφοβισμός λαμβάνει χώρα εκτός σχολείου και αφορά σε μεγαλύτερα παιδιά που παρενοχλούν τα μικρότερα. Σε αυτές τις περιπτώσεις το σχολείο δεν μπορεί, συνήθως, να παρέμβει. Προσπαθήστε, με τη συνεργασία του παιδιού, να απευθυνθείτε στην οικογένεια των νταήδων με ψυχραιμία και αν αυτό δεν είναι εφικτό, πρέπει να ενημερώνετε την αστυνομία. Μπορείτε να αναζητήσετε εναλλακτικές διαδρομές από και προς το σχολείο και να εφοδιάσετε το παιδί με συναγερμό τσέπης.
Το σχολείο
Το σχολείο πρέπει να αναπτύσσει τη δική του πολιτική διαχείρισης για το νταηλίκι, με τη συμμετοχή του συλλόγου γονέων και κηδεμόνων. Αυτή θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στα πολιτισμικά δεδομένα της περιοχής του.
Τα σχολεία είναι σκόπιμο να γνωρίζουν τις διαπολιτισμικές τάσεις ή και εντάσεις στις κοινότητές τους. Προτείνεται να καταγράφουν περιστατικά με ρατσιστικό περιεχόμενο που αφορούν στους μαθητές τους και να διατηρούν στοιχεία για τους παραβάτες που δυνητικά μπορούν να γνωστοποιούν στην αστυνομία. Η ρατσιστική βία αποτελεί μια παράνομη πράξη σε κάθε περίπτωση.
Προτείνεται κατά την έναρξη της σχολικής περιόδου να προσδιορίζονται διδάσκοντες σε ρόλους προσώπων αναφοράς για τα παιδιά. Ιδανικά, ένας ή περισσότεροι διδάσκοντες που δεν διδάσκουν την τάξη, μπορούν να αναλαμβάνουν ρόλο παιδαγωγικής μέριμνας για τους μαθητές και ρόλο διαμεσολαβητή. Οι μαθητές μπορούν να προστρέχουν εχέμυθα σε εκείνους για να συζητούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν μέσα στο σχολείο.
Ο νταής
Τα παιδιά γίνονται νταήδες:
Γιατί έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση
Για να κερδίζουν την προσοχή και τον θαυμασμό των φίλων τους
Γιατί νιώθουν τα ίδια αδύναμα
Από φόβο ότι θα είναι μόνα τους και επιδιώκουν τη συμμετοχή στην παρέα
Γιατί δεν έχουν ανεπτυγμένη την ενσυναίσθηση για τα άλλα παιδιά
Για να εκτονώνουν συναισθήματα θυμού που έχουν από το σπίτι
Γιατί εμπνέονται από την επιθετικότητα στο περιβάλλον τους
Γιατί είναι τα ίδια θύματα εκφοβισμού σε ένα διαφορετικό πλαίσιο
Ρωτήστε το παιδί ποιοί είναι οι φίλοι του και τι του αρέσει / δεν του αρέσει σε αυτούς.
Ρωτήστε το παιδί τι σκέπτεται για το άλλο παιδί που διαμαρτυρήθηκε.
Ρωτήστε αν φοβάται ένα άλλο παιδί που ηγείται της ομάδας και αν συμμορφώνεται με εκείνον από φόβο ότι θα στραφεί εναντίον του.
Ρωτήστε σε ποιά ομαδικά παιχνίδια συμμετέχει και ποιός αποφασίζει για τη συμμετοχή σε αυτά, τον τόπο και τον χρόνο τους.
Προσπαθήστε να μάθετε αν έχει αλλάξει παρέες.
Μάθετε πως αισθάνεται για πρόσφατες αλλαγές στην οικογένειά σας (πχ. τόπος κατοικίας, ο ερχομός νέου μωρού, διαζύγιο ή χωρισμός, θάνατος, κ.α.)
Διερευνήστε τις δυναμικές στο περιβάλλον του σπιτιού σας, τη σχέση του παιδιού με τα αδέλφια του και με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς σας.
Εγκαταλείψτε την άρνηση, δεν αποτελεί επιλογή. Αν γυρίσετε την πλάτη ή επιμένετε να μην πιστεύετε ότι το παιδί σας επιβάλλεται σε άλλα παιδιά, διακινδυνεύετε την παραγνώριση της σημασίας που έχουν τα όρια. Αν η παρέμβασή σας δεν λάβει χώρα έγκαιρα, στην κατάλληλη ηλικία, ενδέχεται να αντιμετωπίσετε περισσότερο παραβατικές συμπεριφορές του παιδιού σας σε μεγαλύτερη ηλικία και την έκθεσή του σε περιπέτειες.
Μην διστάζετε να κάνετε συστάσεις το παιδί σας, να χρησιμοποιείτε απαγορεύσεις, ή να περιορίζετε δραστηριότητές του εν είδει τιμωρίας. Προτιμήστε τη θετική ενίσχυση αρχικά.
Μελετήστε και εξηγήστε τι σημαίνει ισότητα, ισονομία, ελευθερία, δικαιοσύνη και ανθρώπινα δικαιώματα.
Προσπαθήστε να καταγράψετε και να κατανοήσετε το περιεχόμενο της συμπεριφοράς του παιδιού προς ένα άλλο παιδί. Μιλήστε με το παιδί σας για το σωστό και το λάθος.
Ακόμη και αν δεν πιστεύετε μέσα σας ότι η διαφορετικότητα είναι πάντα επιθυμητή ή αποδεκτή, να θυμάστε ότι εκτός από αυτονόητη για τους άλλους, ο σεβασμός της διαφορετικότητας αποτελεί μια ευτυχέστερη επιλογή – όπως και ο σεβασμός των νόμων στις δημοκρατίες - για έναν κόσμο, αύριο, με μεγαλύτερη ασφάλεια και ειρηνική συνύπαρξη – χωρίς επιθετικότητα -, που οπωσδήποτε τον επιθυμείτε κι εσείς για το παιδί σας.
[ΠΗΓΗ: Δημήτρης Παπαδημητριάδης, MD MSc, ψυχίατρος - ψυχοθεραπευτής, Πρώτη δημοσίευση: papadimitriadis.gr ]

Το πρόβλημα του σχολικού εκφοβισμού και η αντιμετώπισή του μέσα από την τέχνη και τη λογοτεχνία
Σκηνή πρώτη: το προαύλιο του Δημοτικού Σχολείου της γειτονιάς μας πριν από μερικούς μήνες. Ημέρα αφιερωμένη στον σχολικό εκφοβισμό, γνωστό ως bullying, με τρεις μαθητές να διαδραματίζουν μια σκηνή λεκτικής βίας ενός παιδιού σε ένα άλλο. Οι λιγοστοί γονείς που μένουν για να το παρακολουθήσουν στέκονται έξω από το σχολείο κοιτώντας προσηλωμένοι, σιωπηλοί.


«Stop Bullying!». Εργο του Κίμωνα Αλέξη, μαθητή της Β΄ Γυμνασίου του Λεοντείου Λυκείου Πατησίων.

Σκηνή δεύτερη: μια συνάντηση τεσσάρων μαμάδων φίλων πριν από μία εβδομάδα. «Θα σας δείξω κάτι», λέει η μία. Το κλιπάκι για το bullying από το Britain has Talent στο Υoutube που έχει κάνει τον γύρο του κόσμου ξεκινάει να προβάλλεται στην οθόνη του υπολογιστή. «O Παναγιώτης θέλει να το βλέπει κάθε μέρα από τότε που ένας συμμαθητής του άρχισε να τον κοροϊδεύει και να τον χτυπάει». Οι γυναίκες κρύβουν τα δάκρυά τους καθώς βλέπουν τα δύο αγόρια να τραγουδούν σε ρυθμούς ραπ εκφράζοντας τα συναισθήματά τους για τον αγώνα ενάντια στο bullying.

Σκηνή τρίτη: η συνομιλία μου με μια καθηγήτρια Γυμνασίου ιδιωτικού σχολείου της Αθήνας για το θέμα του σχολικού εκφοβισμού πριν από λίγες μέρες. «Ξέρετε, τα παιδιά που υποφέρουν από το bullying δεν προέρχονται απαραιτήτως από προβληματικές οικογένειες, οι γονείς τους νοιάζονται γι’ αυτά, απλά συχνά δεν έχουν χρόνο να ασχοληθούν μαζί τους», μου λέει. Αυτή τη φορά είμαι εγώ που παραμένω σιωπηλή.

Επισήμως ο σχολικός εκφοβισμός, η ενδοσχολική βία, η θυματοποίηση ή το bullying ορίζονται ως μια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεμμένη, απρόκλητη, συστηματική και επαναλαμβανόμενη βία μεταξύ μαθητών ή παιδιών της ίδιας ηλικίας με σκοπό την επιβολή και την καταδυνάστευση, την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου.

Τα νέα, όπως θα έχουν διαπιστώσει πολλοί γονείς και παιδιά, δεν είναι καλά για την Ελλάδα, αφού τα ευρήματα νέων ερευνών φανερώνουν πως τα περιστατικά bullying, ένα φαινόμενο με το οποίο η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα ασχολείται από το 1970, έχουν διπλασιαστεί από το 2010 στη χώρα μας. Σύμφωνα με την πανευρωπαϊκή μελέτη που εκπόνησε το Χαμόγελο του Παιδιού, η Ελλάδα κατέχει την τέταρτη θέση ανάμεσα σε σαράντα ένα κράτη, με ένα στα τρία Ελληνόπουλα να έχει πέσει θύμα bullying. Δεύτερη μελέτη, που διεξήχθη από την Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας Παιδιού και Εφήβου σε σχολεία της Αττικής, φανερώνει πως το 16% των μαθητών Δημοτικού έχει πέσει θύμα εκφοβισμού κι όλα αυτά σε μια εποχή που οι δομές ψυχικής υγείας έχουν ισοπεδωθεί εξαιτίας της ελλιπούς χρηματοδότησης.

Παράλληλα, έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον για ενημέρωση των εκπαιδευτικών, των γονέων και των παιδιών, με το υπουργείο Παιδείας να κάνει ιδιαίτερη προσπάθεια τελευταία, ορίζοντας έναν υπεύθυνο σε κάθε σχολείο για το θέμα το εκφοβισμού. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη είναι η ανακοίνωση στις 28/4/14, από το υπουργείο, της εγκυκλίου που ενημερώνει τα σχολεία για την υλοποίηση των πράξεων «Ανάπτυξη και Λειτουργία Δικτύου Πρόληψης και Αντιμετώπισης Φαινομένων Σχολικής Βίας και Εκφοβισμού στους Αξονες Προτεραιότητας 1, 2, και 3 του ΕΠ “Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση”», ενώ έχει ήδη στήσει ένα ηλεκτρονικό παρατηρητήριο για τέτοια περιστατικά και από τη φετινή σχολική χρονιά προσπαθεί πλέον να οργανώσει προγράμματα επιμόρφωσης και παρέμβασης πανελλαδικά.
Πώς να αισθάνεται άραγε ένα παιδί όταν δεν μπορεί να είναι ασφαλές και ήρεμο μέσα στον χώρο του σχολείου; Τι μπορούμε να κάνουμε για να το βοηθήσουμε; Στην ελληνική βιβλιογραφία βλέπουμε έναν πολλαπλασιασμό των εφηβικών και παιδικών μυθιστορημάτων με θέμα τον σχολικό εκφοβισμό. Ενα από τα πολλά και ενδιαφέροντα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα είναι το «Μαζί» της διακεκριμένης Ελένης Πριοβόλου (εκδ. Καλέντη).

«Είναι της μόδας»
«Η λέξη bullying είναι της μόδας, έχει πάρει διαστάσεις στην εποχή μας. Εγώ, προερχόμενη από τη δεκαετία του ’60, τότε που οι δάσκαλοι δεν έδιναν σημασία σε τέτοια θέματα, υπέστην αυτή την ψυχολογική βία επειδή είχα ιδιαιτερότητες ως παιδί (φορούσα γυαλιά κ.ά.)», επισήμανε σε συνομιλία της με την «Κ» η Ελένη Πριοβόλου.

Αναφερόμενη σε επισκέψεις της σε σχολεία για την παρουσίαση του βιβλίου της, η συγγραφέας μάς είπε ότι με τα παιδιά μοιράζεται τη δική της εμπειρία: «Τους λέω να μη θυματοποιούν τον εαυτό τους και πως μέσα από την ομαδοποίηση, την αλληλεγγύη, τη φιλία, μπορούν να γίνουν πιο δυνατοί. Δεν θεωρώ ότι οι αδύναμοι είναι τα θύματα του bullying αλλά οι ιδιαίτεροι, όσοι δεν ακολουθούν τα στερεότυπα όπως και το ότι αυτοί που επιτίθενται έχουν τα δικά τους θέματα που πρέπει να ερευνηθούν. Πιστεύω, και αυτό τονίζω στα παιδιά, ότι τα ίδια μπορούν να δώσουν τη λύση. Τους μιλάω για την άμεση δημοκρατία μέσα στη σχολική κοινότητα».
Άλλα βιβλία με θέμα το bullying που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: «Αμίλητη Αγάπη» της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου (εκδ. Πατάκη), «Θεατής ή το επόμενο θύμα;» τους Τζέιμς Πρέλερ (εκδ. Πατάκη), «Το κορίτσι του Πέτρου» της Αργυρώς Μουντάκη (εκδ. Μεταίχμιο).

Οι γονείς παίρνουν θέση;
«Συχνά οι γονείς έχουν άγνοια για τέτοια θέματα και δείχνουν αμηχανία ως προς το πώς να αντιδράσουν σε αντίστοιχα περιστατικά όταν εμπλέκονται τα παιδιά τους. Άλλοι τα θεωρούν στοιχείο της εξελισσόμενης προσωπικότητας των παιδιών και των εφήβων (“Ε, παιδιά είναι...”), ενώ άλλοι αντιδρούν ακόμη και με ακραίο τρόπο μηνύοντας άλλους γονείς ή επιβραβεύοντας τη βίαιη συμπεριφορά των παιδιών τους (“Καλά του/της έκανες”)», αναφέρουν από κοινού οι Μαριάννα Δεσύπρη, Λίνα Κεσανοπούλου και Λία Πεϋρέτ, καθηγήτριες στο Λεόντειο Γυμνάσιο-Λύκειο Πατησίων και συντονίστριες της ομάδας «Πάρε Θέση!» του σχολείου, το οποίο επιτελεί σημαντικό και πρωτοποριακό έργο στην Ελλάδα με προγράμματα στήριξης και εποπτείας των μαθητών του σχολείου σε σχέση με το bullying. «Παρόλο που υπάρχει πλέον μια έστω στοιχειώδης ευαισθητοποίηση για το θέμα στην κοινωνία και πολλοί φορείς και εθελοντικές οργανώσεις ασχολούνται με την πρόληψη του εκφοβισμού και της βίας στα σχολεία, η κρίση την οποία βιώνει η ελληνική κοινωνία κάνει τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν τα παιδιά πιο βίαιες», τονίζουν οι καθηγήτριες.

[ΠΗΓΗ: Σάντρα Βούλγαρη, Bulling, μια σύγχρονη επιδημία, εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Κυριακή 08 Ιουνίου 2014]