Δευτέρα, 6 Απριλίου 2015

ΑΘΡΩΠΙΣΜΟΣ και ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: Φτώχεια, Ανεργία, Ύφεση, Μετανάστευση νέων

ΟΙ ΔΥΟ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ:
Η μεγάλη αύξηση του αριθμού των ανέργων, σε συνδυασμό με τα τραγικά κενά που εξακολουθεί να παρουσιάζει το κοινωνικό δίχτυ ασφαλείας, είναι η μια πλευρά του προβλήματος. Στην εργασία παρατίθενται μερικά συγκλονιστικά στοιχεία: Το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται κάτω από το όριο φτώχειας έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία τρία χρόνια και είναι τώρα σχεδόν 36%. Επιπλέον, το ποσοστό του πληθυσμού που δεν μπορεί να προμηθευθεί τα αγαθά που είναι απαραίτητα για την εξασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης εκτιμάται σε 8,5%.


Αυτή είναι η μία πλευρά του ζητήματος. Η άλλη είναι οι πολύπλευρες πρωτοβουλίες κοινωνικής αλληλεγγύης που αναπτύσσονται σε γειτονιές της Αθήνας και σε άλλες πόλεις. Κοινωνικά ιατρεία που λειτουργούν με την εθελοντική προσφορά εργασίας γιατρών και νοσηλευτών, δίκτυα διακίνησης προϊόντων χωρίς μεσάζοντες, επιτροπές γειτονιάς που μοιράζουν ρούχα και τρόφιμα, κ.ά. Πρωτοβουλίες που δεν υποκαθιστούν απλώς τις κρατικές δομές κοινωνικής πρόνοιας, οι οποίες διαρκώς συρρικνώνονται, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν νέα πρότυπα κοινωνικής οργάνωσης και αποτελούν αντίδοτο στην περιθωριοποίηση, στον αποκλεισμό και στην απόγνωση που προκαλεί η κρίση.

«ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ» και «ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ»
Πρόκειται φυσικά για τον «ανθρωπισμό» που τροφοδοτείται από τις εικόνες που έρχονται από διάφορες, κατά κανόνα μακρινές, περιοχές που μαστίζονται από την πείνα, τις αρρώστιες και τον πόλεμο. Σκελετωμένα παιδιά, βομβαρδισμένοι οικισμοί, παραμορφωμένα σώματα εισβάλλουν εξ αποστάσεως στα σαλόνια μας και απαιτούν «να κάνουμε κάτι», άμεσα, στο λεπτό. Και πράγματι ένα τηλέφωνο, ένα γραπτό ή ηλεκτρονικό μήνυμα αρκούν πλέον για να καταβάλει ο καθένας τον οβολό του και να επιστρέψει στις συνήθεις ασχολίες του, κατά κανόνα στο τηλεοπτικό ζάπινγκ ή το σερφάρισμα στην οθόνη του υπολογιστή του.
Αυτός είναι λοιπόν ο «ανθρωπισμός» που κυριαρχεί σήμερα: η εξ αποστάσεως αντίδραση σε μια εικόνα ανθρώπινης οδύνης και δυστυχίας, αντίδραση στιγμιαία όσο και εφήμερη, που απλά επιτρέπει την απρόσκοπτη συνέχιση της κατάστασης που έχει οδηγήσει σε αυτήν την «ακραία» κατάληξη. Κάποτε το λέγαμε «φιλανθρωπία» και ήταν μια από τις βασικές λειτουργίες των διάφορων εκκλησιών. Σήμερα, σε έναν διεθνοποιημένο κόσμο, τη λειτουργία αυτή την έχει αναλάβει σε μεγάλο βαθμό η βιομηχανία των ΜΚΟ, που υποκαθιστά τα καταρρέοντα κράτη αυτού που κάποτε λέγαμε «Τρίτο Κόσμο» και αποτελεί οργανικό πλέον κομμάτι της πλανητικής κυριαρχίας της Δύσης.

ΑΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ  και ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ
Από την κλασσική φιλανθρωπία που είχαμε συνηθίσει να επικρατεί είτε σε μικρές κοινωνίες με την καθημερινή προσφορά στο γείτονα, είτε σε μεγαλύτερες, με τη συμμετοχή σε φιλανθρωπικά σωματεία και εκδηλώσεις ή ακόμα με την αγορά κουπονιών από εράνους «για έναν καλό σκοπό», περάσαμε στην κοινωνική προσφορά που γίνεται από τον έναν στον άλλον εθελοντικά και χωρίς κανένα συναίσθημα υπεροχής, μιας και η κρίση άρχισε να μας κάνει να βλέπουμε την κοινωνία μας σαν σύνολο, στο οποίο όλοι μας έχουμε ενεργό ρόλο και συμμετοχή.
Αλληλεγγύη είναι λοιπόν να κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου babysitting στα παιδιά μίας φιλικής ή γειτονικής οικογένειας που δεν έχει τη δυνατότητα να τα στείλει στον παιδικό σταθμό. Αλληλεγγύη δείχνει ο γιατρός που ασκεί κυριολεκτικά το λειτούργημά του, παρέχοντας τις υπηρεσίες του δωρεάν σε ανθρώπους ή κοινότητες που βρίσκονται σε ανάγκη ή ο δάσκαλος που διδάσκει εθελοντικά παιδιά που δεν είναι σε θέση να τον πληρώσουν. Αλληλεγγύη είναι να βοηθάμε στον καθαρισμό παραλιών ή της περιοχής που ζούμε και αναπνέουμε καθημερινά. Αλληλεγγύη είναι να ενδιαφερόμαστε ενεργά για τον τόπο μας, υποστηρίζοντας την εγχώρια παραγωγή και τις τοπικές επιχειρήσεις.
Πολλές μορφές αλληλεγγύης βλέπουμε λοιπόν πως εξελίσσονται ραγδαία ακόμα και στο επίπεδο της οικονομίας, ακριβώς επειδή ο τόπος μας βιώνει τη σημαντικότερη ίσως κρίση της νεότερης ιστορίας του. Ακόμα και η προτίμησή μας στα καλά ελληνικά προϊόντα και η ολοένα αυξανόμενη απόρριψη της ξενομανίας που μας είχε κυριολεκτικά κυριεύσει τα τελευταία χρόνια, είναι δείγμα αυτής της στροφής προς μια πιο αλληλέγγυα και υποστηρικτική οικονομία.

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΝΕΩΝ: ΦΥΓΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ, ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
«Η πραγματική τραγωδία για την Ελλάδα, η οποία παραβλέπεται από πολλούς οικονομολόγους, είναι η φυγή εγκεφάλων» αναφέρεται σε δημοσίευμα στην ιστοσελίδα του αμερικανικού τηλεοπτικού δικτύου CNBC.
Όπως σημειώνεται, «τα στατιστικά στοιχεία για το άρθρο προέρχονται από την έρευνα του καθηγητή του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και συγγραφέα Λόη Λαμπριανίδη. 

«Οι μισοί από τους 160.000 με 180.000 αποφοίτους πανεπιστημίων που έχουν φύγει από την Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, είναι κάτοχοι διδακτορικού» όπως σημειώνεται. Επιπλέον, αντλούνται στατιστικά στοιχεία από την έρευνα της Endeavor Greece και τη σχετική έκθεσή της, «σύμφωνα με την οποία, 200.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν την Ελλάδα από την αρχή της κρίσης, πριν από πέντε χρόνια».
Όπως τονίζεται, «ένα από τα πλέον ανησυχητικά στοιχεία είναι ότι η τάση για μετανάστευση δεν έχει υποχωρήσει, ενώ το 46% των Ελλήνων που ζουν στη χώρα σκοπεύουν να εγκατασταθούν στο εξωτερικό». Σύμφωνα με τον καθηγητή κ. Λαμπριανίδη, «η φυγή εγκεφάλων έχει τεράστιες συνέπειες για την Ελλάδα. Οι νέοι με υψηλή μόρφωση που εγκαταλείπουν τη χώρα δεν μπορούν να παραμείνουν στην Ελλάδα γιατί η οικονομία ακόμη βυθίζεται και δεν έμεινε κανείς που να δημιουργεί προϊόντα ή υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας. Είναι ένας φαύλος κύκλος». 
Όπως σημειώνεται στο δημοσίευμα, «τη στιγμή που η ΕΕ θέλει την Ελλάδα να ανορθωθεί και να αναδιαρθρώσει την οικονομία της, η δύναμη της φαιάς ουσίας, που απαιτείται για τη μεταμόρφωση αυτή, φεύγει από τη χώρα», ενώ σε άλλο σημείο, επισημαίνεται ότι «σημαντικός παράγοντας για τη φυγή εγκεφάλων είναι ψυχολογικός, σύμφωνα με τον Αλέξη Πανταζή, συνιδρυτή της Hellas Direct». 

Επίσης, αναφέρεται ότι «αυτή η αβεβαιότητα έχει εμποδίσει πολλούς ανθρώπους από διάφορους τομείς» και «υπάρχει μια αίσθηση παράλυσης και τα πράγματα έχουν χειροτερέψει μετά τις εκλογές» όπως είπε ο Χάρης Μακρυνιώτης, διευθύνων σύμβουλος της Endeavor Greece. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, «όπως εξήγησε (ο κ. Μακρυνιώτης), όλοι περιμένουν να δουν πως θα εξελιχθεί η τετράμηνη παράταση του νέου σχεδίου διάσωσης της ΕΕ και αν η Ελλάδα θα μείνει στο ευρώ». 


Στη συνέχεια, αναφέρει ότι «η επίπτωση στην καθημερινή ζωή μπορεί να γίνει αισθητή από όλους» και ότι «οι τράπεζες δεν δανείζουν, κρατώντας τις εγκρίσεις σε αναμονή. Αυτό σημαίνει ότι για ένα μικρομεσαίο επιχειρηματία δεν υπάρχει κεφάλαιο κίνησης, τώρα. Και αν είστε ένας επιχειρηματίας που ψάχνει για κεφάλαια εκκίνησης, οι επενδυτές δεν ανοίγουν το πορτοφόλι τους. Αντ΄ αυτού, περιμένουν να δουν τι θα συμβεί με το ευρώ, δεδομένου ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα επηρεάσει τις αποτιμήσεις».

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ: ΜΙΑ ΧΩΡΑ ΓΗΡΑΣΜΕΝΗ ΚΑΙ ΑΦΥΔΑΤΩΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΕΡΕΣ ΓΕΝΙΕΣ
Στα χρόνια του μνημονίου, οι νέοι βιώνουν μια μεθοδική και εκτεταμένη επίθεση στη ζωή τους. Από τα 700 ευρώ μισθό και την εργασία χωρίς ένσημα, ωράριο και συνδικαλισμό, περάσαμε στα χρόνια των Μνημονίων, στην ανεργία των 6 στους 10 νέων, στα voucher, την μαύρη εργασία για 500 ευρώ και κατ’ επέκταση στη μαζική μετανάστευση. Σήμερα, πάνω από 100.000 Έλληνες επιστήμονες (γιατροί, μηχανικοί, οικονομολόγοι, νομικοί κ.ά.) έως 40 ετών βρίσκονται στο εξωτερικό. 30.000 φοιτητές και φοιτήτριες από την Ελλάδα σπουδάζουν σε Πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο. Στο πλάι αυτών, αιτήσεις σε πανεπιστημιακά τμήματα του εξωτερικού έχουν κάνει, με βάση έρευνα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, νέοι και νέες εκ των οποίων το 73% έχει μεταπτυχιακό τίτλο και το 51% διδακτορικό. Δημιουργείται, λοιπόν, μια κοινωνική ομάδα βαθιά εξειδικευμένη, χωρίς καμία προοπτική εργασιακής αποκατάστασης. Αυτή η κατάσταση πληγώνει όχι μόνο τις ζωές όλων όσων θέλουν να εργαστούν και να προσφέρουν εδώ, αλλά και την ίδια την έρευνα και τις κοινωνικές ανάγκες.  Μιλάμε για ένα τεράστιο δυναμικό κόσμου, με τόσο συσσωρευμένη γνώση και ικανότητα που όμοιο του δεν έχει υπάρξει στην ιστορία της χώρας.

Οι νέοι και οι νέες αυτής της χώρας είναι το πλέον δυναμικό υποκείμενο για την επόμενη μέρα και τη διαδικασία της ανασυγκρότησης. Είναι  ένα τεράστιο δυναμικό ανθρώπων με γνώση, ιδέες και διάθεση. Ένα δυναμικό που αυτή τη στιγμή αντιμετωπίζεται απλώς ως στατιστική για το φαινόμενο της «διαρροής εγκεφάλων», για τα ευρωπαϊκά ρεκόρ που σπάει στην Ελλάδα η ανεργία των νέων, για την αδήλωτη εργασία, κ.ο.κ.
Μια χώρα γηρασμένη και αφυδατωμένη από τις νεότερες και δημιουργικότερες γενιές της, είναι η πραγματικότητα που ήρθε σαν επακόλουθο της οικονομικής κρίσης. Η απάντηση βρίσκεται ακριβώς στον αντίποδα. Με την επαναφορά του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ ασχέτως ηλικίας, της πενθήμερης και οκτάωρης εργασίας, με την κατάργηση των voucher και τον επανασχεδιασμό της διαχείρησης των κονδυλίων ΕΣΠΑ με δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο για τη δημιουργία θέσεων εργασίας με πλήρη εργασιακά δικαιώματα, με ένα νέο εργατικό δίκαιο που θα αντιστοιχεί στις ανάγκες μας για αξιοπρέπεια, δημοκρατία και συλλογική οργάνωση στους χώρους δουλειάς, με δημοκρατία στην παραγωγή και την εργασία, μέσω της στήριξης αυτοδιαχειριζόμενων και συνεταιριστικών εγχειρημάτων με ευνοϊκότερο θεσμικό και φορολογικό πλαισίο.
Είναι καιρός να αγαπήσουμε τα παράδοξα των συνόρων μας, αν όντως θέλουμε να νικήσουμε. Είναι καιρός να καταλάβουμε πως η Ελλάδα εκτός από πείραμα για τους από πάνω είναι και πείραμα για τους από κάτω. Εκτός από μια χώρα σε κρίση, είναι μια χώρα στο δρόμο για την ανατροπή, που μπορεί να συμπαρασύρει μαζί της ολόκληρη την Ευρώπη.

Η δημοκρατία, η αξιοπρέπεια και η δικαιοσύνη πρέπει να επιστρέφουν στη χώρα! Και μαζί τους να επιστρέψουν οι φίλοι και οι φίλες, τα αδέρφια και τα ξαδέρφια μας! Τα εισιτήριά τους να είναι χωρίς επιστροφή!