Τρίτη, 14 Απριλίου 2015

ΤΕΛΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ (σχολικός εκφοβισμός και άλλα φαινόμενα βίας)

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ
Οι σημαίες των σχολείων της Ελλάδας έχουν υποσταλεί. Πενθούν, υπακούοντας στην πολύ σωστή απόφαση του υπουργού Παιδείας, τον χαμό του Βαγγέλη Γιακουμάκη, φοιτητή της Γαλακτοκομικής Σχολής Ιωαννίνων. Του νέου που είχε εξαφανιστεί από τις 6 Φεβρουαρίου για να παραμείνει για πολλές μέρες αγνοούμενος και τελικά βρέθηκε νεκρός, με ίχνη, όπως μας λέει η ως τώρα έρευνα, αυτοχειριασμού.
Δεν ενδιαφέρουν εδώ οι αστυνομικές διαστάσεις της ιστορίας, που, έτσι κι αλλιώς, είναι καλό να μη γίνονται τροφή για το δημοσιογραφικό εμπόριο της φρίκης. Από διαφορετικές ωστόσο πλευρές μοιάζει να επιβεβαιώνεται ότι στη σύντομη ζωή του δέχτηκε τη βία συνομηλίκων του. Ανθρώπων που τον θεωρούσαν έναν εύκολο στόχο για την επιθετικότητά τους, ας μη φοβηθούμε τη λέξη, τον σαδισμό τους, με το δικαιολογητικό ότι κατά τη γνώμη τους ήταν διαφορετικός.
Μην ψάξουμε εδώ τι σήμαινε διαφορετικός. Γιατί η διαφορετικότητα που ερεθίζει δεν είναι μία. Μπορεί να είναι ταξική, εθνοτική, πολιτισμική, ταξική. Μπορεί να αφορά ένα σωματικό πρόβλημα. Ή, ας μη μας παραξενέψει αυτό, όχι μόνο την απουσία δεξιοτήτων αλλά, αντιθέτως, την υπερβολική παρουσία κάποιου ταλέντου που κάνει τους άλλους, τους κανονικούς να φθονούν. Να αφορά τελικά οτιδήποτε συσπειρώνει τους άλλους, τους κανονικούς, σε αγέλη.
Η βία των ανθρώπων εναντίον συνανθρώπων τους σαρώνει τον κόσμο. Παρελαύνει μέσα από τα τηλεοπτικά δελτία των οκτώ στους δέκτες μας και επίσης στο Διαδίκτυο. Παίρνει ακραίες μορφές με τους αποκεφαλισμούς του «Ισλαμικού κράτους», αλλά επιμένει και σε κάθε άλλη γωνιά του «πολιτισμένου» κόσμου μας. Και φυσικά, με τη μορφή των βασανιστηρίων, των προπηλακισμών, του σωματικού και του ηθικού καψωνιού, είναι κάτι που συναντάμε συνεχώς μπροστά μας αλλά και μέσα μας, με εξάρσεις σε εποχές όπως ο εμφύλιος και η δικτατορία, αλλά και με επεισόδια όπως οι βιασμοί γυναικών που από κάποιους θεωρούνται πράξεις λεβεντιάς.
Υπάρχει αναμφίβολα ένα σημαντικό μέρος βίας που εδώ και πολλά χρόνια μέσα από τα παραδοσιακά και τα καινοτόμα κανάλια, τη μαζική κουλτούρα, τα μέσα, τα βιντεοπαιχνίδια κ.λπ. εξάγεται από τα κέντρα του νεοφιλελευθερισμού προς τις άλλες χώρες της εξαρτημένης περιφέρειας. Βίας που επίσης κρύβεται σε ένα βαθμό και μέσα στα κύματα των ξεριζωμένων, απελπισμένων ανθρώπων που οι στρατιωτικοί και οι οικονομικοί πόλεμοι φέρνουν στα σύνορα και τα ακρογιάλια της Ευρώπης. Αλλά, ας μη γελιόμαστε. Συντηρείται ανέκαθεν και στο αρνητικό μέρος των πολιτισμικών παραδόσεων όλων των λαών, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως και του δικού μας. Το αντριλίκι και το νταηλίκι, που καταντούν να σημαίνουν λεβεντιά και μαγκιά και λυμαίνονται τα γήπεδα, τους δρόμους, τους τόπους διασκέδασης και διακοπών, ενώ κυριαρχούν σε «πολιτικές» εκδηλώσεις σαν αυτές της Χρυσής Αυγής.
Απόδειξη του ότι η βία, είτε η αποδοχή της, είναι σε ένα βαθμό ενδημική είναι ότι οι συμπεριφορές όσων ώθησαν τον Βαγγέλη στην αυτοκτονία σημειώθηκαν σε ένα -υποτίθεται- ασφαλές περιβάλλον. Δίπλα σε ανθρώπους νέους και μεγάλους που έβλεπαν και δεν τολμούσαν να μιλήσουν. Να ήταν μόνο ο φόβος που τους έδενε τη γλώσσα ή μήπως και κάποια αίσθηση αγελαίας συναίνεσης για τις πράξεις βίαιης συμμόρφωσης του μαύρου πρόβατου, του διαφορετικού; Αν το «να κάνουμε -συλλογικά- το πένθος μας» είναι απολύτως απαραίτητο, είναι για να καταλάβουμε και να πράξουμε ενάντια στον φόβο και τη βία, που δεν είναι μόνο μακριά μας. Κάτι που οι σημερινές δοκιμασίες της χώρας το καθιστούν ακόμα πιο απαραίτητο. [Πέπη Ρηγοπούλου, δημοσιεύτηκε στην ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ των ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, Τετάρτη 18 Μαρτίου 2015]


ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (όλων των κατηγοριών σύμφωνα με το πλαίσιο εξέτασης στις πανελλαδικές)
Α. ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Να γράψετε στο τετράδιο σας την περίληψη του κειμένου (80-110) –     Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο  80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος: «Γιατί η διαφορετικότητα που ερεθίζει δεν είναι μία. Μπορεί να είναι ταξική, εθνοτική, πολιτισμική, ταξική. Μπορεί να αφορά ένα σωματικό πρόβλημα»  Μονάδες 10

Β2.   α] Ποια μέσα πειθούς χρησιμοποιεί ο συγγραφέας στις δύο πρώτες παραγράφους; Να αναφέρετε ένα παράδειγμα για κάθε διαφορετική περίπτωση  Μονάδες 5
     β] Ποια συλλογιστική πορεία ακολουθεί ο συγγραφέας στην τελευταία παράγραφο του κειμένου  - Μονάδες 5
     γ] Άρθρο ή δοκίμιο; Με στοιχεία από το κείμενο (σχετικά με το περιεχόμενο, τη δομή, το επίπεδο λόγου και τους τρόπους πειθούς) να εντάξετε το κείμενο σε μια από τις παραπάνω κατηγορίες  - Μονάδες 5

Β3.   α] Να γράψετε ένα συνώνυμο κι ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις λέξεις (υπογραμμισμένες στο κείμενο): π.χ. σαδισμό,  προπηλακισμών, εξάρσεις, καινοτόμα, λεβεντιά   - Μονάδες 5
   β] Να αναλύσετε τις παρακάτω λέξεις στα συνθετικά τους και από το β΄ συνθετικό της κάθε λέξης να σχηματίσετε μια δική σας (απλή ή σύνθετη) λέξη: π.χ. συσπειρώνει, παραδοσιακά, συμπεριλαμβανομένου     - Μονάδες 5

Γ. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Το προσεχές τεύχος του περιοδικού του σχολείου σας θα περιλαμβάνει αφιέρωμα με θέμα τη βία των ανθρώπων εναντίον συνανθρώπων τους που σαρώνει τον κόσμο και, στις μέρες μας, παίρνει ακραίες μορφές. Σε ένα άρθρο, που θα δημοσιευτεί στην πρώτη σελίδα του περιοδικού, να περιγράψετε με παραδείγματα τις διαφορετικές μορφές του φαινόμενου, να αναλύσετε τις αιτίες που οδηγούν στις σημερινές εξάρσεις και να διατυπώσετε τις προτάσεις σας για την αντιμετώπισή του.  

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Όποιος μαθητής ή υποψήφιος θέλει να δοκιμάσει τις δυνατότητες του, μπορεί να στείλει  απαντήσεις  σε όλα ή σε κάποια από τα παραπάνω θέματα (π.χ. περίληψη, παράγραφος και παραγωγή κειμένου) και θα τα επιστρέψουμε με παρατηρήσεις και αξιολόγηση με κριτήρια πανελλαδικών  - e- mail: Iason.Fernazis@gmail.com